ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Η τουριστική έκρηξη έφερε κατάρρευση των υποδομών

news room 5 λεπτά ανάγνωση
100

Φέτος, κατά πολλούς ήταν η χρονιά της Νάξου. Το νησί γνώρισε μια άνευ προη­γου­μέ­νου του­ρι­στική κίνηση, κάνο­ντας ήδη από τον Ιούνιο ρεκόρ εξα­ε­τίας. Ο πολ­λα­πλα­σια­σμός της του­ρι­στι­κής κίνησης, όμως, δεν ήρθε χωρίς «αντί­τιμο»: τα σκου­πί­δια δημιουρ­γού­σαν λόφους κάθε βράδυ περι­με­τρικά των οικι­σμών, κατα­λή­γο­ντας σχεδόν όλα χύδην στον ολο­καί­νουρ­γιο ΧΥΤΑ του νησιού. Τα βράδια, αλλά και τις ώρες άφιξης πλοίων, το κυκλο­φο­ριακό γύρω από τη Χώρα και η έλλειψη χώρων στάθ­μευ­σης θύμιζε Αθήνα. Οι δημο­φι­λείς παρα­λίες του νησιού, όπως η «τριάδα» Αγιος Προ­κό­πιος – Αγια Αννα – Πλάκα ήταν ασφυ­κτικά γεμάτες με τα αυτο­κί­νητα να παρ­κά­ρουν παντού, ακόμα και επάνω στις αμμο­θί­νες και μέσα στην αλυκή.

Το νησί «έπηξε»

Η εικόνα αυτή επα­να­λή­φθηκε φέτος σε πολλούς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, ακόμα και σε λιγό­τερο δημο­φι­λείς. Οι τοπικές αρχές, όπως για παρά­δειγμα στη Νάξο, βλέπουν μόνο τα θετικά. «Η χρονιά πήγε πάρα πολύ καλά, το μεγα­λύ­τερο μέρος του καλο­και­ριού είχαμε 100% πλη­ρό­τητα παντού. Σύμφωνα με στοι­χεία του λιμε­ναρ­χείου οι αφίξεις επι­βα­τών τον Ιούνιο αυξή­θη­καν κατά 25%, τον Ιούλιο κατά 13%, ενώ αντί­στοιχα είναι τα νούμερα για τον Αύγου­στο. Η κίνηση στο αερο­δρό­μιο τετρα­πλα­σιά­στηκε», λέει στην «Κ» ο δήμαρ­χος Νάξου και Μικρών Κυκλά­δων Μανόλης Μαρ­γα­ρί­της. «Είμαστε πολύ ευχα­ρι­στη­μέ­νοι. Το νησί “έπηξε”, μέχρι που δημιουρ­γή­θηκε πρό­βλημα με το κυκλο­φο­ριακό!».

Ο δήμος παρα­μέ­νει αισιό­δο­ξος ότι τα προ­βλή­ματα είναι δια­χει­ρί­σιμα. «Τον Νοέμ­βριο εγκαι­νιά­στηκε ο νέος ΧΥΤΑ της Νάξου και ξεκι­νή­σαμε ενέρ­γειες για να απο­κτή­σει ανα­κύ­κλωση όλο το νησί (σ.σ.: σήμερα γίνεται μόνο ανα­κύ­κλωση γυαλιού). Οσο για το νερό, η Νάξος δεν έχει πρό­βλημα, ενώ οι Μικρές Κυκλά­δες έχουν αφα­λα­τώ­σεις και εκεί όπου υπάρχει θέμα, όπως στο Κου­φο­νήσι, θα γίνει επέ­κτασή τους. Νομίζω ότι οι υπο­δο­μές αντέ­χουν». Ερω­τώ­με­νος αν θα συμ­φω­νούσε μελ­λο­ντικά με τη λήψη μέτρων περιο­ρι­σμού της δημιουρ­γίας νέων του­ρι­στι­κών υπο­δο­μών, ιδίως σε υπερ­κο­ρε­σμέ­νες περιο­χές, ο κ. Μαρ­γα­ρί­της είναι αρνη­τι­κός. «Αφού ο νόμος επι­τρέ­πει στον κόσμο να χτίσει, θα τους το απα­γο­ρεύ­σει ο δήμος;».

