Eurostat: Στην κορυφή της Ευρώπης το Νότιο Αιγαίο στον Τουρισμό – Πρώτη και δεύτερη θέση για τις ελληνικές νησιωτικές Περιφέρειες

Την εξαι­ρε­τι­κά ισχυ­ρή θέση που έχουν κα­τα­κτή­σει οι ελ­λη­νι­κοί νη­σιω­τι­κοί προ­ο­ρι­σμοί στην ευ­ρω­παϊ­κή του­ρι­στι­κή αγορά επι­βε­βαιώ­νουν τα νε­ό­τε­ρα πε­ρι­φε­ρεια­κά στοι­χεία της Eurostat για το 2024, με την Ελ­λά­δα να κα­τα­λαμ­βά­νει τις δύο πρώ­τες θέ­σεις στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση στον δεί­κτη του­ρι­στι­κής έντα­σης.

Το Νότιο Αι­γαίο βρί­σκε­ται στην κο­ρυ­φή της Ε.Ε., με 127,2 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις σε του­ρι­στι­κά κα­τα­λύ­μα­τα ανά μό­νι­μο κά­τοι­κο, ενώ ακο­λου­θούν στη δεύ­τε­ρη θέση τα Ιόνια Νησιά με 102,6 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις ανά κά­τοι­κο. Στην τρίτη θέση βρί­σκε­ται η ιτα­λι­κή Provincia Autonoma di Bolzano/Bozen με 68,9.

Πρό­κει­ται για έναν δεί­κτη που δεν μετρά ούτε την «ποιό­τη­τα ζωής» ούτε από μόνος του τον «υπερ­του­ρι­σμό». Μετρά τη σχέση με­τα­ξύ των δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων που πραγ­μα­το­ποιού­νται σε επί­ση­μα του­ρι­στι­κά κα­τα­λύ­μα­τα και του μό­νι­μου πλη­θυ­σμού κάθε Πε­ρι­φέ­ρειας. Υπό αυτή την έν­νοια, οι πολύ υψη­λές επι­δό­σεις του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και των Ιο­νί­ων Νήσων κα­τα­γρά­φουν πρω­τί­στως το εξαι­ρε­τι­κά με­γά­λο του­ρι­στι­κό απο­τύ­πω­μα και τη διε­θνή ελ­κυ­στι­κό­τη­τα των δύο ελ­λη­νι­κών Πε­ρι­φε­ρειών σε σχέση με το δη­μο­γρα­φι­κό τους μέ­γε­θος.

Η δια­φο­ρά είναι εντυ­πω­σια­κή. Το Νότιο Αι­γαίο εμ­φα­νί­ζει του­ρι­στι­κή έντα­ση σχε­δόν 19 φορές υψη­λό­τε­ρη από τον μέσο όρο της Ε.Ε., καθώς σε επί­πε­δο Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης ο αντί­στοι­χος δεί­κτης δια­μορ­φώ­θη­κε το 2024 στις 6,725 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις ανά κά­τοι­κο. Η Eurostat κα­τα­γρά­φει συ­νο­λι­κά επτά Πε­ρι­φέ­ρειες της Ε.Ε. με πε­ρισ­σό­τε­ρες από 50 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις ανά κά­τοι­κο: το Νότιο Αι­γαίο, τα Ιόνια Νησιά και την Κρήτη στην Ελ­λά­δα, το Bolzano/Bozen στην Ιτα­λία, το Tirol στην Αυ­στρία, την Jadranska Hrvatska στην Κρο­α­τία και τις Βα­λε­α­ρί­δες στην Ισπα­νία.

Η πα­ρου­σία τριών ελ­λη­νι­κών νη­σιω­τι­κών Πε­ρι­φε­ρειών σε αυτή τη μικρή ομάδα είναι εν­δει­κτι­κή της θέσης που κα­τέ­χει ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός στην ευ­ρω­παϊ­κή αγορά.

Τι ακρι­βώς μετρά η Eurostat

Η του­ρι­στι­κή έντα­ση —tourism intensity— υπο­λο­γί­ζε­ται διαι­ρώ­ντας το σύ­νο­λο των δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων σε του­ρι­στι­κά κα­τα­λύ­μα­τα μιας πε­ριο­χής με τον αριθ­μό των μο­νί­μων κα­τοί­κων της.

