Ρόδος: Ποσό ακραίο ήταν το φαινόμενο;

Οι χρόνιες παθο­γέ­νειες στις υπο­δο­μές του νησιού 

H κακο­και­ρία στη Ρόδο και οι κατα­στρο­φές που αυτές επέφερε, κυρίως στο βόρειο τμήμα του σμα­ρα­γδέ­νιου νησιού, ήταν δικαίως ένα από τα πρώτα θέματα στην ειδη­σε­ο­γρα­φία το Σαβ­βα­το­κύ­ριακο που μας πέρασε. Αρκούσε μία όντως ραγδαία βρο­χό­πτωση, μία ισχυ­ρό­τατη καται­γίδα, για να προ­κλη­θούν πολύ σοβαρά προ­βλή­ματα στις αστικές και όχι μόνο, περιο­χές και να δημιουρ­γη­θεί πανικός (που ευτυχώς δεν στοί­χισε) στους κατοί­κους. Το ερώτημα που τίθεται όμως είναι το εξής: Μπορεί μία έστω πολύ ισχυρή βροχή δύο 24ώρων να προ­κα­λέ­σει τόσες πολλές κατα­στρο­φές και τόσο μεγάλη ανα­στά­τωση στην καθη­με­ρι­νό­τητα των πολιτών;

Ας αρχί­σουμε κατα­γρά­φο­ντας τα πραγ­μα­τικά δεδο­μένα αυτής της κακο­και­ρίας όπως αυτή που παρου­σιά­στηκε στη Ρόδο. Μέχρι και τις 12 του μεση­με­ριού της Κυριακή οι αρμό­διες υπη­ρε­σίες κατέ­γρα­ψαν περισ­σό­τερα από 310 χιλιο­στά βροχής στο νησί. Ο ιστο­ρι­κός μέσος όρος της περιο­χής για το μήνα Νοέμ­βριο υπο­λο­γί­ζε­ται περίπου στα 150 χιλιο­στά, κάτι που πρα­κτικά σημαί­νει ότι σε λιγό­τε­ρες από 24ώρες έπεσε η διπλά­σια ποσό­τητα βροχής από αυτή που κατα­γρά­φε­ται σε 30 ημε­ρο­λο­για­κές ημέρες. Το νερό, ήταν το δίχως άλλο, πολύ. Εβρεχε συνεχώς από τις 10 περίπου το πρωί του Σαβ­βά­του μέχρι και τις 5:30 το ξημέ­ρωμα της Κυρια­κής.

Hταν όμως ακραίο ως καιρικό φαι­νό­μενο; Οι ειδικοί δίνουν απά­ντηση που επι­δέ­χε­ται δια­φο­ρε­τι­κών ερμη­νειών. Παρα­θέ­τουμε εδώ τη μίνι-ανάλυση που επι­χεί­ρησε ένας από τους πιο έμπει­ρους και ακρι­βείς ως προς τις προ­βλέ­ψεις τους Ελληνες μετε­ω­ρο­λό­γους, ο Θοδωρής Κολυδάς που γράφει τα εξής: “Οι συγκλί­σεις των αερίων μαζών μεταξύ επι­φά­νειας και κατω­τέ­ρων σταθμών της ατμό­σφαι­ρας συνέ­βα­λαν στη δια­τή­ρηση των καται­γί­δων για μεγάλο χρονικό διά­στημα στην περιοχή της Ρόδου. Στην επι­φά­νεια έπνεαν ΝΑ άνεμοι , ενώ στις κατώ­τε­ρες στάθμες η ροή της ατμό­σφαι­ρας ήταν Ν-ΝΔ . Αυτό οδήγησε σε εμμονή των καται­γί­δων -που χωρίς να είναι ακραίας έντασης – προ­κά­λε­σαν πολύ μεγάλα ύψη υετού που έφταναν τα 174mm σε 12 περίπου ώρες το Σάββατο 30 Νοεμ­βρίου 2024. Η κατά­σταση αυτή δια­τη­ρή­θηκε και το πρωί της Κυρια­κής όπου προ­στέ­θη­καν περί τα 140 mm βροχής. Σε όλες τις μεγάλες πλημ­μύ­ρες στο νησί αυτή η τοπι­κό­τητα δημιουρ­γεί πάντοτε προ­βλή­ματα. Οι συγκρί­σεις αυτής της κακο­και­ρίας με αντί­στοι­χες άλλων περιο­χών πρέπει να απο­φεύ­γε­ται”.

