Γ. Πάππου: «Κάθε μέρα που ξημερώνει μας περιμένει ένα ακόμα κτύπημα»

Κύριε Πάππου, ”αισίως” κλεί­σαμε έναν χρόνο με capital controls, παρά τις δια­βε­βαιώ­σεις της κυβέρ­νη­σης, τότε, ότι επρό­κειτο για “προ­σω­ρινή κατά­σταση”. Πόσο «κόστισε» τελικά στις επι­χει­ρή­σεις η επιβολή των capital controls;

Η ζημιά που έχει προ­κλη­θεί στις ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις και ειδι­κό­τερα στις μικρο­με­σαίες στον ένα χρόνο που διαρ­κούν τα capital controls είναι ανυ­πο­λό­γι­στη. Ήταν ένας εφιαλ­τι­κός χρόνος. Μια κατά­σταση που ποτέ δεν είχαμε φαντα­στεί ότι θα ζούσαμε. Ξαφνικά, υψώθηκε ένα αδια­πέ­ρα­στο τείχος μπροστά μας, που δεν μας άφηνε να κάνουμε βήμα. Τα πρα­κτικά προ­βλή­ματα που κλή­θη­καν οι επι­χει­ρή­σεις να αντι­με­τω­πί­σουν από τη μια μέρα στην άλλη, ήταν πραγ­μα­τικά ανυ­πέρ­βλητα. Όσες κατά­φε­ραν να μείνουν όρθιες, έχουν πετύχει ένα πραγ­μα­τικό άθλο. Το βέβαιο πάντως είναι ότι ο απο­λο­γι­σμός της ζημιάς δεν μπορεί να γίνει ακόμα. Το κόστος από την επιβολή των περιο­ρι­σμών στην κίνηση κεφα­λαίων θα φανεί σε βάθος χρόνου και σίγουρα μετά την άρση τους, όποτε αυτή γίνει. Σήμερα, δεν μπο­ρούμε να εκτι­μή­σουμε το εύρος της ζημιάς στην ελλη­νική οικο­νο­μία, που πιστεύω ότι θα είναι τερά­στιο.

Στη διάρ­κεια αυτού του χρόνου, ποιες ήταν οι σημα­ντι­κό­τε­ρες επι­πτώ­σεις, κατά την άποψή σας, στην τοπική αγορά;

Εκρη­κτι­κές επι­πτώ­σεις. Από την μια στιγμή στην άλλη οι επι­χει­ρή­σεις έμειναν χωρίς ρευ­στό­τητα, με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται στη λει­τουρ­γία τους. Μετά τις πόρτες των τρα­πε­ζών, έκλει­σαν και οι πόρτες των προ­μη­θευ­τών. Ανε­τράπη ολο­σχε­ρώς ο προ­γραμ­μα­τι­σμός για την κάλυψη του κόστους λει­τουρ­γίας τους, ενώ πολλοί ήταν οι επι­χει­ρη­μα­τίες που έχασαν αγορές στο εξω­τε­ρικό καθώς δεν μπο­ρού­σαν να τηρή­σουν τα συμ­βό­λαιά τους. Επι­χει­ρή­σεις που έπρεπε να προ­μη­θευ­τούν υλικά από το εξω­τε­ρικό, αντι­με­τώ­πι­σαν τερά­στιο πρό­βλημα.  Προ­ϊ­ό­ντα επέ­στρε­ψαν πίσω γιατί δεν μπο­ρού­σαν να εκτε­λω­νι­στούν. Τιμο­λό­για δεν  ήταν δυνατόν να εξο­φλη­θούν. Η τοπική παρα­γωγή  επι­βρα­δύν­θηκε από τη δυσκο­λία στη δια­κί­νηση πρώτων υλών. Ακυ­ρώ­θη­καν επεν­δύ­σεις ντόπιων επι­χει­ρη­μα­τιών, είτε γιατί δεν είχαν την δυνα­τό­τητα να κατα­βά­λουν την  ίδια συμ­με­τοχή που απαι­τού­σαν τα χρη­μα­το­δο­τικά προ­γράμ­ματα, είτε υπα­να­χώ­ρη­σαν από τον φόβο και την ανα­σφά­λεια για το μέλλον. Σε όλα αυτά, συνυ­πο­λο­γί­στε και την σημα­ντική μείωση της κατα­νά­λω­σης, λόγω έλλει­ψης ρευ­στό­τη­τας, που κι αυτή με την σειρά της έδωσε ένα ακόμη πλήγμα στις ήδη λαβω­μέ­νες επι­χει­ρή­σεις. Ένας εφιαλ­τι­κός φαύλος κύκλος.  Ανά­λο­γες κατα­στά­σεις δια­μορ­φώ­θη­καν και στον χώρο του του­ρι­σμού και ιδιαί­τερα των ξενο­δο­χεια­κών μονάδων που είχαν να αντι­με­τω­πί­σουν μεγάλα προ­βλή­ματα στην τρο­φο­δο­σία τους, καθώς  οι προ­μη­θευ­τές ζητού­σαν από τους ξενο­δό­χους να πλη­ρώ­νουν τοις μετρη­τοίς. Δόθηκε, ταυ­τό­χρονα, η χαρι­στική βολή  στον εσω­τε­ρικό του­ρι­σμό, αφού η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία ακύρωσε τις δια­κο­πές της.  Αυτές είναι λίγες μόνο και  ενδει­κτι­κές κατα­στά­σεις που δια­μορ­φώ­θη­καν  στην καθη­με­ρι­νό­τητα των επι­χει­ρή­σεων, κατά την διάρ­κεια των capital controls.

