Οι Έλληνες θέλουν λιγότερο Δημόσιο και μείωση φόρων

Μια επι­φα­νεια­κά αντι­φα­τι­κή ει­κό­να, που όμως δεί­χνει πιο εσω­τε­ρι­κά συ­νε­πής όσο βα­θύ­τε­ρα εξε­τά­ζε­ται, προ­κύ­πτει από την τρίτη έκ­δο­ση της έρευ­νας «Τι πι­στεύ­ουν οι Ελ­λη­νες» του ερευ­νη­τι­κού ορ­γα­νι­σμού «δια­ΝΕ­Ο­σις», την οποία πα­ρου­σιά­ζει απο­κλει­στι­κά σή­με­ρα η «Κ». Πρό­κει­ται για μια εντυ­πω­σια­κού εύ­ρους και βά­θους προ­σπά­θεια, οι 305 σε­λί­δες της οποί­ας απο­τε­λούν μια ακτι­νο­γρα­φία υψη­λής ευ­κρί­νειας της ελ­λη­νι­κής κοι­νής γνώ­μης.

Εξαι­ρε­τι­κό εν­δια­φέ­ρον έχει κατ’ αρχήν το μέρος εκεί­νο της έρευ­νας («Οι­κο­νο­μία, κρά­τος, ιδιω­τι­κή πρω­το­βου­λία») που εστιά­ζει στην κρίση, στα αίτιά της και στις πι­θα­νές οδούς δια­φυ­γής. Εδώ δεί­χνει να επι­κρα­τεί πλέον ένας με­γα­λύ­τε­ρος ρε­α­λι­σμός (για πα­ρά­δειγ­μα, το 62,1% θε­ω­ρεί ότι η κρίση οφεί­λε­ται «κυ­ρί­ως στις δικές μας αδυ­να­μί­ες») και μια διά­θε­ση να δο­κι­μα­στεί ένα άλλο μο­ντέ­λο ανά­πτυ­ξης, πιο ανοι­χτό και λι­γό­τε­ρο εξαρ­τη­μέ­νο από το κρά­τος. Μα­θαί­νου­με, λοι­πόν, ότι οι Ελ­λη­νες πι­στεύ­ουν στη συρ­ρί­κνω­ση του Δη­μο­σί­ου, προ­τι­μούν μεί­ω­ση της φο­ρο­λο­γί­ας, ακόμα κι αν ση­μαί­νει πε­ρι­κο­πή κοι­νω­νι­κών πα­ρο­χών, και βλέ­πουν την ανά­καμ­ψη να προ­έρ­χε­ται από ξένες επεν­δύ­σεις και εξα­γω­γές, όχι από την ει­σο­δη­μα­τι­κή πο­λι­τι­κή μιας «φι­λο­λαϊ­κής κυ­βέρ­νη­σης». Η πα­γκο­σμιο­ποί­η­ση, την οποία τρεις στους πέντε θε­ω­ρούν απει­λή για την Ελ­λά­δα σε αφη­ρη­μέ­νο επί­πε­δο, θε­ω­ρεί­ται η μο­να­δι­κή ευ­και­ρία για την επι­στρο­φή στην ευ­η­με­ρία.

Ενα άλλο μέρος των ευ­ρη­μά­των που πα­ρου­σιά­ζει η «Κ» συν­θέ­τει το πορ­τρέ­το μιας κοι­νω­νί­ας κλει­στής, φο­βι­κής προς τον κόσμο και την αλ­λα­γή, εθι­σμέ­νης σε ανε­δα­φι­κές θε­ω­ρί­ες που δεν αντέ­χουν στην επαφή με την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Ο ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμός εξα­κο­λου­θεί να κερ­δί­ζει έδα­φος, με την πε­ποί­θη­ση να πα­γιώ­νε­ται ότι η Ελ­λά­δα δεν έχει ωφε­λη­θεί ιδιαι­τέ­ρως από τη συμ­με­το­χή της στην ευ­ρω­παϊ­κή κοι­νό­τη­τα – και σί­γου­ρα λι­γό­τε­ρο από ό,τι έχει ωφε­λη­θεί η Ε.Ε. από την πα­ρου­σία της Ελ­λά­δας στις τά­ξεις της. Ενας στους τρεις Ελ­λη­νες πι­στεύ­ει ότι τα συμ­φέ­ρο­ντα της Ελ­λά­δας θα εξυ­πη­ρε­τού­νταν κα­λύ­τε­ρα υπό την αι­γί­δα της Ρω­σί­ας παρά εντός της Ευ­ρω­ζώ­νης, ενώ τέσ­σε­ρις στους πέντε πι­στεύ­ουν ότι σκο­τει­νές πα­ρα­σκη­νια­κές δυ­νά­μεις κι­νούν τα νή­μα­τα της Ιστο­ρί­ας. Η εχθρό­τη­τα προς τους με­τα­νά­στες πα­ρα­μέ­νει σε υψηλά επί­πε­δα – σχε­δόν ένας στους δύο Ελ­λη­νες βλέ­πει αρ­νη­τι­κά τους μου­σουλ­μά­νους και δύο στους πέντε δη­λώ­νουν ότι θα ενο­χλού­νταν από την ανέ­γερ­ση τζα­μιού στην Ελ­λά­δα.

