To Ασφαλιστικό παραμένει “ανοιχτό”

Μόνο οι μισές ανα­τρο­πές που προ­βλέ­πει ο νόμος Κα­τρού­γκα­λου στο ασφα­λι­στι­κό σύ­στη­μα έχουν τεθεί σε εφαρ­μο­γή πέντε μήνες μετά την ψή­φι­σή του.

Αυτές αφο­ρούν ως επί το πλεί­στον τις πε­ρι­κο­πές σε ΕΚΑΣ, επι­κου­ρι­κές συ­ντά­ξεις, με­ρί­σμα­τα και εφά­παξ.

Οι άλλες μισές και, όπως όλα δεί­χνουν, πιο σκλη­ρές ανα­τρο­πές που προ­βλέ­πει ο ασφα­λι­στι­κός νόμος Κα­τρού­γκα­λου, εκ­κρε­μούν ακόμα.

Αυτές αφο­ρούν σε νέες πε­ρι­κο­πές στο ΕΚΑΣ, τη σύ­στα­ση του ασφα­λι­στι­κού υπερ-τα­μεί­ου, τον  επα­νυ­πο­λο­γι­σμό όλων των κύ­ριων συ­ντά­ξε­ων πλην ΟΓΑ και την επι­βο­λή του δι­πλού ασφα­λι­στι­κού “χα­ρα­τσιού” 26,9% στους επαγ­γελ­μα­τί­ες. Οι ανα­τρο­πές αυτές  θα πρέ­πει να εφαρ­μο­στούν από το 2017 μέχρι του­λά­χι­στον το 2019.

Έτσι μπο­ρεί το Ασφα­λι­στι­κό να έχει “κλεί­σει” προς το παρόν από άποψη νο­μο­θέ­τη­σης, αλλά πα­ρα­μέ­νει και με το πα­ρα­πά­νω “ανοι­χτό” από την άποψη της εφαρ­μο­γής, μιας και δεν έχουν εκ­δο­θεί ακόμα πολ­λές κρί­σι­μες Υπουρ­γι­κές εγκύ­κλιοι, όπως το ίδιο το Υπ. Ερ­γα­σί­ας πα­ρα­δέ­χθη­κε χθες. Πα­ράλ­λη­λα, πα­ρα­μέ­νει εντε­λώς αμ­φί­βο­λη η από­δο­ση των ανα­τρο­πών αυτών στους ελ­λειμ­μα­τι­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς των ασφα­λι­στι­κών τα­μεί­ων και η συ­σχέ­τι­ση της  με τους γε­νι­κό­τε­ρους δη­μο­σιο­νο­μι­κούς στό­χους.

Η διελ­κυ­στίν­δα αυτή φαί­νε­ται πως “οπλί­ζει” το ΔΝΤ να συ­νε­χί­ζει να ζητά πε­ρι­κο­πές στις κύ­ριες συ­ντά­ξεις (πχ μέσω της κα­τάρ­γη­σης της “προ­σω­πι­κής δια­φο­ράς” που θα προ­κύ­ψει μετά τον επα­νυ­πο­λο­γι­σμό τους) με στόχο μά­λι­στα την ενί­σχυ­ση των ευά­λω­των κοι­νω­νι­κών ομά­δων, την ώρα που ανα­ζη­τού­νται πόροι, όπως ο ίδιος ο επι­κε­φα­λής του Eurogroup, Γ. Ντάι­ζελ­μπλουμ επι­σή­μα­νε σε πρό­σφα­το έγ­γρα­φο του για τη χρη­μα­το­δό­τη­ση του Κοι­νω­νι­κού Ει­σο­δή­μα­τος Αλ­λη­λεγ­γύ­ης (ΚΕΑ) από το 2017 και έπει­τα (σ.σ. το Μνη­μό­νιο προ­βλέ­πει την εξοι­κο­νό­μη­ση πόρων για από πα­ρο­χές της κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης για χάρη του ΚΕΑ).

Εξάλ­λου, όπως επι­ση­μαί­νουν στο Capital.gr ανα­λυ­τές της κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης, ο ίδιος ο νόμος Κα­τρού­γκα­λου προ­βλέ­πει “ρή­τρες” (πχ με­τα­βο­λή εθνι­κής σύ­ντα­ξης ανά­λο­γα με την πο­ρεία του ΑΕΠ και του πλη­θω­ρι­σμού, μη­χα­νι­σμός “αυ­τό­μα­της εξι­σορ­ρό­πη­σης στα επι­κου­ρι­κά τα­μεία), οι οποί­ες θα μπο­ρού­σαν να προ­κα­λέ­σουν με­γά­λες αρ­νη­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις σε βάρος των συ­ντά­ξε­ων, σε πε­ρί­πτω­ση που δεν πιά­νο­νταν οι στό­χοι από­δο­σης μέ­τρων του ασφα­λι­στι­κού την πε­ρί­ο­δο 2016 -2019 (σ.σ. 3 δισ. ευρώ χωρίς τις απώ­λειες εσό­δων που αυτά προ­κα­λούν, τις πα­ρο­χές προς ανα­σφά­λι­στους κλπ).

