Κομισιόν για Τουρκία: Αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, δεν συνεργάζεται για το Κυπριακό

Τη «σοβαρή» και «ανη­συ­χη­τική οπι­σθο­δρό­μηση» της Τουρ­κίας στον τομέα του κράτους δικαίου και των θεμε­λιω­δών δικαιω­μά­των, που απο­τε­λούν «ανα­πό­σπα­στο κομμάτι για την πρόοδο των ευρω­τουρ­κι­κών σχέσεων», υπο­γραμ­μί­ζει η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή στην ετήσια έκθεση της για την εντα­ξιακή πορεία της χώρας στην ΕΕ, που δόθηκε σήμερα στη δημο­σιό­τητα.

«Η Τουρκία παρα­μέ­νει υπο­ψή­φια χώρα και βασικός εταίρος για την ΕΕ», όμως, «οι εντα­ξια­κές της δια­πραγ­μα­τεύ­σεις παρα­μέ­νουν σε στα­σι­μό­τητα από το 2018», τονίζει η έκθεση της Επι­τρο­πής. Παράλ­ληλα, υπο­γραμ­μί­ζε­ται «το στρα­τη­γικό ενδια­φέ­ρον της ΕΕ για ένα σταθερό και ασφαλές περι­βάλ­λον στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο και για την ανά­πτυξη μιας συνερ­γα­τι­κής και αμοι­βαία επω­φε­λούς σχέσης με την Τουρκία» με στα­διακό, ανα­λο­γικό και ανα­στρέ­ψιμο τρόπο.

Από οικο­νο­μι­κής άποψης, η Τουρκία παρα­μέ­νει ο πέμπτος μεγα­λύ­τε­ρος εμπο­ρι­κός εταίρος της ΕΕ το 2024, με το εμπόριο να φτάνει σε ιστο­ρικό υψηλό άνω των 210 δισ. ευρώ.

Κράτος Δικαίου

Η Επι­τροπή επι­ση­μαί­νει τις «σοβαρές ανη­συ­χίες της ΕΕ» για την απο­μά­κρυνση της Τουρ­κίας από τις δημο­κρα­τι­κές αξίες, ιδίως μετά τις συλ­λή­ψεις και τις κατη­γο­ρίες που απαγ­γέλ­θη­καν ενα­ντίον αιρετών αξιω­μα­τού­χων, προ­σω­πι­κο­τή­των της αντι­πο­λί­τευ­σης, πολι­τι­κών ακτι­βι­στών, εκπρο­σώ­πων της κοι­νω­νίας των πολιτών και επι­χει­ρή­σεων, δημο­σιο­γρά­φων και άλλων από τις αρχές του 2025. «Η συνε­χι­ζό­μενη επι­δεί­νωση των δημο­κρα­τι­κών προ­τύ­πων, του κράτους δικαίου, της ανε­ξαρ­τη­σίας της δικα­στι­κής εξου­σίας και του σεβα­σμού των θεμε­λιω­δών δικαιω­μά­των εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί θέμα σημα­ντι­κής ανη­συ­χίας», επι­ση­μαί­νε­ται.

Επι­πλέον, γίνεται ειδική αναφορά στη σύλληψη, το Μάρτιο του 2025, του δημάρ­χου της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης και υπο­ψή­φιου της αντι­πο­λί­τευ­σης, Εκρέμ Ιμά­μο­γλου, μαζί με άλλους δημάρ­χους του Ρεπου­μπλι­κα­νι­κού Λαϊκού Κόμ­μα­τος (CHP) και ανώ­τε­ρων δημο­τι­κών αξιω­μα­τού­χων με κατη­γο­ρίες για φερό­μενη δια­φθορά, καθώς και στην ακύρωση του διπλώ­μα­τος του Ιμά­μο­γλου -απόφαση που τον εμπο­δί­ζει από το να θέσει υπο­ψη­φιό­τητα για Πρό­ε­δρος.