Αυτά τα συ­μπε­ρά­σμα­τα προ­κύ­πτουν από το πρώτο μέρος της έρευ­νας, με τίτλο «Ελ­λη­νες, Ευ­ρώ­πη, κό­σμος και εθνι­κή ταυ­τό­τη­τα».

Η τρίτη έρευ­να της «δια­ΝΕ­Ο­σις» για τις πε­ποι­θή­σεις των Ελ­λή­νων (οι δύο πρώ­τες έλα­βαν χώρα τον Απρί­λιο και τον Νο­έμ­βριο του 2015), με ανα­νε­ω­μέ­νο, διευ­ρυ­μέ­νο ερω­τη­μα­το­λό­γιο και σε συ­νερ­γα­σία με το ερ­γα­στή­ριο του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Μα­κε­δο­νί­ας, διε­ξή­χθη τον πε­ρα­σμέ­νο Δε­κέμ­βριο. Το πα­νελ­λα­δι­κό δείγ­μα για το Α΄ μέρος ήταν 1.294 άτομα. Το Β΄ μέρος βα­σί­στη­κε σε πα­νελ­λα­δι­κό δείγ­μα 1.263 ατό­μων.

Κρίση και οι­κο­νο­μία
Προ­σγεί­ω­ση στη νέα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα

Ρε­α­λι­σμός και προ­σγεί­ω­ση στη νέα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Το συ­μπέ­ρα­σμα αυτό προ­κύ­πτει από τις απα­ντή­σεις στα ερω­τή­μα­τα που αφο­ρούν την κρίση. Για πα­ρά­δειγ­μα, πλέον το 62,1% θε­ω­ρεί ότι η κρίση οφεί­λε­ται «κυ­ρί­ως στις δικές μας αδυ­να­μί­ες», ενώ μόλις 9,7% πι­στεύ­ει ότι ευ­θύ­νο­νται κυ­ρί­ως οι ξένοι. Πα­ρα­μέ­νει υψηλό (76%) το πο­σο­στό που θε­ω­ρεί ότι ευ­θύ­νε­ται το κοι­νω­νι­κό σύ­νο­λο εν γένει, το οποίο συ­νή­θι­σε να ζει πέρα από τις δυ­να­τό­τη­τές του, ενώ έχει μειω­θεί αι­σθη­τά το πο­σο­στό όσων απο­δί­δουν ευ­θύ­νες για την κρίση στο διε­θνές χρη­μα­το­πι­στω­τι­κό σύ­στη­μα (59,4%, ένα­ντι 77,3% τον Απρί­λιο του 2015).

