O πόλεμος των λοιμωξιολόγων: To παρασκήνιο από τις συνεδριάσεις

Ποιοι και γιατί απο­φά­σι­σαν να απέχουν από εμφα­νί­σεις στα ΜΜΕ – Η συνε­δρί­αση της Τετάρ­της απο­τέ­λεσε ορόσημο αφού ήταν η πρώτη φορά που εκδη­λώ­θη­καν τόσες δια­φω­νίες, σε σημείο να κληθούν τα μέλη της επι­τρο­πής να εκφρά­σουν τις απόψεις τους δια ψηφο­φο­ρίας – Επι­στρα­τεύ­τη­καν κορυ­φαίοι υπουρ­γοί προ­κει­μέ­νου να πει­στούν οι επι­στή­μο­νες ότι πρέπει να χαλα­ρώ­σουν τα περιο­ρι­στικά μέτρα

Οι δρα­μα­τι­κές ψηφο­φο­ρίες που έγιναν στην τελευ­ταία συνε­δρί­αση της επι­τρο­πής των ειδικών του υπουρ­γείου Υγείας για την παν­δη­μία και από τις οποίες προ­έ­κυψε ένα «ναι», ένα «όχι» και ένα «ίσως, θα δούμε» απέ­να­ντι στις κυβερ­νη­τι­κές προ­τά­σεις για το άνοιγμα της αγοράς και της κοι­νω­νίας από τα lockdown, φανε­ρώ­νουν ότι πλέον οι σχέσεις πολι­τι­κής ηγεσίας και επι­στη­μό­νων είναι σε ένα δύσκολο σημείο. Οι παλιές αγάπες και η συμπό­ρευση άλλων περιό­δων μοιά­ζουν μακρινή ανά­μνηση, καθώς η σφο­δρό­τητα του τρίτου παν­δη­μι­κού κύματος και ο τρόπος δια­χεί­ρι­σής του δεν έχουν εύκολες συντα­γές. Και πάντως δεν υπάρχει η άλλοτε παν­θο­μο­λο­γού­μενη ταύτιση απόψεων ανάμεσα στην επι­τροπή των ειδικών και την κυβέρ­νηση.

Η συνε­δρί­αση της Τετάρ­της απο­τέ­λεσε ορόσημο στη συνερ­γα­σία των δύο πλευρών, αφού ήταν η πρώτη φορά που εκδη­λώ­θη­καν τόσες δια­φω­νίες, σε σημείο μάλιστα να κληθούν τα μέλη της επι­τρο­πής να εκφρά­σουν τις απόψεις τους δια ψηφο­φο­ρίας. Επι­στρα­τεύ­τη­καν δε κορυ­φαίοι υπουρ­γοί (ως και ο κ. Γιώργος Γερα­πε­τρί­της παρε­νέβη) και άλλα αρμόδια στελέχη, προ­κει­μέ­νου να πει­στούν οι επι­στή­μο­νες ότι πρέπει να χαλα­ρώ­σουν τα περιο­ρι­στικά μέτρα. Η κυβέρ­νηση κατά­φερε τελικά να απο­σπά­σει ένα σχεδόν ομόφωνο «ναι» γα το άνοιγμα του λια­νε­μπο­ρίου, για το οποίο επέμενε εδώ και καιρό ο κ. Άδωνης Γεωρ­γιά­δης, αλλά δεν συνέβη το ίδιο με τα σχολεία.

Παρότι η υπουρ­γός Παι­δείας κυρία Νίκη Κερα­μέως πίεσε ασφυ­κτικά, η πλειο­ψη­φία της επι­τρο­πής «έσυρε» το θέμα όσο γινόταν προς τα πίσω, επι­μέ­νο­ντας όχι μόνο στο στα­διακό άνοιγμα, αλλά και στην τήρηση αυστη­ρών μέτρων προ­στα­σίας, με την προ­σκό­μιση αρνη­τι­κού self test από τους μαθητές. Αρχικά θα ανοί­ξουν μόνο τα λύκεια και εφόσον η κυβέρ­νηση έχει κατα­φέ­ρει στο μεταξύ να προ­μη­θεύ­σει τα φαρ­μα­κεία με τα self test, που θα φτάσουν έγκαιρα στους μαθητές. Ήδη μοιάζει δύσκολο να ανοί­ξουν όλες οι βαθ­μί­δες πριν το Πάσχα. Η επι­τροπή διχά­στηκε επ’ αυτού του θέματος, με την κυρία Βάνα Παπα­ευαγ­γέ­λου να εκφρά­ζει την άποψη για άνοιγμα και τον κ. Μάριο Λαζανά να επι­μέ­νει στους μεγά­λους κιν­δύ­νους που εγκυ­μο­νεί κάτι τέτοιο για την υπερ­με­τά­δοση του ιού.

