Στη β’ φάση τα μεγάλα έργα διαχείρισης απορριμμάτων σε Κω–Κάλυμνο και Μύκονο–Πάρο–Σύρο

• Γιώργος Χατζημάρκος: «Μέσα στο 2027 να κλείσει η συζήτηση και στα τέσσερα έργα ΣΔΙΤ» • Πέντε οικονομικοί φορείς περνούν στον ανταγωνιστικό διάλογο

Σημαντικό βήμα για τον συνολικό σχεδιασμό της διαχείρισης των απορριμμάτων στο Νότιο Αιγαίο αποτελεί η μετάβαση στη β’ φάση των διαγωνιστικών διαδικασιών για δύο ακόμη έργα ΣΔΙΤ, που αφορούν στην Κω και στην Κάλυμνο, καθώς και στη Μύκονο, στην Πάρο και στη Σύρο.
Η εξέλιξη συζητήθηκε κατά τη συνεδρίαση της Περιφερειακής Επιτροπής Νοτίου Αιγαίου, όπου παράλληλα αναπτύχθηκε εκτενής πολιτική συζήτηση για τον ρόλο της Περιφέρειας, του ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου και των δήμων στη διαχείριση των απορριμμάτων.
Η Περιφερειακή Επιτροπή ενέκρινε την πρόσκληση συμμετοχής στη β’ φάση του δημόσιου διεθνούς διαγωνισμού για το έργο των Μονάδων Ολοκληρωμένης Ανακύκλωσης και Ανάκτησης Αποβλήτων των Δήμων Κω και Καλυμνίων μέσω ΣΔΙΤ, καθώς και την αντίστοιχη διαδικασία για τις υποδομές μεταφόρτωσης και επεξεργασίας αποβλήτων στη Μύκονο, την Πάρο και τη Σύρο.
Πέντε υποψήφιοι στον ανταγωνιστικό διάλογο
Όπως ειπώθηκε, η πρώτη φάση του διαγωνισμού για Κω και Κάλυμνο έχει ολοκληρωθεί και έχουν προεπιλεγεί πέντε οικονομικοί φορείς. Οι πέντε υποψήφιοι καλούνται πλέον να συμμετέχουν στην δεύτερη φάση και ειδικότερα στο στάδιο του ανταγωνιστικού διαλόγου.
Το έργο αποτελεί ολοκληρωμένη παρέμβαση, καθώς περιλαμβάνει τη μελέτη, τη χρηματοδότηση, την κατασκευή, τη συντήρηση και τη λειτουργία των νέων υποδομών για περίοδο 27 ετών. Προβλέπεται η κατασκευή και λειτουργία μονάδας ανάκτησης και ανακύκλωσης αποβλήτων στην Κω, μονάδας προεπεξεργασίας, ανάκτησης και ανακύκλωσης στην Κάλυμνο, καθώς και νέου κυττάρου στην Κω.
Η συνολική δυναμικότητα των υποδομών υπολογίζεται σε περίπου 46.000 τόνους αποβλήτων ετησίως, σηματοδοτώντας, σύμφωνα με την εισήγηση, τη μετάβαση από την απλή διαχείριση των απορριμμάτων σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα επεξεργασίας, ανάκτησης και ανακύκλωσης.
Ο προϋπολογισμός του συγκεκριμένου έργου ανέρχεται σε 110,06 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η δημόσια συμμετοχή στη χρηματοδότηση αποτελεί σημαντικό στοιχείο του σχεδιασμού, ενώ η τελική οικονομική και χρηματοδοτική δομή δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Ακριβώς αυτό αποτελεί αντικείμενο του ανταγωνιστικού διαλόγου, κατά τον οποίο θα εξεταστούν οι τεχνικές λύσεις, το χρονοδιάγραμμα μελέτης και κατασκευής, οι απαιτήσεις λειτουργίας και συντήρησης, οι δείκτες απόδοσης, η κατανομή των κινδύνων και το οικονομικό μοντέλο.
