Μαρμαρίτες-Ενα μοναδικό έθιμο των Φώτων στην Κω

Του Βα­σί­λη Χα­τζη­βα­σι­λεί­ου

“Την πα­ρα­μο­νή των Θε­ο­φα­νεί­ων οι αγρό­τες της Αντι­μά­χειας, της Καρ­δά­με­νας και της Κε­φά­λου έχουν έθιμο να κά­νουν τις «μαρ­μα­ρίτες», δηλ. τη­γα­νί­τες, που το όνομά τους πήραν από το μάρ­μα­ρο, πάνω στο οποίο ψή­νο­νται. Γί­νο­νται από ζυ­μά­ρι ανε­βα­τό, ανα­κα­τω­μέ­νο με αρ­κε­τό νερό και τα­ραγ­μέ­νο ώστε να γίνει νε­ρου­λό. Μ’ ένα «αγκλού­πιν» (νε­ρο­κο­λο­κύ­θα) ή κα­νά­τι χύ­νουν το ζυ­μά­ρι πάνω σε «καϊ­να­τι­σμέ­νο» (πυ­ρα­κτω­μέ­νο) μάρ­μα­ρο. Το ζυ­μά­ρι απλώ­νε­ται κυ­κλι­κά, γε­μά­το από άπει­ρες μι­κρές οπές σαν το σφουγ­γά­ρι. Αφού ψη­θούν οι μαρ­μα­ρί­τες, τρώ­γο­νται βου­τηγ­μέ­νοι στο μέλι ή στο «πε­του­μέ­ζι» την πα­ρα­μο­νή των Φώτων, που είναι μέρα νη­στί­σι­μη, ενώ τις άλλες μέρες τη­γα­νί­ζο­νται, αφού βου­τη­χτούν σε χτυ­πη­μέ­νο αυγό και πα­σπα­λί­ζο­νται με ζά­χα­ρη ή βρέ­χο­νται με μέλι ή πε­του­μέ­ζι.”