Δ. Ψαρράκης: «Ποτέ άλλοτε κυβέρνηση της Ελλάδας δεν υπήρξε τόσο ενδοτική όσο η σημερινή»

Συ­νέ­ντευ­ξη

στην Πέγκυ Ντό­κου

Ο κ. Δη­μή­τρης Ψαρ­ρά­κης είναι Σύμ­βου­λος Οι­κο­νο­μι­κής και Νο­μι­σμα­τι­κής Πο­λι­τι­κής, για την Ομάδα της «Ελιάς» και των Σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τών στο Ευ­ρω­παϊ­κό Κοι­νο­βού­λιο. Έχει με­τα­πτυ­χια­κές σπου­δές στα Χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κά στo Πα­νε­πι­στή­μιο Harvard και δί­πλω­μα ει­δί­κευ­σης στην Οι­κο­νο­με­τρία και τις Πο­σο­τι­κές Με­θό­δους στο Πα­νε­πι­στή­μιο Stanford. Είναι μέλος της Αμε­ρι­κα­νι­κής Ένω­σης Χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κών και της Βρε­τα­νι­κής Οι­κο­νο­μι­κής Εται­ρεί­ας.

Σή­με­ρα, μι­λά­ει στην «δη­μο­κρα­τι­κή» για την αξιο­λό­γη­ση, για το ‘κλίμα’ που υπάρ­χει γύρω από την Ελ­λά­δα και την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία στο Ευ­ρω­κοι­νο­βού­λιο ενώ θε­ω­ρεί απα­ραί­τη­το να επα­νέλ­θει η στα­θε­ρό­τη­τα στη πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία, αν θέ­λου­με να στα­θε­ρο­ποι­η­θεί ο τρα­πε­ζι­κός το­μέ­ας στην χώρα. Ει­δι­κά για τον του­ρι­σμό, ανα­φέ­ρει πως απο­τε­λεί πλέον το άλογο που τρα­βά­ει… το «κάρο» της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας.

Η συ­νέ­ντευ­ξη ανα­λυ­τι­κά:

 • Κύριε Ψαρ­ρά­κη, να ξε­κι­νή­σου­με από την δια­δι­κα­σία της αξιο­λό­γη­σης και να ζη­τή­σω από εσάς ένα πρώτο σχό­λιο. Η Ελ­λά­δα, τι κερ­δί­ζει και τι χάνει κατά την άποψή σας;

Πράγ­μα­τι ξε­κί­νη­σε ως δια­δι­κα­σία, στην ουσία της όμως η αξιο­λό­γη­ση, φο­βά­μαι, πως έχει ήδη ολο­κλη­ρω­θεί. Η αξιο­λό­γη­ση δεν είναι, όπως συ­νή­θως νο­μί­ζου­με, η επι­σκό­πη­ση του προ­γράμ­μα­τος για την εκτα­μί­ευ­ση της δόσης. Είναι, αντί­θε­τα, η έκ­φρα­ση της εμπι­στο­σύ­νης κα­τευ­θεί­αν από τους δα­νει­στές προς τη κυ­βέρ­νη­ση που υλο­ποιεί το πρό­γραμ­μα. Ας μην έχου­με ψεύ­τι­κες φο­βί­ες. Στο τέλος η αξιο­λό­γη­ση θα κλεί­σει και θα πά­ρου­με τη δόση. Ωστό­σο είναι αυτό το θέμα μας; Το αντάλ­λαγ­μα προ­κει­μέ­νου να αρ­χί­σουν οι συ­νο­μι­λί­ες ποιο ήταν; Ένα, να προ-δε­σμευ­τού­με σε μέτρα για τις συ­ντά­ξεις το 2018, όταν θα έχει ήδη ολο­κλη­ρω­θεί το πρό­γραμ­μα (!), δύο, να μην υπάρ­χει συμ­φω­νία για πόσο ακόμα η Ελ­λά­δα θα υπο­χρε­ώ­νε­ται σε πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα του 3,5%, και τρία, να μην υπάρ­χει κλεί­δω­μα της συμ­φω­νί­ας για την εί­σο­δο της Ελ­λά­δας στο πρό­γραμ­μα πο­σο­τι­κής χα­λά­ρω­σης της ΕΚΤ. Με πο­δο­σφαι­ρι­κούς όρους, αν μου επι­τρέ­πε­τε, οι δα­νει­στές μας είπαν ότι για να συμ­φω­νή­σουν να κα­τέ­βουν στο γή­πε­δο, θα έπρε­πε η ομάδα μας να συμ­φω­νή­σει να χάνει 3-0 πριν την έναρ­ξη του αγώνα. Αν στο τέλος κλεί­σει η αξιο­λό­γη­ση και πά­ρου­με τη δόση, το πολύ-πολύ ο αγώ­νας να τε­λειώ­σει 3-1. Πα­ρα­κο­λου­θώ από την αρχή των προ­γραμ­μά­των όλες τις αξιο­λο­γή­σεις, ποτέ άλ­λο­τε κυ­βέρ­νη­ση της Ελ­λά­δας δεν υπήρ­ξε τόσο εν­δο­τι­κή όσο η πα­ρού­σα. Είναι πραγ­μα­τι­κά απο­καρ­διω­τι­κή η θέση μας από το 2015 και μετά.

