ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Η Ρόδος, η Κως και η Κάρπαθος στο μάτι του κυκλώνα: Τι αποκαλύπτει το διαβιβαστικό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ

Δαμιανός Αθανασίου 7 λεπτά ανάγνωση
ΟΠΕΚΕΠΕ

• Η ευρείας κλί­μα­κας έρευνα της EPPO για την κατα­νομή δημό­σιων βοσκο­τό­πων φέρνει στο φως σοβαρές ενδεί­ξεις παρα­τυ­πιών σε νησιω­τι­κές περιο­χές του Νοτίου Αιγαίου • Κομ­βι­κός ο ρόλος του ΟΠΕΚΕΠΕ και η εμπλοκή πολι­τι­κών προ­σώ­πων

Η εφη­με­ρίδα Documento δημο­σιο­ποί­ησε στις 29 Ιουνίου 2025 το πλήρες δια­βι­βα­στικό της Ευρω­παϊ­κής Εισαγ­γε­λίας (EPPO) προς τη Βουλή των Ελλήνων για την υπόθεση των κατα­χρη­στι­κών επι­δο­τή­σεων μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ. Στην καρδιά της υπό­θε­σης βρί­σκε­ται ένα τερά­στιο δίκτυο που εκμε­ταλ­λεύ­τηκε τη “τεχνική λύση” της δημό­σιας γης και την αδυ­να­μία ουσια­στι­κού ελέγχου για να διο­χε­τεύ­σει κοι­νο­τικά κον­δύ­λια σε μη δικαιού­χους.

Μολο­νότι η εστίαση της υπό­θε­σης έχει πέσει κυρίως στην Κρήτη και στις ηπει­ρω­τι­κές μετα­κι­νή­σεις βοσκο­τό­πων, το δια­βι­βα­στικό περιέ­χει λεπτο­μερή στοι­χεία και για τρεις καίριες νησιω­τι­κές περιο­χές: την Κάρπαθο, την Κω και τη Ρόδο, όπου η χρήση δημό­σιας γης φαί­νε­ται να απο­τέ­λεσε εργα­λείο μαζικής από­σπα­σης ευρω­παϊ­κών ενι­σχύ­σεων.

Οι αριθμοί που «μιλούν»

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της EPPO για το 2019, η δημόσια γη που κατα­νε­μή­θηκε σε αγρότες της Κρήτης προ­ερ­χό­ταν —σε μέρος της— από τρεις νησιω­τι­κές Περι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες του Νοτίου Αιγαίου:

• 8.585 εκτάρια από την Κάρπαθο

• 2.917 εκτάρια από την Κω

• 8.902 εκτάρια από τη Ρόδο

Συνο­λικά 20.404 εκτάρια, δηλαδή περισ­σό­τερα από 200.000 στρέμ­ματα δημό­σιων βοσκο­τό­πων των νησιών, φέρεται να μετα­φέρ­θη­καν εικο­νικά προς χρήση από παρα­γω­γούς που βρί­σκο­νταν εκα­το­ντά­δες χιλιό­με­τρα μακριά.

Τι απο­κα­λύ­πτει το δια­βι­βα­στικό για  τα νησιά

ΚΑΡΠΑΘΟΣ: Από­κρυψη και «κατά­ληψη» δημό­σιας γης

Στην περί­πτωση της Καρ­πά­θου, το δια­βι­βα­στικό κατα­γρά­φει στοι­χεία για 8.585 εκτάρια δημό­σιων βοσκο­τό­πων που δια­τέ­θη­καν σε παρα­γω­γούς εκτός Δωδε­κα­νή­σου, κυρίως από την Κρήτη. Η γη αυτή, βάσει των χαρ­το­γρα­φι­κών δεδο­μέ­νων του ΟΠΕΚΕΠΕ, φέρεται να κατα­νε­μή­θηκε μέσω της λεγό­με­νης «τεχνι­κής λύσης», χωρίς να έχει προη­γη­θεί κανένας τοπικός έλεγχος χρήσης ή επι­βε­βαί­ωση για πραγ­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα.

