Ta κρυμμένα μυστικά της Κυμισάλας – Ακούει κανείς;

«Είναι λυ­πη­ρό, η τόσο σπου­δαία ανα­σκα­φή της Κυ­μι­σά­λας να μην έχει την πα­ρα­μι­κρή χρη­μα­το­δό­τη­ση και να γί­νε­ται για άλλη μια χρο­νιά από εθε­λο­ντές. Είναι λυ­πη­ρό να μην υπάρ­χει οι­κο­νο­μι­κή ενί­σχυ­ση και να προ­σπα­θούν όπως μπο­ρούν κα­θη­γη­τές, φοι­τη­τές, αρ­χαιο­λό­γοι, εθε­λο­ντές-ερ­γά­τες για να κρα­τη­θεί μια τόσο ση­μα­ντι­κή αρ­χαιο­λο­γι­κή ανα­σκα­φή ενερ­γή. Είναι επί­σης λυ­πη­ρό να έρ­χο­νται ξένοι αρ­χαιο­λό­γοι, να μι­λά­νε με τόσο θαυ­μα­σμό για την ανα­σκα­φή που ακούν σε δια­λέ­ξεις δια­φό­ρων μου­σεί­ων του εξω­τε­ρι­κού και να απο­ρούν με την κα­τά­στα­ση…».

Αυτό, είναι το πα­ρά­πο­νο του Γιώρ­γου Θυρή από το Μο­νό­λι­θο. Ένα σπου­δαίο αρ­χαιο­λο­γι­κό εύ­ρη­μα, μια σπου­δαία ανα­σκα­φή, κιν­δυ­νεύ­ει να χαθεί. Εδώ και χρό­νια, με κόπο χρη­μα­το­δο­τεί­ται. Τα κον­δύ­λια, όλο και κάθε χρόνο μειώ­νο­νται, με απο­τέ­λε­σμα, η ανα­σκα­φή φέτος να διαρ­κέ­σει μόνο δύο εβδο­μά­δες (!) παρ’ όλη την φι­λό­τι­μη προ­σπά­θεια των κα­τοί­κων του Μο­νό­λι­θου και των γύρω ορει­νών χω­ριών, οι οποί­οι προ­σπα­θούν φι­λο­ξε­νώ­ντας τους αρ­χαιο­λό­γους, προ­σφέ­ρο­ντας εθε­λο­ντι­κή ερ­γα­σία στον χώρο της ανα­σκα­φής και με όποιο άλλο τρόπο μπο­ρούν,  να κρα­τή­σουν ζω­ντα­νή αυτή την σπου­δαία προ­σπά­θεια και να ανα­δει­χθούν τα «κρυμ­μέ­να μυ­στι­κά» της πε­ριο­χής τους. Να μην ξα­να­θα­φτούν, κάτω από την αδια­φο­ρία και την σκόνη του χρό­νου.

