Ο μύθος του Αη Βασίλη καταρρέει

Το 1897 η οκτά­χρο­νη Βιρ­τζί­νια Ο’ Χάν­λον έστει­λε ένα γράμ­μα στην εφη­με­ρί­δα της Νέας Υόρ­κης «Σαν», μία από τις πιο έγκυ­ρες της επο­χής, με το οποίο ρω­τού­σε εάν υπάρ­χει ο Αη Βα­σί­λης (Santa Claus στις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες). Υστε­ρα από σύ­σκε­ψη των συ­ντα­κτών της εφη­με­ρί­δας, απο­φα­σί­στη­κε να απα­ντή­σουν σε ένα ερώ­τη­μα που απα­σχο­λού­σε τόσα παι­διά. Η εφη­με­ρί­δα απά­ντη­σε, μά­λι­στα με υπο­γρα­φή του αρ­χι­συ­ντά­κτη της Φράν­σις Τσερτς, χωρίς να κα­ταρ­ρί­πτει τον μύθο, ενι­σχύ­ο­ντας το χρι­στου­γεν­νιά­τι­κο κλίμα αθω­ό­τη­τας και μυ­θο­πλα­σί­ας. Σή­με­ρα τα παι­διά μάλ­λον δεν θα στεί­λουν γράμ­μα σε μια εφη­με­ρί­δα· θα κά­νουν μια ανα­ζή­τη­ση στο Δια­δί­κτυο. Υπάρ­χει άραγε θέση για τον Αη Βα­σί­λη στην ψη­φια­κή εποχή; Κρα­τώ­ντας από πολύ μικρή ηλι­κία στα χέρια τις ψη­φια­κές μη­χα­νές, πύλη ει­σό­δου συχνά στο Ιντερ­νετ, μπο­ρεί άραγε να κρυ­φτεί κάπου από τα αδιά­κρι­τα βλέμ­μα­τα ο πιο αγα­πη­μέ­νος άγιος;

Μια ιστο­σε­λί­δα στις ΗΠΑ, που απευ­θύ­νε­ται κυ­ρί­ως σε γο­νείς, πραγ­μα­το­ποί­η­σε τον πε­ρα­σμέ­νο Δε­κέμ­βριο δια­δι­κτυα­κή έρευ­να για το πότε τα παι­διά «ξε­περ­νούν» τον μύθο του κα­λο­κά­γα­θου πα­γκό­σμιου κου­βα­λη­τή με τα έντο­να κόκ­κι­να ρούχα. Σύμ­φω­να με τις απα­ντή­σεις (και με κάθε επι­φύ­λα­ξη για τέ­τοιου τύπου έρευ­νες), τα παι­διά της επο­χής μας παύ­ουν να πι­στεύ­ουν στην ύπαρ­ξη του Αη Βα­σί­λη στην ηλι­κία των εφτά ετών και λίγο μετά, ενώ οι γο­νείς τους μετά τα 8,5 – 9 έτη. Μά­λι­στα, πολλά παι­δά­κια άρ­χι­σαν να αμ­φι­σβη­τούν την ύπαρ­ξη του ιπτά­με­νου αγίου, όταν έβλε­παν στην οθόνη του υπο­λο­γι­στή δια­φη­μί­σεις σχε­τι­κές με το δώρο που ζή­τη­σαν από τον Αγιο Βα­σί­λη (!) ή έπε­φταν τυ­χαία πάνω στην ψη­φια­κή λίστα δώρων των γο­νιών τους, στην οποία πε­ρι­λαμ­βα­νό­ταν και η επι­θυ­μία τους. Στη συ­νέ­χεια, συχνά ακο­λου­θού­σε δια­δι­κτυα­κή ανα­ζή­τη­ση για το εάν υπάρ­χει Santa Claus, με θύμα συχνά την παι­δι­κή αθω­ό­τη­τα. Η ιστο­σε­λί­δα δεν δί­στα­σε να μι­λή­σει για «το Ιντερ­νετ που σκο­τώ­νει τον Santa Claus», ενώ πα­ρου­σιά­στη­κε και λο­γι­σμι­κό που εμπο­δί­ζει τις ανα­ζη­τή­σεις για τον Santa Claus!

