Εκτός σχεδίου το 53% της δόμησης στη Ρόδο!

• Εκτο­ξεύ­τηκε στο 41% η δομη­μένη επι­φά­νεια στις παρά­κτιες ζώνες του νησιού • Τα καμπα­νά­κια των επι­στη­μό­νων για υπο­δο­μές και πολι­τική προ­στα­σία • Λίνδος, Κιοτάρι, Φαλη­ράκι και η ευρύ­τερη αστική περιοχή της πόλης της Ρόδου στο «κόκκινο»

Περίπου ένα στα τέσσερα στρέμ­ματα που προ­στέ­θη­καν στη δομη­μένη επι­φά­νεια της Ρόδου από το 2006 έως το 2018 βρί­σκε­ται σε επίπεδη γη κοντά στη θάλασσα, έξω από τα επίσημα όρια των οικι­σμών. Στο επίπεδο αυτό τμήμα συγκε­ντρώ­θηκε σχεδόν ολό­κληρη η αύξηση που κατα­γρά­φηκε στην παρά­κτια ζώνη εκτός οικι­σμών, περίπου 1.350 από τα 1.420 επι­πλέον στρέμ­ματα.

Η εκτι­μώ­μενη δομη­μένη έκταση στη συγκε­κρι­μένη ζώνη αυξή­θηκε κατά 41,03%, από περίπου 3.300 σε 4.650 στρέμ­ματα. Ήταν η μεγα­λύ­τερη αύξηση, τόσο σε ποσοστό όσο και σε έκταση, ανάμεσα στις παρά­κτιες ζώνες που εξέ­τα­σαν η Ευστρα­τία Χατζή, ο Ανέστης Γουρ­γιώ­της και ο Γεώρ­γιος Τσι­λι­μί­γκας. Η μελέτη τους δημο­σιεύ­θηκε στις 29 Σεπτεμ­βρίου 2026 στο European Planning Studies και βασί­ζε­ται σε μετρή­σεις για το 2006, το 2012 και το 2018.

Στους χάρτες ξεχω­ρί­ζουν το Φαλη­ράκι, η Λίνδος, το Κιοτάρι και η ευρύ­τερη περιοχή της πόλης της Ρόδου. Γύρω από τις τέσ­σε­ρις αυτές περιο­χές εντο­πί­ζο­νται ορι­σμέ­νες από τις μεγα­λύ­τε­ρες συγκε­ντρώ­σεις νέας δόμησης, σε επίπεδα παρά­κτια τμήματα και στις δύο πλευρές των ορίων των οικι­σμών. Στο σύνολο της επί­πε­δης παρά­κτιας ζώνης εκτός οικι­σμών, η επέ­κταση επι­τα­χύν­θηκε μετά το 2012. Η αύξηση ήταν 13,07% την πρώτη εξαετία και 24,72% τη δεύτερη. Μέσα στα όρια των οικι­σμών, σε όλη τη δωδε­κα­ε­τία, προ­στέ­θη­καν περίπου 420 στρέμ­ματα στην επίπεδη παρά­κτια ζώνη και περίπου 750 στην υπό­λοιπη παρά­κτια έκταση.

Η μετα­βολή στην ακτή ήταν μέρος μιας ευρύ­τε­ρης αλλαγής. Το 2006, η δομη­μένη επι­φά­νεια της Ρόδου μοι­ρα­ζό­ταν σχεδόν ισόποσα μέσα και έξω από τους οικι­σμούς. Το 2012, το μερίδιο εκτός οικι­σμών είχε ήδη φτάσει στο 51,6% και το 2018 στο 53%. Στο μεταξύ, η συνο­λική εκτι­μώ­μενη δομη­μένη επι­φά­νεια του νησιού είχε αυξηθεί από 23.570 σε 29.050 στρέμ­ματα. Από τα 5.480 στρέμ­ματα της αύξησης, τα 3.680 κατα­γρά­φη­καν έξω από τους οικι­σμούς, με περίπου 2.260 στην ενδο­χώρα και 1.420 στην παρά­κτια ζώνη. Η ακτή ξεκί­νησε από μικρό­τερη δομη­μένη έκταση και η αύξησή της ήταν ανα­λο­γικά μεγα­λύ­τερη, περίπου 39% έναντι 28% στην ενδο­χώρα.

