Στέφανος Παραστατίδης: «Το ΠΑΣΟΚ είναι η μόνη θετική επιλογή δημιουργικής ανατροπής του σημερινού αδιεξόδου»

Τις θέσεις του ΠΑΣΟΚ για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τη νησιωτικότητα, τη δημόσια εκπαίδευση και τις πολιτικές εξελίξεις αναπτύσσει, στη συνέντευξή του στη «δημοκρατική», ο βουλευτής Κιλκίς και υπεύθυνος του Κοινοβουλευτικού Τομέα Παιδείας του κόμματος, Στέφανος Παραστατίδης.
Με αφορμή την ανακήρυξη από την Τουρκία δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων», ζητά ενεργητικότερη στάση από την Αθήνα και σαφείς κόκκινες γραμμές απέναντι στις διεκδικήσεις της Άγκυρας. Παράλληλα, παρουσιάζει τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για ένα δεσμευτικό πλαίσιο νησιωτικότητας, με ειδική μέριμνα για τη στέγαση, τις μετακινήσεις, την υγεία και τη στελέχωση των δημόσιων υπηρεσιών στα νησιά.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στη λειτουργία του δημόσιου σχολείου, στη στεγαστική κρίση που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί και στην πρόταση για το Εθνικό Απολυτήριο, ενώ τοποθετείται για την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Ενόψει της ΔΕΘ, περιγράφει τις βασικές προτεραιότητες του ΠΑΣΟΚ για την ακρίβεια, τη στέγαση και το εισόδημα και εξηγεί τη στρατηγική του κόμματος για τις εκλογές και τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης.
• Κύριε Παραστατίδη, θέλω να ξεκινήσουμε τη συνέντευξη από τις εξελίξεις που προκαλεί η ανακήρυξη από την Τουρκία δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων», το ένα στην Ανατολική Μεσόγειο. Τι σημαίνει η κίνηση αυτή για τα Δωδεκάνησα και ειδικά για το Καστελλόριζο; Διαθέτει η Αθήνα σαφή στρατηγική;
Οι τουρκικές αποφάσεις, στον βαθμό που επιχειρούν να προκαταλάβουν εκκρεμείς θαλάσσιες οριοθετήσεις ή να θίξουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, είναι νομικά ανυπόστατες και δεν παράγουν αποτελέσματα εις βάρος της χώρας μας. Δεν πρέπει όμως να τις υποτιμούμε. Εντάσσονται στη σταθερή προσπάθεια της Άγκυρας να αμφισβητήσει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών και να δημιουργήσει μια δική της «κανονικότητα» στην περιοχή.
Το Καστελλόριζο και όλα τα Δωδεκάνησα δεν είναι υποσημείωση στον χάρτη· έχουν τα δικαιώματα που τους αναγνωρίζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Χρειαζόμαστε την ενεργητική στάση που απουσιάζει από τη στρατηγική της κυβέρνησης: άμεση καταγγελία και διεθνή ανάδειξη κάθε παράνομης διεκδίκησης, με αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων στον ΟΗΕ, στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ, καθώς και σταθερή κατοχύρωση και άσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων.
Η επιδίωξη για διάλογο πρέπει να αποτελεί σταθερή εθνική επιλογή, αποκλειστικά για τα θέματα υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, αλλά με σαφείς κόκκινες γραμμές και χωρίς αυταπάτες ότι τα «ήρεμα νερά» μπορούν να καλύψουν τον τουρκικό αναθεωρητισμό.
• Να μείνουμε στα νησιά μας κύριε Παραστατίδη, όπου η καθημερινότητα έχει επιπλέον δυσκολίες ακριβώς λόγω της γεωγραφικής τους ιδιαιτερότητας. Στα Δωδεκάνησα η στέγαση, οι ελλείψεις σε δημόσιες υπηρεσίες και το κόστος μετακίνησης είναι εντονότερα. Τι θα περιελάμβανε ένα ειδικό πλαίσιο για τα νησιά;
Η νησιωτικότητα δεν μπορεί να παραμένει μια γενική αναφορά χωρίς συγκεκριμένο περιεχόμενο. Χρειάζεται δεσμευτική ρήτρα νησιωτικότητας σε όλες τις δημόσιες πολιτικές και ιδιαίτερη πρόβλεψη στον κρατικό προϋπολογισμό.