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, τα μέτρα για το 2017, τα οποία ήδη προ­βλέ­πει ο νόμος Κα­τρού­γκα­λου ο οποί­ος έχει τεθεί σε ισχύ από 12.5.2016 είναι τα ακό­λου­θα:

· Ο επα­να­προσ­διο­ρι­σμός των ει­σο­δη­μα­τι­κών κρι­τη­ρί­ων για τη χο­ρή­γη­ση του ΕΚΑΣ μέχρι τέλη Δε­κεμ­βρί­ου 2016 με στόχο την εξοι­κο­νό­μη­ση 401 εκατ. ευρώ το 2017 (436 εκατ. ευρώ προ­βλέ­πει το προ­σχέ­διο του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού).

Η εγκύ­κλιος αυτή εκ­κρε­μεί, ενώ ο Γ. Κα­τρού­γκα­λος έχει δη­λώ­σει πως στό­χος της κυ­βέρ­νη­σης είναι να μη χάσει κα­νέ­νας συ­ντα­ξιού­χος το ΕΚΑΣ το 2017, αλλά να μειω­θεί κατά ένα πο­σο­στό το ύψος του συ­γκε­κρι­μέ­νου επι­δό­μα­τος από όσους συ­νε­χί­ζουν να το παίρ­νουν. Κάτι τέ­τοιο, όμως, δεν έχει λάβει ακόμα την έγκρι­ση των θε­σμών.

· Η σύ­στα­ση του Ενιαί­ου Φορέα Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης στον οποίο θα εντα­χθούν όλα τα τα­μεία κύ­ριας ασφά­λι­σης (πχ ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ, ΟΓΑ κλπ) από 1.1.2017 .

Το μόνο το οποίο έχει κάνει το Υπ. Ερ­γα­σί­ας είναι να συ­στή­σει στο α΄ δε­κα­ή­με­ρο του πε­ρα­σμέ­νου Οκτω­βρί­ου πέντε συ­ντο­νι­στι­κές ομά­δες ερ­γα­σί­ας από στε­λέ­χη όλων των τα­μεί­ων κύ­ριας ασφά­λι­σης προ­κει­μέ­νου να “τρέ­ξουν” τον επα­ναυ­πο­λο­γι­σμό των κύ­ριων συ­ντά­ξε­ων, την αλ­λα­γή του τρό­που υπο­λο­γι­σμού των ει­σφο­ρών των επαγ­γελ­μα­τιών και των αγρο­τών με βάση το ει­σό­δη­μα που δη­λώ­νουν στην εφο­ρία, την ενο­ποί­η­ση των οι­κο­νο­μι­κών, διοι­κη­τι­κών και πλη­ρο­φο­ρι­κών συ­στη­μά­των των υπαρ­χό­ντων τα­μεί­ων.

· Ο επα­νυ­πο­λο­γι­σμός όλων των ήδη κα­τα­βαλ­λό­με­νων κύ­ριων συ­ντά­ξε­ων (πλην ΟΓΑ), δη­λα­δή πε­ρί­που 2,3 εκατ. πα­ρο­χών κύ­ριας ασφά­λι­σης του ΙΚΑ, του ΟΑΕΕ, του ΕΤΑΑ κλπ. που είχαν κα­τα­βλη­θεί έως 12.5.2016 με βάση τα νέα πο­σο­στά ανα­πλή­ρω­σης και τις μέσες απο­δο­χές ολό­κλη­ρου του ασφα­λι­στι­κού βίου των ασφα­λι­σμέ­νων.

Στις 8.6.2016 εκ­δό­θη­κε Υπουρ­γι­κή Από­φα­ση με την οποία κα­θο­ρί­ζε­ται το χρο­νο­διά­γραμ­μα, σύμ­φω­να με το οποίο πρέ­πει να έχει επα­νυ­πο­λο­γι­στεί το 10% των συ­ντά­ξε­ων στις 31.12.2016, το 40% μέχρι τις 31.3.2017, το 70% μέχρι τις 30.9.2017 και το 100% μέχρι τις 30.9.2016. Ωστό­σο, δεν έχει ακόμα κα­θο­ρι­στεί ο ακρι­βής τρό­πος επα­νυ­πο­λο­γι­σμού, δε­δο­μέ­νου ότι δεν υπάρ­χουν πλήρη στοι­χεία απο­δο­χών των ασφα­λι­σμέ­νων σε όλη τη διάρ­κεια του ασφα­λι­στι­κού βίου τους. Κατά τα άλλα, ο νόμος προ­βλέ­πει μετά τον –όπως προ­α­να­φέρ­θη­κε – ασαφή ακόμα επα­νυ­πο­λο­γι­σμό των συ­ντά­ξε­ων θα προ­κύ­ψει μία “προ­σω­πι­κή δια­φο­ρά” με­τα­ξύ του ση­με­ρι­νού επι­πέ­δου των ήδη κα­τα­βαλ­λό­με­νων συ­ντά­ξε­ων και εκεί­νου που προ­κύ­ψει από τον επα­νυ­πο­λο­γι­σμό τους.