Πηγές από την τοπική αυτο­διοί­κηση του νησιού υπο­στή­ρι­ξαν ότι ουδέ­ποτε ζητή­θηκε γνω­μο­δό­τηση ή αποδοχή για την παρα­χώ­ρηση των συγκε­κρι­μέ­νων εκτά­σεων, και ότι πολλές από αυτές χρη­σι­μο­ποιού­νται ήδη από τοπι­κούς κτη­νο­τρό­φους που αγνο­ού­σαν πλήρως τη μετα­βί­βαση των δικαιω­μά­των.

ΚΩΣ: Μικρό­τερη, αλλά συμ­βο­λική «λεη­λα­σία»

Η Κως ανα­φέ­ρε­ται ως η περιοχή με την τρίτη μεγα­λύ­τερη μετα­βί­βαση εκτά­σεων στον Νότιο Αιγαίο, με 2.917 εκτάρια. Το δια­βι­βα­στικό επι­ση­μαί­νει ότι, αν και η έκταση είναι μικρό­τερη σε σχέση με Ρόδο και Κάρπαθο, η γεω­γρα­φική της από­σταση και η δομή του κτη­νο­τρο­φι­κού της τομέα την καθι­στούν εντελώς ασύμ­βατη με μετα­κι­νή­σεις αυτού του τύπου. Δεν τεκ­μη­ριώ­νε­ται καμία μορφή δια­σύν­δε­σης ή μετα­κι­νού­με­νης κτη­νο­τρο­φίας μεταξύ Κω και Κρήτης.

Η EPPO ανα­φέ­ρει ως ιδιαί­τερα προ­βλη­μα­τική τη δημιουρ­γία πλα­σμα­τι­κών μισθώ­σεων και χρήση ιδιοκτησιών-φαντασμάτων, μέσω των οποίων αγρότες εμφα­νί­ζο­νταν να δια­χει­ρί­ζο­νται εκτά­σεις που ούτε επι­σκέ­φθη­καν ποτέ, ούτε είχαν καμία επι­χει­ρη­σιακή σχέση με αυτές.

ΡΟΔΟΣ: Δεύτερη σε έκταση – πρώτη σε παρα­τυ­πίες

Η Ρόδος βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο της ανά­λυ­σης της Ευρω­παϊ­κής Εισαγ­γε­λίας, τόσο για τον όγκο της γης που μετα­φέρ­θηκε όσο και για την πληθώρα των παρά­νο­μων συμ­βο­λαίων που εντο­πί­στη­καν. Σύμφωνα με το έγγραφο, 8.902 εκτάρια χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν το 2019 για να ενερ­γο­ποι­η­θούν ενι­σχύ­σεις υπέρ αιτού­ντων από την Κρήτη, οι οποίοι δηλώ­θη­καν ως «ιδιο­κτή­τες» ή «ενοι­κια­στές» γης στο νησί, χωρίς να τηρού­νται οι προ­βλε­πό­με­νοι έλεγχοι.

Επι­πλέον, οι μισθώ­σεις αυτές παρου­σιά­ζο­νται σε πολλές περι­πτώ­σεις ως ανα­κυ­κλού­με­νες, δηλαδή το ίδιο βοσκο­τόπι δηλώ­θηκε από δια­φο­ρε­τικό πρόσωπο κάθε χρόνο, ενώ οι τίτλοι ιδιο­κτη­σίας είτε δεν υπήρχαν είτε ήταν προ­σχη­μα­τι­κοί.

Το σχήμα της απάτης και η πολι­τική σφρα­γίδα

Το δια­βι­βα­στικό μιλά για ένα οργα­νω­μένο δίκτυο, στο οποίο συμ­με­τεί­χαν:

• στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ,

• υπη­ρε­σια­κοί παρά­γο­ντες του Υπουρ­γείου Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης,

• αλλά και πολι­τικά πρόσωπα πρώτης γραμμής, όπως οι πρώην Υπουρ­γοί Μάκης Βορίδης και Λευ­τέ­ρης Αυγε­νά­κης.

