Μανώλης Κεφαλογιάννης: «Το casus belli και η “Γαλάζια Πατρίδα” δεν έχουν θέση στην Ευρώπη»

Να ξεκι­νή­σουμε από τις εξε­λί­ξεις για το έργο της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης και την συμπε­ρι­φορά που τηρεί η Τουρκία. Μετά την παρέμ­βαση της Γαλλίας και την έκδοση της αντι-NAVTEX από την Κύπρο, ποιες είναι οι δικές σας εκτι­μή­σεις;

Ο ίδιος ο πρω­θυ­πουρ­γός, δήλωσε κατη­γο­ρη­μα­τικά ότι το έργο θα προ­χω­ρή­σει. Μπο­ρούμε να είμαστε αισιό­δο­ξοι;

Η Ευρω­παϊκή Ένωση στη­ρί­ζει οικο­νο­μικά και διπλω­μα­τικά την ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας-Κύπρου μέσω του Great Sea Interconnector, ένα σημα­ντικό έργο που ενι­σχύει την ενερ­γειακή ασφά­λεια και εντάσ­σε­ται στα έργα κοινού ενδια­φέ­ρο­ντος και θα λάβει επι­χο­ρή­γηση 657 εκατ. ευρώ από την ΕΕ.

Την ισχυρή στήριξη της Κομι­σιόν στο έργο της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης της Ελλάδας με την Κύπρο (Great Sea Interconnector-GSI) υπο­γράμ­μισε πριν λίγες μέρες και η εκπρό­σω­πος της Επι­τρο­πής. Μιλώ­ντας σε ενη­μέ­ρωση δημο­σιο­γρά­φων για το ζήτημα, η αρμόδια αξιω­μα­τού­χος Άνα Κάιζα τόνισε: «Είναι ένα έργο που στη­ρί­ζουμε σθεναρά, ένα έργο κοινού ενδια­φέ­ρο­ντος που λαμ­βά­νει χρη­μα­το­δό­τηση μέσω του Μηχα­νι­σμού Συν­δέ­ο­ντας την Ευρώπη» δήλωσε η εκπρό­σω­πος, σημειώ­νο­ντας ότι το έργο συνδέει την Κύπρο με την ηπει­ρω­τική Ευρώπη για να τερ­μα­τι­στεί η ενερ­γειακή απο­μό­νωση της Κύπρου και ιδίως «για να μειω­θούν οι τιμές ενέρ­γειας για τους πολίτες. Θα συνε­χί­σουμε να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας και τη δικαιο­δο­σία μας για να βοη­θή­σουμε στην πρόοδο αυτού του έργου GSI, και για να το πετύ­χουμε αυτό»

Εκτιμώ, λοιπόν, ότι αυτό το σημα­ντικό έργο θα ολο­κλη­ρω­θεί, το καλώδιο θα ποντι­στεί, χωρίς ανα­τα­ρά­ξεις. Ένα έργο που δεν είναι αμιγώς ελλη­νο­κυ­πριακό αλλά ένα ευρω­παικό έργο με ισχυρή γαλλική παρου­σία.

Και θα πρέπει να ξεκα­θα­ρί­σουμε κάτι. Την άδεια για την πλεύση του ερευ­νη­τι­κού πλοίου έχουν δώσει μόνο η Ελλάδα και η Κύπρος. Και εντελώς λαν­θα­σμένο να συγ­χέ­ε­ται η γενική ενη­μέ­ρωση που ενδέ­χε­ται να παρέ­χε­ται σε τρίτες χώρες όπως η Αίγυ­πτος και η Τουρκία με την αδειο­δο­τική δια­δι­κα­σία. Και η έκδοση από τουρ­κι­κής πλευράς NAVTEX είναι άκυρη και ανυ­πό­στατη. Δεν παράγει έννομες συνέ­πειες και δεν μπορεί από μόνη της να θεμε­λιώ­σει νομικό προη­γού­μενο υπέρ της Τουρ­κίας.

