“Ένα χωριό στην Ρόδο”-Του Κώστα Ιωάννου

Το να συγ­γρά­ψεις ένα το­πι­κό βι­βλίο ιστο­ρί­ας & πο­λι­τι­σμού δεν μπο­ρείς να το κά­νεις παρά μόνο με­λε­τώ­ντας και ερευ­νώ­ντας όλα εκεί­να τα στοι­χεία, που ανα­φέ­ρο­νται σε όλες τις εκ­δη­λώ­σεις του δη­μό­σιου και ιδιω­τι­κού βίου από την πιο μικρή έως την με­γα­λύ­τε­ρη. Για να μπο­ρέ­σει όμως να πα­ρα­χθεί ένα έργο, χρειά­ζο­νται μα­κρο­χρό­νιες και πο­λυ­ε­τείς έρευ­νες, τε­ρά­στια υπο­μο­νή και επι­μο­νή και το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο με­γά­λη αγάπη για τα αντι­κεί­με­να με τα οποία θα ασχο­λη­θείς ερευ­νη­τι­κά. Ακόμα και γι’ αυτά τα οποία δεν είσαι βέ­βαιος πως θα βρεις κάτι ση­μα­ντι­κό, θα πρέ­πει να εξε­τα­στούν, να με­λε­τη­θούν και να πα­ρου­σια­στούν για να μπο­ρέ­σουν οι μελ­λο­ντι­κοί ερευ­νη­τές να τα αξιο­ποι­ή­σουν, επε­κτεί­νο­ντας πε­ρισ­σό­τε­ρο την και­νούρ­για γνώση.

Η ολο­κλη­ρω­μέ­νη γνώση της ιστο­ρί­ας του Γεν­να­δί­ου, όχι μόνο από πο­λι­τι­κή – κοι­νω­νι­κή – πο­λι­τι­σμι­κή άποψη αλλά και κα­θα­ρά ιστο­ρι­κή, γί­νε­ται πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, όταν κα­τα­στεί δυ­να­τόν να συ­γκε­ντρω­θούν ως υλικό όλες οι διε­σπαρ­μέ­νες εδώ και εκεί πλη­ρο­φο­ρί­ες μέσα από έγ­γρα­φα και ντο­κου­μέ­ντα πάσης φύ­σε­ως, να τα­ξι­νο­μη­θούν και συ­μπλη­ρω­μέ­νες από προ­φο­ρι­κές μαρ­τυ­ρί­ες να εκ­δο­θούν. Η ερ­γα­σία αυτή όμως όσο εύ­κο­λη και προ­σι­τή και αν φαί­νε­ται για τον κα­θέ­να, άλλο τόσο δύ­σκο­λη και επί­πο­νη είναι αφού για να ολο­κλη­ρω­θεί χρειά­ζο­νται προ­σό­ντα ικανά για να μπο­ρέ­σει κά­ποιος να τη φέρει εις πέρας.

Με­λε­τώ­ντας τώρα τον πο­λι­τι­σμό ενός τόπου πρέ­πει να ερ­γα­στείς πάνω σε αυτό που ονο­μά­ζου­με λαϊκή ψυχή, δη­λα­δή να με­λε­τή­σεις την πα­ρα­δο­σια­κή μου­σι­κή του, τα πα­ρα­μύ­θια και τις πα­ρα­δό­σεις του καθώς και τα υπό­λοι­πα λα­ο­γρα­φι­κά στοι­χεία που χρειά­ζο­νται ώστε να συν­θέ­σεις την ιστο­ρία του τόπου στις διά­φο­ρες χρο­νι­κές πε­ριό­δους.