Ομως η κατά­σταση δεν είναι τόσο απλή. Η γενική αίσθηση των περισ­σό­τε­ρων ταξι­διω­τών φέτος είναι ότι υπήρξε ένας υπερ-συνωστισμός, ακόμα και εκτός της περιό­δου «αιχμής», ακόμα και εκτός των «κλα­σι­κών» του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών. Και παρά τη γενική ευφορία των τοπικών αρχό­ντων, φέτος για πρώτη φορά το μεγα­λύ­τερο μέρος των νησιών και των παρά­κτιων περιο­χών έδειξε να ξεπερνά τα όριά του: δεκάδες δήμοι «πνί­γη­καν» στα σκου­πί­δια, με χαρα­κτη­ρι­στι­κό­τερο παρά­δειγμα την Αίγινα. Δεκάδες περιο­χές (όχι μόνο νησιω­τι­κές) αντι­με­τώ­πι­σαν σοβαρό ή σοβα­ρό­τερο από άλλες χρονιές πρό­βλημα επάρ­κειας νερού, με τις αφα­λα­τώ­σεις –όπου υπάρ­χουν– να μην επαρ­κούν και τις βρύσες να «τρέχουν»… θάλασσα. Χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα η Μήλος και το Κου­φο­νήσι, όπου οι εγκα­τε­στη­μέ­νες μονάδες απο­δει­κνύ­ο­νται πλέον ανε­παρ­κείς να καλύ­ψουν τη ζήτηση τους θερμούς μήνες. Στα μεγάλα λιμάνια ανα­χώ­ρη­σης, όπως ο Πει­ραιάς και η Ραφήνα τα γνωστά προ­βλή­ματα –κυκλο­φο­ριακή ασφυξία, ρύπανση, σκου­πί­δια– δεν είχαν προη­γού­μενο, ενώ πολλά νησιω­τικά λιμάνια είναι εμφανές ότι δεν επαρ­κούν πλέον για να καλύ­ψουν τα απανωτά δρο­μο­λό­για. Το ερώτημα λοιπόν είναι ανα­πό­φευ­κτο: πού θα οδη­γη­θεί η κατά­σταση, αν η άνοδος των αφίξεων συνε­χι­στεί;

Κοι­νω­νικό πρό­βλημα

«Σαφώς υπάρχει θέμα. Υπάρ­χουν προ­ο­ρι­σμοί υπερ­κο­ρε­σμέ­νοι, στους οποίους δημιουρ­γού­νται ένα σωρό προ­βλή­ματα στη δια­χεί­ριση του αριθμού των επι­σκε­πτών, του νερού, των απορ­ριμ­μά­των. Η έκρηξη του airbnb διευ­ρύ­νει την εμβέ­λεια των προ­βλη­μά­των. Και τις περισ­σό­τε­ρες φορές την κατά­σταση καλεί­ται να δια­χει­ρι­στεί ένας μικρός δήμος, που δεν έχει διοι­κη­τική επάρ­κεια», εκτιμά ο Χάρης Κοκ­κώ­σης, καθη­γη­τής Πολε­ο­δο­μίας και Χωρο­τα­ξίας στο Πανε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λίας, ο οποίος ασχο­λεί­ται επί δεκα­ε­τίες με τον σχε­δια­σμό της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης και είναι σύμ­βου­λος για το θέμα σε πολλούς διε­θνείς οργα­νι­σμούς (Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, ΟΟΣΑ, Παγκό­σμια Τράπεζα κ.ά). «Το ζήτημα όμως δεν είναι μόνο δια­χει­ρι­στικό αλλά και κοι­νω­νικό. Δημιουρ­γού­νται ανι­σό­τη­τες: οι πολίτες των περιο­χών αυτών χωρί­ζο­νται ανάμεσα σε αυτούς που συμ­με­τέ­χουν στην ανά­πτυξη του του­ρι­σμού και αυτούς που πλήτ­το­νται, όπως οι γεωργοί. Στους «προ­ο­ρι­σμούς», ο του­ρι­σμός προ­βάλ­λε­ται ως η μόνη διέ­ξο­δος, η ζωή γίνεται πολύ ακριβή και οι μόνιμοι κάτοι­κοι φεύγουν, όπως έχει γίνει εδώ και χρόνια στη Βενετία».

«Αυτό που έχει συμβεί την τελευ­ταία πεντα­ε­τία, ο διπλα­σια­σμός των αφίξεων, δεν έχει προη­γού­μενο. Το 2010-11 μιλού­σαμε για 13-14 εκατ. του­ρί­στες και τώρα μιλούμε για φετινό στόχο 28 εκα­τομ­μύ­ρια», λέει ο Πάρις Τσάρτας, καθη­γη­τής Του­ρι­στι­κής Ανά­πτυ­ξης στο Χαρο­κό­πειο Πανε­πι­στή­μιο. «Πριν από τρία χρόνια, ο Σύν­δε­σμος Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ) είχε εκτι­μή­σει ότι αν οι αφίξεις φθάσουν τα 22 εκατ., θα είχαμε σοβαρό πρό­βλημα, καθώς οι υπο­δο­μές φιλο­ξε­νίας και εστί­α­σης δεν θα επαρ­κούν. Η ταχύ­τητα με την οποία φθάσαμε ήδη και ξεπε­ρά­σαμε αυτό το σημείο εξηγεί γιατί είχαμε αυτή την κατά­σταση φέτος».

