Ωρολογιακή βόμβα τα ετοιμόρροπα κτήρια της Ρόδου

Ωρο­λο­γιακή βόμβα είναι τα εκα­το­ντά­δες ετοι­μόρ­ροπα κτήρια που είναι διά­σπαρτα στο νησί της Ρόδου, με τα περισ­σό­τερα να εντο­πί­ζο­νται στην Παλιά Πόλη.

Η κακο­και­ρία «Bora» πέρα από τις τερά­στιες ζημιές που προ­κά­λεσε σε σπίτια, επι­χει­ρή­σεις και υπο­δο­μές, ανέ­δειξε την ανα­γκαιό­τητα της μέρι­μνας για τα ετοι­μόρ­ροπα κτήρια στη Ρόδο.

Το βράδυ της περα­σμέ­νης Τρίτης κατέρ­ρευσε ετοι­μόρ­ροπο κτίσμα στην οδό Σωτήρος, το οποίο κατα­πλά­κωσε σταθ­μευ­μένο αυτο­κί­νητο. Μάλιστα οι περί­οι­κοι επα­νει­λημ­μέ­νως στα τελευ­ταία χρόνια είχαν επι­ση­μά­νει τον κίνδυνο της κατάρ­ρευ­σης του κτί­σμα­τος, χωρίς όμως να υπάρξει αντα­πό­κριση.

Η κατάρ­ρευση του κτί­σμα­τος στην οδό Σωτήρος, ως συνέ­πεια των έντονων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων, φέρνει και πάλι στην επι­φά­νεια το σοβα­ρό­τατο πρό­βλημα με τα ετοι­μόρ­ροπα κτήρια στα νησιά ως απο­τέ­λε­σμα της εγκα­τά­λει­ψης είτε από ιδιώτες είτε από το δημόσιο.

Τόσο στην πόλη της Ρόδου, όσο και στην Μεσαιω­νική Πόλη, αλλά και σε άλλες περιο­χές όπως είναι η Κρε­μα­στή υπάρ­χουν εκα­το­ντά­δες ετοι­μόρ­ροπα κτήρια που έχουν κατα­στεί «φονικές παγίδες» με το πέρασμα του χρόνου, και κιν­δυ­νεύ­ουν να καταρ­ρεύ­σουν ανά πάσα στιγμή σαν χάρ­τι­νοι πύργοι με απρό­βλε­πτες συνέ­πειες.

Ιδιαι­τέ­ρως μετά από την εκδή­λωση ακραίων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων, ο κίν­δυ­νος αυξά­νε­ται, αφού παρα­τη­μένα στον χρόνο και στην εγκα­τά­λειψη μετα­τρέ­πο­νται σε ερείπια που εγκυ­μο­νούν κιν­δύ­νους.

Η ανη­συ­χία εντεί­νε­ται καθώς πολλά από τα ετοι­μόρ­ροπα κτήρια, κυρίως της Μεσαιω­νι­κής Πόλης, εφά­πτο­νται σε κατοι­κίες ή κατα­στή­ματα, ή βρί­σκο­νται σε κεντρι­κούς δρόμους απ΄όπου καθη­με­ρινά περνούν κάτοι­κοι και επι­σκέ­πτες.

Την έντονη ανη­συ­χία τους εκφρά­ζουν και οι κάτοι­κοι πέριξ της οδού Μεγ. Κων­στα­ντί­νου καθώς η φθορά του χρόνου έχει κατα­στή­σει άκρως επι­κίν­δυνο το γνωστό εγκα­τα­λειμ­μένο οίκημα επί της οδού, σε κεντρικό σημείο, που ανά πάσα στιγμή μπορεί να εξε­λι­χθεί σε φονική παγίδα.

