«Τα Βοτσαλωτά της Κάσου», ένα ψηφιακό αρχείο για μια ζωντανή παράδοση

Ο Δήμος Ηρω­ι­κής Νήσου Κάσου πα­ρου­σιά­ζει στο κοινό τη νέα ψη­φια­κή πε­ρι­ή­γη­ση «Τα Βο­τσα­λω­τά της Κάσου», μια σύγ­χρο­νη ψη­φια­κή πλατ­φόρ­μα που συ­γκε­ντρώ­νει και ανα­δει­κνύ­ει την κα­τα­γε­γραμ­μέ­νη κλη­ρο­νο­μιά των πα­ρα­δο­σια­κών βο­τσα­λω­τών του νη­σιού.

Η πλατ­φόρ­μα είναι δια­θέ­σι­μη στη διεύ­θυν­ση www.kasos-votsalota.gr και απευ­θύ­νε­ται σε κα­τοί­κους και επι­σκέ­πτες της Κάσου, αλλά και σε όλους όσοι εν­δια­φέ­ρο­νται να γνω­ρί­σουν τον ιδιαί­τε­ρο πο­λι­τι­στι­κό πλού­το του νη­σιού.

Τα βο­τσα­λω­τά απο­τε­λούν χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή έκ­φρα­ση λαϊ­κής τέ­χνης, άρ­ρη­κτα συν­δε­δε­μέ­νη με την κοι­νω­νι­κή και πο­λι­τι­στι­κή ιστο­ρία της Κάσου. Τα σχέ­δια, τα μο­τί­βα και οι συμ­βο­λι­σμοί τους απο­τυ­πώ­νουν στοι­χεία της ζωής και της αι­σθη­τι­κής των Κα­σιω­τών, με την πα­ρά­δο­ση να εκτεί­νε­ται από τον 19ο αιώνα έως σή­με­ρα. Πε­ρισ­σό­τε­ρα από 160 βο­τσα­λω­τά έχουν μέχρι σή­με­ρα εντο­πι­στεί και κα­τα­γρα­φεί στο νησί.

Από την κα­τα­γρα­φή στη δη­μιουρ­γία ενός ψη­φια­κού αρ­χεί­ου

Η δη­μιουρ­γία της ψη­φια­κής πε­ρι­ή­γη­σης απο­τε­λεί συ­νέ­χεια μιας συ­στη­μα­τι­κής προ­σπά­θειας κα­τα­γρα­φής και τεκ­μη­ρί­ω­σης των βο­τσα­λω­τών της Κάσου, η οποία ξε­κί­νη­σε το 2022, με πρω­το­βου­λία του Δήμου Ηρω­ι­κής Νήσου Κάσου.

Σε συ­νερ­γα­σία με την Υπη­ρε­σία Νε­ω­τέ­ρων Μνη­μεί­ων και Τε­χνι­κών Έργων Δω­δε­κα­νή­σου του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού και με τη συμ­βο­λή του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Δυ­τι­κής Ατ­τι­κής, πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε ο εντο­πι­σμός, η χαρ­το­γρά­φη­ση, η αυ­το­ψία και η φω­το­γρα­φι­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση μέ­ρους των βο­τσα­λω­τών. Ση­μα­ντι­κή ήταν η συμ­βο­λή των κα­τοί­κων, οι οποί­οι συ­νέ­βα­λαν στον εντο­πι­σμό των βο­τσα­λω­τών και στην πρό­σβα­ση σε ιδιω­τι­κούς χώ­ρους όπου αυτά δια­τη­ρού­νται.

Η κα­τα­γρα­φή της πε­ριό­δου 2022-2024 εμπλου­τί­στη­κε με υλικό από προ­σω­πι­κά αρ­χεία κα­τοί­κων και ερευ­νη­τών που έχουν ασχο­λη­θεί με την τέχνη του βο­τσα­λω­τού. Πα­ράλ­λη­λα, η προ­σπά­θεια εντά­χθη­κε στη δια­δι­κα­σία ανα­γνώ­ρι­σης της τέ­χνης του βο­τσα­λω­τού ως στοι­χεί­ου της Άυλης Πο­λι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς, με την υπο­βο­λή της στο Εθνι­κό Ευ­ρε­τή­ριο Άυλης Πο­λι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της Ελ­λά­δας.

Η συ­γκέ­ντρω­ση αυτού του υλι­κού σε ένα ενιαίο ψη­φια­κό αρ­χείο απο­τε­λεί ένα ακόμη βήμα για να πα­ρα­μεί­νουν ορατά και προ­σβά­σι­μα στο μέλ­λον στοι­χεία μιας πα­ρά­δο­σης που είναι άρ­ρη­κτα δε­μέ­νη με την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα και την ιστο­ρία του τόπου. Γιατί κάθε βο­τσα­λω­τό δεν είναι μόνο ένα έργο λαϊ­κής τέ­χνης, είναι ένα μικρό κομ­μά­τι της ιστο­ρί­ας της Κάσου.

Η Κάσος στον ψη­φια­κό χάρτη των βο­τσα­λω­τών

Μέσα από τον δια­δρα­στι­κό χάρτη, οι χρή­στες μπο­ρούν να εντο­πί­σουν τα κα­τα­γε­γραμ­μέ­να βο­τσα­λω­τά, να γνω­ρί­σουν τα σχέ­δια και τους συμ­βο­λι­σμούς τους, να ανα­ζη­τή­σουν πλη­ρο­φο­ρί­ες και να δουν φω­το­γρα­φι­κό υλικό. Σε επι­λεγ­μέ­να ση­μεία προ­σφέ­ρε­ται και δυ­να­τό­τη­τα 360° ει­κο­νι­κής πε­ρι­ή­γη­σης, που συν­δέ­ει το ψη­φια­κό αρ­χείο με το φυ­σι­κό χώρο στον οποίο τα βο­τσα­λω­τά εξα­κο­λου­θούν να απο­τε­λούν μέρος του οι­κι­στι­κού και κοι­νω­νι­κού το­πί­ου του νη­σιού.