Αξιο­ση­μεί­ω­το είναι το άνοιγ­μα της ψα­λί­δας υπέρ της άπο­ψης ότι το κρά­τος είναι υπερ­βο­λι­κά πα­ρεμ­βα­τι­κό και εις βάρος της άπο­ψης ότι δεν επεμ­βαί­νει αρ­κε­τά (αυ­ξή­θη­κε από 11,4 μο­νά­δες στην έρευ­να του Απρι­λί­ου του 2015 σε 28,8 στη νε­ό­τε­ρη έκ­δο­ση). Πα­ρα­τη­ρεί­ται επί­σης αντι­στρο­φή της κοι­νής γνώ­μης στο θέμα της επι­λο­γής με­τα­ξύ υψη­λής φο­ρο­λο­γί­ας και ισχυ­ρού κρά­τους πρό­νοιας και μειω­μέ­νης φο­ρο­λο­γί­ας με πιο πε­ριο­ρι­σμέ­νη κρα­τι­κή μέ­ρι­μνα. Τον Απρί­λιο του 2015, η πρώτη άποψη είχε προ­βά­δι­σμα 10,5 μο­νά­δων. Στη νε­ό­τε­ρη έκ­δο­ση, η αλ­λα­γή είναι εντυ­πω­σια­κή: οι οπα­δοί της χα­μη­λό­τε­ρης φο­ρο­λο­γί­ας προη­γού­νται κατά 22,6 μο­νά­δες. Το 62,4% θε­ω­ρεί ότι η χώρα χρειά­ζε­ται μι­κρό­τε­ρο Δη­μό­σιο, ενώ μόλις το 21,8% πι­στεύ­ει ότι η ανά­καμ­ψη θα έλθει μέσω αύ­ξη­σης μι­σθών και συ­ντά­ξε­ων από το κρά­τος, ένα­ντι 73,2% που προ­κρί­νει την πα­ρο­χή κι­νή­τρων από τις κυ­βερ­νή­σεις για την προ­σέλ­κυ­ση επεν­δύ­σε­ων και την ενί­σχυ­ση των εξα­γω­γών.

Η εμπει­ρία της τε­λευ­ταί­ας διε­τί­ας έχει οδη­γή­σει σε αύ­ξη­ση του πο­σο­στού όσων θε­ω­ρούν αφελή την εκτί­μη­ση ότι θα πα­τα­χθεί η φο­ρο­δια­φυ­γή στην Ελ­λά­δα (από 62,2% σε 71,1%). Πα­ράλ­λη­λα, το 38,9% θε­ω­ρεί τη φο­ρο­δια­φυ­γή «θε­μι­τή άμυνα» κατά της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης.

Τέλος, θε­τι­κή είναι η στάση του 84,4% των Ελ­λή­νων απέ­να­ντι στις ξένες επεν­δύ­σεις, με το 92,1% να πι­στεύ­ει ότι δη­μιουρ­γούν θέ­σεις ερ­γα­σί­ας και το 88,8% ότι ει­σά­γουν νέες τε­χνο­λο­γί­ες στη χώρα. Τα πο­σο­στά των σκε­πτι­κι­στών –για την επί­δρα­ση των ξένων επεν­δύ­σε­ων στα ερ­γα­σια­κά δι­καιώ­μα­τα και στην εθνι­κή κυ­ριαρ­χία– είναι χα­μη­λό­τε­ρα από αυτά του Απρι­λί­ου του 2015. Ωστό­σο, σε μια έν­δει­ξη ότι οι κακές συ­νή­θειες του πα­ρελ­θό­ντος δύ­σκο­λα ξε­χνιού­νται, μόλις το 5,8% των Ελ­λή­νων θε­ω­ρεί ότι το όριο συ­ντα­ξιο­δό­τη­σης πρέ­πει να είναι πάνω από τα 65 έτη, ενώ το 51,7% πι­στεύ­ει ότι πρέ­πει να πα­ρα­μεί­νει κάτω από τα εξή­ντα.

Ταυ­τό­τη­τα και δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τα
Με­τέ­ω­ρο βήμα προς την ανε­κτι­κό­τη­τα

Σύμ­φω­να με τα ευ­ρή­μα­τα της έρευ­νας, το 46,4% των Ελ­λή­νων βλέ­πει αρ­νη­τι­κά τους μου­σουλ­μά­νους, ένα­ντι του 36,3% που τους βλέ­πει θε­τι­κά, ενώ το 49% βλέ­πει αρ­νη­τι­κά τους με­τα­νά­στες, ένα­ντι του 37,6% που τους βλέ­πει θε­τι­κά. Το 88,3% συμ­φω­νεί ή μάλ­λον συμ­φω­νεί (80,1% συν 8,2%) ότι ο αριθ­μός των με­τα­να­στών στη χώρα τα τε­λευ­ταία δέκα χρό­νια είναι υπερ­βο­λι­κά με­γά­λος, το 64,4% πι­στεύ­ει ότι συμ­βάλ­λουν στην αύ­ξη­ση της εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας και το 58% ότι συμ­βάλ­λουν στη διό­γκω­ση της ανερ­γί­ας. Αντι­θέ­τως, μόλις το 25,4% βλέ­πει τους με­τα­νά­στες ως μέρος της λύσης του τρο­μα­κτι­κού δη­μο­γρα­φι­κού προ­βλή­μα­τος της Ελ­λά­δας. Αξί­ζει πά­ντως να ση­μειω­θεί ότι τα πο­σο­στά αυτά, πα­ρό­τι υψηλά, είναι ση­μα­ντι­κά χα­μη­λό­τε­ρα από τα αντί­στοι­χα του Απρι­λί­ου του 2015 (ιδιαί­τε­ρα όσον αφορά τη δια­σύν­δε­ση των με­τα­να­στών με την εγκλη­μα­τι­κό­τη­τα).