• Πώς είναι το ‘κλίμα’ για την Ελ­λά­δα και την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία στο Ευ­ρω­κοι­νο­βού­λιο; Υπάρ­χει θε­τι­κή ει­κό­να;

Το Ευ­ρω­παϊ­κό Κοι­νο­βού­λιο ήταν πα­ρα­δο­σια­κά πιο φι­λι­κό προς την Ελ­λά­δα από ό,τι τ­α άλλα ευ­ρω­παϊ­κά όρ­γα­να. Υπάρ­χει μά­λι­στα τον τε­λευ­ταίο χρόνο και μία ει­δι­κή υπο­ε­πι­τρο­πή στα πλαί­σια της Οι­κο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής, που ασχο­λεί­ται με την Ελ­λά­δα. Ωστό­σο η απο­γο­ή­τευ­ση είναι πραγ­μα­τι­κά με­γά­λη. Από την αρχή του τρί­του προ­γράμ­μα­τος υπήρ­χε μία με­γά­λη απο­ρία για το πως θα μπο­ρέ­σει το ΕΚ να βοη­θή­σει την Ελ­λά­δα όταν η ίδια η χώρα δεν κάνει κάτι για αυτό. Φα­ντα­στεί­τε ότι για να μπού­με στο Τρίτο Μνη­μό­νιο, τα μέτρα που ζη­τού­σε η Επι­τρο­πή ήταν δη­μο­σιο­νο­μι­κά πολύ πιο χα­λα­ρά από αυτά που πρό­τει­νε η κυ­βέρ­νη­ση ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Κα­τό­πιν, το πρό­γραμ­μα που θε­σπί­στη­κε και ακο­λου­θεί­ται σή­με­ρα, είναι πολύ δια­φο­ρε­τι­κό από το Δεύ­τε­ρο Μνη­μό­νιο. Το πρό­γραμ­μα Σα­μα­ρά-Βε­νι­ζέ­λου, ήταν μεν επρο­σθο­βα­ρές, αλλά το 50% βα­σι­ζό­ταν στα έσοδα (μεί­ω­ση μι­σθών και συ­ντά­ξε­ων) και το 50% σε διαρ­θρω­τι­κές αλ­λα­γές. Το τρέ­χον πρό­γραμ­μα, αντί­θε­τα, είναι 85% βα­σι­σμέ­νο στα έσοδα και μόλις 15% στις διαρ­θρω­τι­κές αλ­λα­γές. Αυτό το πλαί­σιο το πρό­τει­νε η Κυ­βέρ­νη­ση, όχι η Τρόι­κα. Και ασφα­λώς η δρα­μα­τι­κή μεί­ω­ση συ­ντά­ξε­ων δεν είναι το μόνο ζή­τη­μα. Η τρο­μα­κτι­κή φο­ρο­λό­γη­ση των επι­χει­ρή­σε­ων είναι ακόμη πιο ανη­συ­χη­τι­κή καθώς ανα­στέλ­λει την ανά­πτυ­ξη. Δεν θα ήθελα να το πω ωμά, αλλά φο­βά­μαι ότι η συ­στη­μα­τι­κή από­πει­ρα φτω­χο­ποί­η­σης της χώρας και η εξα­φά­νι­ση της αστι­κής με­σαί­ας τάξης απο­τε­λεί ιδε­ο­λο­γι­κή επι­λο­γή και απο­σκο­πεί κάπου.