Ελλη­νο­τουρ­κικά

Για τις σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας, η Επι­τροπή κατα­γρά­φει τη συνέ­χιση του «θετικού κλί­μα­τος» και «επα­να­σύν­δε­σης», μέσα από μια σειρά συνα­ντή­σεων σε υπουρ­γικό επίπεδο, αλλά και σε επίπεδο ηγετών. Κατα­γρά­φε­ται ότι μετά τη «Δια­κή­ρυξη των Αθηνών του Δεκεμ­βρίου 2023 για τις Φιλικές Σχέσεις και την Καλή Γει­το­νία» που υπέ­γρα­ψαν οι δύο ηγέτες, οι τουρ­κι­κές και ελλη­νι­κές αντι­προ­σω­πείες συνα­ντή­θη­καν αρκετές φορές για να συζη­τή­σουν μέτρα οικο­δό­μη­σης στρα­τιω­τι­κής εμπι­στο­σύ­νης.

Ωστόσο, η Επι­τροπή τονίζει ότι «παρά το θετικό κλίμα και τον συνε­χι­ζό­μενο διάλογο, η ανε­πί­λυτη διαμάχη σχετικά με την υφα­λο­κρη­πίδα και τις απο­κλει­στι­κές οικο­νο­μι­κές ζώνες συνέ­χισε να επι­βα­ρύ­νει τις διμε­ρείς σχέσεις».

Συγκε­κρι­μένα, υπο­γραμ­μί­ζε­ται ότι τον Απρίλιο του 2025, η Τουρκία απέρ­ριψε τη δημο­σί­ευση του Ελλη­νι­κού Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχεδίου, το οποίο η Ελλάδα πρέπει να καταρ­τί­σει και να εφαρ­μό­σει βάσει της σχε­τι­κής Οδηγίας. Επίσης, τον Ιούνιο του 2025, η Τουρκία παρου­σί­ασε τον θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό της σχε­δια­σμό, αμφι­σβη­τώ­ντας τα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα και τη δικαιο­δο­σία της Ελλάδας, ενώ τον Αύγου­στο του 2025, ανα­κοί­νωσε την ίδρυση δύο θαλάσ­σιων πάρκων που εκτεί­νο­νται σε περιο­χές υπό ελλη­νική δικαιο­δο­σία.

Ανα­φέ­ρε­ται, επίσης, ότι η Τουρκία αντι­τά­χθηκε στην ίδρυση τριών θαλάσ­σιων πάρκων από την Ελλάδα, εξ ολο­κλή­ρου εντός των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων. Παράλ­ληλα, η Άγκυρα συνέ­χισε να εκδίδει με το πρό­σχημα των αερο­ναυ­τι­κών ασκή­σεων, μια σειρά γενικών προει­δο­ποι­ή­σεων ναυ­σι­πλο­ΐας, ζητώ­ντας την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των νησιών του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου που ανήκουν στην Ελλάδα βάσει διεθνών συν­θη­κών και αμφι­σβη­τώ­ντας έμμεσα τα ελλη­νικά κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα.

«Αιτία ανη­συ­χίας» απο­τε­λεί και η συμπε­ρί­ληψη του δόγ­μα­τος της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» στα τουρ­κικά σχολικά εγχει­ρί­δια.

Η έκθεση της Επι­τρο­πής επι­ση­μαί­νει ότι η πιθανή επέ­κταση των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο Πέλαγος, συνέ­χισε να επη­ρε­ά­ζει τις σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας, ενώ υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι εξα­κο­λου­θεί να ισχύει η δια­κή­ρυξη του 1995 ότι οποια­δή­ποτε μονο­με­ρής ενέρ­γεια της Ελλάδας για επέ­κταση των χωρικών της υδάτων θα θεω­ρού­νταν casus belli.

Η έκθεση ανα­φέ­ρε­ται στις συνε­χι­ζό­με­νες τουρ­κι­κές παρα­βιά­σεις των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων, «με αισθητή αύξηση των περι­στα­τι­κών» σε σύγκριση με πέρυσι, ενώ προ­σθέ­τει ότι έχουν ανα­φερ­θεί και παρα­βιά­σεις του ελλη­νι­κού ενα­έ­ριου χώρου.

Επι­ση­μαί­νε­ται, επίσης, ότι η Τουρκία συνέ­χισε να παρε­μπο­δί­ζει τις ερευ­νη­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες για το υπο­θα­λάσ­σιο καλώδιο «Great Sea Interconnector» που είναι «έργο κοινού ευρω­παϊ­κού ενδια­φέ­ρο­ντος», επι­μέ­νο­ντας στα σχέδιά της για μια δια­σύν­δεση ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας με τη διεθνώς μη ανα­γνω­ρι­σμένη, «Τουρ­κική Δημο­κρα­τία της Βόρειας Κύπρου».