Το «όχι» που εισέ­πραξε η κυβέρ­νηση αφο­ρούσε στην άρση της απα­γό­ρευ­σης των δια­δη­μο­τι­κών μετα­κι­νή­σεων, με απο­τέ­λε­σμα να ανα­λά­βει η ίδια την ευθύνη και να τις επι­τρέ­ψει πιλο­τικά για τα σαβ­βα­το­κύ­ριακα. Ενδει­κτικό της σκληρής στάσης που τηρεί η επι­τροπή απέ­να­ντι στα αιτή­ματα για επα­νεκ­κί­νηση δρα­στη­ριο­τή­των είναι και το γεγονός ότι απέρ­ριψε εξ αρχής ακόμα και την οποια­δή­ποτε συζή­τηση για την εστίαση, κάτι που οδήγησε τον πρω­θυ­πουργό κ. Κυριάκο Μητσο­τάκη να δηλώσει την Παρα­σκευή στη Βουλή ότι τα μαγαζιά αυτά θα αρχί­σουν να δέχο­νται πάλι κόσμο μετά το Πάσχα!

Σύννεφα και αποχή από τα ΜΜΕ

Το κλίμα στις σχέσεις της επι­τρο­πής, ή του­λά­χι­στον πολλών μελών της με την κυβέρ­νηση είχε αρχίσει να χαλάει εδώ και δύο μήνες του­λά­χι­στον. Η κρίση έγινε φανερή με την απροσ­δό­κητη επιλογή που έκαναν κάποιοι καθη­γη­τές και γιατροί εγνω­σμέ­νου κύρους, ειδικού επι­στη­μο­νι­κού βάρους και δια­θέ­το­ντες επι­κοι­νω­νιακή δει­νό­τητα, να από­σχουν από τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης και τη δημόσια υπο­στή­ριξη της τακτι­κής, την οποία είχε προ­κρί­νει η πολι­τική ηγεσία για τη δια­χεί­ριση της παν­δη­μίας.

Βέβαια νωρί­τερα ήταν ο κ. Σωτήρης Τσιό­δρας, ο οποίος έχει επι­λέ­ξει εδώ και σχεδόν δέκα μήνες την αποχή από την καθη­με­ρινή ενη­μέ­ρωση των πολιτών για την παν­δη­μία. Ωστόσο ήταν αντι­λη­πτό ότι ο κ. Τσιό­δρας δεχόταν υπέρ­με­τρα μεγάλο βάρος και τερά­στια πίεση και μόνο από την αίσθηση ότι κρε­μό­ταν μία ολό­κληρη κοι­νω­νία από τις δηλώ­σεις του κάθε από­γευμα, άρα η απόφασή του δεν προ­ξε­νούσε μεγάλη έκπληξη. Άλλωστε ο ίδιος παρα­μέ­νει στο κεντρικό επι­τε­λείο δια­χεί­ρι­σης της παν­δη­μίας, ουσια­στικά ως συν­δε­τι­κός κρίκος ανάμεσα στην πολι­τική εξουσία και την επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα.

Την αρχή αυτής της απο­στα­σιο­ποί­η­σης την έκανε ο παθο­λό­γος – λοι­μω­ξιο­λό­γος και πρό­ε­δρος της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας για την Αντι­με­τώ­πιση του AIDS κ. Μάριος Λαζανάς, όταν στις 8 Φεβρουα­ρίου, παρα­μο­νές της επι­βο­λής του τελευ­ταίου στη σειρά lockdown, ανα­κοί­νωσε ότι δεν θα ξανα­βγεί σε τηλε­ο­ρά­σεις και ραδιό­φωνα. Στη συνέ­χεια με πιο δια­κρι­τικό τρόπο το ίδιο έκανε και ο καθη­γη­τής Μικρο­βιο­λο­γίας και αντι­πρύ­τα­νης του ΕΚΠΑ κ. Αθα­νά­σιος Τσακρής, οποίος αθόρυβα στα­μά­τησε να αντα­πο­κρί­νε­ται στις εκκλή­σεις των δημο­σιο­γρά­φων για δημό­σιες τοπο­θε­τή­σεις. Την τριάδα των μεγάλων απου­σιών το τελευ­ταίο δίμηνο συμπλη­ρώ­νει ο κ. Νίκος Σύψας επίσης εκ των εμβλη­μα­τι­κών φυσιο­γνω­μιών όλο το προη­γού­μενο διά­στημα. Μάλιστα ο καθη­γη­τής Παθο­λο­γι­κής Φυσιο­λο­γίας Λοι­μώ­ξεων του ΕΚΠΑ, θεω­ρού­νταν κατά τους πρώτους μήνες της παν­δη­μίας μαζί με τον κ. Χαρά­λα­μπο Γώγο κάτι σαν άτυποι υπαρ­χη­γοί του κ. Τσιόδρα.

