«Τα Βοτσαλωτά της Κάσου», ένα ψηφιακό αρχείο για μια ζωντανή παράδοση

Ο Δήμος Ηρωικής Νήσου Κάσου παρου­σιά­ζει στο κοινό τη νέα ψηφιακή περι­ή­γηση «Τα Βοτσα­λωτά της Κάσου», μια σύγ­χρονη ψηφιακή πλατ­φόρμα που συγκε­ντρώ­νει και ανα­δει­κνύει την κατα­γε­γραμ­μένη κλη­ρο­νο­μιά των παρα­δο­σια­κών βοτσα­λω­τών του νησιού.

Η πλατ­φόρμα είναι δια­θέ­σιμη στη διεύ­θυνση www.kasos-votsalota.gr και απευ­θύ­νε­ται σε κατοί­κους και επι­σκέ­πτες της Κάσου, αλλά και σε όλους όσοι ενδια­φέ­ρο­νται να γνω­ρί­σουν τον ιδιαί­τερο πολι­τι­στικό πλούτο του νησιού.

Τα βοτσα­λωτά απο­τε­λούν χαρα­κτη­ρι­στική έκφραση λαϊκής τέχνης, άρρηκτα συν­δε­δε­μένη με την κοι­νω­νική και πολι­τι­στική ιστορία της Κάσου. Τα σχέδια, τα μοτίβα και οι συμ­βο­λι­σμοί τους απο­τυ­πώ­νουν στοι­χεία της ζωής και της αισθη­τι­κής των Κασιω­τών, με την παρά­δοση να εκτεί­νε­ται από τον 19ο αιώνα έως σήμερα. Περισ­σό­τερα από 160 βοτσα­λωτά έχουν μέχρι σήμερα εντο­πι­στεί και κατα­γρα­φεί στο νησί.

Από την κατα­γραφή στη δημιουρ­γία ενός ψηφια­κού αρχείου

Η δημιουρ­γία της ψηφια­κής περι­ή­γη­σης απο­τε­λεί συνέ­χεια μιας συστη­μα­τι­κής προ­σπά­θειας κατα­γρα­φής και τεκ­μη­ρί­ω­σης των βοτσα­λω­τών της Κάσου, η οποία ξεκί­νησε το 2022, με πρω­το­βου­λία του Δήμου Ηρωικής Νήσου Κάσου.

Σε συνερ­γα­σία με την Υπη­ρε­σία Νεω­τέ­ρων Μνη­μείων και Τεχνι­κών Έργων Δωδε­κα­νή­σου του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και με τη συμβολή του Πανε­πι­στη­μίου Δυτικής Αττικής, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε ο εντο­πι­σμός, η χαρ­το­γρά­φηση, η αυτοψία και η φωτο­γρα­φική τεκ­μη­ρί­ωση μέρους των βοτσα­λω­τών. Σημα­ντική ήταν η συμβολή των κατοί­κων, οι οποίοι συνέ­βα­λαν στον εντο­πι­σμό των βοτσα­λω­τών και στην πρό­σβαση σε ιδιω­τι­κούς χώρους όπου αυτά δια­τη­ρού­νται.

Η κατα­γραφή της περιό­δου 2022-2024 εμπλου­τί­στηκε με υλικό από προ­σω­πικά αρχεία κατοί­κων και ερευ­νη­τών που έχουν ασχο­λη­θεί με την τέχνη του βοτσα­λω­τού. Παράλ­ληλα, η προ­σπά­θεια εντά­χθηκε στη δια­δι­κα­σία ανα­γνώ­ρι­σης της τέχνης του βοτσα­λω­τού ως στοι­χείου της Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς, με την υποβολή της στο Εθνικό Ευρε­τή­ριο Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της Ελλάδας.

Η συγκέ­ντρωση αυτού του υλικού σε ένα ενιαίο ψηφιακό αρχείο απο­τε­λεί ένα ακόμη βήμα για να παρα­μεί­νουν ορατά και προ­σβά­σιμα στο μέλλον στοι­χεία μιας παρά­δο­σης που είναι άρρηκτα δεμένη με την καθη­με­ρι­νό­τητα και την ιστορία του τόπου. Γιατί κάθε βοτσα­λωτό δεν είναι μόνο ένα έργο λαϊκής τέχνης, είναι ένα μικρό κομμάτι της ιστο­ρίας της Κάσου.

Η Κάσος στον ψηφιακό χάρτη των βοτσα­λω­τών

Μέσα από τον δια­δρα­στικό χάρτη, οι χρήστες μπορούν να εντο­πί­σουν τα κατα­γε­γραμ­μένα βοτσα­λωτά, να γνω­ρί­σουν τα σχέδια και τους συμ­βο­λι­σμούς τους, να ανα­ζη­τή­σουν πλη­ρο­φο­ρίες και να δουν φωτο­γρα­φικό υλικό. Σε επι­λεγ­μένα σημεία προ­σφέ­ρε­ται και δυνα­τό­τητα 360° εικο­νι­κής περι­ή­γη­σης, που συνδέει το ψηφιακό αρχείο με το φυσικό χώρο στον οποίο τα βοτσα­λωτά εξα­κο­λου­θούν να απο­τε­λούν μέρος του οικι­στι­κού και κοι­νω­νι­κού τοπίου του νησιού.