«Τα παι­διά αρ­χί­ζουν να αμ­φι­σβη­τούν από πιο νωρίς –σε σχέση με πα­λιό­τε­ρα– την ύπαρ­ξη του Αη Βα­σί­λη. Σή­με­ρα αυτό γί­νε­ται συ­νή­θως από την ηλι­κία των πέντε ετών, ενώ μετά την πρώτη τάξη του δη­μο­τι­κού σχο­λεί­ου γε­νι­κεύ­ε­ται. Τα ερω­τή­μα­τα συχνά ξε­κι­νούν από το πώς προ­λα­βαί­νει ο Αη Βα­σί­λης να μοι­ρά­σει τα δώρα σε όλα τα παι­διά μέσα σε ένα βράδυ. Το ξε­πέ­ρα­σμα του μύθου του Αη Βα­σί­λη συ­νο­δεύ­ε­ται από το τέλος της παι­δι­κής ηλι­κί­ας και της μα­γεί­ας που την πε­ρι­βάλ­λει», λέει στην «Κ» η ψυ­χο­λό­γος – παι­δο­ψυ­χο­λό­γος Αλε­ξάν­δρου Καπ­πά­του. Σύμ­φω­να με την κυρία Καπ­πά­του, αναμ­φί­βο­λα η επαφή με το Δια­δί­κτυο παί­ζει ρόλο στο να τί­θε­νται πολύ πιο γρή­γο­ρα πα­ρό­μοια ερω­τή­μα­τα, αλλά σε αυτό συ­νει­σφέ­ρουν γε­νι­κό­τε­ρα τα πε­ρισ­σό­τε­ρα ερε­θί­σμα­τα που έχουν τα ση­με­ρι­νά παι­διά. Ρόλο δια­δρα­μα­τί­ζει και η ύπαρ­ξη με­γα­λύ­τε­ρου αδελ­φού, ο οποί­ος συχνά τραβά το πέπλο μα­γεί­ας που πε­ρι­βάλ­λει τις μι­κρό­τε­ρες ηλι­κί­ες.

«Ο Αγιος Βα­σί­λης είναι ένας μύθος με με­γά­λη κοι­νω­νι­κή αξία, καθώς απο­τε­λεί ένα μο­ντέ­λο προ­σφο­ράς, μιας άδο­λης αγά­πης που προ­σφέ­ρε­ται σε όλους, αλλά ταυ­τό­χρο­να δεί­χνει σε όποιον έχει ένα δώρο από το σακί του, πως είναι απο­δε­κτός», συ­μπλη­ρώ­νει η κυρία Καπ­πά­του. Πολ­λοί γο­νείς ρω­τούν εάν πρέ­πει και πότε να πουν την αλή­θεια στα παι­διά τους για τον Αη Βα­σί­λη ή ανη­συ­χούν για το πώς θα απα­ντή­σουν σε ανά­λο­γες ερω­τή­σεις, μην πια­στούν να λένε ψέ­μα­τα. «Δεν υπάρ­χει κά­ποια συ­γκε­κρι­μέ­νη ηλι­κία, εξαρ­τά­ται από την εξέ­λι­ξη κάθε παι­διού. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, το κα­λύ­τε­ρο είναι να συ­ζη­τή­σου­με μαζί τους, να εξη­γή­σου­με πως είναι ένας μύθος της πα­ρά­δο­σης, με ένα θε­τι­κό φορ­τίο, τον οποίο και εμείς ως παι­διά πι­στεύ­α­με», μας λέει η κυρία Καπ­πά­του.

Ει­δι­κά σή­με­ρα, οπότε η ψη­φια­κή λάμψη φω­τί­ζει ένα πα­γω­μέ­νο κοι­νω­νι­κό τοπίο (που το σα­ρώ­νουν οι άγριοι άνε­μοι της κρί­σης), ο μύθος του κα­λο­κά­γα­θου Αη Βα­σί­λη αξί­ζει όχι μόνο να δια­τη­ρεί­ται, αλλά και να γί­νε­ται πραγ­μα­τι­κό­τη­τα για όλα ανε­ξαι­ρέ­τως τα παι­διά και ει­δι­κά για όσα δεν έχουν «τζάκι» να αφή­σει τα δώρα του.

Κα­θη­με­ρι­νή