Αν αυτή η “δια­φο­ρά” είναι αρ­νη­τι­κή (δη­λα­δή οι επα­νυ­πο­λο­γι­σθεί­σες είναι χα­μη­λό­τε­ρες από τις κα­τα­βαλ­λό­με­νες), θα συμ­ψη­φι­στεί στα­δια­κά με την των ονο­μα­στι­κών αυ­ξή­σε­ων τις οποί­ες υπο­τί­θε­ται θα πά­ρουν οι εθνι­κές συ­ντά­ξεις από την 1.1.2019 και έπει­τα. Με άλλα λόγια, οι συ­ντά­ξεις αυτές δεν λά­βουν ονο­μα­στι­κή αύ­ξη­ση το 2019, εφό­σον ση­μειω­θεί θε­τι­κός ρυθ­μός ανά­πτυ­ξης του ΑΕΠ το 2018,  προ­κει­μέ­νου να αρ­χί­σει να απο­σβέ­νε­ται η αρ­νη­τι­κή “προ­σω­πι­κή δια­φο­ρά”. Αν σε άλλες πε­ρι­πτώ­σεις συ­ντά­ξε­ων, η “προ­σω­πι­κή δια­φο­ρά” είναι θε­τι­κή (δηλ. οι επα­νυ­πο­λο­γι­σθεί­σες συ­ντά­ξεις είναι υψη­λό­τε­ρες από τις κα­τα­βαλ­λό­με­νες), τότε οι συ­ντά­ξεις αυτές θα φτά­σουν σε ορί­ζο­ντα 5ετίας το επί­πε­δο που ορί­ζει ο επα­νυ­πο­λο­γι­σμός τους.

· Η επι­βο­λή του δι­πλού ασφα­λι­στι­κού “χα­ρα­τσιού” 26,9% επί του δη­λω­θέ­ντος ει­σο­δή­μα­τος των ελευ­θέ­ρων επαγ­γελ­μα­τιών και αυ­τα­πα­σχο­λου­μέ­νων (20% για κύρια ασφά­λι­ση και 6,9% για ΕΟΠΥΥ), αλλά και του χα­ρα­τσιού 20,9% στους αγρό­τες (14% για κύρια ασφά­λι­ση, 6,9% για ΕΟΠΥΥ) από 1.1.2017.

Δεν έχει ακόμα εκ­δο­θεί υπουρ­γι­κή εγκύ­κλιος για τον ακρι­βή τρόπο υπο­λο­γι­σμού των ει­σφο­ρών, ενώ εκ­κρε­μεί ακόμα η σύν­δε­ση των αρ­μο­δί­ων μη­χα­νι­σμών εφο­ριών και ασφα­λι­στι­κών τα­μεί­ων, προ­κει­μέ­νου να “τρέ­ξει” αυτός ο υπο­λο­γι­σμός.

Σύμ­φω­να με το βα­σι­κό σε­νά­ριο που εξε­τά­ζει το Υπ. Ερ­γα­σί­ας, οι νέες ει­σφο­ρές για κύρια ασφά­λι­ση –ΕΟΠΥΥ θα υπο­λο­γι­στούν στο α΄ εξά­μη­νο του 2017, με βάση το ει­σό­δη­μα που δη­λώ­θη­κε το 2015, δη­λα­δή οι ει­σφο­ρές που θα κα­τα­βλη­θούν στο α΄ εξά­μη­νο του 2017 θα προ­κύ­ψουν με βάση το 50% του ει­σο­δή­μα­τος του 2015, μιας και μέχρι τα τέλη του α΄ εξα­μή­νου του 2017 δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί η δή­λω­ση των ει­σο­δη­μά­των του 2016 . Στο β΄ εξά­μη­νο του 2017, οι ει­σφο­ρές  θα επα­νυ­πο­λο­γι­στούν  με βάση το ει­σό­δη­μα του 2016, δη­λα­δή οι ει­σφο­ρές που θα κα­τα­βλη­θούν στο β΄ εξά­μη­νο του 2017 θα προ­κύ­ψουν με βάση το 50% του ει­σο­δή­μα­τος του 2016.

Έπει­τα θα επα­νυ­πο­λο­γι­στούν οι ει­σφο­ρές που κα­τα­βλή­θη­καν στο α΄ εξά­μη­νο του 2017 με βάση το 50% του ει­σο­δή­μα­τος που δη­λώ­θη­κε το 2016 και ανά­λο­γα με τη δια­φο­ρά που θα προ­κύ­ψει θα υπάρ­ξει “επι­στρο­φή” ή επι­πλέ­ον επι­βά­ρυν­ση του ασφα­λι­σμέ­νου.

capital.gr