Παράλ­ληλα, ο Δήμος Ηρωικής Νήσου Κάσου προ­χώ­ρησε στην παρα­γωγή ενός ηχη­τι­κού ντο­κι­μα­ντέρ, το οποίο απο­τε­λεί μέρος της ψηφια­κής πλατ­φόρ­μας. Σε συνερ­γα­σία με το SPOOVIO και την Έλλη Ξυπο­λι­τάκη, το ντο­κι­μα­ντέρ κατα­γρά­φει την ιστορία και τη σημασία των βοτσα­λω­τών μέσα από συνε­ντεύ­ξεις με ανθρώ­πους της Κάσου και ερευ­νη­τές, δια­τη­ρώ­ντας ζωντανή τη σχέση της παρά­δο­σης με την τοπική κοι­νω­νία.

Ταυ­τό­χρονα, η πλατ­φόρμα απο­τε­λεί ένα ανοιχτό αρχείο που μπορεί να εμπλου­τί­ζε­ται. Κάτοι­κοι και ερευ­νη­τές που γνω­ρί­ζουν βοτσα­λωτά τα οποία δεν έχουν ακόμη κατα­γρα­φεί μπορούν να επι­κοι­νω­νούν με τον Δήμο και να συμ­βάλ­λουν στη συνέ­χιση της προ­σπά­θειας.

Η συγκέ­ντρωση του υλικού σε ένα κοινό ψηφιακό σημείο δημιουρ­γεί, παράλ­ληλα, μια σημα­ντική δυνα­τό­τητα για την εκπαί­δευση, την έρευνα και τη μετα­φορά της γνώσης στις επό­με­νες γενιές. Μαθητές και εκπαι­δευ­τι­κοί, ερευ­νη­τές και άνθρω­ποι που μελε­τούν την τέχνη του βοτσα­λω­τού μπορούν πλέον να έχουν πρό­σβαση σε ένα πλούσιο και οργα­νω­μένο υλικό, γνω­ρί­ζο­ντας καλύ­τερα μια παρά­δοση που απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο μέρος της ταυ­τό­τη­τας της Κάσου.

Η δράση «Τα Βοτσα­λωτά της Κάσου» υλο­ποι­ή­θηκε από τον Δήμο Ηρωικής Νήσου Κάσου κατά τα έτη 2025-2026, με την αιγίδα και επι­χο­ρή­γηση του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και σε συνερ­γα­σία με τον οργα­νι­σμό COMM’ON, που δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στην έρευνα, την τεκ­μη­ρί­ωση και τη συμ­με­το­χική ανά­δειξη της άυλης πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Η ψηφιακή πλατ­φόρμα αξιο­ποιεί το υλικό της προη­γού­με­νης κατα­γρα­φής και απο­τε­λεί το επόμενο βήμα μιας πολυ­ε­τούς προ­σπά­θειας για τη διάσωση, την τεκ­μη­ρί­ωση και την ανά­δειξη της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Κάσου.

Ο Δήμος Ηρωικής Νήσου Κάσου καλεί κατοί­κους και επι­σκέ­πτες να γνω­ρί­σουν την τέχνη του βοτσα­λω­τού και να περι­η­γη­θούν στην ψηφιακή πλατ­φόρμα: www.kasos-votsalota.gr

Ο Δήμαρ­χος της Ηρωικής νήσου Κάσου Μιχάλης Ερω­τό­κρι­τος ικα­νο­ποι­η­μέ­νος από τη εξέλιξη αυτή ανέφερε ότι « Η τέχνη του βοτσα­λω­τού είναι μια παρά­δοση που αξίζει να γνω­ρί­σουμε να μελε­τή­σουμε και να μετα­φέ­ρουμε στις επό­με­νες γενιές. Σημειώνω ακόμα ότι είναι πρό­σφατη η έκδοση του σχε­τι­κού λευ­κώ­μα­τος του Ηλία Μαστρο­παύ­λου με τίτλο «Τα Βοτσα­λωτά της Κάσου». Ο Ηλίας ήταν και ο πρω­τερ­γά­της της εν λόγω δράσης που εντάσ­σε­ται στην κατα­γραφή και την διάσωση των βοτσα­λω­τών του νησιού .

Μια έκδοση που έχει εξα­ντλη­θεί και σύντομα θα επα­νεκ­δο­θεί ανα­νε­ω­μένη.

Τέλος θα ήθελα να τονίσω ότι το ψηφιακό αυτό αρχείο θα μπο­ρούσε να απο­τε­λέ­σει έναν συντε­λε­στή της εναλ­λα­κτι­κής και ήπιας του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης του νησιού μας » .