Στην πράξη αυτό σημαίνει μόνιμα και γενναία κίνητρα για γιατρούς, εκπαιδευτικούς και δημόσιους υπαλλήλους, δημόσια αποθέματα κατοικιών για τη στέγασή τους, αξιόπιστες ακτοπλοϊκές και αεροπορικές συνδέσεις όλο τον χρόνο, πλήρη και έγκαιρη εφαρμογή του μεταφορικού ισοδύναμου, τηλεϊατρική και ενισχυμένη πρωτοβάθμια υγεία.
Η πολιτική επιλογή είναι ότι η ελληνική Πολιτεία οφείλει να εγγυάται ότι ο μόνιμος κάτοικος της Σύμης, της Καρπάθου ή της Κάσου έχει ισότιμη πρόσβαση στα βασικά δημόσια αγαθά και υποδομές. Αυτή είναι μια επιλογή γιατί είναι πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά δίκαιη επιλογή, αλλά και εθνικά επιβεβλημένη.

• Λίγες ημέρες πριν από την νέα σχολική χρονιά, ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερη αδυναμία του δημόσιου σχολείου και ποια θα ήταν η πρώτη παρέμβαση μιας κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ;
Η μεγαλύτερη αδυναμία είναι ότι το σχολείο, αντί να μειώνει τις ανισότητες, συχνά τις εντείνει και τις αναπαράγει. Άλλες δυνατότητες έχει ένα παιδί σε ένα μεγάλο αστικό κέντρο και άλλες σε ένα μικρό νησί ή σε μια ορεινή περιοχή· άλλες ένα παιδί που η οικογένειά του μπορεί να πληρώνει φροντιστήρια και άλλες ένα παιδί χωρίς αυτή τη στήριξη.
Η πρώτη μας παρέμβαση θα είναι ένα συνεκτικό, πολυετές σχέδιο για τη δημόσια εκπαίδευση, με επαρκή χρηματοδότηση, θεσμική συνέχεια και λογοδοσία, για ένα σύγχρονο, συμπεριληπτικό, ψηφιακό, «πράσινο», δημοκρατικό σχολείο. Άμεση προτεραιότητα: σχολεία που ανοίγουν με τους εκπαιδευτικούς στη θέση τους, ουσιαστική ενισχυτική διδασκαλία και πραγματική στήριξη του εκπαιδευτικού. Χωρίς ισχυρό εκπαιδευτικό δεν υπάρχει ισχυρό σχολείο. Και χωρίς ισχυρό δημόσιο σχολείο δεν υπάρχει πραγματική ισότητα, αλλά τυπικά ίσες ευκαιρίες, αλλά χωρίς πραγματικά ισότιμες συνθήκες συμμετοχής, εξέλιξης και προόδου για όλους.
• Στα νησιά η στεγαστική κρίση δυσκολεύει σοβαρά την τοποθέτηση εκπαιδευτικών. Τι προτείνει το ΠΑΣΟΚ για αναπληρωτές και νεοδιόριστους;
Το πρόβλημα είναι οξύ και δεν λύνεται με πρόχειρα και αποσπασματικά μέτρα. Ούτε βέβαια με εκκλήσεις προς ιδιοκτήτες κάθε Σεπτέμβριο. Χρειάζεται ειδικό, μόνιμο πλαίσιο για τις νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές και για όσες αντιμετωπίζουν έντονη στεγαστική πίεση: ουσιαστικό στεγαστικό επίδομα, αξιοποίηση δημόσιων και δημοτικών ακινήτων, προγραμματικές συμφωνίες κράτους, δήμων και ιδιωτών για κατοικίες με εγγυημένη μίσθωση, περιορισμοί στην ανεξέλεγκτη εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων και πρόσθετα υπηρεσιακά και οικονομικά κίνητρα για τους νεοδιοριζόμενους.