Αν αυτή είναι η «μικρή» εικόνα της καθη­με­ρι­νό­τη­τας, όπως λέτε, ποια είναι η μεγάλη εικόνα των επι­πτώ­σεων της επι­βο­λής των περιο­ρι­σμών δια­κί­νη­σης κεφα­λαίων;

Εδώ οι αριθμοί είναι αμεί­λι­κτοι και απο­τυ­πώ­νουν την πανω­λε­θρία της αγοράς και κυρίως της μικρο­με­σαίας επι­χεί­ρη­σης. Σύμφωνα με τα πρό­σφατα στοι­χεία του ΓΕΜΗ, από τις 29 Ιουνίου 2015, οπότε και επε­βλή­θη­σαν τα capital controls, μέχρι και τις 15 Ιουνίου του 2016, συνο­λικά 31.287 επι­χει­ρή­σεις ανα­γκά­στη­καν να βάλουν λουκέτο, αδυ­να­τώ­ντας να αντε­πε­ξέλ­θουν στη νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα. Ένα επίσης σημα­ντικό στοι­χείο που απο­τυ­πώ­νει το Βατερλώ από τους 12 μήνες capital controls, είναι ότι για πρώτη φορά στα χρόνια της κρίσης και συγκε­κρι­μένα  από το 2012, οπότε υπάρ­χουν ετήσια στα­τι­στικά στοι­χεία στο ΓΕΜΗ, το ισο­ζύ­γιο μεταξύ συστά­σεων επι­χει­ρή­σεων – δια­γρα­φών είναι αρνη­τικό. Δηλαδή οι συστά­σεις εται­ρειών είναι πολύ λιγό­τε­ρες από τις διαγραφές-πτωχεύσεις. Τα λουκέτα ήλθαν και ως επα­κό­λουθο της πτώσης του τζίρου, που ξεπερνά το 10% σε κάθε τομέα του εμπο­ρίου, με μεγάλο χαμένο το λιανικό εμπόριο. Λάβετε δε  υπ’ όψιν σας ότι σ’ αυτό το απο­τέ­λε­σμα δεν συνέ­βα­λαν μόνο τα capital controls. H ορι­στική διακοπή της ρευ­στό­τη­τας   σε συν­δυα­σμό με τη φορο­κα­ται­γίδα  και την αδυ­να­μία του Δημο­σίου να είναι συνεπής στις υπο­χρε­ώ­σεις του, απο­τέ­λεσε την αιτία για το ορι­στικό κλείσιμοo των επι­χει­ρή­σεων. Οι νέες ρυθ­μί­σεις σε φορο­λο­γία και ασφα­λι­στικό, δια­μόρ­φω­σαν ένα ακόμη πιο  αρνη­τικό κλίμα, δυσχε­ραί­νο­ντας τις προ­βλέ­ψεις για οικο­νο­μική ανά­καμψη στον επι­χει­ρη­μα­τικό και εμπο­ρικό κόσμο.

Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις, η επιβολή των capital controls θα συνε­χι­στεί για ακόμα έναν χρόνο. Μέσα σε αυτό το δύσκολο περι­βάλ­λον, ποιες επι­χει­ρή­σεις θα κατα­φέ­ρουν να επι­βιώ­σουν, διότι με βάση τους ρυθμούς που μπαί­νουν λουκέτα, μιλάμε κατά κύριο λόγο για επι­βί­ωση των επι­χει­ρή­σεων και όχι για κερ­δο­φο­ρία.