«Κρυμ­μέ­νο» σε μια πα­νέ­μορ­φη, άγριας ομορ­φιάς κα­τά­φυ­τη πε­ριο­χή, βρί­σκε­ται το βα­σί­λειο της Αρ­χαί­ας Κυ­μι­σά­λας, που υπα­γό­ταν διοι­κη­τι­κά στην άλ­λο­τε κρα­ταιά Κά­μι­ρο. Αυτά τα «κρυμ­μέ­να μυ­στι­κά» κάτω από τα πεύκα, προ­σέλ­κυ­σαν  ήδη, από τον 15ο αιώνα, πε­ρι­η­γη­τές του νη­σιού και αρ­χαιο­δί­φες. «Από τον 19ο αι. και µετά το πλή­θος των πε­ρι­η­γη­τών αυ­ξή­θη­κε και µαζί µε αυ­τούς το χώρο επι­σκέ­φτη­καν και πολ­λοί αρ­χαιο­γνώ­στες, αρ­χαιο­λό­γοι, αλλά και αρ­χαιο­κά­πη­λοι. O Ludwig Ross το 18435 και το 1844, Άγ­γλος αντι­πρό­ξε­νος στη Μυ­τι­λή­νη και αρ­χαιο­δί­φης Charles Newton, το 18537 ο Victor Guerin το 1854, ο ζω­γρά­φος Albert Berg το 1862, συ­γκα­τα­λέ­γο­νται ανάµεσα στους σηµαντι­κό­τε­ρους επι­σκέ­πτες, οι οποί­οι πε­ριέ­γρα­ψαν στα βι­βλία τους τις αρ­χαιό­τη­τες της πε­ριο­χής. Οι εκτε­ταµένες αρ­χαιό­τη­τες της πε­ριο­χής προ­σείλ­κυ­σαν το εν­δια­φέ­ρον των  Ιτα­λών αρ­χαιο­λό­γων και η πρώτη συστηµατική αρ­χαιο­λο­γι­κή έρευ­να έγινε σχε­δόν  αµέσως µετά την Ιτα­λι­κή κα­το­χή των ∆ωδε­κα­νή­σων. Tο 1913 η Ιτα­λι­κή Αρ­χαιο­λο­γι­κή Σχολή Αθη­νών µε τους αρ­χαιο­λό­γους L. Pernier και G.G. Porro  πραγµατο­ποί­η­σε επι­φα­νεια­κή έρευ­να στην πε­ριο­χή όπως και σε όλη τη δυ­τι­κή  πα­ρα­λία του νη­σιού, συµπε­ρι­λαµβανοµένης και της Κυµισά­λας στην οποία ακο­λού­θη­σε το 1915 επι­φα­νεια­κή έρευ­να και µερική ανα­σκα­φή στο ναό της ακρό­πο­λης του Aγίου Φωκά και τη νε­κρό­πο­λη από τον από τον Amendeo Maiuri, έφορο Αρ­χαιο­τή­των ∆ωδε­κα­νή­σου από το 1916 µέχρι το 192420 και απο­τύ­πω­σε πλέον, µε αξιο­πι­στία, τις αρ­χαιό­τη­τες της πε­ριο­χής .Μετά την έρευ­να του Maiuri πραγµατο­ποι­ή­θη­κε µια ακόµη σηµαντι­κή αρ­χαιο­λο­γι­κή πε­ριο­δεία στην ύπαι­θρο της Ρόδου από τους R. Hope Simpson και J.F. Lazenby, το 1970, οι οποί­οι επι­σκέ­φτη­καν τα Βα­σι­λι­κά, τη νε­κρό­πο­λη της Κυµισά­λας, τον Άγιο Φωκά και τη Γλυ­φά­δα, ενώ επι­φα­νεια­κή έρευ­να στην πε­ριο­χή διε­νήρ­γη­σε το 1982 και ο Άγ­γλος αρ­χαιο­λό­γος Mee.», δια­βά­ζου­με σε μια πρό­σφα­τη δη­μο­σί­ευ­ση του Μα­νό­λη Ι. Στε­φα­νά­κη, Επί­κου­ρου Κα­θη­γη­τή Κλα­σι­κής Αρ­χαιο­λο­γί­ας και Νοµισµατι­κής στο Τµήµα Με­σο­γεια­κών Σπου­δών του Πα­νε­πι­στήµιου Αι­γαί­ου και της Βα­σι­λι­κής Πα­τσια­δά, Δρ. Αρ­χαιο­λό­γου της ΚΒ’ ΕΠΚΑ.

«H ανά­δει­ξη του αρ­χαιο­λο­γι­κού χώρου της Κυ­μι­σά­λας, θα δια­σφα­λί­σει τη φυ­σιο­γνω­μία της πε­ριο­χής και θα οδη­γή­σει σε μια αει­φο­ρι­κή και βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη την ημιο­ρει­νή πε­ριο­χή του Ακρα­μί­τη, καθώς, από την φύση του ο χώρος δεν εν­δεί­κνυ­ται για επι­σκέ­ψεις μα­ζι­κού του­ρι­σμού. Αντί­θε­τα θα απο­τε­λέ­σει πόλο έλξης ει­δι­κής κα­τη­γο­ρί­ας επι­σκε­πτών, με ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση στον πο­λι­τι­στι­κό-αρ­χαιο­λο­γι­κό, τον οι­κο­λο­γι­κό και τον εκ­παι­δευ­τι­κό του­ρι­σμό, συμ­βάλ­λο­ντας τα μέ­γι­στα στην ήπια και αει­φο­ρι­κή οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη της του­ρι­στι­κά υπο­α­νά­πτυ­κτης και ανα­ξιο­ποί­η­της ευ­ρύ­τε­ρης πε­ριο­χής του Ατα­βύ­ρου.» είχε δη­λώ­σει σε συ­νέ­ντευ­ξή του στην «δη­μο­κρα­τι­κή» ο κ. Μα­νό­λης Στε­φα­νά­κης,

