«Παρά τις συγκυρίες και τις αντιξοότητες, μπορούμε να είμαστε περήφανοι για τα νησιά μας και τους ανθρώπους μας»

Κατά τη χθεσινή του ομιλία στην Ειδική Συνε­δρί­αση της Επι­τρο­πής Περι­φε­ρειών της Βουλής, ο Νεκτά­ριος Σαντο­ρι­νιός, τόνισε την σημασία της ιστο­ρι­κής μέρας της ενσω­μά­τω­σης της Δωδε­κα­νή­σου στην Ελλάδα. Μια μέρα που η Δωδε­κά­νη­σος υπο­δέ­χτηκε χαρ­μό­συνα όπως είπε, συμπλη­ρώ­νο­ντας ότι «Η Δωδε­κά­νη­σος δεν έπαψε ποτέ να είναι ελλη­νική στις καρδιές των νησιω­τών, παρά τους αλλε­πάλ­λη­λους κατα­κτη­τές που έφταναν στους τόπους μας. Η γεω­στρα­τη­γική θέση των νησιών μας και ο φυσικός τους πλούτος όρισε ουσια­στικά και τη μοίρα τους ανά τους αιώνες».

Με κύριο θέμα της ομιλίας του τον Του­ρι­σμό σα μοχλό ανά­πτυ­ξης για τη Δωδε­κά­νησο, ο βου­λευ­τής, παρου­σί­ασε μια σύντομη ιστο­ρική ανα­δρομή στα οικο­νο­μικά μοντέλα ανά δεκα­ε­τία που είχαν ανα­πτυ­χθεί στα νησιά. Εμπόριο, αγρο­τική παρα­γωγή, μετα­ποί­ηση, αλιεία, ναυ­σι­πλοΐα ήταν οι παρα­γω­γι­κοί τομείς της Δωδε­κα­νή­σου, όπως σχο­λί­ασε, φτά­νο­ντας στην ανά­πτυξη του του­ρι­σμού, του κυριό­τε­ρου μοχλού παρα­γω­γι­κής ανά­πτυ­ξης για τα νησιά.

Ακόμη, ο Νεκτά­ριος Σαντο­ρι­νιός, ανέφερε ανα­λυ­τικά, και με επί­κε­ντρο πάντα τα Δωδε­κά­νησα, τους βασι­κούς άξονες του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης για τη νέα περίοδο που σχε­διά­ζει το Υπουρ­γείο αλλά και τα γενι­κό­τερα ανα­πτυ­ξιακά εργα­λεία (ΕΣΠΑ, Ανα­πτυ­ξια­κός Νόμος) που πρό­κει­ται να εφαρ­μο­στούν με προ­τε­ραιό­τητα τις νησιω­τι­κές περιο­χές και με βάση τις ανάγκες τους.

Κλεί­νο­ντας, ο βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου σχο­λί­ασε πως «ανε­ξάρ­τητα από τις συγκυ­ρίες και παρά τις αντι­ξο­ό­τη­τες, μπο­ρούμε να είμαστε περή­φα­νοι για τα νησιά μας και τους ανθρώ­πους μας».

Ακο­λου­θεί ολό­κληρη η ομιλία του Νεκτά­ριου Σαντο­ρι­νιού (http://youtu.be/mvkd2BKY_gA)

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, κύριε Υπουργέ, κύριοι συνά­δελ­φοι, κύριοι και κυρίες εκπρό­σω­ποι των φορέων αυτο­διοί­κη­σης και των τοπικών φορέων της Δωδε­κα­νή­σου, κυρίες και κύριοι, είναι ιδιαί­τερη η τιμή μου να απευ­θύ­νο­μαι από αυτό το βήμα σε μια τέτοια εκδή­λωση και θέλω να συγχαρώ τον Πρόεδρο της Επι­τρο­πής Περι­φε­ρειών για την πρω­το­βου­λία του αυτή.