Η κατοικία του εκπαιδευτικού δεν είναι παροχή πολυτελείας. Είναι θεμελιώδες δικαίωμα για την αξιοπρεπή διαβίωσή του, αλλά και προϋπόθεση για να λειτουργήσει το σχολείο.
Όταν σχεδόν όλος ο μισθός πάει στο ενοίκιο, η Πολιτεία δεν μπορεί να νίπτει τας χείρας της και να μεταθέτει την ευθύνη στον εκπαιδευτικό και στις τοπικές κοινωνίες, και μετά να απορεί γιατί το ενδιαφέρον προσέλευσης εκπαιδευτικών μειώνεται και τα κενά πληθαίνουν.
• Το ΠΑΣΟΚ προτείνει Εθνικό Απολυτήριο. Τι θα αλλάξει στην πράξη και πώς θα αποτραπεί η ενίσχυση της παραπαιδείας;
Θέλουμε το Λύκειο να πάψει να είναι τριετές φροντιστήριο και να ξαναγίνει αυτοτελής μορφωτική βαθμίδα. Το Εθνικό Απολυτήριο θα αποτυπώνει τη συνολική διαδρομή του μαθητή, με κοινές εγγυήσεις αξιοπιστίας και αξιολόγηση γνώσεων, δεξιοτήτων, ερευνητικής και δημιουργικής εργασίας. Για τμήματα στα οποία η ζήτηση δεν υπερβαίνει τις διαθέσιμες θέσεις, θα μπορεί να εξασφαλίζει ελεύθερη πρόσβαση.
Για τις σχολές υψηλής ζήτησης θα συνδυάζεται με κεντρικά οργανωμένες εξετάσεις σε συγκεκριμένα μαθήματα, με συντελεστές βαρύτητας που θα ορίζουν τα πανεπιστημιακά τμήματα. Η μετάβαση πρέπει να είναι σταδιακή, καλά προετοιμασμένη και με ευρεία συναίνεση.
Η παραπαιδεία δεν περιορίζεται απλώς με αλλαγή των εξετάσεων. Περιορίζεται όταν η δωρεάν προετοιμασία, η ενισχυτική διδασκαλία και ο επαγγελματικός προσανατολισμός παρέχονται αποτελεσματικά μέσα στο δημόσιο σχολείο και η επαγγελματική εκπαίδευση αναβαθμίζεται ως μια ισότιμη εκπαιδευτική διαδρομή.
• Μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα μη κρατικά πανεπιστήμια ζητήσατε ανάληψη πολιτικών ευθυνών. Πού βρίσκεται το βασικό πρόβλημα;
Να ξεκαθαρίσουμε τι έκρινε το Δικαστήριο. Δεν επανεξέτασε τη συνταγματικότητα του νόμου. Ακύρωσε τις άδειες τριών Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης και τις αντίστοιχες πιστοποιήσεις, επειδή κρίσιμα κριτήρια και νόμιμες προϋποθέσεις της αδειοδότησης δεν τηρήθηκαν. Αυτό δεν είναι μια ασήμαντη διαδικαστική ατέλεια. Αποκαλύπτει την προχειρότητα ενός θεσμικού πειράματος που η κυβέρνηση έσπευσε να παρουσιάσει ως μεγάλη μεταρρύθμιση.
Αυτό που τώρα επιβάλλεται είναι η πλήρης συμμόρφωση στην απόφαση του ΣτΕ, με νέο κανονιστικό πλαίσιο, ουσιαστικό επανέλεγχο και ανεξάρτητη κρίση των αρμόδιων οργάνων. Αυτό αποτελεί και τη μόνη βιώσιμη λύση για να προστατευθούν οι φοιτητές και οι οικογένειες που πλήρωσαν δίδακτρα και επένδυσαν σε αυτές τις σπουδές. Οποιαδήποτε πρόχειρη και προσχηματική «θεραπεία», συνοδευόμενη μάλιστα από δημόσιες προαναγγελίες της Υπουργού Παιδείας για τις αποφάσεις των αρμόδιων οργάνων, πέρα από το ότι συνιστά ακραία αντιθεσμική παρέμβαση, δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο νέας ταλαιπωρίας για τους φοιτητές και τις οικογένειές τους.