Στο ερώ­τη­μα τι πρέ­πει να γίνει με τους πα­ρά­νο­μους με­τα­νά­στες που βρί­σκο­νται εδώ, λι­γό­τε­ροι από ένας στους πέντε Ελ­λη­νες επι­θυ­μούν την πα­ρα­μο­νή τους στη χώρα, είτε πλή­ρως (2,2%) είτε στα­δια­κά και υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις (17,5%). Οι υπό­λοι­ποι τάσ­σο­νται με διά­φο­ρους τρό­πους υπέρ της απο­μά­κρυν­σής τους, με­τα­ξύ των οποί­ων το 20% τάσ­σε­ται υπέρ της άμε­σης απέ­λα­σης.

Η επι­φυ­λα­κτι­κή έως φο­βι­κή στάση απέ­να­ντι στους με­τα­νά­στες, υπό το βάρος της με­τα­να­στευ­τι­κής-προ­σφυ­γι­κής κρί­σης, συν­δέ­ε­ται και με την ει­κό­να που έχουν οι Ελ­λη­νες για την ταυ­τό­τη­τά τους. Σύμ­φω­να με τα ευ­ρή­μα­τα της έρευ­νας, το 47,2% των ερω­τη­θέ­ντων πι­στεύ­ει ότι η ελ­λη­νι­κή ταυ­τό­τη­τα είναι θέμα γο­νι­δί­ων, όχι επι­λο­γής. Επι­πλέ­ον, το 36,1% θε­ω­ρεί ότι αν κά­ποιος δεν έχει Ελ­λη­νες γο­νείς, δεν μπο­ρεί να θε­ω­ρη­θεί Ελ­λη­νας.

Σε άλλα μέ­τω­πα, ωστό­σο, η ανοχή των Ελ­λή­νων στη δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τα, πα­ρό­τι χα­μη­λή σε σχέση με τον μέσο όρο των ανε­πτυγ­μέ­νων χωρών, μοιά­ζει να αυ­ξά­νε­ται. Το πο­σο­στό των Ελ­λή­νων που τάσ­σε­ται υπέρ του γάμου των ομό­φυ­λων ζευ­γα­ριών αυ­ξή­θη­κε από 36,3% τον Απρί­λιο του 2015 σε 50,4% στη νέα έρευ­να. Στρο­φή προς την ευ­ρω­παϊ­κή νόρμα και μα­κριά από την τι­μω­ρη­τι­κή προ­σέγ­γι­ση πα­ρα­τη­ρεί­ται και στις από­ψεις για την ποι­νι­κή δι­καιο­σύ­νη: τον Απρί­λιο του 2015, το 41,2% υπο­στή­ρι­ζε την επα­να­φο­ρά της θα­να­τι­κής ποι­νής. Στη νέα έρευ­να, το πο­σο­στό αυτό έχει μειω­θεί ση­μα­ντι­κά, στο 29,2%.

Κό­σμος και κο­σμο­θε­ω­ρί­ες
Αντι-αρι­στε­ρή στρο­φή και συ­νω­μο­σιο­λο­γία

Η ροπή προς τη συ­νω­μο­σιο­λο­γία και ο σκε­πτι­κι­σμός απέ­να­ντι στη Δύση είναι έκ­δη­λα στα ευ­ρή­μα­τα της έρευ­νας. Το 80,5% των Ελ­λή­νων θε­ω­ρεί ότι υπάρ­χουν μυ­στι­κές ορ­γα­νώ­σεις στην Ελ­λά­δα και στο εξω­τε­ρι­κό που δρουν στο πα­ρα­σκή­νιο και κι­νούν τα νή­μα­τα, ενώ το 26,5% πι­στεύ­ει ότι μας ψε­κά­ζουν (το πο­σο­στό ξε­περ­νά το 50% με­τα­ξύ οπα­δών της Χρυ­σής Αυγής και φτά­νει το 37% με­τα­ξύ οπα­δών των ΑΝΕΛ).