στο ΄βράχο του λιμα­νιού της Σύμης΄ είναι χαραγ­μένα τα λόγια του ποιητή Φώτη Βαρέλη. «Απόψε κρυ­φο­μί­λησε η λευ­τε­ριά με μένα, πάψετε Δωδε­κά­νησα να είστε συλ­λο­γι­σμένα». Και πράγ­ματι, εκείνη την μέρα στη Σύμη στις 5 Μαΐου του 1945 η παρά­δοση των ναζι­στι­κών δυνά­μεων στους συμ­μά­χους απο­τέ­λεσε το χαρ­μό­συνο μήνυμα για όλα τα Δωδε­κά­νησα. Δύο χρόνια μετά, το Μάρτη του 1947 πραγ­μα­το­ποιεί­ται η ενσάρ­κωση των ονείρων και των προσ­δο­κιών γενιών και γενιών Δωδε­κα­νη­σίων. Η πολυ­πό­θητη ενσω­μά­τωση με τη μητέρα πατρίδα είχε έρθει. Η προ­σμονή όλων είχε επι­τέ­λους δικαιω­θεί.

Η Δωδε­κά­νη­σος δεν έπαψε ποτέ να είναι ελλη­νική στις καρδιές αυτών των νησιω­τών, παρά τους αλλε­πάλ­λη­λους κατα­κτη­τές που έφταναν στους τόπους μας. Η γεω­στρα­τη­γική θέση των νησιών μας και ο φυσικός τους πλούτος όρισε ουσια­στικά και τη μοίρα τους ανά τους αιώνες.

Τα νησιά της Δωδε­κα­νή­σου απο­τέ­λε­σαν το σημείο συνά­ντη­σης των πολι­τι­σμών και ταυ­τό­χρονα έγιναν σημα­ντικά δια­με­τα­κο­μι­στικά κέντρα ανάμεσα στην δύση και τη μέση ανατολή.

Το εμπόριο και η βιο­τε­χνία άνθισαν όλους αυτούς τους αιώνες. Από τα ελλη­νι­στικά χρόνια ήδη, τα κερα­μικά της Ρόδου μετέ­φε­ραν λάδι και κρασί σε όλον τον τότε γνωστό κόσμο. Από­δειξη της μεγάλης εμπο­ρι­κής επιρ­ροής των Δωδε­κα­νη­σίων είναι η συγ­γραφή από ροδίτες ναυ­τι­κούς, του ναυ­τι­κού κώδικα της Ρόδου, που απο­τέ­λεσε επί αιώνες το βασικό ναυτικό δίκαιο παγκο­σμίως.

Η ναυτική δει­νό­τητα και η και­νο­το­μία των Δωδε­κα­νη­σίων απο­δει­κνύ­ε­ται περί­τρανα από τη χρήση του μηχα­νι­σμού των Αντι­κυ­θή­ρων, ο οποίος να θυμίσω βρέθηκε από Συμια­κούς ψαράδες σε ναυάγιο πλοίου που είχε απο­πλεύ­σει από τη Ρόδο και σύμφωνα με πολλούς ιστο­ρι­κούς και ερευ­νη­τές είχε κατα­σκευα­στεί στη Ρόδο.

Στο πρώτο μισό, λοιπόν, του εικο­στού αιώνα η οικο­νο­μία της Δωδε­κα­νή­σου στη­ρί­ζε­ται στο εμπόριο, στην αγρο­τική παρα­γωγή, στη μετα­ποί­ηση, στην αλιεία και τη ναυ­σι­πλοΐα.

Ταυ­τό­χρονα, αρχί­ζουν να φαί­νο­νται τα πρώτα σημάδια της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης των νησιών μας. Δεν είναι τυχαίο ότι από την Ιτα­λο­κρα­τία ακόμα ανα­δει­κνύ­ο­νται οι φυσικές ομορ­φιές των νησιών και ανα­πτύσ­σε­ται δίκτυο υδρο­πλά­νων κ. Περι­φε­ρειάρχη που συνδέει τη Ρόδο με την Αθήνα, το Μπρί­ντεζι και τη Χάιφα. Τότε είχαμε υδρο­πλάνα.

Μετά την ενσω­μά­τωση στην Δωδε­κά­νησο απα­ντώ­νται και οι τρεις μορφές του δευ­τε­ρο­γε­νούς τομέα, η βιο­τε­χνία, η οικο­τε­χνία και η βιο­μη­χα­νία. Η βιο­μη­χα­νία ιδίως, αν και πολλοί δεν το θυμό­μα­στε ίσως, έχει κατά την περίοδο αυτή υποδομή σημα­ντική, σημα­ντι­κές βιο­μη­χα­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις, εξο­πλι­σμός σύγ­χρο­νος και πρω­το­πο­ρια­κός για τα δεδο­μένα της εποχής. Εξει­δι­κευ­μένο και εκπαι­δευ­μένο προ­σω­πικό.