Πα­ράλ­λη­λα, ο Δήμος Ηρω­ι­κής Νήσου Κάσου προ­χώ­ρη­σε στην πα­ρα­γω­γή ενός ηχη­τι­κού ντο­κι­μα­ντέρ, το οποίο απο­τε­λεί μέρος της ψη­φια­κής πλατ­φόρ­μας. Σε συ­νερ­γα­σία με το SPOOVIO και την Έλλη Ξυ­πο­λι­τά­κη, το ντο­κι­μα­ντέρ κα­τα­γρά­φει την ιστο­ρία και τη ση­μα­σία των βο­τσα­λω­τών μέσα από συ­νε­ντεύ­ξεις με αν­θρώ­πους της Κάσου και ερευ­νη­τές, δια­τη­ρώ­ντας ζω­ντα­νή τη σχέση της πα­ρά­δο­σης με την το­πι­κή κοι­νω­νία.

Ταυ­τό­χρο­να, η πλατ­φόρ­μα απο­τε­λεί ένα ανοι­χτό αρ­χείο που μπο­ρεί να εμπλου­τί­ζε­ται. Κά­τοι­κοι και ερευ­νη­τές που γνω­ρί­ζουν βο­τσα­λω­τά τα οποία δεν έχουν ακόμη κα­τα­γρα­φεί μπο­ρούν να επι­κοι­νω­νούν με τον Δήμο και να συμ­βάλ­λουν στη συ­νέ­χι­ση της προ­σπά­θειας.

Η συ­γκέ­ντρω­ση του υλι­κού σε ένα κοινό ψη­φια­κό ση­μείο δη­μιουρ­γεί, πα­ράλ­λη­λα, μια ση­μα­ντι­κή δυ­να­τό­τη­τα για την εκ­παί­δευ­ση, την έρευ­να και τη με­τα­φο­ρά της γνώ­σης στις επό­με­νες γε­νιές. Μα­θη­τές και εκ­παι­δευ­τι­κοί, ερευ­νη­τές και άν­θρω­ποι που με­λε­τούν την τέχνη του βο­τσα­λω­τού μπο­ρούν πλέον να έχουν πρό­σβα­ση σε ένα πλού­σιο και ορ­γα­νω­μέ­νο υλικό, γνω­ρί­ζο­ντας κα­λύ­τε­ρα μια πα­ρά­δο­ση που απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο μέρος της ταυ­τό­τη­τας της Κάσου.

Η δράση «Τα Βο­τσα­λω­τά της Κάσου» υλο­ποι­ή­θη­κε από τον Δήμο Ηρω­ι­κής Νήσου Κάσου κατά τα έτη 2025-2026, με την αι­γί­δα και επι­χο­ρή­γη­ση του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού και σε συ­νερ­γα­σία με τον ορ­γα­νι­σμό COMM’ON, που δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στην έρευ­να, την τεκ­μη­ρί­ω­ση και τη συμ­με­το­χι­κή ανά­δει­ξη της άυλης πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Η ψη­φια­κή πλατ­φόρ­μα αξιο­ποιεί το υλικό της προη­γού­με­νης κα­τα­γρα­φής και απο­τε­λεί το επό­με­νο βήμα μιας πο­λυ­ε­τούς προ­σπά­θειας για τη διά­σω­ση, την τεκ­μη­ρί­ω­ση και την ανά­δει­ξη της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Κάσου.

Ο Δήμος Ηρω­ι­κής Νήσου Κάσου καλεί κα­τοί­κους και επι­σκέ­πτες να γνω­ρί­σουν την τέχνη του βο­τσα­λω­τού και να πε­ρι­η­γη­θούν στην ψη­φια­κή πλατ­φόρ­μα: www.kasos-votsalota.gr

Ο Δή­μαρ­χος της Ηρω­ι­κής νήσου Κάσου Μι­χά­λης Ερω­τό­κρι­τος ικα­νο­ποι­η­μέ­νος από τη εξέ­λι­ξη αυτή ανέ­φε­ρε ότι « Η τέχνη του βο­τσα­λω­τού είναι μια πα­ρά­δο­ση που αξί­ζει να γνω­ρί­σου­με να με­λε­τή­σου­με και να με­τα­φέ­ρου­με στις επό­με­νες γε­νιές. Ση­μειώ­νω ακόμα ότι είναι πρό­σφα­τη η έκ­δο­ση του σχε­τι­κού λευ­κώ­μα­τος του Ηλία Μα­στρο­παύ­λου με τίτλο «Τα Βο­τσα­λω­τά της Κάσου». Ο Ηλίας ήταν και ο πρω­τερ­γά­της της εν λόγω δρά­σης που εντάσ­σε­ται στην κα­τα­γρα­φή και την διά­σω­ση των βο­τσα­λω­τών του νη­σιού .

Μια έκ­δο­ση που έχει εξα­ντλη­θεί και σύ­ντο­μα θα επα­νεκ­δο­θεί ανα­νε­ω­μέ­νη.

Τέλος θα ήθελα να το­νί­σω ότι το ψη­φια­κό αυτό αρ­χείο θα μπο­ρού­σε να απο­τε­λέ­σει έναν συ­ντε­λε­στή της εναλ­λα­κτι­κής και ήπιας του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης του νη­σιού μας » .