Πρωτογενής τομέας: Προ των πυλών η σύσταση Ευρωπαϊκού Ειδικού Ταμείου για τις συνέπειες από φυσικές καταστροφές

Λύ­σεις στα προ­βλή­μα­τα που έχουν προ­κύ­ψει από τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής κρί­σης ζη­τούν από τους υπεύ­θυ­νους των Βρυ­ξελ­λών ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρα Κράτη-Μέλη των «27».

Τα έντο­να και­ρι­κά φαι­νό­με­να που έχουν πλή­ξει πολ­λές πε­ριο­χές της Ευ­ρώ­πης, έχουν προ­κα­λέ­σει ση­μα­ντι­κές ζη­μιές σε με­γά­λες εκτά­σεις του κοι­νο­τι­κού γε­ωρ­γι­κού τομέα, κα­τα­στρέ­φο­ντας εκτός από καλ­λιέρ­γειες και γε­ωρ­γι­κό εξο­πλι­σμό πολ­λών εκα­το­ντά­δων εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ.

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα είναι ο «Ντά­νιελ» που έπλη­ξε τη Θεσ­σα­λία, οι κα­τα­στρο­φές στην Ιτα­λία και συ­γκε­κρι­μέ­να στην Εμί­λια – Ρο­μά­να αλλά και οι πρό­σφα­τες πλημ­μύ­ρες στην Ισπα­νία, στην πε­ρι­φέ­ρεια της Βα­λέν­θια.

Μέσα σε όλα αυτά, θα πρέ­πει να προ­στε­θεί και η ση­μα­ντι­κή απώ­λεια ει­σο­δή­μα­τος με την οποία βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­ποι αγρό­τες και κτη­νο­τρό­φοι, και την οποία πολ­λές φορές τα πλητ­τό­με­να Κράτη-Μέλη κα­λού­νται να κα­λύ­ψουν, επι­βα­ρύ­νο­ντας έτσι τους κρα­τι­κούς τους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς.

«Η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή έχει αυ­ξή­σει την έντα­ση και τη συ­χνό­τη­τα των δυ­σμε­νών φαι­νο­μέ­νων στην Ευ­ρώ­πη. Η Ελ­λά­δα βιώ­νει τις κα­τα­στρο­φι­κές της επι­πτώ­σεις και σαφώς υπο­στη­ρί­ζει, όπως και άλλα Κράτη Μέλη, την ανά­γκη για μια Ευ­ρω­παϊ­κή στρα­τη­γι­κή προ­σαρ­μο­γής στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, ει­δι­κά στον αγρο­τι­κό τομέα» δή­λω­σε στο Αθη­ναϊ­κό – Μα­κε­δο­νι­κό Πρα­κτο­ρείο Ει­δή­σε­ων ο Γε­νι­κός Γραμ­μα­τέ­ας Αγρο­τι­κής Πο­λι­τι­κής και Διε­θνών Σχέ­σε­ων του υπουρ­γεί­ου Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης & Τρο­φί­μων, Κώ­στας Μπα­γι­νέ­τας και πρό­σθε­σε «η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή οφεί­λει να προ­βεί σε έναν σχε­δια­σμό που θα κα­λύ­πτει τόσο την πρό­λη­ψη και την προ­σαρ­μο­γή στις κλι­μα­τι­κές αλ­λα­γές, όσο και στην άμεση αντι­με­τώ­πι­ση των συ­νε­πειών σε πε­ρι­πτώ­σεις κα­τα­στρο­φών από ακραία και­ρι­κά φαι­νό­με­να».

Κατά τις τε­λευ­ταί­ες συ­νε­δριά­σεις των υπουρ­γών Γε­ωρ­γί­ας της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, έχουν γίνει συ­ζη­τή­σεις αντι­με­τώ­πι­σης αυτών των ζη­τη­μά­των και στο «τρα­πέ­ζι» έχει πέσει η σύ­στα­ση ενός Ευ­ρω­παϊ­κού Ει­δι­κού Τα­μεί­ου για την αντι­με­τώ­πι­ση των συ­νε­πειών στον πρω­το­γε­νή τομέα από τις φυ­σι­κές κα­τα­στρο­φές.

