ΕΕ: Φέρνει μέτρα που «παγώνουν» τα Airbnb

«Χείρα βοη­θεί­ας» θα δώσει η ΕΕ σε μη­τρο­πό­λεις που αντι­με­τω­πί­ζουν πρό­βλη­μα με τη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση, τύπου Airbnb, καθώς προ­ε­τοι­μά­ζει νέα νο­μο­θε­σία με αυ­στη­ρά μέτρα για να βοη­θή­σει τα κράτη-μέλη που αντι­με­τω­πί­ζουν έλ­λει­ψη κα­τοι­κιών.

Οι βρα­χυ­πρό­θε­σμες ενοι­κιά­σεις έχουν με­τα­τρα­πεί σε πεδίο νο­μι­κής δια­μά­χης με­τα­ξύ των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σε­ων και των το­πι­κών διοι­κή­σε­ων που επι­διώ­κουν να μειώ­σουν τις πιέ­σεις στον τομέα της στέ­γα­σης, με τις δια­μά­χες αυτές να πα­ρα­τεί­νο­νται συχνά για χρό­νια και με αβέ­βαια απο­τε­λέ­σμα­τα.

Ο επι­κεί­με­νος νόμος της ΕΕ, γνω­στός ως «Νόμος για την Προ­σι­τή Στέ­γα­ση», θα κα­θο­ρί­σει κρι­τή­ρια που θα μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποιούν οι πό­λεις και οι πε­ρι­φέ­ρειες για να εφαρ­μό­ζουν ανα­λο­γι­κά μέτρα με σκοπό την ανα­κού­φι­ση αυτών των πιέ­σε­ων, σύμ­φω­να με άτομα που έχουν ενη­με­ρω­θεί για τις συ­ζη­τή­σεις.

Ενώ οι βρα­χυ­πρό­θε­σμες μι­σθώ­σεις αντι­προ­σω­πεύ­ουν μόλις το 1,2% του συ­νο­λι­κού αριθ­μού κα­τοι­κιών σε ολό­κλη­ρη την ΕΕ, σε ορι­σμέ­νους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς όπως το Σο­ρέ­ντο στην Ιτα­λία, το Ντου­μπρόβ­νικ στην Κρο­α­τία και η Φου­ερ­τε­βε­ντού­ρα στις Κα­να­ρί­ους Νή­σους, οι ενοι­κιά­σεις για δια­κο­πές μπο­ρούν να αντι­προ­σω­πεύ­ουν έως και το 20% του συ­νο­λι­κού απο­θέ­μα­τος κα­τοι­κιών, σύμ­φω­να με το Κοινό Κέ­ντρο Ερευ­νών (JRC) της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής.

Οι το­πι­κές αρχές υπο­στη­ρί­ζουν ότι οι ενοι­κιά­σεις για δια­κο­πές επι­δει­νώ­νουν την έλ­λει­ψη κα­τοι­κιών και ωθούν προς τα πάνω τις τιμές για τους ντό­πιους, αν και οι πλατ­φόρ­μες ενοι­κί­α­σης αμ­φι­σβη­τούν αυτό το επι­χεί­ρη­μα.

Η ΕΕ για τις με­γά­λες πό­λεις

Πό­λεις όπως το Άμ­στερ­νταμ, το Βε­ρο­λί­νο, οι Βρυ­ξέλ­λες, η Φλω­ρε­ντία, το Πα­ρί­σι και η Αθήνα έχουν αντι­δρά­σει τα τε­λευ­ταία χρό­νια επι­βάλ­λο­ντας μέτρα προς την κα­τεύ­θυν­ση αυτή. Από τον πε­ριο­ρι­σμό του αριθ­μού των του­ρι­στι­κών ενοι­κιά­σε­ων μέσω ενός συ­στή­μα­τος αδειο­δό­τη­σης, έως τον πε­ριο­ρι­σμό του αριθ­μού των δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων για τις οποί­ες μπο­ρεί να ενοι­κια­στεί ένα συ­γκε­κρι­μέ­νο δια­μέ­ρι­σμα.

Η Βαρ­κε­λώ­νη στο­χεύ­ει στην πλήρη κα­τάρ­γη­ση των ενοι­κιά­σε­ων δια­με­ρι­σμά­των σε του­ρί­στες έως το 2028. Ωστό­σο, πολλά από αυτά τα μέτρα έχουν απο­τε­λέ­σει αντι­κεί­με­νο νο­μι­κών ενερ­γειών από ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των και του­ρι­στι­κούς φο­ρείς, οι οποί­οι υπο­στη­ρί­ζουν ότι πα­ρα­βιά­ζουν την ελευ­θε­ρία πα­ρο­χής υπη­ρε­σιών που προ­στα­τεύ­ε­ται από το δί­καιο της ΕΕ.