Όντας πρό­ε­δρος της Μικτής Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Επι­τρο­πής ΕΕ-Τουρκίας, πώς αξιο­λο­γείτε την τακτική του “ήρεμου κλί­μα­τος” στο Αιγαίο; Θεω­ρείτε ότι η Άγκυρα έχει κάνει ουσια­στι­κές υπο­χω­ρή­σεις σε κρίσιμα ζητή­ματα (όπως το Τουρ­κο­λι­βυκό Μνη­μό­νιο ή η κυριαρ­χία των νήσων) ή πρό­κει­ται απλώς για μια ευκαι­ριακή τακτική ελιγμού προς τη Δύση;

Πριν τρεις εβδο­μά­δες πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στην Άγκυρα η 82η Σύνοδος της Μικτής Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Επι­τρο­πής Ευρω­παι­κής Ένωσης – Τουρ­κίας της αρμό­διας επι­τρο­πής που παρα­κο­λου­θεί την εντα­ξιακή πορεία της Τουρ­κίας και στην οποία μετέ­χουν 50 Ευρω­παίοι ευρω­βου­λευ­τές και Τούρκοι βου­λευ­τές και της οποίας έχω τη τιμή να προ­ε­δρεύω. Οι συνε­δριά­σεις στην Άγκυρα έγιναν στο κτήριο της Τουρ­κι­κής Εθνο­συ­νέ­λευ­σης και είχαμε τη δυνα­τό­τητα να υπε­ρα­σπι­στούμε τα εθνικά μας δίκαια και τις Αξίες της Ευρώπης. Το κορυ­φαίο θέμα που απα­σχό­λησε τις συνα­ντή­σεις μας ήταν το παρά­νομο και άκυρο τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο λόγω και της πρό­σφα­της επι­κύ­ρω­σής του από την Βουλή της Λιβύης. Οι Τούρκοι συνά­δελ­φοί μας σε μία προ­σέγ­γιση, ας μου επι­τρα­πεί η έκφραση, κου­το­πό­νηρη, χαρα­κτή­ρι­σαν το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο μία διμερή απόφαση δύο κρατών. Λες και αν αύριο μπορεί κάποιο κράτος, η Κύπρος επί παρα­δείγ­ματι να έρθει σε συμ­φω­νία με τη Μάλτα και να ορίσουν απο­κλει­στική οικο­νο­μική ζώνη μεταξύ τους.

Η απά­ντηση που πήραν ήταν κατα­λυ­τική. Μία απά­ντηση που απο­δό­μησε και κατα­κε­ραύ­νωσε το παρά­νομο και άκυρο τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο. Όχι, το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο δεν είναι μία διμερής απόφαση δύο κρατών. Υπάρχει η Διεθνής Σύμβαση του Οργα­νι­σμού Ηνω­μέ­νων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασ­σας. Μία σύμβαση που έχει συζη­τη­θεί στα Ηνωμένα Έθνη από τη δεκα­ε­τία του 1970, υπο­γρά­φηκε στο Μοντέ­γκο Μπέι της Τζα­μάικα το Δεκέμ­βριο του 1982 και έχει επι­κυ­ρω­θεί από πάνω από 160 χώρες παγκο­σμίως. Μία Διεθνής Σύμβαση που ρητά ορίζει στο Άρθρο 121 ότι τα νησιά με οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα έχουν το ίδιο δικαί­ωμα σε απο­κλει­στική οικο­νο­μική ζώνη με τις ηπει­ρω­τι­κές περιο­χές.

