Κως: Ξεκινά η αποκατάσταση στα μνημεία που επλήγησαν από το σεισμό του 2017

Αυτοψία στα μνημεία της Κω, τα οποία επλή­γη­σαν από το σεισμό, τον Ιούλιο του 2017, πραγ­μα­το­ποί­ησε η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού Λίνα Μενδώνη, την Παρα­σκευή 2 Οκτω­βρίου. Η Λίνα Μενδώνη με τον Γ.Γ. Πολι­τι­σμού  Γιώργο Διδα­σκά­λου, την Έφορο Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου Μάνια Μιχαη­λί­δου, τον προϊ­στά­μενο της Εφο­ρείας Νεω­τέ­ρων Μνη­μείων Γιώργο Καρυ­δάκη, τους αρμό­διους Διευ­θυ­ντές των Κεντρι­κών Υπη­ρε­σιών του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού, Ελενα Κου­ντούρη, Ιουλία Παπα­γε­ωρ­γίου, Θεμι­στο­κλή Βλα­χούλη, και κλι­μά­κιο υπη­ρε­σια­κών παρα­γό­ντων του ΥΠΠΟΑ, περ­πά­τησε ένα προς ένα τα πλη­γέ­ντα μνημεία του νησιού, τα οποία παρα­μέ­νουν για περισ­σό­τερα από τρία χρόνια υπο­στη­λω­μένα.

Με έκπληξη δια­πι­στώ­θηκε ότι τρία γλυπτά, που την ώρα του σεισμού έπεσαν  από τα βάθρα τους, δεν έχουν απο­κα­τα­στα­θεί. Η Υπουρ­γός έδωσε κατευ­θύν­σεις και οδηγίες ώστε να επι­τα­χυν­θούν οι δια­δι­κα­σίες για τις μελέτες και να ξεκι­νή­σουν, επι­τέ­λους, τα έργα απο­κα­τά­στα­σης. Στις αυτο­ψίες τη συνό­δευαν και ο βου­λευ­τής Γιάννης Παππάς, ο Περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζη­μάρ­κος, ο έπαρχος Κω Γιάννης Καμπα­νής, ο δήμαρ­χος Θεο­δό­σης Νικη­τα­ράς, ενώ στις επι­σκέ­ψεις στα μου­σουλ­μα­νικά τεμένη παρούσα ήταν και η πρό­ε­δρος του Βακούφ Κω Ελβάν Κοτζα­ο­γλάν. 

Τα πλη­γέ­ντα μνημεία, στα οποία έγινε η αυτοψία, είναι η Πύλη του Φόρου, οι Μεσαιω­νι­κές οχυ­ρώ­σεις, το Κάστρο Νερα­τζιάς, το Νότιο τμήμα της Αρχαίας Αγοράς, ο Δυτικός Αρχαιο­λο­γι­κός Χώρος και το Παλαιο­χρι­στια­νικό συγκρό­τημα του Αγίου Ιωάννη του Προ­δρό­μου («Επτά Βήματα»), καθώς και τα οθω­μα­νικά τεμένη Ντε­φτερ­ντάρ, Γαζή Χασάν στη Λότζια και Γαζή Χασάν, στο Πλατάνι. 