Στα κα­τα­λύ­μα­τα που κα­λύ­πτουν οι ευ­ρω­παϊ­κές στα­τι­στι­κές πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται ξε­νο­δο­χεία και πα­ρό­μοια κα­τα­λύ­μα­τα, κα­τα­λύ­μα­τα δια­κο­πών και άλλες μο­νά­δες βρα­χεί­ας δια­μο­νής, καθώς και κά­μπινγκ και χώροι για τρο­χό­σπι­τα. Τα πε­ρι­φε­ρεια­κά στοι­χεία κα­τα­γρά­φο­νται σε επί­πε­δο NUTS 2, δη­λα­δή στις βα­σι­κές πε­ρι­φέ­ρειες που χρη­σι­μο­ποιεί η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση για στα­τι­στι­κή ανά­λυ­ση και πε­ρι­φε­ρεια­κές πο­λι­τι­κές.

Επο­μέ­νως, οι 127,2 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου δεν ση­μαί­νουν ότι κάθε κά­τοι­κος φι­λο­ξε­νεί 127 του­ρί­στες. Απο­τε­λούν έναν λόγο με­τα­ξύ του συ­νο­λι­κού όγκου των κα­τα­γε­γραμ­μέ­νων του­ρι­στι­κών δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων και του μό­νι­μου πλη­θυ­σμού.

Για νη­σιω­τι­κές οι­κο­νο­μί­ες με σχε­τι­κά μικρό μό­νι­μο πλη­θυ­σμό και εκα­τομ­μύ­ρια δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις από το εξω­τε­ρι­κό, είναι ανα­με­νό­με­νο ο δεί­κτης να δια­μορ­φώ­νε­ται σε πολύ υψηλά επί­πε­δα.

Το Νότιο Αι­γαίο απο­τε­λεί ευ­ρω­παϊ­κή του­ρι­στι­κή υπερ­δύ­να­μη

Πίσω από την πρω­τιά του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου βρί­σκε­ται μια Πε­ρι­φέ­ρεια που συ­γκε­ντρώ­νει ορι­σμέ­να από τα ισχυ­ρό­τε­ρα διε­θνή brands του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού: Ρόδος, Κως, Μύ­κο­νος, Σα­ντο­ρί­νη, Πάρος, Νάξος και δε­κά­δες ακόμη προ­ο­ρι­σμοί των Κυ­κλά­δων και των Δω­δε­κα­νή­σων.

Η πρω­τιά απο­κτά ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη ση­μα­σία εάν συ­νε­κτι­μη­θεί ο διε­θνής χα­ρα­κτή­ρας της του­ρι­στι­κής ζή­τη­σης. Σύμ­φω­να με τη Eurostat, το 92,2% των δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων στο Νότιο Αι­γαίο το 2024 πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε από αλ­λο­δα­πούς επι­σκέ­πτες. Στα Ιόνια Νησιά το αντί­στοι­χο πο­σο­στό ανήλ­θε σε 93,5%, ενώ στην Κρήτη έφθα­σε ακόμη υψη­λό­τε­ρα, στο 94,4%.

Τα στοι­χεία αυτά δεί­χνουν ότι το υψηλό επί­πε­δο του­ρι­στι­κής έντα­σης δεν οφεί­λε­ται απλώς στην εσω­τε­ρι­κή με­τα­κί­νη­ση του ελ­λη­νι­κού πλη­θυ­σμού. Πρό­κει­ται για Πε­ρι­φέ­ρειες με έντο­να εξα­γω­γι­κό χα­ρα­κτή­ρα, οι οποί­ες αντλούν το συ­ντρι­πτι­κά με­γα­λύ­τε­ρο τμήμα της του­ρι­στι­κής τους δρα­στη­ριό­τη­τας από τις διε­θνείς αγο­ρές.

Η Eurostat κα­τα­γρά­φει επί­σης ότι το Νότιο Αι­γαίο και η Κρήτη βρί­σκο­νται με­τα­ξύ των ευ­ρω­παϊ­κών Πε­ρι­φε­ρειών που ξε­πέ­ρα­σαν τις 20 εκα­τομ­μύ­ρια δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις ξένων επι­σκε­πτών το 2024.