Δεν ήταν λοιπόν ακραίας έντασης η καται­γίδα αν και, όπως τονί­στηκε, έβρεξε πάρα πολύ.

Εχει σχέση αυτή η κακο­και­ρία με το φαι­νό­μενο της κλι­μα­τι­κής αλλαγής; Οχι δια­βε­βαιώ­νει επι­στη­μο­νική πηγή που μίλησε στο Libre. “Πρέπει να είμαστε πολύ προ­σε­κτι­κοί με το πως σχε­τί­ζουμε τα κατά τόπους καιρικά φαι­νό­μενα με την κλι­μα­τική αλλαγή. Η κάθε ισχυρή βροχή που προ­κα­λεί προ­βλή­ματα δεν μπορεί να είναι συνέ­πεια της κλι­μα­τι­κής αλλαγής. Προ­φα­νώς ανάλογα φαι­νό­μενα, της ίδιας ή και μεγα­λύ­τε­ρης έντασης, έχουν κατα­γρα­φεί και στο παρελ­θόν” τονίζει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Αντι­με­τώ­πιση των συνε­πειών: Απο­φεύ­χθη­σαν τα χει­ρό­τερα αλλά…

Δυστυ­χώς συνη­θί­ζουμε να συμπε­ραί­νουμε ότι εφόσον δεν χάνεται ανθρώ­πινη ζωή, ο τρόπος άμυνας της κρα­τι­κής άμυνας μπροστά σε έντονα καιρικό φαι­νό­μενα είναι επι­τυ­χη­μέ­νος. Δεν χωρά, εννο­εί­ται, αμφι­βο­λία ότι πρώτος στόχος πρέπει να είναι η προ­στα­σία των ανθρώ­πι­νων ζωών, ωστόσο οι άλλου είδους κατα­στρο­φές που κατα­γρά­φο­νται (και κατα­γρά­φη­σαν αυτή τη φορά στη Ρόδο) δεν μπορούν να θεω­ρη­θούν αμε­λη­τέες. Απε­να­ντίας κατα­δει­κνύ­ουν τα χρόνια προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει η πολι­τεία και την αδυ­να­μία της να τα επι­λύ­σει.

Στη Ρόδο είδαμε οδο­στρώ­ματα να υπο­χω­ρούν, γέφυρες να κόβο­νται στα δύο, περιο­χές να πλημ­μυ­ρί­ζουν σε ελά­χι­στο χρονικό διά­στημα, δρόμους, ακόμα και κεντρι­κούς, να μετα­τρέ­πο­νται σε ποτάμια. Οι αρχές ανα­γκά­στη­καν να δια­κό­ψουν την κυκλο­φο­ρία, μέτρο που όπως και να το κάνουμε δεν λαμ­βά­νε­ται συχνά ενώ από τις πρώτες, κιόλας, ώρες της κακο­και­ρίας, ο δήμαρ­χος Ρόδου Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης ζήτησε να κηρυ­χθεί το νησί σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης. Η Πυρο­σβε­στική δεν προ­λά­βαινε να δέχεται κλήσεις από νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις αλλά τα μέσα της φαί­νε­ται ότι δεν επαρ­κού­σαν. Γι’ αυτό και απο­φα­σί­στηκε να φτάσουν και άλλα πυρο­σβε­στικά οχήματα και εξο­πλι­σμός στη Ρόδο ακτο­πλοϊ­κώς τη Δευτέρα!

Eίναι επίσης χαρα­κτη­ρι­στικό ότι η Πυρο­σβε­στική, σε του­λά­χι­στον έξι περι­πτώ­σεις, κλήθηκε να απε­γκλω­βί­σει πυρο­σβέ­στες και άλλους δια­σώ­στες που είχαν εγκλω­βι­στεί στην προ­σπά­θειά τους να επέμ­βουν και να σώσουν πολίτες και περιου­σίες. Η κατά­σταση, κοντο­λο­γίς, ήταν σε αρκετές περι­πτώ­σεις οριακή.