Σε πολιτικό επίπεδο η κυβέρνηση οφείλει συγκεκριμένες εξηγήσεις και απαντήσεις: ποιος έλεγξε, ποιος πιστοποίησε, ποιος αδειοδότησε και με ποια κριτήρια; Κυρίως όμως αναδείχθηκε η πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης για το φιάσκο του νόμου Πιερρακάκη, που αντί να φέρει το Χάρβαρντ και το Γέιλ, μεταμφίεσε κάποια από τα ήδη λειτουργούντα κολλέγια σε πανεπιστήμια με διάτρητες – και με τη βούλα του ανώτατου δικαστηρίου πια – διαδικασίες. Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ισχυρό δημόσιο πανεπιστήμιο και μη κρατικά, πραγματικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, μόνο με αναθεώρηση του άρθρου 16 και αυστηρά ποιοτικά, γεωγραφικά και ακαδημαϊκά κριτήρια.
• Η ΔΕΘ, κύριε Παραστατίδη, είναι το επόμενο μεγάλο πολιτικό ορόσημο. Τι πρέπει να ακούσουν οι πολίτες από τον Νίκο Ανδρουλάκη για να δουν στο ΠΑΣΟΚ μια έτοιμη κυβερνητική πρόταση;
Η ΔΕΘ πρέπει να σταματήσει να μετατρέπεται σε μπαλκόνι παροχών από τους πολιτικούς αρχηγούς. Αυτό που περιμένουν οι πολίτες δεν είναι ένας ακόμα κατάλογος υποσχέσεων, ούτε μια ακόμη περιγραφή των προβλημάτων. Οι πολίτες γνωρίζουν τι πληρώνουν στο σούπερ μάρκετ, πόσο κοστίζει το ενοίκιο και τι σημαίνει να περιμένεις μήνες για μια εξέταση στο δημόσιο σύστημα υγείας, βλέπουν το δημόσιο σχολείο των παιδιών τους να υποβαθμίζεται. Από το ΠΑΣΟΚ θα ακούσουν ένα διαφορετικό σχέδιο διακυβέρνησης με σαφείς προτεραιότητες και βήματα υλοποίησης: κράτος δικαίου με αξιοκρατία και αξιοπιστία, ισχυροί θεσμοί αποκέντρωσης, λειτουργική και αποτελεσματική διοίκηση, παραγωγική οικονομία με ισχυρές πολιτικές αναδιανομής με έμφαση σε ένα ισχυρό και δίκαιο κοινωνικό κράτος. Στο πλαίσιο της ΔΕΘ πρέπει να επιβεβαιωθεί ότι το ΠΑΣΟΚ είναι η μόνη θετική επιλογή ανατροπής του σημερινού πολιτικού και κοινωνικού αδιεξόδου, επιλογή δημιουργικής αλλαγής, με σχέδιο και πρόγραμμα για μια διαφορετική πορεία της χώρας.