Όπως δήλωσε η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού κ. Λίνα Μενδώνη: «Έχουμε τερά­στια υπο­χρέ­ωση να απο­κα­τα­στή­σουμε τα μνημεία που επλή­γη­σαν από το σεισμό. Τρει­σή­μισι χρόνια μετά, θλί­βο­μαι για την κατά­σταση της από­λυ­της απρα­ξίας  που αντι­κρύ­ζουμε. Από τον Ιούλιο του 2017 που συνέβη ο σεισμός έως τον Ιούλιο 2019 δεν είχε δοθεί καμία κατεύ­θυνση στις αρμό­διες υπη­ρε­σίες για συγκε­κρι­μέ­νες μελέτες απο­κα­τά­στα­σης. Ουσια­στικά, όλα ξεκί­νη­σαν το Μάρτιο 2020, όταν με εντολή μου ο Γενικός Γραμ­μα­τέας Πολι­τι­σμού και υπη­ρε­σιακά στελέχη του ΥΠΠΟΑ ήρθαν στη Κω και απο­τί­μη­σαν την κατά­σταση. Δρο­μο­λο­γή­θη­καν οι μελέτες, οι οποίες τώρα ωρι­μά­ζουν. Είμαστε εδώ για να επι­τα­χύ­νουμε τις δια­δι­κα­σίες, να βάλουμε συγκε­κρι­μένα χρο­νο­δια­γράμ­ματα, προ­κει­μέ­νου το καλο­καίρι ´21  να αρχίσει η απο­κα­τά­σταση των πλη­γέ­ντων μνη­μείων.  Σήμερα τα φθαρ­μένα ξύλα των υπο­στη­λω­μά­των και τα σκου­ρια­σμένα σίδερα της στή­ρι­ξής τους λει­τουρ­γούν εις βάρος τους. 

Προ­χω­ρή­σαμε σε κατα­νομή εργα­σιών ανάμεσα στις κεντρι­κές υπη­ρε­σίες του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, ιδιαί­τερα τη Διεύ­θυνση Ανα­στή­λω­σης Βυζα­ντι­νών και Μετα­βυ­ζα­ντι­νών Μνη­μείων, και την Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου, ως προς τις συμπλη­ρω­μα­τι­κές μελέτες που πρέπει  άμεσα να γίνουν. Οι πόροι χρη­μα­το­δό­τη­σής τους είναι  απο­λύ­τως εξα­σφα­λι­σμέ­νοι. Επο­μέ­νως, είναι θέμα δια­δι­κα­σιών και απο­φα­σι­στι­κὠν ενερ­γειών. Στόχος και επι­θυ­μία μας είναι το καλο­καίρι να έχουμε εργο­τά­ξια στα περισ­σό­τερα από τα πλη­γέ­ντα μνημεία».
Την Τετάρτη 7 Οκτω­βρίου με απόφαση της Υπουρ­γού Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στην Αθήνα ευρεία σύσκεψη υπό τον Γενικό Γραμ­μα­τέα Πολι­τι­σμού, προ­κει­μέ­νου να εξε­τα­στούν και να ελεγ­χθούν οι μελέτες των έργων απο­κα­τά­στα­σης, να συμπλη­ρω­θεί όπου απαι­τεί­ται το αντι­κεί­μενό τους και να απο­σα­φη­νι­στούν τυχόν τεχνικά ζητή­ματα που έχουν προ­κύ­ψει. Θα συμ­με­τά­σχουν η Έφορος Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου με τους συνερ­γά­τες της, οι Διευ­θυ­ντές των κεντρι­κών υπη­ρε­σιών του ΥΠΠΟΑ, ο Δήμαρ­χος Κω, η πρό­ε­δρος του Βακούφ, καθώς και ο μελε­τη­τής, στον οποίο το Βακούφ Κω έχει ανα­θέ­σει την απο­κα­τά­σταση των οθω­μα­νι­κών Τεμένων. Η τεχνική σύσκεψη κρίθηκε ανα­γκαία, προ­κει­μέ­νου να επι­λυ­θούν κάποια θέματα, ώστε το σύνολο των ωρίμων μελετών να εισα­χθεί, για την κατά νόμο γνω­μο­δό­τηση, στην τελευ­ταία συνε­δρί­αση του Κεντρι­κού Αρχαιο­λο­γι­κού Συμ­βου­λίου τον Οκτώ­βριο.
Παράλ­ληλα, θα καθο­ρι­στεί το φυσικό αντι­κεί­μενο της Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης μεταξύ του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού, της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και του Δήμου Κω για έργα καθα­ρι­σμών και απο­κα­τα­στά­σεων σε μνημεία –εκτός των σεισμοπλήκτων- εντός της πόλης της Κω.