Σε μια ευ­ρω­παϊ­κή αγορά 3 δισ. δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων

Η επί­δο­ση των ελ­λη­νι­κών Πε­ρι­φε­ρειών απο­κτά ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα μέσα στο συ­νο­λι­κό μέ­γε­θος της ευ­ρω­παϊ­κής του­ρι­στι­κής αγο­ράς.

Το 2024 οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις σε του­ρι­στι­κά κα­τα­λύ­μα­τα στην Ε.Ε. ξε­πέ­ρα­σαν για πρώτη φορά τα 3 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια, ση­μειώ­νο­ντας αύ­ξη­ση 2,2% σε σύ­γκρι­ση με το 2023. Η αύ­ξη­ση προ­ήλ­θε σχε­δόν απο­κλει­στι­κά από τους διε­θνείς τα­ξι­διώ­τες, των οποί­ων οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις αυ­ξή­θη­καν κατά 67,2 εκα­τομ­μύ­ρια ή 4,9%.

Οι με­γα­λύ­τε­ρες εθνι­κές αγο­ρές σε από­λυ­το αριθ­μό δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων ήταν:

Οι τέσ­σε­ρις αυτές χώρες συ­γκέ­ντρω­σαν το 61,6% του συ­νό­λου των του­ρι­στι­κών δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση.

Άλλο όμως είναι ο συ­νο­λι­κός όγκος και άλλο η του­ρι­στι­κή έντα­ση. Και ακρι­βώς στη δεύ­τε­ρη κα­τη­γο­ρία τα ελ­λη­νι­κά νησιά ανα­δει­κνύ­ο­νται πρω­τα­γω­νι­στές, καθώς δια­θέ­τουν δυ­σα­νά­λο­γα με­γά­λη του­ρι­στι­κή οι­κο­νο­μία σε σχέση με τον μό­νι­μο πλη­θυ­σμό τους.

Υψηλή του­ρι­στι­κή έντα­ση δεν ση­μαί­νει αυ­το­μά­τως υπερ­του­ρι­σμό

Η συ­γκε­κρι­μέ­νη διά­κρι­ση είναι ου­σια­στι­κή για την ορθή ανά­γνω­ση των στοι­χεί­ων.

Η ίδια η ευ­ρω­παϊ­κή με­θο­δο­λο­γία αντι­με­τω­πί­ζει την του­ρι­στι­κή έντα­ση ως έναν δεί­κτη που μπο­ρεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί για την αξιο­λό­γη­ση της οι­κο­νο­μι­κής εξάρ­τη­σης από τον του­ρι­σμό και, όταν οι τιμές είναι πολύ υψη­λές, ως μία έν­δει­ξη πι­θα­νής ευ­πά­θειας ή πιέ­σε­ων που χρειά­ζο­νται πε­ραι­τέ­ρω διε­ρεύ­νη­ση.

Δεν απο­τε­λεί όμως από μόνος του μέ­τρη­ση «υπερ­του­ρι­σμού».

Για να εξα­χθεί ένα τέ­τοιο συ­μπέ­ρα­σμα θα έπρε­πε να συ­νε­ξε­τα­στούν, με­τα­ξύ άλλων, η χω­ρι­κή και χρο­νι­κή κα­τα­νο­μή της ζή­τη­σης, η δια­θέ­σι­μη δυ­να­μι­κό­τη­τα των υπο­δο­μών, οι υδά­τι­νοι και ενερ­γεια­κοί πόροι, οι με­τα­φο­ρές, η δια­χεί­ρι­ση απορ­ριμ­μά­των, η δυ­να­τό­τη­τα των λι­μέ­νων και αε­ρο­δρο­μί­ων, η στέ­γα­ση και το κό­στος ζωής των κα­τοί­κων αλλά και τα οι­κο­νο­μι­κά οφέλη που πα­ρα­μέ­νουν στην το­πι­κή κοι­νω­νία.

Γι’ αυτό και δύο πε­ριο­χές με τον ίδιο αριθ­μό δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων ανά κά­τοι­κο μπο­ρεί στην πράξη να εμ­φα­νί­ζουν εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κή ει­κό­να ως προς τη δια­χεί­ρι­ση της του­ρι­στι­κής κί­νη­σης.