Και συ­νε­χί­ζει για τις προ­σπά­θειες που έχει κατά και­ρούς κάνει με επα­φές με τους φο­ρείς και ημε­ρί­δες ενη­μέ­ρω­σης : «Εδώ και αρ­κε­τό καιρό έχω στη­ρί­ξει και δια­χύ­σει την ιδέα της ίδρυ­σης ενός αρ­χαιο­λο­γι­κού– οι­κο­λο­γι­κού πάρ­κου που θα δια­φυ­λάτ­τει την αρ­χαιο­λο­γι­κή/πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μία και την βιο­λο­γι­κή ποι­κι­λό­τη­τα της Κυ­μι­σά­λας, συν­δυά­ζο­ντάς τες μέσα από μια πε­ρι­πα­τη­τι­κή δια­δρο­μή, ένα πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό μο­νο­πά­τι που θα ξε­κι­νά από τα Μαρ­μα­ρού­νια, θα περνά από την ακρό­πο­λη, θα κα­τη­φο­ρί­ζει στη νε­κρό­πο­λη και από κει θα κα­τα­λή­γει στον οι­κι­σμό των Βα­σι­λι­κών. Έτσι θα ανα­δει­χτεί το τρί­πτυ­χο πόλη-ακρό­πο­λη-νε­κρό­πο­λη- μέσα από μια δια­δρο­μή μο­να­δι­κού φυ­σι­κού κάλ­λους και οι­κο­λο­γι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος. Να μην ξε­χνά­με ότι η Κυ­μι­σά­λα βρί­σκε­ται στο κέ­ντρο της προ­στα­τευό­με­νης πε­ριο­χής Νatura 2000 Ατά­βυ­ρος-Ακρα­μί­της-Αρ­με­νι­στής και αυτό το συ­γκρι­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα της πε­ριο­χής, σε συν­δυα­σμό με την ανά­δει­ξη των αρ­χαιο­λο­γι­κών θέ­σε­ων και μνη­μεί­ων, οφεί­λει να αξιο­ποι­η­θεί, να ανα­δει­χτεί μέσα από ένα και­νο­τό­μο αρ­χαιο­λο­γι­κό-οι­κο­λο­γι­κό πάρκο και να απο­δο­θεί στην το­πι­κή κοι­νω­νία. Μι­λά­με για μια ση­μα­ντι­κού βαθ­μού ποιο­τι­κή ανα­βάθ­μι­ση του τμή­μα­τος αυτού της ρο­δια­κής πε­ρι­φέ­ρειας, με την ανά­δει­ξη των ιδιαί­τε­ρων πο­λι­τι­σμι­κών, φυ­σι­κών και ποιο­τι­κών χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών του τόπου και την δη­μιουρ­γία υπο­δο­μών για μιαν ήπια και αει­φο­ρι­κή του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη στην πε­ριο­χή, που θα την προ­φυ­λά­ξει από την αδη­φά­γο μανία του μα­ζι­κού του­ρι­σμού.»

Ακού­ει κά­ποιος, από όσους διαρ­ρη­γνύ­ουν τα ιμά­τια τους για την προ­στα­σία της πο­λι­τι­στι­κής μας  κλη­ρο­νο­μιάς, την δια­σύν­δε­ση πο­λι­τι­σμού-του­ρι­σμού, την  προ­σέλ­κυ­ση ποιο­τι­κού του­ρι­σμού και πι­πι­λί­ζουν, χρό­νια τώρα την κα­ρα­μέ­λα της επι­μή­κυν­σης της σεζόν και των εναλ­λα­κτι­κών μορ­φών του­ρι­σμού; Προ­τί­θε­νται να ευαι­σθη­το­ποι­η­θούν και να κά­νουν κάτι για τόσο ση­μα­ντι­κό για τον πο­λι­τι­σμό αλλά και την ανά­πτυ­ξη του νη­σιού  ή καλά εί­μα­στε με τα πα­νη­γύ­ρια, που υπο­θέ­τω θα πά­ρουν σβάρ­να τώρα το κα­λο­και­ρά­κι φω­το­γρα­φι­ζό­με­νοι και απο­στέλ­λο­ντας βα­ρύ­γδου­πα δελ­τία τύπου για την συμ­με­το­χή τους…