Ιστορικό μνημείο με κοινωνικές επιπτώσεις το Χαράνι της Σύμης

Σοβαρό θέμα έχει προ­κύ­ψει για τη μικρή κοι­νω­νία της Σύμης από την πρόθεση της Αρχαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σίας Δωδε­κα­νή­σου να χαρα­κτη­ρί­σει την περιοχή «Χαράνι» ως προ­στα­τευό­μενο ιστο­ρικό ταρσανά (καρ­νά­γιο ξύλινων σκαφών).

Η πρόθεση της Υπη­ρε­σίας πηγάζει από την ιστο­ρική πραγ­μα­τι­κό­τητα της επί δεκα­ε­τίες ύπαρξης καρα­βο­μα­ρα­γκών στη συγκε­κρι­μένη περιοχή.

Οι ίδιοι οι Συμια­κοί ανα­γνω­ρί­ζουν αυτή τη δρα­στη­ριό­τητα, ωστόσο θεωρούν ότι είναι άδικο μια ολό­κληρη περιοχή, στην καρδιά της Σύμης, να κατα­δι­κα­στεί σε στα­σι­μό­τητα για μια δρα­στη­ριό­τητα που ασκεί­ται μόνο στη διάρ­κεια του χειμώνα και μόνο σε περιο­ρι­σμένη έκταση.

Πιο συγκε­κρι­μένα, η περιοχή Χαράνι βρί­σκε­ται ακριβώς δίπλα στο Γυαλό, στο δρόμο που οδηγεί προς τον οικισμό Νημπο­ρειό. Η από­σταση του συγκε­κρι­μέ­νου σημείου από το κτίσμα με το Ρολόι του Γυαλού είναι μόλις 200 μέτρα. Στη συγκε­κρι­μένη περιοχή, στις αρχές του περα­σμέ­νου αιώνα ανα­πτυσ­σό­ταν πλούσια δρα­στη­ριό­τητα από τους τότε καρα­βο­μα­ρα­γκούς. Οι μάστο­ρες εκείνης της εποχής κατα­σκεύ­α­ζαν περί­τε­χνα αλιευ­τικά σκαριά, που διέ­σχι­σαν το Αιγαίο και τη Μεσό­γειο θάλασσα.

Στο πέρασμα των δεκα­ε­τιών, ωστόσο, η δρα­στη­ριό­τητα αυτή περιο­ρί­σθηκε από την έλευση των πλα­στι­κών και μεταλ­λι­κών σκαφών, που με τη σειρά τους οδή­γη­σαν το επάγ­γελμα του καρα­βο­μα­ρα­γκού να περι­πέ­σει σε αδρά­νεια. Για τους ανθρώ­πους της μαρα­γκο­σύ­νης έμεινε μόνο η συντή­ρηση (ξύσιμο, καλα­φά­τι­σμα) των ελά­χι­στων ξύλινων σκαριών που απέ­μει­ναν να πλέουν.

Η πρόθεση της Αρχαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σίας Δωδε­κα­νή­σου είναι να ανα­γνω­ρί­σει τους ανθρώ­πους αυτούς για τη συνει­σφορά τους στον πολι­τι­σμό και να τους παρα­χω­ρή­σει ολό­κληρο τον κόλπο της περιο­χής προς απο­κλει­στική τους εκμε­τάλ­λευση. Μάλιστα, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Δημο­κρα­τι­κής», έχουν ήδη σταλεί σχετικά απα­ντη­τικά έγραφα από την Εφορία Νεω­τέ­ρων Μνη­μείων προς σειρά προ­σώ­πων.

Το πρό­βλημα που έχει γεν­νη­θεί είναι πως ήδη το Χαράνι χαρα­κτη­ρί­ζε­ται ως «σκου­πι­δό­το­πος». Στο συγκε­κρι­μένο σημείο υπάρ­χουν επί χρόνια εγκα­τα­λε­λειμ­μένα σκαριά και βάρκες. Μάλιστα, το μεγα­λύ­τερο σκαρί που υπάρχει και σαπίζει επάνω στην παραλία απο­τε­λεί περιου­σιακό στοι­χείο τρά­πε­ζας κι όχι κάποιου αλιέα. Συμια­κοί κάτοι­κοι και επι­χει­ρη­μα­τίες που επι­κοι­νώ­νη­σαν με τη «Δημο­κρα­τική» εξή­γη­σαν ότι «η πραγ­μα­τική περιοχή δρα­στη­ριο­ποί­η­σης των καρα­βο­μα­ρα­γκών είναι μόνο συγκε­κρι­μένα μέτρα.

Είναι το μέρος όπου δια­χει­μά­ζουν τα τελευ­ταία σκαριά και εκεί όπου εκτε­λού­νται εργα­σίες συντή­ρη­σης. Για το λόγο αυτό δεν δικαιο­λο­γεί­ται να θέλει η Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία να δεσμεύ­σει ολό­κληρο τον κόλπο».

Οι επι­πτώ­σεις

Στην περί­πτωση που η Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία ολο­κλη­ρώ­σει την δέσμευση της περιο­χής και το χαρα­κτη­ρι­σμό της ως ιστο­ρικό μνημείο, τότε αυτο­μά­τως όλοι οι ιδιο­κτή­τες κατοι­κιών στην περιοχή, χάνουν για πάντα το προ­τι­μη­σιακό δικαί­ωμα που τους παρέχει ο Νόμος για εκμε­τάλ­λευση της παρα­λίας.

