Αιφνιδιασμός από το δελτίο τύπου του Σωτήρη Βαγιανού για το πάγωμα της υδροδότησης νέων ξενοδοχείων

• Χωρίς διαβούλευση, χωρίς ανακοίνωση από τον ίδιο τον δήμαρχο, η ΔΕΥΑΡ γνωστοποίησε ότι δεν χορηγεί πλέον βεβαιώσεις υδροδότησης σε νέες ξενοδοχειακές μονάδες σε Καλλιθέα, Λίνδο και Νότια Ρόδο. Έντονος προβληματισμός στον ξενοδοχειακό κλάδο για ένα ζήτημα που αφορά ολόκληρο το νησί

Αιφνιδιασμό σε όλα τα επίπεδα, στην αυτοδιοίκηση, στον επιχειρηματικό κόσμο και στον ξενοδοχειακό κλάδο, προκάλεσε το δελτίο τύπου που εξέδωσε ο πρόεδρος της ΔΕΥΑΡ κ. Σωτήρης Βαγιανός, με το οποίο ανακοινώθηκε ότι η Επιχείρηση παύει να χορηγεί βεβαιώσεις υδροδότησης για νέες ξενοδοχειακές και τουριστικές μονάδες στις Δημοτικές Ενότητες Καλλιθέας, Λινδίων και Νότιας Ρόδου. Η απόφαση, όπως αναφέρεται στο δελτίο τύπου, ελήφθη ομοφώνως από το Διοικητικό Συμβούλιο της Επιχείρησης, μετά από εισήγηση του προέδρου της και με βάση τεχνική εισήγηση της Διεύθυνσης Υδάτων.
Το ζήτημα δεν είναι αν το πρόβλημα της επάρκειας του νερού στη Ρόδο είναι υπαρκτό. Είναι υπαρκτό και σοβαρό, όπως άλλωστε τεκμηριώνει και η ίδια η Επιχείρηση με στοιχεία που δύσκολα αμφισβητούνται. Το ζήτημα είναι ο τρόπος. Σε ένα νησί που ζει από τον τουρισμό, δεν αιφνιδιάζεις τους επενδυτές με μια ανακοίνωση, χωρίς να έχει προηγηθεί διαβούλευση με τους φορείς, χωρίς να έχει προηγηθεί αναζήτηση εναλλακτικών μέτρων και, το σημαντικότερο, χωρίς το θέμα να έχει τεθεί πρώτα στην ίδια τη δημοτική παράταξη και να έχει ανακοινωθεί από τον ίδιο τον δήμαρχο, ως πολιτική επιλογή της δημοτικής αρχής και όχι ως απόφαση ενός οργάνου.
Τι προβλέπει η απόφαση
Σύμφωνα με το δελτίο τύπου, για πρώτη φορά η ΔΕΥΑΡ δεν εξετάζει τα αιτήματα υδροδότησης μεμονωμένα, αλλά με βάση τη συνολική φέρουσα υδατική ικανότητα κάθε υδροληπτικής ζώνης του νησιού. Στη βάση αυτής της προσέγγισης, η Επιχείρηση αποφάσισε να μη χορηγεί βεβαιώσεις υδροδότησης νέων ξενοδοχειακών και τουριστικών μονάδων στις 3 Δημοτικές Ενότητες, ούτε ανεπιφύλακτα ούτε υπό αίρεση. Παράλληλα ανακαλούνται, για το μέλλον και χωρίς αναδρομική ισχύ, οι υπό αίρεση δεσμεύσεις που είχαν δοθεί κατά το παρελθόν.
Κάθε βεβαίωση αποκτά πλέον ημερομηνία λήξης. Η ισχύς κάθε βεβαίωσης δυνατότητας υδροδότησης ορίζεται σε 12 μήνες, με ρητή αναγραφή της ημερομηνίας λήξης στο σώμα του εγγράφου. Όπως επισημαίνεται, έως σήμερα εκτελούνται έργα με τίτλο βεβαιώσεις που εκδόθηκαν πριν από μία δεκαετία, όταν τα υδατικά δεδομένα του νησιού ήταν εντελώς διαφορετικά.