Οι σημα­ντι­κό­τε­ροι κλάδοι που λει­τουρ­γούν είναι η καπνο­βιο­μη­χα­νία, η οινο­ποιεία, η παρα­γωγή ζαχα­ρω­δών, η σαπω­νο­ποιία, η μακα­ρο­νο­ποιία, η ελαιουρ­γία, η ταπη­τουρ­γία και η παρα­γωγή οικο­δο­μι­κών υλικών. Κατά την περίοδο 1960 με 1990 ο δευ­τε­ρο­γε­νής τομέας στη Δωδε­κά­νησο δεν ανα­πτύσ­σε­ται αντί­στοιχα με τον τρι­το­γενή. Κατά την περίοδο εκείνη η Δωδε­κά­νη­σος καθιε­ρώ­νε­ται ως διεθνής του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός και, ουσια­στικά, η Ρόδος και η Κως απο­τε­λούν τους πρώτους οργα­νω­μέ­νους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς στην Ελλάδα μαζί με την Κέρκυρα.

Σήμερα η οικο­νο­μία της Δωδε­κα­νή­σου κυριαρ­χεί­ται από τον τρι­το­γενή τομέα. Κυρί­αρ­χος τομέας – όπως όλοι γνω­ρί­ζουμε – είναι ο του­ρι­σμός, καθώς και τα επαγ­γέλ­ματα που εξυ­πη­ρε­τούν την του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία. Το γεγονός αυτό καθιστά την οικο­νο­μία της Δωδε­κα­νή­σου ευάλωτη στις διε­θνείς συγκυ­ρίες. Ταυ­τό­χρονα, το του­ρι­στικό μοντέλο που κυριαρ­χεί στη Δωδε­κά­νησο είναι το μοντέλο του μαζικού του­ρι­σμού με μικρές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις, κυρίως, στα μικρό­τερα νησιά. Είναι προ­φα­νές ότι αυτό το μοντέλο οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης της Δωδε­κα­νή­σου δεν είναι βιώσιμο, δεδο­μέ­νου ότι οι υπό­λοι­ποι τομείς της οικο­νο­μίας φθίνουν συνεχώς με απο­τέ­λε­σμα 82% να είναι ο τρι­το­γε­νής τομέας στα νησιά μας αυτή τη στιγμή.

Επο­μέ­νως, ο ανα­πτυ­ξια­κός σχε­δια­σμός θα πρέπει, να προ­σα­να­το­λι­στεί στην αύξηση της συμ­με­το­χής του πρω­το­γε­νούς και του δευ­τε­ρο­γε­νούς τομέα της οικο­νο­μίας στο Α.Ε.Π. του Νομού. Φυσικά, ο σχε­δια­σμός αυτός θα πρέπει, να περι­λαμ­βά­νει την ταυ­τό­χρονη προ­σπά­θεια για βελ­τί­ωση του του­ρι­στι­κού τομέα. Η προ­σπά­θεια αυτή θα πρέπει, να κατευ­θυν­θεί στις ακό­λου­θες κατευ­θύν­σεις.

Πρώτον, διεύ­ρυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Για πρώτη φορά φέτος, επι­σή­μως, η σεζόν επε­κτεί­νε­ται. Για την πραγ­μα­το­ποί­ηση αυτού του σχεδίου δού­λε­ψαν τόσο οι τοπικοί φορείς όσο και το ίδιο το Υπουρ­γείο, ώστε να υπάρ­ξουν συμ­φω­νίες με μεγάλα του­ρι­στικά πρα­κτο­ρεία και δρο­μο­λό­γηση πτήσεων charter από τα τέλη Μαρτίου ως και τα μέσα Νοεμ­βρίου. Κάποτε, θυμάμαι, στη Ρόδο λέγαμε ότι «η σεζόν ήταν από τη μια παρέ­λαση ως την άλλη». Αυτό έπαψε εδώ και πολλά χρόνια. Ελπί­ζουμε, φέτος να ξανα­γί­νει.