Οδικός χάρτης για τα έργα

Το από­γευμα της Παρα­σκευής στο Δημαρ­χείο Κω πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε ευρεία σύσκεψη υπό την Υπουργό Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού όπου συζη­τή­θη­καν ένα προς ένα τα έργα απο­κα­τά­στα­σης, καθώς και οι συμπλη­ρω­μα­τι­κές μελέτες που τις επό­με­νες ημέρες πρέπει να ανα­θέ­σει η αρμόδια Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου.
Συγκε­κρι­μένα, επείγει η ανάθεση μελέτης εφαρ­μο­γής για την απο­κα­τά­σταση της Πύλης του Φόρου, της μνη­μεια­κής  εισόδου στην ανα­το­λική πλευρά του περι­με­τρι­κού τείχους της Χώρας. Μέχρι το τέλος του χρόνου θα πρέπει να ολο­κλη­ρω­θεί και εγκρι­θεί η μελέτη, προ­κει­μέ­νου να δημο­πρα­τη­θεί το έργο, αρχές του 2021. Οι επαγ­γελ­μα­τίες της περιο­χής έθεσαν στην Υπουργό τον προ­βλη­μα­τι­σμό τους για την ύπαρξη εργο­τα­ξίων κατά τη θερινή περίοδο.

«Το θέμα αυτό θα το αντι­με­τω­πί­σουμε με τον προ­σφο­ρό­τερο τρόπο. Μας ενδια­φέ­ρει μέχρι τον Ιούνιο του 2021 να έχουμε ανάδοχο για την Πύλη του Φόρου. Την έναρξη των εργα­σιών θα την δρο­μο­λο­γή­σομε έτσι, ώστε να μην δημιουρ­γεί­ται πρό­βλημα στην λει­τουρ­γία των επι­χει­ρή­σεων» απά­ντησε η κ. Μενδώνη.
Στις 14 Οκτω­βρίου ανα­δει­κνύ­ε­ται ο ανά­δο­χος της μελέτης απο­κα­τά­στα­σης των ετοι­μορ­ρο­πιών στο Κάστρο Νερα­τζιάς. Το Κάστρο κτί­στηκε από τους ιππότες του Τάγ­μα­τος του Αγίου Ιωάννου της Ιερου­σα­λήμ μεταξύ του 14ου και του 16ου αιώνα. Το εμβλη­μα­τικό τοπό­σημο της Κω, το οποίο απο­τε­λεί προ­ο­ρι­σμό για χιλιά­δες επι­σκέ­πτες, παρα­μέ­νει κλειστό από το καλο­καίρι του 2017. 

Η Λίνα Μενδώνη ζήτησε, την 1η Απρι­λίου 2021, να ανοίξει το Κάστρο στο κοινό. Η Εφορεία ανέλαβε να ορίσει τις ασφα­λείς δια­δρο­μές για τους επι­σκέ­πτες. Παράλ­ληλα  έλαβε οδηγία να εκπο­νή­σει τις ανα­γκαίες μελέτες, ώστε οι απο­θή­κες μαζί με τους ημι­υ­παί­θριους χώρους, όπου βρί­σκο­νται γλυπτά, βωμοί και επι­γρα­φές να είναι επι­σκέ­ψιμα για το κοινό. Η απο­κα­τά­σταση του κτηρίου των απο­θη­κών ξεκινά τις επό­με­νες εβδο­μά­δες. Η Διεύ­θυνση Ανα­στή­λω­σης Βυζα­ντι­νών και Μετα­βυ­ζα­ντι­νών Μνη­μείων ανέλαβε την εκπό­νηση των ανα­στη­λω­τι­κών επεμ­βά­σεων στο Κάστρο Νερα­τζιάς.