«Ό,τι κι αν κά­νου­με για να πε­ριο­ρί­σου­με τις τη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση, ακο­λου­θεί έφεση», δή­λω­σε στους FT ο Jiacopo Vicini, δη­μο­τι­κός σύμ­βου­λος αρ­μό­διος για τον του­ρι­σμό στη Φλω­ρε­ντία.  Η ιτα­λι­κή πόλη θέ­σπι­σε πέ­ρυ­σι ένα σύ­στη­μα αδειο­δό­τη­σης για τις βρα­χυ­πρό­θε­σμες ενοι­κιά­σεις και επέ­βα­λε μο­ρα­τό­ριουμ σε οποια­δή­πο­τε νέα προ­σθή­κη στο ιστο­ρι­κό κέ­ντρο της, αντι­με­τώ­πι­σε ωστό­σο δε­κά­δες εφέ­σε­ων από ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των και του­ρι­στι­κούς φο­ρείς.

Το πε­ρι­φε­ρεια­κό δι­κα­στή­ριο της Το­σκά­νης απο­φάν­θη­κε υπέρ του δη­μο­τι­κού συμ­βου­λί­ου της Φλω­ρε­ντί­ας, αλλά πρό­κει­ται μόνο για το πρώτο επί­πε­δο δι­κα­στι­κού ελέγ­χου, με απο­τέ­λε­σμα η πόλη να πα­ρα­μέ­νει εκτε­θει­μέ­νη σε πε­ραι­τέ­ρω αγω­γές. Έκτο­τε, η πόλη έχει επε­κτεί­νει τη μο­ρα­τό­ριουμ στο 44% του οι­κι­στι­κού της απο­θέ­μα­τος και ανα­μέ­νει νέες νο­μι­κές προ­σφυ­γές.

Τα ανα­λο­γι­κά μέτρα

Οι δι­κα­στι­κές απο­φά­σεις σε ολό­κλη­ρη την Ένωση έχουν είναι ανά­μει­κτες ή ασα­φείς. Σε μια ιστο­ρι­κή υπό­θε­ση το 2020, το ανώ­τα­το δι­κα­στή­ριο της ΕΕ επι­κύ­ρω­σε το­πι­κά μέτρα που πε­ριο­ρί­ζουν τις βρα­χυ­πρό­θε­σμες μι­σθώ­σεις με την αι­τιο­λο­γία της έλ­λει­ψης κα­τοι­κιών, υπό την προ­ϋ­πό­θε­ση ότι τα μέτρα είναι ανα­λο­γι­κά.

Ωστό­σο, το τι ση­μαί­νει «ανα­λο­γι­κό» πα­ρα­μέ­νει ανοι­χτό σε νο­μι­κές δια­μά­χες, με απο­τέ­λε­σμα οι πό­λεις να βρί­σκο­νται σε κα­τά­στα­ση «ανα­γνω­ρι­σμέ­νης αρ­μο­διό­τη­τας αλλά μό­νι­μης αβε­βαιό­τη­τας», όπως δή­λω­σε η Lorène Derhy, δι­κη­γό­ρος ει­δι­κευ­μέ­νη στο δί­καιο ακι­νή­των στη Γαλ­λία. Αυτό μπο­ρεί να οδη­γή­σει τις αρχές να υιο­θε­τούν υπερ­βο­λι­κά συ­ντη­ρη­τι­κή στάση.

«Οι αρχές που δεν δια­θέ­τουν τους νο­μι­κούς πό­ρους για να δια­σφα­λί­σουν ένα φι­λό­δο­ξο σχέ­διο συ­γκρα­τού­νται. Υιο­θε­τούν κα­νό­νες που υπο­λεί­πο­νται των ορίων που τους επι­τρέ­πει ο νόμος, απλώς από φόβο να αμ­φι­σβη­τη­θούν», πρό­σθε­σε η Derhy.