Καμία νέα σύνδεση δεν θα πραγματοποιείται χωρίς βεβαίωση εν ισχύι και χωρίς βεβαίωση οικονομικής ενημερότητας, η οποία θα ελέγχεται τόσο κατά την έκδοση όσο και κατά τη σύνδεση της παροχής. Η Διεύθυνση Υδάτων καταρτίζει επιπλέον ονομαστική απογραφή του συνόλου των βεβαιώσεων που έχουν εκδοθεί από το 2015 έως σήμερα, με τη δυναμικότητα, τη ζήτηση, την υδροληπτική ζώνη και την κατάσταση κάθε υπόθεσης, και κάθε περίπτωση θα εισαχθεί ονομαστικά στο Διοικητικό Συμβούλιο. Τέλος, η Επιχείρηση εκκινεί τη μελέτη εκτίμησης κινδύνου των λεκανών απορροής που επιβάλλει η ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία για το πόσιμο νερό, με προθεσμία την 12η Ιουλίου 2027, καθώς και την κατάρτιση ενιαίου υδατικού ισοζυγίου ανά ζώνη.

Τα στοιχεία που επικαλείται η Επιχείρηση
Η ΔΕΥΑΡ θεμελιώνει την απόφασή της σε μια σειρά διαπιστώσεων. Οι Δημοτικές Ενότητες Καλλιθέας, Λινδίων και Νότιας Ρόδου δεν είναι συνδεδεμένες με το Φράγμα Γαδουρά και υδροδοτούνται αποκλειστικά από υπόγειους υδροφορείς. Η σύμβαση κατασκευής των έργων της Β΄ Φάσης, που θα έφερνε το νερό του Φράγματος στις περιοχές αυτές, διαλύθηκε τον Ιούνιο του 2026, ενώ η επέκταση των Εγκαταστάσεων Επεξεργασίας Νερού παραμένει ανεκτέλεστη και η δυναμικότητά τους μένει στα 60.000 κυβικά μέτρα το εικοσιτετράωρο.
Παράλληλα, τα στοιχεία της Υπηρεσίας τεκμηριώνουν, κατά το δελτίο τύπου, μείωση της απόδοσης των γεωτρήσεων της τάξεως του 10 έως 20 τοις εκατό, προϊούσα υφαλμύρινση των παράκτιων υδροφορέων και υπερβάσεις παραμετρικών τιμών σε αγωγιμότητα, χλωριόντα και άλλες παραμέτρους, με χρονοσειρά επιδείνωσης από το 2023 έως σήμερα.

Η αφαλάτωση ως μοναδική διέξοδος
Η Επιχείρηση διατείνεται ότι «η πόρτα δεν κλείνει στις επενδύσεις» και ότι δεν ματαιώνει καμία επένδυση, αλλά θέτει τον όρο ότι καμία νέα μονάδα δεν θα στηριχθεί σε νερό που δεν υπάρχει. Η διέξοδος που προτείνεται στους ενδιαφερόμενους είναι η κάλυψη του συνόλου των αναγκών τους από ιδιόκτητη μονάδα αφαλάτωσης θαλασσινού ύδατος, με τις κατά νόμο αδειοδοτήσεις. Η ΔΕΥΑΡ δηλώνει ότι δεν προβάλλει αντίρρηση και χορηγεί τη βεβαίωση που απαιτεί η νομοθεσία για την αδειοδότηση, ζητώντας να ενσωματωθούν στην περιβαλλοντική αδειοδότηση συγκεκριμένοι όροι: υδροληψία αποκλειστικά από τα θαλάσσια παράκτια ύδατα, διάθεση της άλμης στη θάλασσα και καμία σύνδεση ή διασύνδεση με το δίκτυο της Επιχείρησης.