• Ακρίβεια, στέγαση και εισόδημα πιέζουν τα νοικοκυριά. Ποιες παρεμβάσεις διαφοροποιούν το ΠΑΣΟΚ από την κυβερνητική πολιτική;
Η διαφορά είναι ότι εμείς δεν αντιμετωπίζουμε την ακρίβεια σαν φυσικό φαινόμενο, που μας ήλθε αποκλειστικά απ’ έξω, οπότε το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να δίνουμε κάποια επιδόματα που επιστρέφουν ένα μικρό μέρος όσων έχει χάσει ο πολίτης. Προτείνουμε ισχυρούς ελέγχους και μια πραγματικά ανεξάρτητη και αποτελεσματική Επιτροπή Ανταγωνισμού απέναντι στα ολιγοπώλια, φορολόγηση των υπερκερδών, μείωση έμμεσων φόρων σε βασικά αγαθά με μηχανισμό που θα διασφαλίζει ότι η μείωση περνά στην τιμή, και τιμαριθμική προσαρμογή της φορολογικής κλίμακας ώστε οι ονομαστικές αυξήσεις να μην εξανεμίζονται από τον φόρο. Για το εισόδημα απαιτούνται συλλογικές συμβάσεις και μισθοί που ακολουθούν την παραγωγικότητα και το κόστος ζωής. Για τη στέγη έχουμε προτείνει πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο για την εξισορρόπηση της αγοράς ακινήτων, με κανόνες στη βραχυχρόνια μίσθωση και όρια στις υπερβολικές αυξήσεις ενοικίων, αλλά και ολοκληρωμένο σχέδιο για 40.000 κοινωνικές κατοικίες τα επόμενα χρόνια. Δεν επιδοτούμε απλώς τη ζήτηση· αυξάνουμε την προσφορά προσιτής κατοικίας.
• Έχετε θέσει ως στόχο την πρώτη θέση. Γιατί, όμως, πολίτες που απομακρύνονται από την Νέα Δημοκρατία δεν στρέφονται ακόμη μαζικά προς το ΠΑΣΟΚ και τι πρέπει να αλλάξει;
Ο στόχος της πρώτης θέσης δεν είναι κομματικός βολονταρισμός. Με τον ισχύοντα εκλογικό νόμο, αποτελεί όρο και προϋπόθεση για την πολιτική αλλαγή που ζητά η συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας. Αν πρώτη παραμείνει η Νέα Δημοκρατία, θα έχει ξανά την πρωτοβουλία να διαμορφώσει και την επόμενη κυβερνητική λύση. Είναι δική μας η ευθύνη που ένα μέρος της κοινωνίας παραμένει δύσπιστο προς τις θέσεις, ακόμα και τις προθέσεις μας. Η απάντηση είναι περισσότερη παρουσία στην κοινωνία, με ενιαία φωνή, ατζέντα με σαφή πολιτικά προτάγματα και καθαρές δεσμεύσεις, με αυτοπεποίθηση. Το ΠΑΣΟΚ θέλει, ξέρει και μπορεί να κάνει τις υπερβάσεις που απαιτούνται, ώστε να ανατρέψει τους πολιτικούς συσχετισμούς που σήμερα ορισμένοι παρουσιάζουν ως δεδομένους και προεξοφλημένους.
• Το ΠΑΣΟΚ επιμένει στην αυτόνομη πορεία. Ποια είναι η μετεκλογική στρατηγική αν οι κάλπες δεν δώσουν αυτοδυναμία;
Έχουμε διατυπώσει καθαρά τη θέση μας και μάλιστα τη συμπεριλάβαμε ομόφωνα στην πολιτική απόφαση του πρόσφατου συνεδρίου μας. Το ΠΑΣΟΚ, ως φορέας εντολής για τον σχηματισμό κυβέρνησης, θα κινηθεί θεσμικά στη βάση του προγράμματός του, αποκλείοντας τη συγκυβέρνηση με τη ΝΔ σε οποιοδήποτε σενάριο εκλογικού αποτελέσματος και για όλα τα ενδεχόμενα διαδοχικών εκλογικών αναμετρήσεων. Τις προϋποθέσεις σχηματισμού κυβέρνησης με πυλώνα το ΠΑΣΟΚ και το πρόγραμμά του θα τις διαμορφώσει ο λαός με την ψήφο του. Αυτός θα αποφασίσει ποια κόμματα και με τι κοινοβουλευτική δύναμη θα υπάρχουν στην επόμενη Βουλή, με τα οποία μπορεί να αναζητηθεί προγραμματική σύγκλιση. Δεν σχηματίζονται κυβερνήσεις ούτε με σενάρια, ούτε με υποθέσεις, ούτε βέβαια με βάση αποτελέσματα δημοσκοπήσεων. Η χώρα χρειάζεται αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης με σταθερότητα, όχι σταθερότητα της ίδιας παρακμής.