Η κατα­νομή της γης στα νησιά, ιδιαί­τερα σε Ρόδο, Κω και Κάρπαθο, έγινε χωρίς να τηρηθεί η πρό­βλεψη της υπουρ­γι­κής από­φα­σης του 2015, που απα­γό­ρευε μετα­κι­νή­σεις επι­λέ­ξι­μης γης μεταξύ Περι­φε­ρειών, εκτός ειδικών περι­πτώ­σεων.

Σύμφωνα με το δια­βι­βα­στικό, η χρήση των νησιών αυτών απο­τέ­λεσε «δεξα­μενή» επι­λέ­ξι­μης γης για να επι­δο­τού­νται ψευ­δο­α­γρό­τες στην Κρήτη — μια μέθοδος που «οργά­νω­σαν εγκλη­μα­τι­κές ομάδες με πολι­τική κάλυψη».

Ζημιά για τους ντό­πιους παρα­γω­γούς – κίν­δυ­νος για την ΚΑΠ

Η μετα­φορά της γης αυτής δεν ήταν απλώς λογι­στική. Όπως καταγ­γέλ­λουν τοπικοί φορείς, πολλοί πραγ­μα­τι­κοί κτη­νο­τρό­φοι σε Ρόδο, Κω και Κάρπαθο έχασαν την πρό­σβαση σε γη που παρα­δο­σιακά χρη­σι­μο­ποιού­σαν. Αυτό σήμαινε μείωση επι­δο­τή­σεων, αδυ­να­μία ενερ­γο­ποί­η­σης δικαιω­μά­των και απο­κλει­σμό από ευρω­παϊκά προ­γράμ­ματα.

Παράλ­ληλα, η πρα­κτική αυτή παρα­βιά­ζει ευθέως τον Κανο­νι­σμό (ΕΕ) 1306/2013, που απα­γο­ρεύει χορή­γηση ενι­σχύ­σεων βάσει τεχνη­τών συν­θη­κών. Οι παρα­τυ­πίες αυτές απει­λούν να επι­φέ­ρουν κυρώ­σεις και χρη­μα­τι­κές επι­στρο­φές από την Ε.Ε. στην Ελλάδα.

Το επόμενο βήμα: Η Βουλή στη σκα­κιέρα

Η EPPO, κάνο­ντας χρήση του Άρθρου 34(1) του Κανο­νι­σμού της, παρα­πέ­μπει πλέον την υπόθεση στο Ελλη­νικό Κοι­νο­βού­λιο, λόγω συνταγ­μα­τι­κού περιο­ρι­σμού για δίωξη υπουρ­γών. Η ευθύνη βρί­σκε­ται τώρα στη Βουλή να κρίνει:

• αν υπάρ­χουν ποι­νι­κές ευθύνες για πρώην Υπουρ­γούς,

• αν θα ασκη­θούν διώξεις για ηθική αυτουρ­γία σε απιστία,

• και αν θα υπάρξει εκκα­θά­ριση του μηχα­νι­σμού παρα­νο­μίας στον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Η Ρόδος, η Κως και η Κάρ­πα­θος δεν είναι μόνο γεω­γρα­φικά σημεία σε ένα διοι­κη­τικό χάρτη επι­δο­τή­σεων. Στην υπόθεση αυτή, είναι τα θύματα μιας πολυ­ε­τούς στρέ­βλω­σης του ευρω­παϊ­κού αγρο­τι­κού δικαίου. Το δια­βι­βα­στικό δεν αφήνει περι­θώ­ρια αμφι­βο­λίας: η υπόθεση είναι σοβαρή, με τερά­στια οικο­νο­μική και πολι­τική βαρύ­τητα. Το ερώτημα είναι πλέον αν το πολι­τικό σύστημα θα σταθεί στο ύψος της θεσμι­κής πρό­κλη­σης που τίθεται ενώπιόν του.