Για την απο­κα­τά­σταση του ανα­το­λι­κού προ­μα­χώνα των μεσαιω­νι­κών οχυ­ρώ­σεων η μελέτη ολο­κλη­ρώ­νε­ται. Η Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου έλαβε οδηγία να  ανα­θέ­σει άμεσα τη στατική και την αρχι­τε­κτο­νική μελέτη και για το υπό­λοιπο τμήμα των οχυ­ρώ­σεων το οποίο δεν έχει συμπε­ρι­λη­φθεί στην υπό εκπό­νηση μελέτη. 

Η Λίνα Μενδώνη ζήτησε να γίνει άμεσα  η επι­και­ρο­ποί­ηση της υφι­στά­με­νης μελέτης για το Ναό του Αγίου Ιωάννη του Προ­δρό­μου. Την επι­και­ρο­ποί­ηση ανέλαβε η Διεύ­θυνση Ανα­στή­λω­σης Βυζα­ντι­νών και Μετα­βυ­ζα­ντι­νών Μνη­μείων. Συγ­χρό­νως,  η Εφορεία ανέλαβε την επι­και­ρο­ποί­ηση της μελέτης συντή­ρη­σης. Κρίσιμη θεω­ρεί­ται η τεκ­μη­ρί­ωση του μονα­δι­κού αυτού μνη­μείου του 5ου-6ου αιώνα.

Στη σύσκεψη της Τετάρ­της θα συζη­τη­θεί και η μελέτη απο­κα­τά­στα­σης του Νοτίου τμή­μα­τος της Αρχαίας Αγοράς Κω, ενώ για το Δυτικό Αρχαιο­λο­γικό Χώρο απαι­τεί­ται στρα­τη­γικό σχέδιο. Απο­φα­σί­στηκε η σύσταση επι­στη­μο­νι­κής ομάδας εργα­σίας με τη συμ­με­τοχή του Πανε­πι­στη­μίου του Μπάρι, το οποίο ενερ­γο­ποιεί­ται επι­στη­μο­νικά στο χώρο καθώς και μελε­τη­τών που ειδι­κεύ­ο­νται σε ανα­στη­λώ­σεις μνη­μείων. Να θυμί­σουμε ότι έχουν πέσει από το σεισμό τρία από τα τέσσερα συνο­λικά τμήματα κιο­νο­στοι­χιών, ενώ ο χώρος παρου­σιά­ζει σοβαρά προ­βλή­ματα ανα­γνω­ρι­σι­μό­τη­τας. 

Το Τέμενος Χασάν Πασσά στο Πλατάνι, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 275.000 ευρώ, δημο­πρα­τεί­ται από τις υπη­ρε­σίες της Περι­φέ­ρειας ως το τέλος Οκτω­βρίου με ορί­ζο­ντα ολο­κλή­ρω­σης το φθι­νό­πωρο του 2021. 
Η απο­κα­τά­σταση του Τεμέ­νους Γαζή Χασάν στην Λότζια, είναι ένα από τα θέματα που θα απα­σχο­λή­σουν  την σύσκεψη της Τετάρ­της στην Αθήνα. Θα συμ­με­τά­σχει  και ο  μελε­τη­τής του έργου προ­κει­μέ­νου  να απο­σα­φη­νι­στούν τεχνικά θέματα. Δεδο­μέ­νου ότι το συγκε­κρι­μένο τέμενος μετά την απο­κα­τά­στασή του θα λει­τουρ­γή­σει ως επι­σκέ­ψιμο μνημείο, ενώ οι ισό­γειοι χώροι του, που μέχρι τον σεισμό στέ­γα­ζαν εμπο­ρι­κές χρήσεις, προ­βλέ­πε­ται να φιλο­ξε­νή­σουν αρχαιο­λο­γι­κές εκθέ­σεις, η Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου ανέλαβε να εκπο­νή­σει τη μελέτη συντή­ρη­σης του δια­κό­σμου του τεμέ­νους, και τις ανα­γκαίες μου­σειο­λο­γι­κές και μου­σειο­γρα­φι­κές μελέτες.

Πηγή: in.gr