Ο Κώ­στας Σκαν­δα­λί­δης (ο οποί­ος έχει πλού­σια κοι­νω­νι­κή και πνευ­μα­τι­κή πα­ρου­σία στη Ρόδο), με συ­γκρο­τη­μέ­νο και με­θο­δι­κό τρόπο με­λέ­τη­σε ένα τε­ρά­στιο υλικό που για πε­ρισ­σό­τε­ρο από 8 χρό­νια με­θο­δι­κά συ­γκέ­ντρω­νε και μας πα­ρέ­δω­σε ένα μο­να­δι­κό σε πλη­ρό­τη­τα, ακρί­βεια και σα­φή­νεια ιστο­ρι­κό έργο. Πόσο ση­μα­ντι­κό είναι το βι­βλίο αυτό το αντι­λαμ­βά­νε­σαι βλέ­πο­ντας τις δε­κά­δες συ­νε­ντεύ­ξεις, την τε­ρά­στια βι­βλιο­γρα­φία, τις εκα­το­ντά­δες φω­το­γρα­φί­ες, το ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κό αρ­χεια­κό υλικό από βι­βλιο­θή­κες δη­μο­τι­κές, εκ­κλη­σια­στι­κές και ιδιω­τι­κές, τα δε­κά­δες χει­ρό­γρα­φα που ο συγ­γρα­φέ­ας συ­στη­μα­τι­κά, με­λέ­τη­σε και πε­ριέ­γρα­ψε.

Στην ει­σα­γω­γή του βι­βλί­ου του, ο συγ­γρα­φέ­ας μας πε­ρι­γρά­φει τον οδηγό με­λέ­της του πο­νή­μα­τός του, επε­ξη­γεί τις σκέ­ψεις που τον οδή­γη­σαν στη συγ­γρα­φή της ιστο­ρί­ας του, ανα­λύ­ει τον τρόπο ερ­γα­σί­ας που ακο­λού­θη­σε, με τον οποίο δεν άφησε ζώσα μνήμη στο Γεν­νά­δι που να μην την «ξε­ζου­μί­σει», όπως επί­σης και την προ­σπά­θειά του να δώσει στη συ­νέ­χεια ζωή στο υλικό που κα­τέ­γρα­ψε στο βι­βλίο, με την πίστη του στο ότι η ιστο­ρία ενός τόπου βρί­σκε­ται στην ψυχή του. Και την ψυχή αυτή τη βρί­σκου­με στα τρα­γού­δια, στα πα­ρα­μύ­θια, στις πα­ροι­μί­ες, στα καλ­λι­τε­χνή­μα­τα και στις αφη­γή­σεις του λαού του.

Το κύριο μέρος του βι­βλί­ου για το Γεν­νά­δι χω­ρί­ζε­ται στις ενό­τη­τες: Το σή­με­ρα και το χτες, Παι­δεία και Πίστη, Από τον 19ο Αιώνα στον 20ό αιώνα, Πε­ρι­βάλ­λον και Πο­λι­τι­σμός, Λαϊ­κές Αφη­γή­σεις Ιστο­ρί­ες και Πα­ρα­μύ­θια, Οι­κο­γε­νεια­κά και Βα­πτι­στι­κά Ονό­μα­τα του Γεν­να­δί­ου, Χάρ­της του Γεν­να­δί­ου, Το­πω­νύ­μια του Γεν­να­δί­ου. Υπάρ­χει τέλος Κα­τά­λο­γος αφη­γη­τών, Πί­να­κας Ει­κό­νων, Βι­βλιο­γρα­φία, Βρα­χυ­γρα­φί­ες και Αρ­κτι­κό­λε­ξα, Πί­να­κας πε­ριε­χο­μέ­νων.

Η με­λέ­τη λοι­πόν του Κώστα Σκαν­δα­λί­δη, προ­ϊ­όν πο­λύ­χρο­νης επί­πο­νης έρευ­νας η οποία οφεί­λε­ται και στη φύση της ερ­γα­σί­ας αλλά και στην επαφή του τόσο με το πρω­το­γε­νές και δευ­τε­ρο­γε­νές υλικό και τους κα­τό­χους του, όσο και με τις συ­νε­ντεύ­ξεις, τον προ­σω­πι­κό κόπο του συγ­γρα­φέα να δια­χει­ρι­στεί το ζω­ντα­νό υλικό, να ψάξει και να ρωτά εκεί που του έδει­χναν, καρ­πο­φό­ρη­σε ένα έργο θη­σαυ­ρό, βαριά πα­ρα­κα­τα­θή­κη για τους επό­με­νους. Από εδώ και πέρα τί­πο­τα δεν θα μπο­ρεί να γρα­φεί για το Γεν­νά­δι και τη Νότια Ρόδο, χωρίς να υπάρ­χει ανα­φο­ρά στη με­λέ­τη αυτή.

Ο Κώ­στας Ιω­άν­νου είναι εκ­παι­δευ­τι­κός