Με­γα­λύ­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση δί­νουν ιδιαί­τε­ρα οι χώρες της Με­σο­γεί­ου, όπως η Ελ­λά­δα, η Ισπα­νία, η Ιτα­λία, η Κύ­προς κ.α., οι οποί­ες έχουν πλη­γεί δυ­σα­νά­λο­γα από τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής κρί­σης.

Η Ελ­λά­δα, όπως έχει δη­λώ­σει δια στό­μα­τος του υπουρ­γού Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων, Κώστα Τσιά­ρα κατά την συμ­με­το­χή της χώρας μας στην ομάδα MED9 (Με­σο­γεια­κά κράτη-μέλη της Ε.Ε.), είναι θε­τι­κή στη δη­μιουρ­γία ενός τέ­τοιου ερ­γα­λεί­ου από την Ε.Ε.

Ίδια είναι η θέση που έχει δια­τυ­πώ­σει ο κ. Τσιά­ρας και κατά τη διάρ­κεια των συ­να­ντή­σε­ων που είχε με το νέο Ευ­ρω­παίο Επί­τρο­πο για τη Γε­ωρ­γία, Κρι­στόφ Χάν­σεν, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι κάτι τέ­τοιο θα δώσει με­γά­λη «ανάσα» στους πλη­γέ­ντες πα­ρα­γω­γούς και θα τους βοη­θή­σει να «ξα­να­πα­τή­σουν στα πόδια τους».

«Τα υπάρ­χο­ντα μέσα και ερ­γα­λεία για τη δια­χεί­ρι­ση ων κρί­σε­ων δεν είναι αρ­κε­τά ευ­έ­λι­κτα ή απο­τε­λε­σμα­τι­κά, διότι δεν σχε­διά­στη­καν για την αντι­με­τώ­πι­ση επι­πτώ­σε­ων που σχε­τί­ζο­νται με την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή», το­νί­ζει ο κ. Μπα­γι­νέ­τας.

Οι λύ­σεις που προ­τεί­νο­νται

Προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση κι­νή­θη­καν και οι ενέρ­γειες του κ. Τσιά­ρα κατά το πρό­σφα­το Συμ­βού­λιο των υπουρ­γών Γε­ωρ­γί­ας. Εκεί, σε συ­νερ­γα­σία με τον Κύ­πρια ομό­λο­γό του, Μαρία Πα­να­γιώ­του αλλά και με άλ­λους Ευ­ρω­παί­ους υπουρ­γούς, κυ­ρί­ως της Με­σο­γεί­ου, ζή­τη­σαν να υπάρ­ξει ει­δι­κό Τα­μείο για την αντι­με­τώ­πι­ση των συ­νε­πειών στον πρω­το­γε­νή τομέα από τις φυ­σι­κές κα­τα­στρο­φές.

Κάτι τέ­τοιο είχε το­νι­στεί και κατά την επί­σκε­ψη της κ. Πα­να­γιώ­του στην Ελ­λά­δα τον Νο­έμ­βριο, με τις δυο πλευ­ρές να «κρού­ουν τον κώ­δω­να του κιν­δύ­νου» για τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής κρί­σης, και τα προ­βλή­μα­τα που αυτή δη­μιουρ­γεί στις δύο χώρες αλλά, το­νί­ζο­ντας ότι θα ανα­ζη­τη­θούν λύ­σεις για την αντι­με­τώ­πι­σή τους σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο.