Για να ορίσουν την παρά­κτια ζώνη, οι ερευ­νη­τές συν­δύ­α­σαν την από­σταση από την ακτο­γραμμή με το υψό­με­τρο και τα επίσημα όρια των οικι­σμών. Για τα χαμηλά εδάφη χρη­σι­μο­ποί­η­σαν ως βασικό κρι­τή­ριο τα 500 μέτρα από την ακτή. Συμπε­ριέ­λα­βαν επίσης εκτά­σεις με υψό­με­τρο κάτω από πέντε μέτρα σε από­σταση έως ενός χιλιο­μέ­τρου από τη θάλασσα. Με δορυ­φο­ρικά δεδο­μένα του Copernicus ταξι­νό­μη­σαν ως δομη­μένα τα τετρά­γωνα πλευράς 20 μέτρων όπου η κάλυψη από αδια­πέ­ρα­στες επι­φά­νειες έφτανε το 30%. Στην εκτί­μηση μπορούν έτσι να συνυ­πο­λο­γί­ζο­νται στέγες, ασφαλ­το­στρω­μέ­νοι δρόμοι και χώροι στάθ­μευ­σης. Για να φανεί πόση από τη μετα­βολή αφορά κατοι­κίες, του­ρι­στι­κές εγκα­τα­στά­σεις ή άλλες χρήσεις, χρειά­ζο­νται χωριστά στοι­χεία.

Στην παρου­σί­αση του Τοπικού Πολε­ο­δο­μι­κού Σχεδίου της Ρόδου το 2024, οι μελε­τη­τές είχαν ήδη θέσει το ζήτημα της διά­σπαρ­της ανά­πτυ­ξης σε εκτός σχεδίου περιο­χές. Η έρευνα προσ­διο­ρί­ζει πού είχε συγκε­ντρω­θεί η επέ­κταση έως το 2018. Οι συγ­γρα­φείς προ­τεί­νουν η παρα­κο­λού­θηση να ξεκι­νή­σει από τις χαμηλές ακτές εκτός οικι­σμών, όπου η διά­σπαρτη δόμηση μπορεί να αυξήσει τις ανάγκες για δρόμους, δίκτυα και υπη­ρε­σίες. Ο χάρτης της δόμησης, επι­ση­μαί­νουν, χρειά­ζε­ται να εξε­τα­στεί μαζί με τις χρήσεις γης, τις ζώνες προ­στα­σίας, τους φυσι­κούς κιν­δύ­νους και την επάρ­κεια των υπο­δο­μών.

Η απορροή των ομβρίων είναι ένα από τα ζητή­ματα που συν­δέ­ουν τη χαρ­το­γρά­φηση με τον σημε­ρινό σχε­δια­σμό. Τμήματα της ευρύ­τε­ρης περιο­χής του Φαλη­ρα­κίου, που ξεχω­ρί­ζει στον χάρτη της δόμησης, εμπί­πτουν σε ζώνη δυνη­τικά υψηλού κιν­δύ­νου σύμφωνα με το ανα­θε­ω­ρη­μένο Σχέδιο Δια­χεί­ρι­σης Κιν­δύ­νων Πλημ­μύ­ρας. Προ­βλή­ματα στην Ιαλυσό και στο Φαλη­ράκι κατα­γρά­φη­καν στην κακο­και­ρία της 14ης Οκτω­βρίου, ενώ στον Αρχάγ­γελο σημειώ­θη­καν πλημ­μυ­ρικά επει­σό­δια στις 14 Οκτω­βρίου και στις 2 Νοεμ­βρίου 2026. Η εκτί­μηση του ρόλου της δόμησης σε κάθε επει­σό­διο απαιτεί χωριστή υδρο­λο­γική διε­ρεύ­νηση.

Για τα χρόνια μετά το 2018, οι οικο­δο­μι­κές άδειες δίνουν μια ένδειξη της δρα­στη­ριό­τη­τας στο σύνολο του δήμου. Το 2024 εκδό­θη­καν στη Ρόδο 259 νέες άδειες που αντι­στοι­χού­σαν σε 83.483 τ.μ., σύμφωνα με στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ που παρου­σί­ασε η Καθη­με­ρινή. Για να δια­πι­στω­θεί πού άλλαξε η κάλυψη του εδάφους, υπάρ­χουν νεότερα δορυ­φο­ρικά δεδο­μένα του Copernicus για το 2024. Η σύγκρισή τους με τον χάρτη του 2018 προ­ϋ­πο­θέ­τει κοινό πλέγμα και έλεγχο της συμ­βα­τό­τη­τας των μετρή­σεων.

Το 2018, η επίπεδη γη κοντά στην ακτή, έξω από τους οικι­σμούς, είχε ήδη συγκε­ντρώ­σει περίπου το ένα τέταρτο της αύξησης της δομη­μέ­νης επι­φά­νειας στη Ρόδο. Οι άδειες του 2024 δεί­χνουν τη συνέ­χεια της οικο­δο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στο νησί. Για το νέο πολε­ο­δο­μικό σχέδιο, το ζητού­μενο είναι να φανεί πού συνε­χί­στηκε η επέ­κταση. Μια νεότερη απο­τύ­πωση θα επι­τρέ­ψει να εξε­τα­στεί αν οι δρόμοι, τα δίκτυα και τα έργα απορ­ροής επαρ­κούν στις περιο­χές όπου η Ρόδος έχει ήδη μεγα­λώ­σει.