Το δρόμο της αποχής φαί­νε­ται να επι­λέ­γει εδώ και αρκετές ημέρες και ένας ακόμη εκ των σημα­ντι­κών μελών της επι­τρο­πής ο κ. Τάκης Πανα­γιω­τό­που­λος, καθη­γη­τής Δημό­σιας Υγείας, αλλά κυρίως από τις πιο συνετές και μετριο­πα­θείς φωνές στο επι­στη­μο­νικό απαράτ της χώρας, κόντρα στην παν­δη­μία. Με μετρη­μέ­νες εμφα­νί­σεις συμ­με­τείχε στο μέτωπο και ένας ακόμη άριστος γνώστης των θεμάτων, ο κ. Γιώργος Σαρό­γλου, Παθο­λό­γος – Λοι­μω­ξιο­λό­γος και Ομό­τι­μος Καθη­γη­τής Παθο­λο­γίας στο ΕΚΠΑ.

Η στάση αυτή, την οποία έχει επι­λέ­ξει ένα μέρος των επι­στη­μό­νων το τελευ­ταίο διά­στημα, δεν φαί­νε­ται να είναι τυχαία.

Άλλωστε εκεί στις αρχές Φεβρουα­ρίου, κυβερ­νη­τι­κοί παρά­γο­ντες είχαν καλέσει ευθέως τα μέλη της επι­τρο­πής του υπουρ­γείου Υγείας να περιο­ρί­σουν τις εμφα­νί­σεις τους. «Στους λίγους δύσκο­λους μήνες που απο­μέ­νουν χρειά­ζε­ται υπεύ­θυ­νος και ενιαίος λόγος από τους ειδι­κούς και λιγό­τερη έκθεση υπο­κει­με­νι­κών απόψεων οι οποίες δεν εξυ­πη­ρε­τούν την συλ­λο­γική ανάγκη» είχε τονίσει στις 9 Φεβρουα­ρίου η ίδια η κυβερ­νη­τική εκπρό­σω­πος κυρία Αρι­στο­τε­λία Πελώνη, δίδο­ντας ένα σαφές σήμα για τις δια­θέ­σεις της πολι­τι­κής ηγεσίας. Λίγες ημέρες νωρί­τερα είχε εκδη­λω­θεί μάλιστα μία διχο­γνω­μία για το εάν θα έπρεπε να επι­βλη­θούν νέα περιο­ρι­στικά μέτρα ή θα επι­τρε­πό­ταν σε ορι­σμέ­νους τομείς της αγοράς να λει­τουρ­γή­σουν, υπό κάποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Η «κούραση», τα τεστ και οι μάσκες

Το σκηνικό που άρχισε να δια­μορ­φώ­νε­ται οδήγησε σε διάφορα παρα­τρά­γουδα στη συνέ­χεια, με δημόσιο απο­κο­ρύ­φωμα τη δήλωση που έκανε η πρό­ε­δρος της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Εντα­τι­κής Θερα­πείας κυρία Ανα­στα­σία Κοτα­νί­δου περί «κου­ρα­σμέ­νης επι­τρο­πής, που έχει χάσει το δρόμο της και λαμ­βά­νει λάθος απο­φά­σεις». Ανε­ξαρ­τή­τως του τι ακριβώς εννο­ούσε η κυρία Κοτα­νί­δου, καθώς η ίδια είπε μετά ότι παρερ­μη­νεύ­τη­καν οι δηλώ­σεις της, τα θέματα στους κόλπους της επι­τρο­πής είχαν ξεκι­νή­σει από αρκετά νωρί­τερα και μερικώς είχαν εκφρα­στεί και στην εκδή­λωση του δεύ­τε­ρου κύματος το περα­σμένο φθι­νό­πωρο. Ιδίως οι κύριοι Λαζανάς και Τσακρής, δύο άνθρω­ποι με αδιαμ­φι­σβή­τητο κύρος, γνώση και ευθυ­κρι­σία, είχαν ταχθεί για παρά­δειγμα από πολύ νωρίς υπέρ της ανάγκης του εντα­τι­κού testing στην κοι­νό­τητα, χωρίς να εισα­κου­στούν όμως.