Οι Γερ­μα­νοί συ­γκε­ντρώ­νουν τη θε­τι­κή γνώμη του 36,4% του πλη­θυ­σμού (ένα­ντι του 52,7% που έχει αρ­νη­τι­κή γνώμη). Το ισο­ζύ­γιο είναι θε­τι­κό για τους Εβραί­ους (44,4% ένα­ντι 37,9%) και για τους Αμε­ρι­κα­νούς (49,7% ένα­ντι 37,6%), αλλά με δια­φο­ρά οι πιο δη­μο­φι­λείς είναι οι Ρώσοι, με 77,4% θε­τι­κές γνώ­μες και μόνο 10,7% αρ­νη­τι­κές. Μά­λι­στα το 33,4% των Ελ­λή­νων θε­ω­ρεί ότι τα συμ­φέ­ρο­ντα της χώρας θα εξυ­πη­ρε­τού­νταν κα­λύ­τε­ρα αν απο­χω­ρού­σε από την Ευ­ρω­ζώ­νη και απο­κτού­σε κά­ποιας μορ­φής προ­νο­μια­κή σχέση με τη Μόσχα.

Η πα­γκο­σμιο­ποί­η­ση, τέκνο του δυ­τι­κού κα­πι­τα­λι­σμού, θε­ω­ρεί­ται απει­λή για την Ελ­λά­δα από το 59,7% των ερω­τη­θέ­ντων. Μόλις το 34,4% τη βλέ­πει ως ευ­και­ρία. Από την άλλη, ο κα­πι­τα­λι­σμός ως μέ­θο­δος ορ­γά­νω­σης της πα­ρα­γω­γής έχει κερ­δί­σει πό­ντους στα μάτια των Ελ­λή­νων: οι οπα­δοί του αυ­ξή­θη­καν από το 23,9% του συ­νό­λου τον Απρί­λιο του 2015 στο 33,3% τον Δε­κέμ­βριο του 2016, όταν διε­ξή­χθη η νέα έρευ­να. Αντι­στρό­φως, η Αρι­στε­ρά μοιά­ζει να χάνει τη λάμψη της: οι θε­τι­κές γνώ­μες για τη συ­γκε­κρι­μέ­νη πο­λι­τι­κή φι­λο­σο­φία μειώ­θη­καν κατά την ίδια πε­ρί­ο­δο, από το 52,5% σε 37,4% (πο­σο­στό που πα­ρα­μέ­νει υψη­λό­τε­ρο, ωστό­σο, από τη δη­μο­τι­κό­τη­τα του κα­πι­τα­λι­σμού).

Μειω­μέ­νο, σε σχέση με τον Απρί­λιο του 2015, εμ­φα­νί­ζε­ται και το πο­σο­στό εκεί­νων που θε­ω­ρούν ότι ο ελ­λη­νι­κός λαός εξα­κο­λου­θεί να ξε­χω­ρί­ζει για την ευ­φυ­ΐα του και τον πο­λι­τι­σμό του (από 72,9% σε 62,3%).

Η ενη­μέ­ρω­ση στην οποία βα­σί­ζο­νται αυτές οι από­ψεις προ­έρ­χε­ται κυ­ρί­ως από το Ιντερ­νετ (52,8%, συν 3,3% που ανα­φέ­ρουν ως πηγή ει­δι­κά τα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης και τα blogs). Είναι αξιο­ση­μεί­ω­το ότι το 18,6% των ερω­τη­θέ­ντων απά­ντη­σε ότι δεν διά­βα­σε κα­νέ­να βι­βλίο τους προη­γού­με­νους 12 μήνες. Το 43,1% απά­ντη­σε ότι δεν επι­σκέ­φθη­κε κα­νέ­να μου­σείο και το 46,8% ότι δεν πήγε σε καμία θε­α­τρι­κή πα­ρά­στα­ση.