Από 117,3 σε πε­ρί­που 127 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις σε έναν χρόνο

Ιδιαί­τε­ρο εν­δια­φέ­ρον έχει και η εξέ­λι­ξη του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου. Το 2023 η Eurostat κα­τέ­γρα­φε 117.329 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις ανά 1.000 κα­τοί­κους, δη­λα­δή πε­ρί­που 117,3 ανά κά­τοι­κο, και ήδη τότε η Πε­ρι­φέ­ρεια ήταν πρώτη στην Ε.Ε.

Για το 2024 ο αντί­στοι­χος δεί­κτης δια­μορ­φώ­θη­κε πε­ρί­που στις 127 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις ανά κά­τοι­κο, γε­γο­νός που ση­μαί­νει ότι όχι μόνο δια­τή­ρη­σε την ευ­ρω­παϊ­κή πρω­τιά αλλά ενί­σχυ­σε πε­ραι­τέ­ρω τη θέση της.

Η πρό­κλη­ση δεν είναι η επι­τυ­χία, είναι η σωστή δια­χεί­ρι­σή της

Το βα­σι­κό μή­νυ­μα που προ­κύ­πτει από τα στοι­χεία της Eurostat δεν είναι ότι το Νότιο Αι­γαίο ή τα Ιόνια Νησιά έχουν «υπερ­βο­λι­κά πολύ του­ρι­σμό».

Είναι ότι δύο ελ­λη­νι­κές Πε­ρι­φέ­ρειες έχουν κα­τα­φέ­ρει να ανα­πτύ­ξουν του­ρι­στι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα σε κλί­μα­κα που δεν συ­να­ντά­ται σχε­δόν που­θε­νά αλλού στην Ευ­ρώ­πη σε σχέση με το μέ­γε­θος του το­πι­κού πλη­θυ­σμού τους.

Αυτό απο­τε­λεί οι­κο­νο­μι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα, δη­μιουρ­γεί απα­σχό­λη­ση και ει­σό­δη­μα, στη­ρί­ζει πλή­θος επαγ­γελ­μά­των και επι­χει­ρή­σε­ων και προσ­δί­δει στα ελ­λη­νι­κά νησιά διε­θνή ανα­γνω­ρι­σι­μό­τη­τα πολύ με­γα­λύ­τε­ρη από το δη­μο­γρα­φι­κό τους μέ­γε­θος.

Ταυ­τό­χρο­να, ακρι­βώς επει­δή η του­ρι­στι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα έχει τόσο με­γά­λη βα­ρύ­τη­τα, ενι­σχύ­ε­ται η ανά­γκη για αντί­στοι­χου με­γέ­θους δη­μό­σιες και ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις σε υπο­δο­μές: νερό, ενέρ­γεια, απορ­ρίμ­μα­τα, λι­μά­νια, αε­ρο­δρό­μια, οδικά δί­κτυα, ψη­φια­κές υπη­ρε­σί­ες και προ­στα­σία του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Η συ­ζή­τη­ση, συ­νε­πώς, δεν χρειά­ζε­ται να είναι «λι­γό­τε­ρος του­ρι­σμός». Το ζη­τού­με­νο είναι κα­λύ­τε­ρη δια­χεί­ρι­ση ενός εξαι­ρε­τι­κά επι­τυ­χη­μέ­νου του­ρι­στι­κού μο­ντέ­λου, με­γα­λύ­τε­ρη διά­χυ­ση των εσό­δων στην το­πι­κή οι­κο­νο­μία και στα­δια­κή διεύ­ρυν­ση της πε­ριό­δου, ώστε η ισχυ­ρή διε­θνής ζή­τη­ση να με­τα­τρέ­πε­ται σε ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη και πιο στα­θε­ρή αξία για τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες.

Και υπό αυτό το πρί­σμα, ο χάρ­της της Eurostat έχει μια ιδιαί­τε­ρα ισχυ­ρή ανά­γνω­ση για τον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό: η Ευ­ρώ­πη έχει δε­κά­δες με­γά­λους και ιστο­ρι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, αλλά στην κο­ρυ­φή της του­ρι­στι­κής έντα­σης βρί­σκο­νται δύο ελ­λη­νι­κές Πε­ρι­φέ­ρειες — το Νότιο Αι­γαίο και τα Ιόνια Νησιά.

Πηγή: money-tourism.gr