Γι’ αυτό η Ευρω­παϊκή Ένωση έκανε την κοινή δήλωση του προ­έ­δρου του Ευρω­παι­κού Συμ­βου­λίου Αντόνιο Κόστα και της προ­έ­δρου της Ευρω­παι­κής Επι­τρο­πής Ούρ­σουλα φον ντερ Λάιεν με την οποία εξέ­φρα­ζαν τη βαθιά λύπη για την επι­κύ­ρωση, από το λιβυκό Κοι­νο­βού­λιο του λεγό­με­νου Μνη­μο­νίου Συνεν­νό­η­σης μεταξύ Λιβύης και Τουρ­κίας σχετικά με την οριο­θέ­τηση θαλάσ­σιων δικαιο­δο­σιών στη Μεσό­γειο Θάλασσα. Και ανέ­φε­ραν: «Υπεν­θυ­μί­ζουμε ότι η θέση της ΕΕ επί του θέματος αυτού δια­τυ­πώ­θηκε σαφώς από το Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο το 2019 και παρα­μέ­νει αμε­τά­βλητη. Η συμ­φω­νία αυτή παρα­βιά­ζει τα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα τρίτων κρατών, δεν παράγει έννομα απο­τε­λέ­σματα, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασ­σας και είναι άκυρη. Επα­να­βε­βαιώ­νουμε την αλλη­λεγ­γύη μας προς την Ελλάδα και την Κύπρο».

Ενώ μετά από λίγες μέρες το αμε­ρι­κα­νικό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών έκανε την ίδια δήλωση και σημεί­ωνε: «Το μνη­μό­νιο συνερ­γα­σίας μεταξύ Λιβύης και Τουρ­κίας αυξάνει τις εντά­σεις στην περιοχή, δεν συνει­σφέ­ρει εποι­κο­δο­μη­τικά και είναι μία προ­κλη­τική εξέλιξη». Ενώ πέντε χώρες, η Αίγυ­πτος, το Μπα­χρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Κύπρος, η Ελλάδα και η Ευρω­παϊκή Ένωση έκαναν την ίδια κοινή δήλωση στα Ηνωμένα Έθνη.

Τους καλέ­σαμε, επίσης, να εκπλή­ξουν ευχά­ρι­στα την Ευρώπη. Να ακυ­ρώ­σουν την απειλή πολέμου (casus belli) κατά της Ελλάδας αν επε­κτεί­νει τα χωρικά της ύδατα από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια. Μία απειλή πολέμου που σαφώς αντι­βαί­νει τον Κατα­στα­τικό Χάρτη του ΟΗΕ που στο Άρθρο 2 παρά­γρα­φος 4 που ρητά ανα­φέ­ρει ότι: « Όλα τα Μέλη στις διε­θνείς τους σχέσεις θα απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας, που εκδη­λώ­νε­ται ενα­ντίον της εδα­φι­κής ακε­ραιό­τη­τας ή της πολι­τι­κής ανε­ξαρ­τη­σίας οποιου­δή­ποτε κράτους είτε με οποια­δή­ποτε άλλη ενέρ­γεια ασυμ­βί­βα­στη προς τους Σκοπούς των Ηνω­μέ­νων Εθνών». Έναν Κατα­στα­τικό Χάρτη που έχει συνυ­πο­γρά­ψει και η Τουρκία.

Αλλά γιατί αυτή η απειλή πολέμου έγινε νόμος στην τουρ­κική Βουλή το μακρινό 1996; Γιατί τότε συγκε­ντρώ­θηκε ο ικανός αριθμός κρατών που είχαν επι­κυ­ρώ­σει τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασ­σας και το καθι­στούσε πλέον εθιμικό δίκαιο και πλέον υπο­χρε­ω­τικό για όλους. Γιατί σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο όταν ένας συγκε­κρι­μέ­νος αριθμός κρατών επι­κυ­ρώ­σει μία διεθνή συμ­φω­νία όλες οι άλλες χώρες είναι υπο­χρε­ω­μέ­νες να συμ­μορ­φώ­νο­νται με αυτήν. Ακόμα και οι χώρες που δεν το έχουν υπο­γρά­ψει όπως οι ΗΠΑ, το Ισραήλ, η Τουρκία και η Βενε­ζου­έλα.