Ελ­λά­δα και Ευ­ρώ­πη
Σε ελεγ­χό­με­νη άνοδο ο ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμός

Το πο­σο­στό των ερω­τη­θέ­ντων που απο­τι­μά θε­τι­κά ή μάλ­λον θε­τι­κά την επί­δρα­ση της συμ­με­το­χής στην ευ­ρω­παϊ­κή κοι­νό­τη­τα (ΕΟΚ, Ε.Ε.) έχει μειω­θεί στο 53,5%, από 68% τον Απρί­λιο του 2015. H μεί­ω­ση αυτή έχει προ­κύ­ψει σε συ­ντρι­πτι­κό βαθμό από την πτώση των θε­τι­κών απο­τι­μή­σε­ων, από 40,6% σε 28,6% σε λι­γό­τε­ρο από δύο χρό­νια. Μά­λι­στα σε ερώ­τη­μα που τί­θε­ται για πρώτη φορά, το 47,7% εξέ­φρα­σαν την άποψη ότι «η Ε.Ε. έχει δομές και εκ­φρά­ζει συμ­φέ­ρο­ντα που δεν εξυ­πη­ρε­τούν την Ελ­λά­δα» – ορια­κά λι­γό­τε­ροι από το 48,9% που πι­στεύ­ει ότι «η Ε.Ε. απο­τε­λεί πρό­ο­δο και είναι ανα­γκαία η πα­ρα­μο­νή της Ελ­λά­δας σε αυτήν».

Εξε­τά­ζο­ντας επι­μέ­ρους το­μείς, ίσως δεν προ­κα­λεί έκ­πλη­ξη, δε­δο­μέ­νης της εμπει­ρί­ας των τε­λευ­ταί­ων ετών, ότι το 48,8% θε­ω­ρεί ότι η Ελ­λά­δα ζη­μιώ­νε­ται όσον αφορά την οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη και ευ­η­με­ρία εξαι­τί­ας της συμ­με­το­χής της στην Ενωση (ένα­ντι 38% τον Απρί­λιο του 2015). Πιο απροσ­δό­κη­το είναι το εύ­ρη­μα ότι το 43% θε­ω­ρεί ότι η συμ­με­το­χή στην Ε.Ε. πλήτ­τει την ορ­γά­νω­ση του κρά­τους και της δη­μό­σιας διοί­κη­σης στη χώρα μας, με μόλις 28,8% να πι­στεύ­ει ότι η Ελ­λά­δα ωφε­λεί­ται στο συ­γκε­κρι­μέ­νο πεδίο. Εν τω με­τα­ξύ, μόλις το 29,6% των Ελ­λή­νων πι­στεύ­ει ότι η Ελ­λά­δα ωφε­λή­θη­κε πε­ρισ­σό­τε­ρο από την Ε.Ε. από τη συμ­με­το­χή της σε αυτήν, ενώ το 57,3% θε­ω­ρεί ότι ωφε­λή­θη­κε πε­ρισ­σό­τε­ρο η Ενωση. Η ψα­λί­δα αυτή έχει αυ­ξη­θεί κατά πάνω από 6 μο­νά­δες από τον Απρί­λιο του 2015.

Στο κρί­σι­μο ερώ­τη­μα για το νό­μι­σμα, η πλειο­νό­τη­τα εξα­κο­λου­θεί να είναι υπέρ του ευρώ – αλλά έχει συρ­ρι­κνω­θεί ση­μα­ντι­κά. Υπέρ της πα­ρα­μο­νής στο ευρώ τάσ­σε­ται το 59,6% του πλη­θυ­σμού (ένα­ντι 73,9% τον Απρί­λιο του 2015), ενώ το πο­σο­στό των οπα­δών της δραχ­μής στην ίδια πε­ρί­ο­δο έχει αυ­ξη­θεί από το 20,7% στο 33,1%. Η στάση απέ­να­ντι στο ευρώ έχει έντο­νο τα­ξι­κό στοι­χείο: το 70% της ανώ­τε­ρης τάξης τάσ­σε­ται υπέρ της πα­ρα­μο­νής στην Ευ­ρω­ζώ­νη, ενώ το αντί­στοι­χο πο­σο­στό με­τα­ξύ των ασθε­νέ­στε­ρων στρω­μά­των είναι 50,1%.

Η κάμψη της στή­ρι­ξης προς το κοινό νό­μι­σμα συν­δέ­ε­ται και με τη δρα­στι­κή μεί­ω­ση εκεί­νων που πι­στεύ­ουν ότι θα επέλ­θει αργά ή γρή­γο­ρα πραγ­μα­τι­κή σύ­γκλι­ση της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας με αυτές των πιο ανε­πτυγ­μέ­νων οι­κο­νο­μιών της Ευ­ρω­ζώ­νης: από 31,5% τον Απρί­λιο του 2015 μειώ­θη­κε σε 20,1% στη νέα έκ­δο­ση της έρευ­νας.

Κα­θη­με­ρι­νή