Τέλος, η Επι­τροπή τονίζει ότι δεν ελή­φθη­σαν μέτρα για την επα­να­λει­τουρ­γία της Ελλη­νορ­θό­δο­ξης Σχολής της Χάλκης, η οποία είναι κλειστή από το 1971 και υπο­γραμ­μί­ζει ότι οι ανη­συ­χίες της UNESCO σχετικά με τη μετα­τροπή των μου­σείων της Αγίας Σοφίας και της Χώρας σε τζαμιά παρέ­μει­ναν ανε­πί­λυ­τες.

Σημειώ­νε­ται, επίσης, ότι συνε­χί­στη­καν οι πράξεις βαν­δα­λι­σμού και η κατα­στροφή χώρων λατρείας των μειο­νο­τή­των και τονί­ζε­ται ότι τα εγκλή­ματα μίσους κατά των θρη­σκευ­τι­κών μειο­νο­τή­των πρέπει να διε­ρευ­νη­θούν απο­τε­λε­σμα­τικά.

Κύπρος

Η έκθεση τονίζει ότι η ΕΕ απο­δί­δει ιδιαί­τερη σημασία στην επα­νέ­ναρξη και την πρόοδο των συνο­μι­λιών για τη διευ­θέ­τηση του Κυπρια­κού για την περαι­τέρω ενί­σχυση της συνερ­γα­σίας ΕΕ-Τουρκίας. Επι­ση­μαί­νε­ται, ωστόσο, ότι «η Τουρκία συνε­χί­ζει να αρνεί­ται να ανα­γνω­ρί­σει την Κυπριακή Δημο­κρα­τία και υπο­στη­ρί­ζει μια λύση δύο κρατών στην Κύπρο, σε αντί­θεση με τα σχετικά ψηφί­σματα του Συμ­βου­λίου Ασφα­λείας του ΟΗΕ».

«Είναι πλέον ύψιστης σημα­σίας η Τουρκία να δεσμευ­τεί και να συμ­βά­λει ενεργά σε μια δίκαιη, συνο­λική και βιώσιμη διευ­θέ­τηση του Κυπρια­κού εντός του πλαι­σίου των Ηνω­μέ­νων Εθνών, στη βάση μιας δικοι­νο­τι­κής, διζω­νι­κής ομο­σπον­δίας με πολι­τική ισότητα και σύμφωνα με τα σχετικά ψηφί­σματα του ΟΗΕ, καθώς και σύμφωνα με το κεκτη­μένο της ΕΕ και τις αρχές στις οποίες βασί­ζε­ται η ΕΕ», τονίζει η Επι­τροπή.

Προ­σθέ­τει, επίσης, ότι «η Τουρκία πρέπει επει­γό­ντως να εκπλη­ρώ­σει την υπο­χρέ­ωσή της να εφαρ­μό­σει πλήρως το Πρό­σθετο Πρω­τό­κολλο στη Συμ­φω­νία Σύν­δε­σης ΕΕ-Τουρκίας και να σημειώ­σει πρόοδο προς την εξο­μά­λυνση των σχέσεων με την Κυπριακή Δημο­κρα­τία». Θα πρέπει ακόμα να ανα­κα­λέ­σει αμέσως όλες τις ενέρ­γειες και τα βήματα που έχει λάβει από το 2020 σχετικά με τα Βαρώσια που αντι­βαί­νουν στα σχετικά ψηφί­σματα του ΟΗΕ.

Σημειώ­νε­ται, τέλος, ότι δεν υπήρξαν μη εξου­σιο­δο­τη­μέ­νες δρα­στη­ριό­τη­τες γεώ­τρη­σης από την Τουρκία στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο κατά την περίοδο ανα­φο­ράς. Ωστόσο, οι στρα­τιω­τι­κές ασκή­σεις της Τουρ­κίας στις θαλάσ­σιες ζώνες της Κύπρου συνε­χί­στη­καν. Οι πτήσεις τουρ­κι­κών μη επαν­δρω­μέ­νων αερο­σκα­φών στην περιοχή πλη­ρο­φο­ριών πτήσης και στον εθνικό εναέριο χώρο της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας συνε­χί­στη­καν επίσης αμεί­ω­τες.