Δεύ­τε­ρον, δια­φο­ρο­ποί­ηση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος. Είναι δεδο­μένο ότι το του­ρι­στικό μοντέλο ανά­πτυ­ξης, που στη­ρί­ζε­ται απο­κλει­στικά και μόνο στον ήλιο και τη θάλασσα, δεν είναι αρκετό, για ν’ απο­τε­λέ­σει αντα­γω­νι­στικό πλε­ο­νέ­κτημα για τα νησιά μας. Είναι απαί­τηση των καιρών, το παρε­χό­μενα του­ρι­στικό προϊόν να εξει­δι­κευ­θεί και να προ­σα­να­το­λι­στεί και σε ειδικές μορφές του­ρι­σμού. Η ανά­πτυξη αυτών των μορφών του­ρι­σμού δίνει τη δυνα­τό­τητα δημιουρ­γίας συνερ­γα­τι­κών δικτύων επι­χει­ρή­σεων, που μπορούν να καλύ­ψουν όλη την αλυσίδα ζήτησης. Σ’ αυτή την κατεύ­θυνση πρέπει να στο­χεύει στον και τα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία, που έχουμε στη διάθεσή μας σήμερα και είναι ο νέος ανα­πτυ­ξια­κός νόμος, που θα έρθει σύντομα για ψήφιση στη Βουλή, καθώς και το ΕΣΠΑ 2014-2020.

Το Υπουρ­γείο Του­ρι­σμού έχει δρο­μο­λο­γή­σει τη σύσταση ειδικών ομάδων εργα­σίας για την ανά­πτυξη και προ­ώ­θηση των εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού, όπως ο πολι­τι­στι­κός, ο ιαμα­τι­κός, ο του­ρι­σμός υγείας-ευεξίας, ο του­ρι­σμός υπαί­θρου, ο θαλάσ­σιος του­ρι­σμός, ο του­ρι­σμός πολυ­τε­λείας, ο αθλη­τι­κός προ­πο­νη­τι­κός του­ρι­σμός, ο θρη­σκευ­τι­κός του­ρι­σμός και άλλα είδη τέτοιων εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού. Ιδιαί­τερη έμφαση, δε, δίνεται στην περαι­τέρω ανά­πτυξη του θαλάσ­σιου του­ρι­σμού, του του­ρι­σμού κρουα­ζιέ­ρας και του yachting. Με συμ­με­τοχή και παρου­σία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού σε εξει­δι­κευ­μέ­νες εκθέ­σεις στο πλαίσιο του στρα­τη­γι­κού ανοίγ­μα­τος του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού σε νέες αγορές του εξω­τε­ρι­κού.

Τρίτη κατεύ­θυνση: άνοιγμα σε νέες αγορές. Τα Υπουρ­γεία Του­ρι­σμού και Εξω­τε­ρι­κών αντα­πο­κρι­νό­μενα στις διε­θνείς προ­κλή­σεις έχουν κάνει ιδιαί­τε­ρες προ­σπά­θειες, να ενι­σχύ­σουν την παρου­σία της χώρας μας σε νέες και ανα­δυό­με­νες αγορές, όπως είναι το Ιράν, η Μέση Ανατολή, η Κίνα και η Ρωσία.. Προς την κατεύ­θυνση αυτή, άλλωστε, ψηφί­στηκε πρό­σφατα από τη Βουλή η τρο­πο­ποί­ηση του οργα­νι­σμού του Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, προ­κει­μέ­νου να κατα­στεί δυνατή η αύξηση του προ­σω­πι­κού των προ­ξε­νείων μας για την διευ­κό­λυνση των του­ρι­στών, κυρίως, από τη Ρωσία, που επι­θυ­μούν, να λάβουν βίζα, για να επι­σκε­φθούν τη χώρα μας.

Τέταρτη κατεύ­θυνση και αυτό που λέγαμε για τον πρω­το­γενή και τον δευ­τε­ρο­γενή τομέα είναι η σύνδεση του πρω­το­γε­νούς τομέα και της μετα­ποί­η­σης με την του­ρι­στική οικο­νο­μία.