Ο γ.γ. του ΥΠΑΑΤ, όπως είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «το Ευ­ρω­παϊ­κό αυτό πλαί­σιο θα πρέ­πει να πε­ρι­λαμ­βά­νει ευ­έ­λι­κτους κα­νό­νες στη δια­χεί­ρι­ση των Πα­ρεμ­βά­σε­ων της ΚΑΠ, αλλά και ερ­γα­λεία με­τρια­σμού των κιν­δύ­νων, όπως στή­ρι­ξη της και­νο­το­μί­ας και των στο­χευ­μέ­νων επεν­δύ­σε­ων» ενώ «όσον αφορά στα χρη­μα­το­δο­τι­κά μέσα και λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τις πε­ριο­ρι­σμέ­νες δη­μο­σιο­νο­μι­κές δυ­να­τό­τη­τες αρ­κε­τών Κρα­τών Μελών, η ευ­ε­λι­ξία στη με­τα­φο­ρά ενω­σια­κών πόρων, η βελ­τί­ω­ση της συ­νερ­γα­σί­ας με­τα­ξύ των Ευ­ρω­παϊ­κών χρη­μα­το­δο­τι­κών τα­μεί­ων και η ενί­σχυ­ση του γε­ωρ­γι­κού απο­θε­μα­τι­κού κρί­σης ή η δη­μιουρ­γία ενός νέου ει­δι­κού Τα­μεί­ου με ξε­χω­ρι­στή χρη­μα­το­δό­τη­ση, μπο­ρούν να απο­τε­λέ­σουν μέρος της λύσης».

Προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση, αλλά και των στό­χων που τέ­θη­καν, τόσο οι δύο υπουρ­γοί όσοι και ομό­λο­γοί τους προ­τεί­νουν με­τα­ξύ άλλων:

* Δη­μιουρ­γία μη­χα­νι­σμού πι­στώ­σε­ων για την άμεση ανα­κού­φι­ση πλη­γέ­ντων από φυ­σι­κές κα­τα­στρο­φές, απόρ­ροια της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής.

* ‘Ανοιγ­μα γραμ­μής πι­στώ­σε­ων για την ανα­βάθ­μι­ση ή/και τη δη­μιουρ­γία υπο­δο­μών σε εθνι­κό επί­πε­δο, σε πε­ρι­φε­ρεια­κό επί­πε­δο και σε επί­πε­δο εκ­με­ταλ­λεύ­σε­ων.

* Διε­ρεύ­νη­ση πι­θα­νών αντα­πο­δο­τι­κών ωφε­λειών προς αγρό­τες που εφαρ­μό­ζουν πρό­σθε­τα μέτρα για την αντι­με­τώ­πι­ση των ανω­τέ­ρω προ­βλη­μά­των. Μέτρα που δεν θα σχε­τί­ζο­νται με τα οι­κο­λο­γι­κά προ­γράμ­μα­τα αλλά θα είναι προς την κα­τεύ­θυν­ση επί­τευ­ξης των πο­λι­τι­κών της ένω­σης. Έμ­φα­ση πρέ­πει να δί­δε­ται στο δια­φυ­γόν ει­σό­δη­μα των αγρο­τών, λόγω της ανά­λη­ψης αυτών των πρω­το­βου­λιών.

* Πρό­τα­ση της Ιτα­λί­ας για δυ­να­τό­τη­τα αντα­σφά­λι­σης σε ενω­σια­κό επί­πε­δο, προ­κει­μέ­νου τα ασφα­λι­στι­κά προ­ϊ­ό­ντα να κα­τα­στούν πιο ελ­κυ­στι­κά.

Με την ΚΑΠ 2027 οι αλ­λα­γές;

Πά­ντως, όπως τό­νι­σαν στο Αθη­ναϊ­κό – Μα­κε­δο­νι­κό Πρα­κτο­ρείο Ει­δή­σε­ων στε­λέ­χη του υπουρ­γεί­ου Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων, οι όποιες αλ­λα­γές αλλά και μια εν­δε­χό­με­νη σύ­στα­ση του Ει­δι­κού Τα­μεί­ου πάει για μετά το 2027, όταν θα εφαρ­μο­στεί η νέα Κοινή Αγρο­τι­κή Πο­λι­τι­κή.