ΟΠΕΚΕΠΕ: Το έγγραφο Βορίδη και η άρνηση της Νομικής Υπη­ρε­σίας που «θωρά­κισε» απάτες εκα­τομ­μυ­ρίων

• Πώς εγκρί­θη­καν δηλώ­σεις βοσκο­τό­πων από περιο­χές χωρίς σύνδεση με τους δικαιού­χους, γιατί εμπο­δί­στη­καν ουσια­στι­κοί έλεγχοι και ποιοι είναι στο μικρο­σκό­πιο της Ευρω­παϊ­κής Εισαγ­γε­λίας

• Στοι­χεία που απο­κα­λύ­πτουν πολι­τι­κές απο­φά­σεις και νομικές ερμη­νείες που συνέ­βα­λαν στην κατα­στρα­τή­γηση κοι­νο­τι­κών επι­δο­τή­σεων

Νέα έγγραφα που είδαν το φως της δημο­σιό­τη­τας από την ομάδα Data Journalists, δεί­χνουν ότι η λει­τουρ­γία του ΟΠΕΚΕΠΕ μεταξύ 2017 και 2024 χαρα­κτη­ρί­στηκε από απο­φά­σεις που διευ­κό­λυ­ναν αδια­φα­νείς πρα­κτι­κές, εμπο­δί­ζο­ντας παράλ­ληλα τους ελέγ­χους. Οι εξε­λί­ξεις αυτές βρί­σκο­νται ήδη υπό διε­ρεύ­νηση από την Ευρω­παϊκή Εισαγ­γε­λία.

Το έγγραφο Βορίδη που επέ­τρεψε δηλώ­σεις βοσκο­τό­πων σε άσχετες περιο­χές

Στις 18 Σεπτεμ­βρίου 2019, ο τότε υπουρ­γός Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης Μάκης Βορίδης υπέ­γραψε έγγραφο που επι­και­ρο­ποιούσε τον τρόπο κατα­νο­μής βοσκο­τό­πων. Με βάση αυτή την απόφαση, επι­τρά­πηκε σε χιλιά­δες κτη­νο­τρό­φους από Κρήτη, Θεσ­σα­λία, Σαμο­θράκη και άλλες περιο­χές να δηλώ­σουν βοσκο­τό­πια σε εντελώς δια­φο­ρε­τι­κές γεω­γρα­φι­κές ενό­τη­τες όπως η Κως, η Ρόδος, η Ήπειρος και η Δυτική Μακε­δο­νία.

Η απόφαση αιτιο­λο­γή­θηκε με αναφορά στην «έλλειψη επι­λέ­ξι­μων βοσκο­τό­πων» σε ορι­σμέ­νες περιο­χές. Ωστόσο, τα δεδο­μένα απο­κα­λύ­πτουν μαζικές δηλώ­σεις χωρίς πραγ­μα­τική σύνδεση των παρα­γω­γών με τις εκτά­σεις. Χαρα­κτη­ρι­στικά:

• 6.523 παρα­γω­γοί από την Κρήτη δήλωσαν βοσκο­τό­πια σε νησιά του Αιγαίου και στη Δυτική Μακε­δο­νία.

• 216 παρα­γω­γοί από τη Θεσ­σα­λία υπέ­βα­λαν αιτή­σεις για βοσκο­τό­πια στην Ήπειρο.

• Παρα­γω­γοί από Σαμο­θράκη, Θάσο, Παξούς έκαναν δηλώ­σεις σε άλλες διοι­κη­τι­κές περι­φέ­ρειες χωρίς σαφή αιτιο­λό­γηση.

Η Νομική Υπη­ρε­σία αρνή­θηκε τη χρήση Κτη­μα­το­λο­γίου στους ελέγ­χους

Τον Φεβρουά­ριο του 2022, η Νομική Υπη­ρε­σία του ΟΠΕΚΕΠΕ απά­ντησε αρνη­τικά σε ερώτημα των ελεγ­κτών για χρήση των δεδο­μέ­νων του Κτη­μα­το­λο­γίου. Οι ελεγ­κτές ζητού­σαν να αξιο­ποι­ή­σουν τις εγγρα­φές για να εντο­πί­σουν αλλαγές ιδιο­κτη­σίας και πιθανή απάτη σε βάθος χρόνου, κάτι που θα καθι­στούσε δυνα­τούς πιο αυστη­ρούς ελέγ­χους.