Την ίδια άποψη είχαν και πολλοί άλλοι της επι­τρο­πής, ανάμεσά τους σίγουρα και ο κ. Πανα­γιω­τό­που­λος, ο οποίος έκανε ιώβεια υπομονή έως τον Μάρτιο. Το θέμα με το testing ήταν πολλές φορές από τις πληγές που κακο­φόρ­μι­σαν στην επι­τροπή, προ­κα­λώ­ντας ρωγμές στην επαφή με την κυβέρ­νηση, ενώ χάλασαν και πολλές σχέσεις μεταξύ των μελών της. Πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν για παρά­δειγμα ότι στις αρχές του χρόνου και μετά από πιέσεις πολλών επι­στη­μό­νων, δόθηκε η δια­βε­βαί­ωση ότι θα εφαρ­μο­στεί υπο­χρε­ω­τικά το μέτρο των δια­γνω­στι­κών ελέγχων στους χώρους εργα­σίας, ειδικά όπου ο αριθμός των εργα­ζο­μέ­νων είναι μεγάλος και γίνεται υπερ­με­τά­δοση του ιού. Η υπό­σχεση έμεινε στα χαρτιά, όπως και οι δεσμεύ­σεις ότι θα υπάρξει παρέμ­βαση και στα μέσα μαζικής μετα­φο­ράς, ένα αίτημα που έθεταν αρκετοί ειδικοί.

Είναι δε χαρα­κτη­ρι­στικό ότι ο κ. Λαζανάς έλεγε από πέρσι τον Ιούλιο (και συνέ­χισε να το επα­να­λαμ­βά­νει διαρκώς σε κάθε δημόσια παρέμ­βασή του) ότι «είναι το φαι­νό­μενο του παγό­βου­νου, που ανα­κα­λύ­πτουμε την κορυφή του βουνού με τα μοριακά τεστ, αλλά από κάτω υπάρχει ένας πλη­θυ­σμός ακόμα ο οποίος είναι ασυμ­πτω­μα­τι­κός και είναι ωφέλιμο και σκόπιμο αυτός να ανευ­ρε­θεί και να θερα­πευ­τεί αν χρειά­ζε­ται». Ο κ. Τσακρής προει­δο­ποιούσε ανάλογα από τον περα­σμένο Νοέμ­βριο, ενώ είχε ζητήσει μετ’ επι­τά­σεις το άνοιγμα των σχο­λείων μετά τις γιορτές των Χρι­στου­γέν­νων να γίνει με υπο­χρε­ω­τικά τεστ σε μαθητές και εκπαι­δευ­τι­κούς.

Οι κύριοι Λαζανάς και Τσακρής ήταν επίσης από πολύ νωρίς, πριν εφαρ­μο­στεί τελικά τον Οκτώ­βριο, υπέρ­μα­χοι της ευρείας ή και καθο­λι­κής χρήσης μάσκας, ενώ μαζί με τον κ. Σύψα εξέ­φρα­ζαν πάντα μεγάλη επι­φύ­λαξη στο θέμα του ανοίγ­μα­τος δρα­στη­ριο­τή­των, δια­βλέ­πο­ντας τον κίνδυνο να υπάρξει ανα­ζω­πύ­ρωση του παν­δη­μι­κού κύματος, για διά­φο­ρους λόγους και αιτίες. Ο τελευ­ταίος μάλιστα ήταν δια­πρύ­σιος κήρυκας της σκληρής καρα­ντί­νας – τύπου περ­σι­νού Μαρτίου – κάτι που φάνηκε να ενό­χλησε σφόδρα υπουρ­γούς και άλλα αρμόδια κυβερ­νη­τικά στελέχη, τα οποία δέχο­νταν ισχυρές πιέσεις από την αγορά για οργά­νωση της «εξόδου» από τα lockdown.