Εξω­τε­ρι­κές σχέσεις

Η έκθεση τονίζει ότι η Τουρκία δεν ευθυ­γραμ­μί­ζε­ται με την Κοινή Εξω­τε­ρική Πολι­τική και Πολι­τική Ασφα­λείας (ΚΕΠΠΑ) της ΕΕ και επι­δει­κνύει ελά­χι­στη πολι­τική βούληση να βελ­τιω­θεί -γεγονός που «αντι­βαί­νει με το στρα­τη­γικό στόχο της Άγκυρας για ένταξη στην ΕΕ».

Η Τουρκία έχει επίσης επι­βά­λει μια ολοένα και πιο ενεργή και πολυ­ε­πί­πεδη εξω­τε­ρική πολι­τική. Οι αυξα­νό­με­νες γεω­πο­λι­τι­κές προ­κλή­σεις υπο­γράμ­μι­σαν τον στρα­τη­γικό περι­φε­ρειακό της ρόλο, ιδίως σε σχέση με τις εξε­λί­ξεις στη Συρία, την Ουκρα­νία, τη Γάζα και τον Νότιο Καύκασο.

Όσον αφορά στον επι­θε­τικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρα­νίας, η Τουρκία συνέ­χισε να τονίζει τον ρόλο της ως πιθανού δια­με­σο­λα­βητή, όπως υπο­στη­ρί­ζε­ται από τη διορ­γά­νωση άμεσων συνο­μι­λιών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρα­νίας στην Κων­στα­ντι­νού­πολη τον Μάιο, Ιούνιο και Ιούλιο του 2025. Η Τουρκία δεν ευθυ­γραμ­μί­ζε­ται συστη­μα­τικά με τα περιο­ρι­στικά μέτρα της ΕΕ κατά της Ρωσίας. Ωστόσο, έχει λάβει μέτρα για να απο­τρέ­ψει την παρά­καμψη των κυρώ­σεων κατά της Ρωσίας μέσω τουρ­κι­κού εδάφους, επι­τυγ­χά­νο­ντας ορι­σμένα απο­τε­λέ­σματα.

Όσον αφορά στην ειρη­νευ­τική δια­δι­κα­σία στη Μέση Ανατολή, η Τουρκία ευθυ­γραμ­μί­ζε­ται με τη θέση της ΕΕ σχετικά με την ανάγκη επα­νεκ­κί­νη­σης της πολι­τι­κής δια­δι­κα­σίας, προ­κει­μέ­νου να εφαρ­μο­στεί η λύση των δύο κρατών και συμ­με­τέ­χει στον «Παγκό­σμιο Συνα­σπι­σμό» για την εφαρ­μογή της. Η τουρ­κική θέση σε ορι­σμένα ζητή­ματα -όπως η Χαμάς, η οποία θεω­ρεί­ται νόμιμος πολι­τι­κός συνο­μι­λη­τής από την Άγκυρα – δεν μπορεί να συμ­βι­βα­στεί με τη θέση της ΕΕ, η οποία σαφώς χαρα­κτη­ρί­ζει τη Χαμάς ως τρο­μο­κρα­τική οργά­νωση.

Μετα­νά­στευση

Η Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας του 2016 συνέ­χισε να απο­φέ­ρει απο­τε­λέ­σματα και παρέ­μεινε το βασικό πλαίσιο για τη συνερ­γα­σία στον τομέα της μετα­νά­στευ­σης. Η Τουρκία συνέ­χισε τις αξιο­ση­μεί­ω­τες προ­σπά­θειές της να φιλο­ξε­νή­σει 2,7 εκα­τομ­μύ­ρια πρό­σφυ­γες, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων Σύρων υπό προ­σω­ρινή προ­στα­σία.

Η ΕΕ έχει κινη­το­ποι­ή­σει 12,5 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ για την υπο­στή­ριξη των προ­σφύ­γων και των κοι­νο­τή­των υπο­δο­χής από το 2011. Η ΕΕ συνέ­χισε να παρέχει βοήθεια σε τομείς, όπως οι βασικές ανάγκες, η δια­χεί­ριση των συνόρων, η εκπαί­δευση, η υγειο­νο­μική περί­θαλψη, η προ­στα­σία και η κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μική στήριξη.

Πηγή: insider.gr