61.000 τόνοι ετησίως για Μύκονο, Πάρο και Σύρο
Αντίστοιχη είναι η διαδικασία για το δεύτερο έργο, το οποίο αφορά στις Μύκονο, Πάρο και Σύρο.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η κατασκευή και λειτουργία τριών μονάδων ανάκτησης και ανακύκλωσης, σε Σύρο, Μύκονο και Πάρο, καθώς και η λειτουργία σταθμού μεταφόρτωσης στη Μύκονο. Η συνολική δυναμικότητα των υποδομών ανέρχεται σε περίπου 61.000 τόνους αποβλήτων ετησίως, ενώ ο προϋπολογισμός του έργου φτάνει τα 157,2 εκατ. ευρώ. Η δημόσια συμμετοχή υπολογίζεται σε 80%, έναντι 20% του ιδιώτη.
Η μετάβαση των δύο έργων στη β’ φάση σημαίνει ότι πλέον ανοίγει ουσιαστικά ο διάλογος με τους υποψήφιους αναδόχους για τον τρόπο με τον οποίο θα υλοποιηθούν οι υποδομές.
Το ζήτημα της χωροθέτησης και ο ρόλος των δήμων
Σημαντικό μέρος της συζήτησης στην Περιφερειακή Επιτροπή αφορούσε στη χωροθέτηση των νέων εγκαταστάσεων και κυρίως στο κατά πόσο οι υφιστάμενοι χώροι επαρκούν για να φιλοξενήσουν τις νέες μονάδες.
Το θέμα παραμένει ανοικτό στο πλαίσιο του ανταγωνιστικού διαλόγου, καθώς θα πρέπει να εξεταστούν οι πραγματικές δυνατότητες των διαθέσιμων χώρων. Ιδιαίτερα για τη Σύρο, όπως σημείωσε, ο χώρος που έχει παραδοθεί στον ΦΟΔΣΑ είναι συγκεκριμένος και περιορισμένος.
Η διαδικασία επιτρέπει στους συμμετέχοντες να καταθέσουν διαφορετικές τεχνικές προτάσεις και, εφόσον θεωρούν ότι η προτεινόμενη θέση δεν είναι κατάλληλη, να προτείνουν εναλλακτική λύση.
Επί του θέματος, συζητήθηκε, το κατά πόσο και με ποιον τρόπο λαμβάνεται υπόψη η άποψη των δήμων και των τοπικών κοινωνιών στη διαδικασία.
Ο περιφερειάρχης κ. Γιώργος Χατζημάρκος υποστήριξε ότι η τοπική αυτοδιοίκηση δεν έχει αποκλειστεί από τη διαδικασία, επισημαίνοντας ότι ο ΦΟΔΣΑ αποτελεί έναν θεσμό στον οποίο συμμετέχουν εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης.
«Η διαδικασία των ΣΔΙΤ είναι πολύ ανοιχτή, πάρα πολύ ανοιχτή», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι στον ανταγωνιστικό διάλογο οι συμμετέχοντες έχουν τη δυνατότητα να καταθέσουν προτάσεις, τεχνικές λύσεις και εναλλακτικές προσεγγίσεις.
Ο κ. Χατζημάρκος ανέφερε ακόμη ότι σε όλα τα έργα έχει προηγηθεί συνεννόηση με τις δημοτικές αρχές για τις θέσεις που προτάθηκαν, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «η χωροθέτηση» έγινε σε συνεννόηση με τους δήμους.
Στο στόχαστρο της αντιπαράθεσης, παραμένει ο ΦΟΔΣΑ
Η συζήτηση, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στα τεχνικά χαρακτηριστικά των έργων. Ο περιφερειάρχης εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση σε όσους ασκούν κριτική στον ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, υποστηρίζοντας ότι μεγάλο μέρος των δημόσιων αναφορών για τη λειτουργία του οργανισμού είναι ανακριβές.
«Είναι άλλο πράγμα το ψέμα και είναι άλλο πράγμα η διαφορετική άποψη», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η κριτική είναι θεμιτή, αλλά όχι, όπως είπε, η διάδοση ανακριβειών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην κατάσταση που, σύμφωνα με τον ίδιο, παρέλαβε ο ΦΟΔΣΑ στην Κω το 2024, περιγράφοντας μια κατάσταση ανεξέλεγκτης χωματερής χωρίς τις απαιτούμενες υποδομές και διαδικασίες λειτουργίας.