Να προ­ω­θή­σουμε νέους προ­ο­ρι­σμούς

Η προ­ώ­θηση νέων προ­ο­ρι­σμών, παράλ­ληλα με τους υφι­στά­με­νους, μέσα από δυνα­μι­κές ιδιω­τι­κές πρω­το­βου­λίες είναι μια εναλ­λα­κτική που ήδη έχει απτά απο­τε­λέ­σματα και στη χώρα μας. Υπο­στη­ρι­κτικά σε αυτή την κατεύ­θυνση πρέπει να λει­τουρ­γή­σει και το νέο ειδικό χωρο­τα­ξικό πλαίσιο για τον του­ρι­σμό, «στέλ­νο­ντας» τις νέες επεν­δύ­σεις σε λιγό­τερο προ­βε­βλη­μέ­νες περιο­χές.

Σε μια χώρα σε οικο­νο­μική κρίση, η συζή­τηση περί «φέρου­σας ικα­νό­τη­τας» των νησιών και των παρά­κτιων περιο­χών δεν μπορεί να γίνει σε φιλό­ξενο περι­βάλ­λον. «Πρέπει όμως να ανοίξει η συζή­τηση, να υιο­θε­τή­σουμε μια στρα­τη­γική για την αντι­με­τώ­πιση των πιέσεων, όπως έχει γίνει σε πολλές περιο­χές του κόσμου», εκτιμά ο κ. Κοκ­κώ­σης. «Μια στρα­τη­γική που να την προ­σαρ­μό­σει ο καθένας στην περιοχή του και στον ρόλο του.

Να γίνει μια ευρύ­τερη κινη­το­ποί­ηση των τοπικών κοι­νω­νιών και των επαγ­γελ­μα­τιών τους. Βέβαια, σε χώρες που είναι σε οικο­νο­μική κρίση και δεν έχουν  παρά­δοση στη συνερ­γα­σία σε τοπικό επίπεδο, είναι δύσκολο».

Η πρω­το­βου­λία δεν είναι απα­ραί­τητο να ανήκει στο κεντρικό κράτος ή σε κάποιο υπουρ­γείο. «Μακρο­πρό­θε­σμα πρέπει να δημιουρ­γη­θούν οι συν­θή­κες ώστε να ανα­πτυ­χθούν του­ρι­στικά και άλλες περιο­χές. Η εποχή που αυτό εξαρ­τιό­ταν από το κράτος έχει παρέλ­θει, πλέον χρειά­ζο­νται δυνα­μι­κές ιδιω­τι­κές πρω­το­βου­λίες. Το παρά­δειγμα της Σκύρου, που επω­φε­λή­θηκε από την προ­ώ­θησή της από αερο­πο­ρική εται­ρεία, και της Μεσ­ση­νίας, που άρχισε να ανα­πτύσ­σε­ται του­ρι­στικά μετά τη δημιουρ­γία μεγάλης του­ρι­στι­κής εγκα­τά­στα­σης, είναι χαρα­κτη­ρι­στικά», λέει ο κ. Κοκ­κώ­σης.

«Η έλλειψη στα­θε­ρής χωρο­τα­ξι­κής πολι­τι­κής για τον του­ρι­σμό είναι εμφανής. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι ότι τα δύο προη­γού­μενα ειδικά χωρο­τα­ξικά ακυ­ρώ­θη­καν από το ΣτΕ και τώρα προ­κη­ρύ­χθηκε δια­γω­νι­σμός για νέα μελέτη. Λείπει λοιπόν το κανο­νι­στικό πλαίσιο μέσα από το οποίο μπο­ρούμε να μιλή­σουμε σοβαρά για τη δυνα­τό­τητα να τεθούν όρια. Αυτήν τη στιγμή οι επεν­δύ­σεις γίνο­νται όπου ζητάει ο κάθε ενδια­φε­ρό­με­νος και όχι όπου πρέπει», επι­ση­μαί­νει ο κ. Τσάρτας. «Το νέο πλαίσιο θα πρέπει να κινηθεί στη λογική της δια­σπο­ράς του του­ρι­στι­κού πλήθους, κάτι που έχουν πετύχει άλλες χώρες. Κατά τη γνώμη μου, πρέπει να επεν­δύ­σουμε στη δημιουρ­γία ενός πολυ­σχι­δούς του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος και σε έναν ποιο­τικό οικο­του­ρι­σμό».

Καθη­με­ρινή

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.