«Το νέο Τα­μείο, εάν αυτό γίνει, θα τεθεί σε λει­τουρ­γία μετά το 2027 και αφού πρώτα ανα­κοι­νω­θεί ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της Κοι­νής Αγρο­τι­κής Πο­λι­τι­κής» είπαν στο Αθη­ναϊ­κό – Μα­κε­δο­νι­κό Πρα­κτο­ρείο Ει­δή­σε­ων.

Όπως ανέ­φε­ραν σή­με­ρα, η ΚΑΠ 2023-2027 προ­βλέ­πει γε­ωρ­γι­κό απο­θε­μα­τι­κό, που έχει προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 450 εκατ. ευρώ, ο οποί­ος κα­λύ­πτει ζη­μιές από φυ­σι­κές κα­τα­στρο­φές, για κάθε έτος εφαρ­μο­γής της. Αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι τα εν λόγω χρή­μα­τα όμως, πα­ρα­κρα­τού­νται από τους πό­ρους που έχουν τα Κράτη-Μέλη δια­θέ­σι­μα προς διά­θε­ση, με ό,τι και αν αυτό συ­νε­πά­γε­ται.

Πά­ντως, στις συ­ζη­τή­σεις που βρί­σκο­νται σε εξέ­λι­ξη για τη Κοινή Αγρο­τι­κή μετά το 2027, έχει προ­τα­θεί η διε­ρεύ­νη­ση των εξής προ­τά­σε­ων:

– Ενί­σχυ­ση του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της ΚΑΠ και αύ­ξη­ση του ύψους του γε­ωρ­γι­κού απο­θε­μα­τι­κού.

– Ευ­ε­λι­ξία με με­τα­φο­ρά πόρων από άλλα τα­μεία της Ε.Ε. στην πε­ρί­πτω­ση μη απορ­ρό­φη­σης των κον­δυ­λί­ων, όπως στην πε­ρί­πτω­ση της Πε­ρι­φε­ρεια­κής Στή­ρι­ξης Έκτα­κτης Ανά­γκης για την Ανα­συ­γκρό­τη­ση (RESTORE) και του Ευ­ρω­παϊ­κού Γε­ωρ­γι­κού Τα­μεί­ου Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης (ΕΓΤΑΑ)

– Δη­μιουρ­γία νέου Τα­μεί­ου, δια­χεί­ρι­σης των διαρ­κών κρί­σε­ων για απο­κλει­στι­κή κά­λυ­ψη των ζη­μιών στην αγρο­τι­κή πα­ρα­γω­γή, με βάση το τα­μείο δια­χεί­ρι­σης της παν­δη­μί­ας COVID ή κατά το πρό­τυ­πο του Τα­μεί­ου Αλ­λη­λεγ­γύ­ης

– Στή­ρι­ξη της πρό­τα­σης της Κρο­α­τί­ας και της Σλο­βε­νί­ας που είχε υπο­βλη­θεί στο Συμ­βού­λιο Υπουρ­γών Γε­ωρ­γί­ας και Αλιεί­ας (Οκτώ­βριος 2023) για Ad hoc αντι­με­τώ­πι­ση κρί­σε­ων με χρήση του 2% (έως και 5%) του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της ΚΑΠ

– Δη­μιουρ­γία 3ου Πυ­λώ­να κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής στο πλαί­σιο της ΚΑΠ

– Ταμείo που ανα­φέ­ρε­ται στον Στρα­τη­γι­κό Διά­λο­γο για τη Γε­ωρ­γία (Temporary Just Transition Fund), προ­σω­ρι­νό Τα­μείο Δί­και­ης Με­τά­βα­σης εκτός της Κοι­νής Γε­ωρ­γι­κής Πο­λι­τι­κής, με κι­νη­το­ποί­η­ση δη­μό­σιων και ιδιω­τι­κών κε­φα­λαί­ων και τη συμ­με­το­χή της Ευ­ρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σε­ων.

Πηγή: newmoney.gr