Ο κ. Χατζημάρκος υποστήριξε ότι μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα έγιναν παρεμβάσεις, αποκαταστάθηκαν μηχανήματα και υποδομές, αντιμετωπίστηκε το ζήτημα των στραγγισμάτων και οργανώθηκε η λειτουργία του χώρου. Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε και στη μεταφορά απορριμμάτων από την Κάλυμνο στην Κω.
Όπως υποστήριξε, η μεταφορά ξεκίνησε αφού ολοκληρώθηκαν τα έργα αποκατάστασης και λήφθηκαν τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος. Παράλληλα, ανέφερε ότι το κόστος διαχείρισης που αναλογεί στην Κάλυμνο θα επιβαρύνει την ίδια και όχι τους πολίτες της Κω συνολικά.
«Να κλείσει η συζήτηση μέσα στο 2027»
Ο περιφερειάρχης συνέδεσε την προσπάθεια για τις νέες υποδομές με την ανάγκη αλλαγής της συνολικής εικόνας των νησιών στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων.
Άσκησε παράλληλα κριτική στον λαϊκισμό που, όπως είπε, έχει χαρακτηρίσει επί χρόνια τη σχετική συζήτηση, υποστηρίζοντας ότι το περιβαλλοντικό ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με όρους τοπικών αντιπαραθέσεων.
«Η πραγματική ζωή, τα προβλήματα στην πραγματική ζωή, απαιτούν ανάληψη πρωτοβουλίας», τόνισε.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Σαντορίνη και στην Κάλυμνο, υποστηρίζοντας ότι επί δεκαετίες οι τοπικές διαδικασίες δεν κατέληξαν σε οριστική λύση για τη διαχείριση των απορριμμάτων. Κατά την τοποθέτησή του υποστήριξε ότι η δημιουργία του ΦΟΔΣΑ έδωσε τη δυνατότητα να προχωρήσουν διαδικασίες που είχαν παραμείνει στάσιμες.
Κλείνοντας, ο κ. Χατζημάρκος έθεσε ως στόχο την ολοκλήρωση των διαδικασιών για τα τέσσερα έργα ΣΔΙΤ μέσα στο 2027.
«Μέσα στο 2027 να κλείσει η συζήτηση και στα τέσσερα αυτά έργα ΣΔΙΤ και για όλα τα νησιά τα οποία αναφέρονται αυτά τα ΣΔΙΤ, να περάσουμε πια στο στάδιο της υλοποίησης ονείρων», ανέφερε.
Η συνεδρίαση κατέδειξε έτσι ότι ο σχεδιασμός για τη διαχείριση των απορριμμάτων στο Νότιο Αιγαίο περνά πλέον σε ένα κρίσιμο στάδιο. Από τη μία πλευρά, οι διαγωνισμοί προχωρούν στον ανταγωνιστικό διάλογο και δημιουργείται η προοπτική μεγάλων επενδύσεων σε νέες υποδομές. Από την άλλη, παραμένουν ανοικτά ζητήματα χωροθέτησης, τεχνικών λύσεων και της σχέσης μεταξύ των δύο βαθμών αυτοδιοίκησης.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να είναι καθοριστικό, καθώς οι προτάσεις των υποψήφιων οικονομικών φορέων θα κληθούν να μετατρέψουν τον μέχρι σήμερα σχεδιασμό σε συγκεκριμένη τεχνική και οικονομική λύση, με τελικό ζητούμενο την οριστική μετάβαση των νησιών από το μοντέλο της χωματερής σε ένα σύγχρονο σύστημα διαχείρισης, ανάκτησης και ανακύκλωσης αποβλήτων.
Τα θέματα πέρασαν ομοφώνως, ενώ αναμένεται να πραγματοποιηθεί η γενική συνέλευση του ΦΟΔΣΑ. Ο κ. Χατζημάρκος επισκέπτεται την Κω και την Κάλυμνο για το θέμα.