Η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας σαφώς ορίζει στο Άρθρο 3 ότι οποια­δή­ποτε χώρα μπορεί μονο­με­ρώς να επε­κτεί­νει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια. Και τους θέσαμε ένα σαφές ερώτημα. Θα προ­χω­ρή­σει η τουρ­κική Βουλή σε ένα δεύτερο casus belli με την επι­κεί­μενη ψήφιση από την τουρ­κική Βουλή του νόμου για τη λεγό­μενη «Γαλάζια Πατρίδα».

Ενώ κλεί­νο­ντας τους κατα­στή­σαμε σαφές ότι δεν υπάρχει ένταξη στην Ευρω­παική Ένωση α λα καρτ. Η ένταξη απαιτεί πλήρη συμ­μόρ­φωση με τις Αρχές και τις Αξίες της Ευρώπης. Απαιτεί πλήρη συμ­μόρ­φωση με τα κρι­τή­ρια της Κοπεγ­χά­γης με τα οποία συμ­μορ­φω­θή­καμε όλοι μας. Δεν μπο­ρούμε να έχουμε εντα­ξιακή δια­δι­κα­σία με μία χώρα που έχει δημο­κρα­τία «α λα τούρκα». Πρέπει να έχει δημο­κρα­τία σύμφωνα με τις Αρχές της Ευρω­παι­κής Ένωσης. Δεν μπο­ρούμε να έχουμε εντα­ξιακή δια­δι­κα­σία με μία χώρα που έχει νομο­θε­τή­σει απειλή πολέμου κατά άλλης χώρας.

Δεν μπο­ρούμε να έχουμε εντα­ξιακή δια­δια­κα­σία με μία χώρα που έχει το δόγμα της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» που χωρίζει το Αιγαίο στη μέση και επί­κει­ται η νομο­θέ­τησή του, ένα νέο casus belli.

Παρα­τη­ρούμε ότι πολλές ευρω­παϊ­κές (και μη) χώρες προ­ω­θούν συστά­σεις για τη δημιουρ­γία ‘κιτ’ επι­βί­ω­σης 72 ωρών σε κάθε νοι­κο­κυ­ριό, ώστε οι πολίτες να μπορούν να είναι αυτό­νο­μοι για τρεις ημέρες σε περί­πτωση φυσικών κατα­στρο­φών, κυβερ­νο­ε­πι­θέ­σεων, πολέμου ή δια­κο­πών σε βασικές υπη­ρε­σίες. Πρέπει να ανη­συ­χούμε στην δική μας χώρα;

Το Κοι­νο­βού­λιο θέλει ο επό­με­νος μηχα­νι­σμός της ΕΕ για την πρόληψη και αντι­με­τώ­πιση κρίσεων να λει­τουρ­γεί πιο έγκαιρα και να στη­ρί­ζει απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερα τις προ­σπά­θειες ανά­καμ­ψης. Την Πέμπτη, το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο ενέ­κρινε τη θέση του σχετικά με την νέα μορφή του μηχα­νι­σμού πολι­τι­κής προ­στα­σίας της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034. Πρό­κει­ται για το βασικό εργα­λείο της ΕΕ για την παροχή βοή­θειας σε χώρες που πλήτ­το­νται από κατα­στρο­φές, όπως δασικές πυρ­κα­γιές, πλημ­μύ­ρες ή σει­σμούς, μέσω εθε­λο­ντι­κών συνει­σφο­ρών και πόρων που προ­κύ­πτουν από κοινές προ­μή­θειες.