• Βλέ­που­με ότι το σε­νά­ριο του ‘Grexit’ επα­νήλ­θε στις συ­ζη­τή­σεις. Πόσο κιν­δυ­νεύ­ου­με από ένα τέ­τοιο εν­δε­χό­με­νο;

Σε μία μόνο πρό­τα­ση: Το “GREXIT” ως πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, θα προ­κα­λέ­σει τόσο σο­βα­ρές επι­πλο­κές, και θα ανα­πα­ρά­γει τόσο με­γά­λες πο­λι­τι­κές αβε­βαιό­τη­τες, που, πι­στέψ­τε με, κα­νείς ηγέ­της στην Ευ­ρώ­πη ή την Ελ­λά­δα δεν είναι τόσο «με­γά­λος» ώστε να μπο­ρεί να πάρει και να δια­χει­ρι­στεί μία τόσο με­γά­λη από­φα­ση.

• Οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες είναι ακόμη κάτω από Capital Controls. Εκτμά­τε ότι θα κα­τα­φέ­ρουν να επα­νέλ­θουν στην κα­νο­νι­κό­τη­τα και να λει­τουρ­γή­σει η οι­κο­νο­μία;

Πι­στεύω ότι είναι απα­ραί­τη­το να επα­νέλ­θει η στα­θε­ρό­τη­τα στη πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία, αν θέ­λου­με να στα­θε­ρο­ποι­η­θεί ο τρα­πε­ζι­κός το­μέ­ας. Πα­ρα­κο­λου­θή­στε τους συ­νο­λι­κούς δεί­κτες. Τα μη-εξυ­πη­ρε­τού­με­να δά­νεια έχουν αυ­ξη­θεί δρα­μα­τι­κά από τα capital controls και ένθεν, χωρίς να έχει βρε­θεί ξε­κά­θα­ρη λύση στη δια­δι­κα­σία των εξω­δι­κα­στι­κών συμ­βι­βα­σμών. Οι κα­τα­θέ­σεις μειώ­νο­νται δρα­στι­κά. Οι τρά­πε­ζες, παρά τις ενέ­σεις του EIF και της ΕΙΒ δεν βρί­σκουν υγιείς χρη­μα­το­δο­τι­κές επι­λο­γές πολύ εύ­κο­λα στη πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία, με απο­τέ­λε­σμα αυτό να βυ­θί­ζει ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο τη προ­ο­πτι­κή επι­στρο­φής του τρα­πε­ζι­κού κλά­δου σε κερ­δο­φο­ρία. Αν αυτοί οι δεί­κτες είναι ενά­ντιοι, όσο και να μειω­θεί το κό­στος του ELA, δεν μπο­ρεί να απο­σο­βη­θεί, μία και καλή, ο φόβος μίας νέας ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­σης. Το πε­ρι­βάλ­λον αυτό απο­στε­ρεί τις Τρά­πε­ζες από την ευ­και­ρία να επι­τύ­χουν δυ­να­μι­κή επα­να­φο­ρά και να το­νώ­σουν την οι­κο­νο­μία. Πι­στεύω όμως ότι οι Τρά­πε­ζες θα μπο­ρέ­σουν να παί­ξουν το ρόλο τους εποι­κο­δο­μη­τι­κά, αν γίνει ορ­θο­λο­γι­κή η οι­κο­νο­μία και επι­τέ­λους δια­φα­νεί ένας ορα­τός δρό­μος εξό­δου από το ση­με­ρι­νό τέλμα.