Πολλά ετοι­μόρ­ροπα κτήρια έχουν κατα­γρα­φεί επίσης στα Μαράσια, στην περιοχή των Αγίων Αναρ­γύ­ρων, ενώ αρκετά είναι διά­σπαρτα σε όλο το νησί με το μεγα­λύ­τερο ωστόσο πρό­βλημα να εντο­πί­ζε­ται στην Μεσαιω­νική Πόλη, όπου και θα πρέπει σε συνερ­γα­σία με την Αρχαιο­λο­γία να γίνει ολο­κλη­ρω­μένη παρέμ­βαση, προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθεί -όπως λένε κάτοι­κοι και επαγγελματίες- κατάρ­ρευση ανά πάσα στιγμή, που μπορεί να κοστί­σει ακόμα και ανθρώ­πι­νες ζωές.

Η καθυ­στέ­ρηση που παρα­τη­ρεί­ται αφορά στο γεγονός ότι τα περισ­σό­τερα ετοι­μόρ­ροπα κτήρια ανήκουν σε ιδιώτες που δεν λαμ­βά­νουν τα απα­ραί­τητα μέτρα ή δεν μπορούν να εντο­πι­στούν, κι αυτό καθιστά ακόμα δυσκο­λό­τερη τη δια­δι­κα­σία της κατε­δά­φι­σης, καθώς το δημόσιο δεν μπορεί να παρέμ­βει σε αυτές τις περι­πτώ­σεις.

Η ίδια κατά­σταση επι­κρα­τεί και σε πολλά μικρά νησιά της Δωδε­κα­νή­σου όπου εγκα­τα­λειμ­μένα κτήρια μέσα σε οικι­σμούς, ακόμα και σε κεντρικά σημεία προ­κα­λούν φόβο σε διερ­χό­με­νους και στους περί­οι­κους, αφού μέρα με την ημέρα η κατά­σταση γίνεται όλο και πιο επι­κίν­δυνη.

Να σημειω­θεί ότι, ήδη από τον Μάρτιο του 2021, ο περι­φε­ρειάρ­χης Ν. Αιγαίου κ. Γ. Χατζη­μάρ­κος, ζήτησε και έγινε απο­δε­κτή από το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος με νομο­θε­τική παρέμ­βαση, η θεσμο­θέ­τηση τριών Ειδικών Επι­τρο­πών Επι­κιν­δύ­νως Ετοι­μόρ­ρο­πων ( Ε.ΕΠ.ΕΤ.) σε Σύρο, Ρόδο και Μυτι­λήνη, στο πλαίσιο πρω­το­βου­λίας για την απο­τε­λε­σμα­τική δια­χεί­ριση των επι­κιν­δύ­νως ετοι­μόρ­ρο­πων κτηρίων που είχε ανα­λη­φθεί από τα υπουρ­γεία Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού και Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας με απο­κλει­στικό αντι­κεί­μενο την αυτοψία και τη λήψη από­φα­σης για την κατε­δά­φιση όσων κτι­σμά­των κρί­νο­νται ότι είναι επι­κιν­δύ­νως ετοι­μόρ­ροπα.

Ειδι­κό­τερα για ολό­κληρο τον χώρο του Αιγαίου η αρχική τρο­πο­λο­γία προ­έ­βλεπε μια Ειδική Επι­τροπή στην έδρα της απο­κε­ντρω­μέ­νης διοί­κη­σης Αιγαίου, για την οποίαν ο περι­φε­ρειάρ­χης επε­σή­μανε ότι είναι ανθρω­πί­νως αδύνατο να κατα­φέ­ρει να καλύψει τις ανάγκες ολό­κλη­ρου του Αιγαίου πελά­γους.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι τον περα­σμένο Ιανουά­ριο το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος εξέδωσε εγκύ­κλιο για «fast track» κατε­δα­φί­σεις των επι­κιν­δύ­νως ετοι­μόρ­ρο­πων κατα­σκευών και κτηρίων δίνο­ντας εντολή στις Απο­κε­ντρω­μέ­νες Διοι­κή­σεις για τη λει­τουρ­γία των επτα­με­λών Ειδικών Επι­τρο­πών Επι­κιν­δύ­νως Ετοι­μόρ­ρο­πων (ΕΕΠΕΤ) στις περιο­χές όλης της χώρας.

Οι απο­φά­σεις των ΕΕΠΕΤ είναι αμε­τά­κλη­τες, λαμ­βά­νο­νται αμέσως μέτρα προ­στα­σίας του κοινού και οι κατε­δα­φί­σεις γίνο­νται το αργό­τερο εντός τριών ημερών.