Το Κοι­νο­βού­λιο επι­θυ­μεί να ενι­σχυ­θεί το έργο παρα­κο­λού­θη­σης και ετοι­μό­τη­τας του μηχα­νι­σμού μέσω χαρ­το­γρά­φη­σης τρω­τό­τη­τας και σενα­ρίων μελ­λο­ντι­κών κλι­μα­τι­κών εξε­λί­ξεων, ώστε τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και οι τοπικοί φορείς να μπορούν να προ­ε­τοι­μά­ζο­νται καλύ­τερα πριν εκδη­λω­θούν οι κρίσεις. Οι ευρω­βου­λευ­τές προ­τεί­νουν ένα ειδικό πλαίσιο για τον συντο­νι­σμό της πολι­τι­κής και στρα­τιω­τι­κής συνερ­γα­σίας στην αντι­με­τώ­πιση κρίσεων και ζητούν ισχυ­ρό­τερο ρόλο για τις τοπικές και περι­φε­ρεια­κές αρχές. Επι­θυ­μούν επίσης να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν οι δια­στη­μι­κές υπο­δο­μές της ΕΕ στην ανά­πτυξη συστη­μά­των έγκαι­ρης προει­δο­ποί­η­σης.

Οι ευρω­βου­λευ­τές συμ­φω­νούν ότι το νέο πρό­γραμμα θα πρέπει να ενι­σχύ­σει την κοινή ικα­νό­τητα αντι­με­τώ­πι­σης κατα­στά­σεων έκτα­κτης ανάγκης (rescEU), μεταξύ άλλων με την δημιουρ­γία ενα­έ­ριου στόλου για την κατα­πο­λέ­μηση των δασικών πυρ­κα­γιών, ο οποίος θα είναι δια­θέ­σι­μος από το 2028. Προ­τεί­νουν επίσης ένα πλαίσιο ετοι­μό­τη­τας για την ανά­καμψη, ώστε να δια­σφα­λι­στεί ότι όλες οι χώρες της ΕΕ δια­θέ­τουν σαφείς εντολές για στα διάφορα επίπεδα δια­κυ­βέρ­νη­σης, καθώς και τα κατάλ­ληλα μέσα, για τον συντο­νι­σμό της δια­δι­κα­σίας ανά­καμ­ψης. Υπο­γραμ­μί­ζο­ντας την σημασία των εθε­λο­ντών, το Κοι­νο­βού­λιο θέλει να δια­σφα­λί­σει ότι δια­θέ­τουν ειδικό νομικό καθε­στώς που θα προ­βλέ­πει σαφή ασφα­λι­στική κάλυψη, ανα­γνώ­ριση των προ­σό­ντων και εξαι­ρέ­σεις από περιο­ρι­σμούς που σχε­τί­ζο­νται με την απα­σχό­ληση.

Το νέο πρό­γραμμα θα βοη­θή­σει επίσης τις χώρες της ΕΕ να κατα­πο­λε­μή­σουν σοβαρές δια­συ­νο­ρια­κές απειλές κατά της υγείας, μεταξύ άλλων με τη δημιουρ­γία απο­θε­μά­των ιατρι­κών αντι­μέ­τρων (όπως μέσα ατο­μι­κής προ­στα­σίας και δρα­στι­κές φαρ­μα­κευ­τι­κές ουσίες) και την ανά­πτυξη συστη­μά­των έγκαι­ρης προει­δο­ποί­η­σης. Το ΕΚ θέλει να διευ­ρύ­νει το πεδίο εφαρ­μο­γής της στή­ρι­ξης της ΕΕ ώστε να περι­λαμ­βά­νει δια­συ­νο­ριακή συνερ­γα­σία μεταξύ εξει­δι­κευ­μέ­νων κέντρων περί­θαλ­ψης, δια­συ­νο­ρια­κών ιατρι­κών ομάδων, ικα­νό­τη­τας ιατρι­κού κύματος (όπως ανάλυση της τρέ­χου­σας ικα­νό­τη­τας μονάδας εντα­τι­κής θερα­πείας) και μετα­φο­ράς ασθενών μεταξύ κρατών μελών σε κατα­στά­σεις υπερ­φόρ­τω­σης.