Το ίδιο δικαί­ωμα χάνει και ο Δήμος Σύμης, που ήδη προ­ε­τοι­μά­ζει τη νέα προ­κή­ρυξη για την έκδοση αδειών θαλάσ­σιων και παρα­θα­λάσ­σιων δρα­στη­ριο­τή­των.

Πρέπει να σημειω­θεί ότι το Χαράνι απο­τε­λεί το μονα­δικό σημείο όπου μπορεί να συνε­χι­στεί η του­ρι­στική ανά­πτυξη της Σύμης, καθώς ήδη ο Γυαλός είναι κορε­σμέ­νος.

Η αντι­πρό­ταση

της «Χρυσής Τομής»

Γενικώς, φαί­νε­ται από το ρεπορ­τάζ της «Δημο­κρα­τι­κής», ότι οι Συμια­κοί σέβο­νται και τιμούν την ιστορία των καρα­βο­μα­ρα­γκών. Δεν φαί­νε­ται πως υπάρχει Συμια­κός που να θέλει να απο­μα­κρυν­θούν οι καρα­βο­μα­ρα­γκοί.

Εκείνο όμως που έχει ζητηθεί είναι η παρέμ­βαση του Δήμου προ­κει­μέ­νου να μη δεσμευ­τεί ολό­κλη­ρος ο κόλπος στο Χαράνι, αλλά ένα τμήμα του, όσο χρειά­ζο­νται οι καρα­βο­μα­ρα­γκοί για να ασκούν τη δρα­στη­ριό­τητά τους. Αυτό το τμήμα του κόλπου να καθα­ρι­στεί από τις πίσσες και τη βρωμιά, να κατα­σκευα­στεί μια όμορφη, παρα­δο­σιακή ξύλινη τρο­χα­λία ως ιστο­ρική μαρ­τυ­ρία και να ανα­δει­χθεί, όπως πρέπει, το συγκε­κρι­μένο επάγ­γελμα.

Εάν τηρηθεί η έννοια της από­δο­σης της πραγ­μα­τι­κών μέτρων που χρειά­ζο­νται οι καρα­βο­μα­ρα­γκοί στην παραλία, τότε δεν θα υπάρξει πρό­βλημα για κανέναν.

Μία ακόμα πρόταση που έχουν κατα­θέ­σει Συμια­κοί ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των προς το Δήμο είναι να υπάρχει εκ περι­τρο­πής χρήση της παρα­λίας. Το επάγ­γελμα του καρα­βο­μα­ρα­γκού ασκεί­ται μόνο την περίοδο του χειμώνα.

Το καλο­καίρι τα ξύλινα σκαριά πρέπει να βρί­σκο­νται στη θάλασσα δια­φο­ρε­τικά θα κατα­στρα­φούν. Ετσι έχει προ­τα­θεί το χειμώνα η παραλία να δια­τί­θε­ται στους καρα­βο­μα­ρα­γκούς και το καλο­καίρι, από εκεί­νους που ορίζει ο Νόμος, στους ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των.

Θέση στο θέμα έχει ήδη πάρει η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία του Δημο­σίου, η οποία με παλαιό­τερο έγγραφό της είχε ζητήσει να απο­μα­κρυν­θούν πλήρως οι καρα­βο­μα­ρα­γκοί από την περιοχή Χαράνι της Σύμης. Αιτία της συγκε­κρι­μέ­νης απαί­τη­σης ήταν η απο­κλει­στική χρήση της παρα­λίας από τους καρα­βο­μα­ρα­γκούς, οι οποίοι, όμως, ουδέ­ποτε απέ­δω­σαν μία δραχμή ή ένα ευρώ, προς το Ελλη­νικό Δημόσιο.

Το γεγονός αυτό οδήγησε την ΚΥΔ να εκδώσει απόφαση, η οποία με τη σειρά της προ­κά­λεσε την αντί­δραση της Αρχαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σίας, που θέλησε να προ­στα­τέ­ψει το παρα­δο­σιακό αυτό επάγ­γελμα.

Προς το παρόν η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία έχει προ­χω­ρή­σει σε «πάγωμα» εφαρ­μο­γής της συγκε­κρι­μέ­νης από­φα­σης, του­λά­χι­στον μέχρις ότου ξεκα­θα­ρί­σει πλήρως το τι θα ισχύσει με την περιοχή Χαράνι.

Εχει γίνει γνωστό ότι στην παρούσα περίοδο γίνεται δουλειά τελικού προσ­διο­ρι­σμού της έκτασης, που θα χαρα­κτη­ρι­στεί ως ιστο­ρικό μνημείο. Η απόφαση αυτή θα πρέπει να κοι­νο­ποι­η­θεί στο Κεντρικό Αρχαιο­λο­γικό Συμ­βού­λιο και εφόσον πάρει την τελική έγκριση, να απο­στα­λεί προς το Εθνικό Τυπο­γρα­φείο για να γίνει Νόμος του Κράτους. Η όλη δια­δι­κα­σία είναι χρο­νο­βόρα και σίγουρα θα απαι­τή­σει την παρέ­λευση πολλών μηνών μέχρις ότου ολο­κλη­ρω­θούν τα πάντα.