 • Φαί­νε­ται ότι ο του­ρι­σμός πα­ρα­μέ­νει πρώτη πηγή εσό­δων για την χώρα μας. Αρκεί όμως μόνο αυτό; Δεν χρειά­ζε­ται ένα κα­λύ­τε­ρο επι­χει­ρη­μα­τι­κό και φο­ρο­λο­γι­κό πε­ρι­βάλ­λον;

Ο του­ρι­σμός, πλέον είναι το άλογο που τρα­βά­ει το «κάρο» της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας. Το ερώ­τη­μα, βέ­βαια, είναι, μπο­ρεί η οι­κο­νο­μία μας να είναι «κάρο» στην εποχή που ζούμε; Και επί­σης πόσο μπο­ρεί να τρα­βά­ει ο του­ρι­σμός μόνος του, όταν όλο το υπό­λοι­πο μα­κρο­οι­κο­νο­μι­κό πλαί­σιο είναι επι­σφα­λές. Οι του­ρι­στι­κές μας επι­χει­ρή­σεις, και εννοώ οι επι­χει­ρη­μα­τί­ες του χώρου, ανέ­λα­βαν να λύ­σουν τα προ­βλή­μα­τα που τους δη­μιουρ­γεί το κρά­τος και να κρα­τή­σουν τη θέση της Ελ­λά­δας ψηλά μόνοι τους. Πρέ­πει όμως να υπο­γραμ­μί­σου­με το αυ­το­νό­η­το, ότι η Ελ­λά­δα δεν πρέ­πει να είναι μόνο του­ρι­σμός, και αυτό το κα­τα­νο­ούν πρώ­τοι οι άν­θρω­ποι του του­ρι­στι­κού τομέα. Υπάρ­χουν και άλλα συ­γκρι­τι­κά πλε­ο­νε­κτή­μα­τα για τη χώρα μας, τα οποία θα υλο­ποι­η­θούν μόνο αν ανα­πτύ­ξου­με μία επι­χει­ρη­μα­τι­κή νο­ο­τρο­πία αντί­στοι­χη με εκεί­νη του τομέα της Ναυ­τι­λί­ας και του Του­ρι­σμού. Η Ευ­ρώ­πη είναι εδώ για να βοη­θή­σει. Το Ευ­ρω­παϊ­κό Τα­μείο Επεν­δύ­σε­ων και η Ευ­ρω­παϊ­κή Τρά­πε­ζα Επεν­δύ­σε­ων με συ­νο­λι­κή δια­θε­σι­μό­τη­τα κε­φα­λαί­ων συ­νο­λι­κά πε­ρί­που μισό τρις ευρώ, θέ­λουν να αρ­χί­σουν να μπαί­νουν στην Ελ­λά­δα. Η Ελ­λά­δα όμως δεν θέλει να δη­μιουρ­γή­σει ούτε Εθνι­κή Τρά­πε­ζα Επεν­δύ­σε­ων για να επι­τα­χύ­νει την εισ­ροή φρέ­σκου χρή­μα­τος, ούτε να φτιά­ξει ένα φο­ρο­λο­γι­κό σύ­στη­μα βα­σι­σμέ­νο στη κοινή λο­γι­κή, ούτε να κάνει τις διαρ­θρω­τι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις που είναι απα­ραί­τη­τες για την απε­λευ­θέ­ρω­ση και χει­ρα­φέ­τη­ση της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, ούτε βέ­βαια καν να ενη­με­ρώ­σει τους πο­λί­τες για τα δια­θέ­σι­μα κε­φά­λαια για την Ελ­λά­δα. Είναι κρίμα πραγ­μα­τι­κά, να στιγ­μα­τί­ζε­ται η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση σαν ο εχθρός της Ελ­λά­δας, τη στιγ­μή που υπάρ­χει δια­θέ­σι­μη τέ­τοια συ­σώρ­ρευ­ση κε­φα­λαί­ου προς χρήση, για την οποία δεν κάνει τί­πο­τα η κυ­βέρ­νη­ση. Πρό­κει­ται για μία πε­ρί­πτω­ση ανά­λο­γη με αυτή των με­τα­να­στών. Η Επι­τρο­πή είχε από την αρχή δια­θέ­σει στην Ελ­λά­δα κε­φά­λαια για την αντι­με­τώ­πι­ση της κρί­σης, τα οποία η κυ­βέρ­νη­ση επέ­λε­ξε να μη χρη­σι­μο­ποι­ή­σει, προ­φα­νώς διότι η δια­τή­ρη­ση του προ­βλή­μα­τος στην χώρα την διευ­κό­λυ­νε πε­ρισ­σό­τε­ρο από την επί­λυ­σή του.