Ηταν, άρα, φυσικό και επόμενο να ανοίξει και πάλι η συζή­τηση για την αριθ­μη­τική επάρ­κεια του προ­σω­πι­κού της Πυρο­σβε­στι­κής και τη μη ανα­νέ­ωση των συμ­βά­σεων περίπου 2500 επο­χι­κών πυρο­σβε­στών. Εγραψε, χαρα­κτη­ρι­στικά, ο λογα­ρια­σμός των επο­χι­κών πυρο­σβε­στών στο Χ το βράδυ του Σαβ­βά­του με τα φαι­νό­μενα σε πλήρη εξέλιξη: “Μια χώρα αφημένη στη τύχη της. Τερμα τα ψέματα. Δεν θωρα­κί­σατε τη χώρα. Αύριο ξεκι­νάει φυσικά η επι­κοι­νω­νιακή πολι­τική της Κυβέρ­νη­σης για το πόσο καλά λει­τουρ­γησε ο μηχα­νι­σμός…”

Εκτός όμως από το εύρος της κακο­και­ρίας, που δεν ήταν πρω­το­φα­νές, πολλά προ­βλή­ματα προ­ήλ­θαν και από παλιές κατα­σκευα­στι­κές αμαρ­τίες που έχουν κατα­γρα­φεί στο νησί. Η οδός Ηρα­κλει­δών που βρί­σκε­ται στην Ιαλυσό, μία από τις πιο κεντρι­κές της περιο­χής, πλημ­μύ­ρισε από πολύ νωρίς. Δεν είναι η πρώτη φορά και προ­φα­νώς δεν θα είναι η τελευ­ταία καθώς η κατα­σκευή του εν λόγω δρόμου έγινε πάνω σε ρέματα και παλιά χτί­σματα. “Αυτό που μπο­ρούμε να πούμε με σιγου­ριά για τη Ρόδο, μεταξύ σοβαρού και αστείου, είναι ότι το νησί, κατά τόπους του­λά­χι­στον, χρειά­ζε­ται…κατε­δά­φιση και χτίσιμο από την αρχή. Είναι πολλές οι πολε­ο­δο­μι­κές και όχι μόνο ανορ­θο­γρα­φίες” μάς είπε κάτοι­κος του νησιού με γνώση της κατά­στα­σης που ήθελε να δια­τη­ρή­σει την ανω­νυ­μία του.

Επίσης οι υπο­δο­μές του νησιού, όπως και σε άλλες περιο­χές της χώρας (στις περισ­σό­τε­ρες θα έλεγε κανείς) χρειά­ζο­νται επα­να­σχε­δια­σμό και ανα­νέ­ωση. Με μέσα παλαιό­τε­ρων δεκα­ε­τιών επι­χει­ρούμε να αντι­με­τω­πί­σουμε σύγ­χρο­νες προ­κλή­σεις. Οποια αντι­πλημ­μυ­ρικά έργα έγιναν τα προη­γού­μενα χρόνια (και όπως πλη­ρο­φο­ρού­μα­στε, η Ρόδος δεν παίρνει πολύ καλό βαθμό στο συγκε­κρι­μένο κομμάτι) φαντά­ζουν στις μέρες μας ανε­παρκή. Χρειά­ζο­νται νέες μελέτες και νέα έργα που θα καθι­στούν τους αστι­κούς ιστούς ανθε­κτι­κούς ακόμα και σε περι­πτώ­σεις πολύ έντονων, ακραίων για τα δεδο­μένα της χώρας, και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων. Χρειά­ζε­ται, άρα, και δια­μόρ­φωση άλλων προ­τε­ραιο­τή­των για τις τοπικές κοι­νω­νίες. Η μονο­καλ­λιέρ­γεια του του­ρι­σμού, μιλώ­ντας για τα νησιά, δεν μπορεί να είναι η απά­ντηση σε κάθε πρό­βλημα.

Toυ Νίκου Γιαν­νό­που­λου – libre.gr