Με το νόμο 4787/2021 θεσμο­θε­τή­θη­καν οι Ειδικές Επι­τρο­πές Επι­κιν­δύ­νως Ετοι­μόρ­ρο­πων, «οι οποίες είναι επτα­με­λείς και απο­τε­λού­νται από πολι­τι­κούς μηχα­νι­κούς και αρχι­τέ­κτο­νες, δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους και ιδιώτες και υπο­κα­θι­στούν τις τρι­με­λείς επι­τρο­πές της παρ. 2 του άρθρου 7 του π.δ 13.04.29 ασκώ­ντας παράλ­ληλα την αρμο­διό­τητα των συμ­βου­λίων αρχι­τε­κτο­νι­κής του άρθρου 7 του ν.4495/17 και την έγκριση των υπη­ρε­σιών και οργάνων του υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, ως προς την αξιο­λό­γηση της αρχι­τε­κτο­νι­κής και πολι­τι­στι­κής αξίας των πιθα­νο­λο­γού­με­νων επι­κιν­δύ­νως ετοι­μορ­ρό­πων», όπως σημειώ­νε­ται στην εγκύ­κλιο του ΥΠΕΝ.

Τεχνι­κοί παρά­γο­ντες επι­ση­μαί­νουν ότι τρία χρόνια μετά οι επι­τρο­πές αυτές δεν έχουν συστα­θεί σε όλες τις περιο­χές – στη Ρόδο έχει συσταθεί- και ακόμα κι αν έχουν συστα­θεί, δεν λει­τουρ­γούν με την ανα­γκαία ταχύ­τητα.

Η εγκύ­κλιος του ΥΠΕΝ δίνει εντολή στις απο­κε­ντρω­μέ­νες διοι­κή­σεις της χώρας «να μερι­μνούν για την εύρυθμη λει­τουρ­γία των ΕΕΠΕΤ και τη διευ­κό­λυνση του έργου τους, συγκρο­τώ­ντας σε περί­πτωση νησιω­τι­κό­τη­τας περισ­σό­τε­ρες επι­τρο­πές εντός της χωρικής τους αρμο­διό­τη­τας, προ­κει­μέ­νου να τηρού­νται οι ορι­ζό­με­νοι σύντο­μοι χρόνοι ενερ­γειών».

Σημειώ­νε­ται ότι ακόμη και αν οι ΕΕΠΕΤ κινη­θούν γρήγορα η κατε­δά­φιση μπορεί και πάλι να καθυ­στε­ρή­σει εξαι­τίας κωλυ­σιερ­γίας ή αδυ­να­μίας των δήμων. Από το αντι­κεί­μενο των επι­τρο­πών αυτών εξαι­ρού­νται τα δια­τη­ρη­τέα και τα μνημεία, που σε αρκετές πόλεις απο­τε­λούν το μεγα­λύ­τερο ποσοστό των ετοι­μόρ­ρο­πων.

Σχετικά η εγκύ­κλιος του ΥΠΕΝ ανα­φέ­ρει ότι: «Εφόσον από την έκθεση της Ε.ΕΠ.ΕΤ. προ­κύ­πτει ότι το εξε­τα­σθέν κτίσμα δια­θέ­τει αξιό­λογα στοι­χεία που χρήζουν ειδικής προ­στα­σίας στο πλαίσιο του άρθρου 6 του ν.4067/12 ή του ν.4858/21, η ΥΔΟΜ απο­στέλ­λει την έκθεση και το φωτο­γρα­φικό υλικό της Ε.ΕΠ.ΕΤ. στο ΥΠΕΝ ή το ΥΠΠΟ αντί­στοιχα για τις τυχόν δικές τους ενέρ­γειες, με τη δια­δι­κα­σία άρσης του κιν­δύ­νου να συνε­χί­ζε­ται κανο­νικά και να ανα­στέλ­λε­ται μόνον εφόσον προ­χω­ρή­σουν οι ισχύ­ου­σες δια­δι­κα­σίες χαρα­κτη­ρι­σμού».