Ο Vicini από τη Φλω­ρε­ντία εξή­γη­σε ότι είναι «ου­σιώ­δες» η ΕΕ να «ανα­γνω­ρί­σει τη δυ­να­τό­τη­τα» των το­πι­κών διοι­κή­σε­ων να επι­βάλ­λουν πε­ριο­ρι­σμούς στις βρα­χυ­πρό­θε­σμες μι­σθώ­σεις, αν και ανα­γνώ­ρι­σε ότι δεν είναι δυ­να­τόν «να θε­σπι­στεί ο ίδιος κα­νο­νι­σμός για όλες τις πό­λεις, καθώς οι πε­ρι­πτώ­σεις δια­φέ­ρουν ση­μα­ντι­κά».

Οι τιμές των κα­τοι­κιών

Σε ολό­κλη­ρη την ΕΕ, οι τιμές των κα­τοι­κιών αυ­ξή­θη­καν κατά σχε­δόν τα δύο τρίτα με­τα­ξύ 2015 και 2025, ενώ τα ενοί­κια αυ­ξή­θη­καν κατά πε­ρισ­σό­τε­ρο από το ένα πέμ­πτο κατά την ίδια πε­ρί­ο­δο, σύμ­φω­να με την Eurostat. Οι τιμές των κα­τοι­κιών σε πολλά κράτη μέλη έχουν αυ­ξη­θεί τα­χύ­τε­ρα από το ει­σό­δη­μα των νοι­κο­κυ­ριών, απο­κλεί­ο­ντας τις νε­ό­τε­ρες γε­νιές από την αγορά κα­τοι­κιών.

Ο κύ­ριος λόγος είναι η κα­θυ­στέ­ρη­ση στην προ­σφο­ρά κα­τοι­κιών, η οποία δυ­σκο­λεύ­ε­ται να αντα­πο­κρι­θεί στην αυ­ξα­νό­με­νη ζή­τη­ση λόγω πο­λε­ο­δο­μι­κών πε­ριο­ρι­σμών, ει­δι­κά σε πυ­κνο­κα­τοι­κη­μέ­νες αστι­κές πε­ριο­χές.

Ωστό­σο, έρευ­να του JRC δια­πί­στω­σε θε­τι­κή συ­σχέ­τι­ση με­τα­ξύ της επι­κρά­τη­σης των βρα­χυ­πρό­θε­σμων ενοι­κιά­σε­ων και του υψη­λό­τε­ρου κό­στους στέ­γα­σης, αν και η συ­σχέ­τι­ση αυτή είναι ισχυ­ρό­τε­ρη για τις τιμές πώ­λη­σης παρά για τα ενοί­κια μα­κρο­πρό­θε­σμα.

Ωστό­σο, πλατ­φόρ­μες όπως η Airbnb αμ­φι­σβη­τούν ότι οι βρα­χυ­πρό­θε­σμες μι­σθώ­σεις ευ­θύ­νο­νται για την έλ­λει­ψη κα­τοι­κιών και επι­ση­μαί­νουν την οι­κο­νο­μι­κή ώθηση που προ­σφέ­ρει ο του­ρι­σμός. Ο Γιώρ­γος Μαύ­ρος, επι­κε­φα­λής κυ­βερ­νη­τι­κών υπο­θέ­σε­ων της ΕΕ στην Airbnb, δή­λω­σε ότι «είναι πολύ απί­θα­νο οι εξαι­ρε­τι­κά αυ­στη­ροί πε­ριο­ρι­σμοί στις βρα­χυ­πρό­θε­σμες μι­σθώ­σεις να επη­ρε­ά­σουν ου­σια­στι­κά τις τιμές των κα­τοι­κιών». Πρό­σθε­σε: «Από την άλλη πλευ­ρά, έχουν πραγ­μα­τι­κό, πολύ συ­γκε­κρι­μέ­νο οι­κο­νο­μι­κό αντί­κτυ­πο σε αυτές τις πό­λεις».

Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση Εξο­χι­κών Κα­τοι­κιών, μια ομάδα πί­ε­σης, δή­λω­σε ότι, ενώ οι βρα­χυ­πρό­θε­σμες ενοι­κιά­σεις «εν­δέ­χε­ται να δια­δρα­μα­τί­ζουν κά­ποιο ρόλο, υπάρ­χουν ση­μα­ντι­κά με­γα­λύ­τε­ρα προ­βλή­μα­τα», επι­ση­μαί­νο­ντας ότι το πο­σο­στό των κενών κα­τοι­κιών ανέρ­χε­ται κατά μέσο όρο στο 20% σε ολό­κλη­ρη την ΕΕ.

Πηγή: ot.gr