Οι ισορ­ρο­πίες και τα όρια της επι­τρο­πής

Η ισορ­ρο­πία ανάμεσα στη συνταγή των περιο­ρι­στι­κών μέτρων και την ανάγκη «απε­λευ­θέ­ρω­σης» της κοι­νω­νίας και της αγοράς ήταν από ένα σημείο και μετά διαρκές σημείο τριβής και προ­βλη­μα­τι­σμού. Η επι­τροπή έτσι κι αλλιώς συγκρο­τή­θηκε με βάση το υγειο­νο­μικό κομμάτι, πρω­τί­στως το κλινικό και δεν εμπλου­τί­στηκε έγκαιρα με άλλες επι­στη­μο­νι­κές ειδι­κό­τη­τες, όπως ψυχο­λό­γους/κοι­νω­νιο­λό­γους, ούτε όμως και ειδι­κούς για τις οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας και των lockdown. Αυτή την ισορ­ρο­πία ανα­λάμ­βανε η κυβέρ­νηση να την βρει και να την εφαρ­μό­σει – εξ ου και όλο και πιο συχνά μετέ­χουν στις συνε­δριά­σεις της επι­τρο­πής υπουρ­γοί και κυβερ­νη­τι­κοί παρά­γο­ντες, οι οποίοι παρου­σιά­ζουν σχετικά στοι­χεία και προ­σπα­θούν να πείσουν για την ανάγκη ανοιγ­μά­των.

Το πρό­βλημα όμως είναι ότι ζητούν από για­τρούς και μάχι­μους επι­στή­μο­νες, ειδικά από ανθρώ­πους που βρί­σκο­νται σε νοσο­κο­μεία και βλέπουν τις δρα­μα­τι­κές συνέ­πειες της παν­δη­μίας στο σύστημα υγείας, να ειση­γού­νται για θέματα, που δεν είναι υπο­χρε­ω­μέ­νοι να γνω­ρί­ζουν, ούτε καν να τα λαμ­βά­νουν υπόψη τους ίσως. Αυτή είναι πιθανόν και η βαθύ­τερη αιτία που ορι­σμέ­νοι επέ­λε­ξαν τελικά κάποια από­σταση από τα πράγ­ματα και πάντως από τις δημό­σιες τοπο­θε­τή­σεις. Ιδίως όταν έβλεπαν – και μάλλον νιώ­θο­ντας οι ίδιοι άβολα – συνα­δέλ­φους τους να ανα­λαμ­βά­νουν το βάρος να αξιο­λο­γή­σουν και άλλες συνι­στώ­σες της παν­δη­μίας, όπως τις οικο­νο­μι­κές, τις κοι­νω­νι­κές, τις του­ρι­στι­κές κ.ο.κ.

Στην ομάδα αυτή των μελών της επι­τρο­πής, που τελικώς δέχθη­καν να σηκώ­σουν αυτό το βάρος και γι’ αυτό έχουν πιο ενι­σχυ­μένο ρόλο, είναι μεταξύ άλλων οι δύο εκπρό­σω­ποι στις ενη­με­ρώ­σεις του υπουρ­γείου, ήτοι ο κ. Γκίκας Μαγιορ­κί­νης και η κυρία Βάνα Παπα­ευαγ­γέ­λου, αλλά και οι κύριοι Δημή­τρης Παρα­σκευής και Χρήστος Χατζη­χρι­στο­δού­λου και οι κυρίες Ανα­στα­σία Κοτα­νί­δου, Βάνα Σύψα και άλλοι. Πιο ισορ­ρο­πι­στικό ρόλο επι­χει­ρούν να δια­δρα­μα­τί­σουν για να συν­θέ­σουν τις δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις και φιλο­σο­φίες των συνα­δέλ­φων τους επι­στη­μό­νων, καθη­γη­τές και γιατροί όπως ο κ. Χαρά­λα­μπος Γώγος και ο κ. Άλκης Βατό­που­λος. Πρό­κει­ται για δύο παρά­γο­ντες της επι­τρο­πής με εξαι­ρε­τική απήχηση και ψύχραιμο λόγο, αν και συχνά προ­σπα­θούν να αφήσουν όλες τις πλευρές ικα­νο­ποι­η­μέ­νες.

Πηγή : protothema.gr