Η απά­ντηση ήταν απορ­ρι­πτική. Η Υπη­ρε­σία επι­κα­λέ­στηκε την «προ­σω­ρι­νό­τητα» των εγγρα­φών του Κτη­μα­το­λο­γίου και δήλωσε «αναρ­μο­διό­τητα» στο ερώτημα περί απο­κλει­σμού αιτού­ντων βάσει αυτών. Το απο­τέ­λε­σμα ήταν οι έλεγχοι να συνε­χί­σουν να βασί­ζο­νται απο­κλει­στικά στο Ε9 του εκά­στοτε έτους αίτησης, χωρίς να μπορεί να δια­πι­στω­θεί τι ίσχυε τα προη­γού­μενα έτη.

Επι­πλέον, η Νομική Υπη­ρε­σία αρνή­θηκε να απα­ντή­σει σε ερώτημα σχετικά με τον έλεγχο ενστά­σεων, ζητώ­ντας να παρα­πεμ­φθεί το θέμα σε Μικτή Νομο­τε­χνική Επι­τροπή.

Η εγκύ­κλιος Βάρρα και η απο­μά­κρυνσή του

Το 2020, υπό την προ­ε­δρία του Γρηγόρη Βάρρα, ο ΟΠΕΚΕΠΕ προ­σπά­θησε να ενι­σχύ­σει τους ελέγ­χους, απαι­τώ­ντας δικαιο­λο­γη­τικά όπως τίτλους ιδιο­κτη­σίας, απο­δεί­ξεις μετα­γρα­φής, στοι­χεία Κτη­μα­το­λο­γίου και συμ­βό­λαια για τα αγρο­τε­μά­χια.

Έναν χρόνο μετά, ο Βάρρας απο­μα­κρύν­θηκε από τη θέση του, κάτι που ο ίδιος απέδωσε σε «οργα­νω­μένα συμ­φέ­ρο­ντα» και σε σύγκρουση με το κατε­στη­μένο γύρω από τις επι­δο­τή­σεις. Ακο­λού­θησε νέα εγκύ­κλιος με χαλά­ρωση των ελεγ­κτι­κών απαι­τή­σεων.

Έρευνα της Ευρω­παϊ­κής Εισαγ­γε­λίας

Το σκάν­δαλο βρί­σκε­ται πλέον στο στό­χα­στρο της Ευρω­παϊ­κής Εισαγ­γε­λίας. Εξε­τά­ζο­νται επι­δο­τή­σεις που δόθηκαν από το 2017 έως και το 2024. Οι ερευ­νη­τές θεωρούν πως ενδέ­χε­ται να υπήρξε συστη­μα­τικό σχέδιο απάτης με τη συμ­με­τοχή στε­λε­χών του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η ΕΛ.ΑΣ προ­χώ­ρησε σε εφόδους στα γραφεία του Οργα­νι­σμού σε Αθήνα και Κρήτη.

Τον Μάρτιο του 2024, η Ευρω­παϊκή Εισαγ­γε­λία κατέ­θεσε μήνυση κατά 100 υπόπτων για απάτες που ζημί­ω­σαν τον ευρω­παϊκό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό κατά σχεδόν 3 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Οι υπο­θέ­σεις σχε­τί­ζο­νται άμεσα με τις αδια­φα­νείς δηλώ­σεις βοσκο­τό­πων και τις επι­δο­τή­σεις του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου 1 σχόλιο

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

  1. Πετρος Ζουμπερακης

    Ντροπη ντροπη ντροπη… κλεβαν της Χοιρας την κατσικα που ταιζε τα ορφανα της ανηλικα και αγοραζαν πορσε λαμποργγινη και τζαγκουαρ…