Ως προς την αποχέτευση, η σύνδεση παραμένει υποχρεωτική και θα χορηγείται εφόσον η αρμόδια Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων διαθέτει την απαιτούμενη δυναμικότητα. Η δεύτερη διαδρομή που αφήνει ανοιχτή η Επιχείρηση είναι η αναμονή της ολοκλήρωσης των έργων του Γαδουρά, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζεται χρονικός ορίζοντας, δεδομένου ότι η σχετική σύμβαση έχει διαλυθεί.
Στο ίδιο πλαίσιο, για να μην υποκατασταθεί το δίκτυο από ιδιωτικές γεωτρήσεις στους ίδιους καταπονημένους υδροφορείς, η ΔΕΥΑΡ αποφάσισε να γνωμοδοτεί αρνητικά, με τεχνική τεκμηρίωση, σε κάθε αίτημα ιδιωτικής υδροληψίας από υπόγειο υδατικό σύστημα των 3 Δημοτικών Ενοτήτων. Ζητεί μάλιστα από τον Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου την έκδοση κανονιστικής πράξης επιβολής μέτρων και περιορισμών, ώστε να απαγορευθεί η ανόρυξη νέων υδροληπτικών έργων και η αύξηση των απολήψεων στις περιοχές αυτές.
Το ζήτημα της διαδικασίας
Ο κ. Βαγιανός, στη δήλωσή του, υποστηρίζει ότι «η βεβαίωση υδροδότησης δεν είναι πράξη χάριτος και δεν είναι εμπορική διαπραγμάτευση», αλλά «πιστοποίηση ενός αντικειμενικού γεγονότος, ότι υπάρχει νερό». Προσθέτει ότι η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηρίζεται σε υποδομές που δεν έχουν κατασκευαστεί και ότι κάτι τέτοιο «δεν είναι ανάπτυξη, είναι δανεισμός από το αύριο του νησιού».
Το ερώτημα όμως που τίθεται από πολλές πλευρές είναι γιατί μια απόφαση με τόσο ευρείες συνέπειες για την τουριστική οικονομία του νησιού έφτασε στη δημοσιότητα ως τετελεσμένο, με ένα δελτίο τύπου της Επιχείρησης, και όχι ως αποτέλεσμα μιας ανοιχτής διαδικασίας. Δεν προηγήθηκε, κατά πληροφορίες, διαβούλευση με τους φορείς του τουρισμού. Δεν παρουσιάστηκε δημόσια αναζήτηση ενδιάμεσων ή μεταβατικών μέτρων που θα μπορούσαν να αμβλύνουν τις επιπτώσεις σε επενδύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη. Και, κυρίως, το ζήτημα δεν φαίνεται να τέθηκε πρώτα στην ίδια τη δημοτική παράταξη, ώστε να ανακοινωθεί από τον ίδιο τον δήμαρχο ως συνολική πολιτική θέση της δημοτικής αρχής. Μια τέτοιας κλίμακας απόφαση δεν είναι τεχνικό ζήτημα μιας δημοτικής επιχείρησης, είναι πολιτική επιλογή για το αναπτυξιακό μοντέλο της Ρόδου.
Το θέμα απασχολεί ήδη έντονα τον ξενοδοχειακό κλάδο, ο οποίος βρέθηκε προ εκπλήξεως, με επενδυτικά σχέδια σε διάφορα στάδια ωρίμανσης να μπαίνουν αιφνιδίως σε καθεστώς αβεβαιότητας. Η αφωνία του Δ.Σ. και του προέδρου του κ. Γιάννη Παπαβασιλείου επί του παρόντος δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως σύμφωνη γνώμη. Το γεγονός ότι δεν έχει διατυπωθεί ακόμη δημόσια τοποθέτηση δεν σημαίνει ότι η απόφαση έχει γίνει αποδεκτή, ούτε ότι ο τρόπος με τον οποίο ανακοινώθηκε θεωρείται ορθός. Είναι μάλλον ένδειξη ότι το ζήτημα εξετάζεται στη σοβαρότητά του, πριν από οποιαδήποτε επίσημη αντίδραση.