Είναι κοινή εκτί­μηση ότι οι όποιες κινή­σεις ελά­φρυν­σης των capital controls είχαν σχε­δια­στεί,  δύσκολα μπορούν πλέον  να επι­τευ­χθούν μετά τις εξε­λί­ξεις της 23ης Ιουνίου και την απόφαση των Βρε­τα­νών για Brexit.  Αυτό σημαί­νει ακόμα περισ­σό­τε­ρες παρε­νέρ­γειες στην αγορά και την οικο­νο­μία. Και αυτό διότι τα capital controls τρο­φο­δο­τούν την ύφεση,  απο­τρέ­πουν την επι­στροφή κατα­θέ­σεων και το άνοιγμα των διεθνών αγορών, δημιουρ­γούν αντα­γω­νι­στι­κές ανι­σό­τη­τες σε βάρος των μικρών επι­χει­ρή­σεων,  ευνοούν την ανά­πτυξη του παραεµπορίου, της παραοικονοµίας και της φορο­δια­φυ­γής, ενώ παράλ­ληλα συντεί­νουν στην ανά­πτυξη κανα­λιών και μεθόδων συναλ­λα­γών που δεν κατα­γρά­φο­νται, ούτε φορο­λο­γού­νται,  απο­κό­πτουν την πρό­σβαση των επι­χει­ρή­σεων σε τρα­πε­ζική χρη­μα­το­δό­τηση, αλλά  ακόμη και στα δικά τους ρευστά δια­θέ­σιμα στις τρά­πε­ζες,  υπονοµεύουν τη διεθνή αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των ελλη­νι­κών επι­χει­ρή­σεων και επη­ρε­ά­ζουν αρνη­τικά τις εξα­γω­γές,  δημιουρ­γούν απαι­τή­σεις για 100% προπληρωµής εισα­γω­γών, λόγω άρνησης των ξένων ασφα­λι­στι­κών εται­ριών να ασφα­λί­σουν τον ελλη­νικό κίνδυνο, αυξά­νουν τις επι­σφα­λείς υπο­χρε­ώ­σεις προς τις τρά­πε­ζες και προς τρίτους, λόγω δυσκο­λιών αποπληρωµής.   Όσο αυτή η κατά­σταση συνε­χί­ζε­ται, όλο και περισ­σό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις θα βγαί­νουν  βαρύ­τατα ηττη­μέ­νες από αυτήν την άνιση μάχη επι­βί­ω­σης.  Ο αντί­κτυ­πος δεν είναι μόνο οικο­νο­μι­κός αλλά και κοι­νω­νι­κός, γιατί τα λουκέτα συνο­δεύ­ο­νται με τις αντί­στοι­χες χαμένες θέσεις εργα­σίας. Υπό αυτές τις συν­θή­κες και μόνο να προ­φέ­ρει κανείς τις λέξεις ανά­πτυξη και προ­ο­πτική,  ισο­δυ­να­μεί με ένα πολύ πικρό και ατυχές ανέκ­δοτο.

Ποιες είναι οι ανη­συ­χίες, οι αγωνίες των επι­χει­ρη­μα­τιών της περιο­χής μας; Ποια θέματα σας θέτουν;

Όλα τα παρα­πάνω! Όλα όσα σας περιέ­γραψα συν­θέ­τουν την καθη­με­ρινή μάχη επι­βί­ω­σης που δίνουν οι τοπικές επι­χει­ρή­σεις. Επι­πλέον, εμείς εδώ στα Δωδε­κά­νησα έχουμε και τα δικά μας προ­βλή­ματα να αντι­με­τω­πί­σουμε, προ­σθε­τικά σε όλα τα υπό­λοιπα, καθώς δεν περνάει μέρα που να μην χρεια­στεί να απο­κρού­σουμε το μένος του κεντρι­κού κράτους ενα­ντίον των νησιών μας.  Η κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ, η κατάρ­γηση της έκπτω­σης στον ειδικό φόρο αλκο­ό­λης, η αύξηση του ΦΠΑ στην εστίαση και στον του­ρι­σμό. Ουκ έστιν τέλος. Με την ευκαι­ρία και επειδή κάποιοι επι­χει­ρούν να επα­να­φέ­ρουν το ζήτημα του ΔΗΦΟΔΩ, να τους πω ότι το θέμα έκλεισε άπαξ δια παντός. Ας το πάρουν απόφαση . Να στα­μα­τή­σουν να συζη­τούν για επι­στροφή του «από την πίσω πόρτα». Σε τελευ­ταία ανάλυση, έχω ξαναπεί ότι δεν είναι ούτε ηθικό, ούτε δίκαιο να συνε­χί­ζε­ται η τιμωρία των επι­χει­ρη­μα­τιών της περιο­χής μας,  για τα οικο­νο­μικά αδιέ­ξοδα των Δήμων. Αυτό που πρέπει να κάνουν είναι  να στη­ρί­ξουν  τον παρα­γω­γικό ιστό της περιο­χής, σε μια περίοδο που η συλ­λο­γική προ­σπά­θεια και η συνοχή της τοπικής κοι­νω­νίας είναι περισ­σό­τερο ανα­γκαία από ποτέ.

Βλέπετε φως στο τούνελ κ. Πάππου;

Δυστυ­χώς όχι. Τίποτε δεν δικαιο­λο­γεί αισιό­δο­ξες σκέψεις και προ­ο­πτι­κές, όταν κάθε μέρα που ξημε­ρώ­νει μας περι­μέ­νει ένα ακόμα χτύπημα, ένα ακόμα φορο­μπη­χτικό μέτρο. Με την εμμονή που επι­δει­κνύ­ουν οι κυβερ­νώ­ντες στην υπερ­φο­ρο­λό­γηση, ο στραγ­γα­λι­σμός της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας  και των ΜμΕ συνε­χί­ζε­ται για 6η χρονιά. Και ως γνωστόν, ύφεση και ανά­πτυξη δεν είναι δυνατόν να συμ­βα­δί­σουν.  Αν το συνει­δη­το­ποι­ή­σουν, ίσως τότε να υπάρξει ελπίδα. Προς το παρόν, δεν βλέπω τίποτα που θα μπο­ρούσα για πιαστώ για  να στηρίξω έστω κάποια ψήγματα αισιο­δο­ξίας.