Τόσο ο νέος νόμος για την συνε­ται­ρι­στική οικο­νο­μία, που φέρνει το Υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης, όσο και ο νέος ανα­πτυ­ξια­κός νόμος, που θα ψηφι­στεί πολύ σύντομα και τον φέρνει και αυτόν το Υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης, διευ­κο­λύ­νουν τη δημιουρ­γία συνερ­γα­τι­κών σχη­μά­των παρα­γω­γών, για την μετα­ποί­ηση και την τυπο­ποί­ηση προ­ϊ­ό­ντων, προ­κει­μέ­νου να κατα­στεί δυνατός ο εφο­δια­σμός των ξενο­δο­χεια­κών μονάδων, βάσει των προ­τύ­πων υγιει­νής και ασφά­λειας.

Ένα άλλο πολύ σημα­ντικό, είναι η ανα­βάθ­μιση της ΑΣΤΕ. Δεν μπο­ρούμε να δεχό­μα­στε άλλο, αυτό το στολίδι της Ρόδου και της Δωδε­κα­νή­σου, να παρα­μέ­νει σε αυτήν την κατά­σταση. Είμαστε υπο­χρε­ω­μέ­νοι να ανα­βαθ­μί­σουμε την ΑΣΤΕ, να απο­κτή­σει τον χαρα­κτήρα που είχε, που ήταν και εφά­μιλ­λος της σχολής της Λοζάνης. Σε αυτό πρέπει, όλοι μαζί να δώσουμε τη μάχη για την ανα­βάθ­μιση της ΑΣΤΕ.

Το νέο ανα­πτυ­ξιακό εργα­λείο που θα έχουμε στα χέρια μας, για την ανά­πτυξη των νησιών μας, θα είναι ο νέος ανα­πτυ­ξια­κός νόμος. Σε αντί­θεση με τους προη­γού­με­νους ανα­πτυ­ξια­κούς νόμους, αυτός στο­χεύει στην επεν­δυ­τική επα­νεκ­κί­νηση και στην προ­ώ­θηση της ισόρ­ρο­πης ανά­πτυ­ξης της χώρας. Στο­χεύ­σεις του νόμου είναι:

Η αύξηση της απα­σχό­λη­σης, με την στήριξη τόσο των νέων, όσο και των υφι­στά­με­νων επι­χει­ρή­σεων. Η ανά­πτυξη ποιο­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών. Η δια­μόρ­φωση μιας νέας- εξω­στρε­φούς εθνικής ταυ­τό­τη­τας «branding». H υψηλή προ­στι­θέ­μενη αξία. Η ενί­σχυση μειο­νε­κτι­κών και νησιω­τι­κών περιο­χών και η σύνδεση του αγρο­δια­τρο­φι­κού τομέα με τον του­ρι­σμό. Συγκε­κρι­μένα θα υπάρξει μετα­βολή της σύν­θε­σης των χρη­μα­το­δο­τι­κών μέσων, με έμφαση σε φορο­α­παλ­λα­γές, στο­χευ­μέ­νες επι­χο­ρη­γή­σεις, εγγυ­ή­σεις δανείων, επι­δό­τηση μισθο­λο­γι­κού κόστους, σταθερό φορο­λο­γικό σύστημα και επι­τά­χυνση αδειο­δο­τή­σεων. Πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης θα είναι το πρό­γραμμα δημο­σίων επεν­δύ­σεων, το ΕΣΠΑ, η ευρω­παϊκή τράπεζα επεν­δύ­σεων και το ΕΤΕΑ.

Κυρίες και κύριοι, προ­σπά­θησα να απο­τυ­πώσω στην ομιλία μου ένα χρονικό της ανα­πτυ­ξια­κής ιστο­ρίας της Δωδε­κα­νή­σου, σύντομο θα έλεγα. Ανέλυσα σύντομα, τα σύγ­χρονα εργα­λεία, που αυτήν την περίοδο θα δια­τε­θούν για την ανά­πτυξη των νησιών μας. Κατά κύριο λόγο όμως, προ­σπά­θησα να εστιάσω στο μεγα­λείο της ιδιαι­τε­ρό­τη­τας του τόπου μας. Γιατί ο πλούτος μας είναι τα ίδια τα Δωδε­κά­νησα. Ανε­ξάρ­τητα από τις συγκυ­ρίες και παρά τις αντι­ξο­ό­τη­τες, μπο­ρούμε να είμαστε περή­φα­νοι για τα νησιά μας και τους ανθρώ­πους μας.

Σας ευχα­ρι­στώ.