Τάσος Χαμουζάς: «Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο: Η Ρόδος μπροστά σε μια νέα αρχή της Δημόσιας Παιδείας»

• Στις 11 Σε­πτεμ­βρί­ου τα επί­ση­μα εγκαί­νια του σχο­λεί­ου • Εν­δια­φέ­ρον για την κά­λυ­ψη των δια­θέ­σι­μων κενών θέ­σε­ων μα­θη­τών

Το νέο Δη­μό­σιο Ωνά­σειο Σχο­λείο της Ρόδου βρί­σκε­ται πλέον στην τε­λι­κή ευ­θεία πριν από την έναρ­ξη της λει­τουρ­γί­ας του. Οι τε­λευ­ταί­ες πα­ρεμ­βά­σεις στο ιστο­ρι­κό κτή­ριο της Κα­πνο­βιο­μη­χα­νί­ας βρί­σκο­νται σε εξέ­λι­ξη, με το βάρος να πέ­φτει τόσο στην απο­κα­τά­στα­ση και τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό των υπο­δο­μών όσο και στη δη­μιουρ­γία ενός σύγ­χρο­νου σχο­λι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Στην τε­λι­κή ευ­θεία πριν από την έναρ­ξη λει­τουρ­γί­ας

Ο κ. Χα­μου­ζάς με δη­λώ­σεις του στη «δ», μιλά για την ολο­κλή­ρω­ση των ερ­γα­σιών και την προ­ε­τοι­μα­σία του σχο­λεί­ου, δί­νο­ντας ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση τόσο στις νέες υπο­δο­μές όσο και στην παι­δα­γω­γι­κή διά­στα­ση της λει­τουρ­γί­ας του.

«Το νέο Δη­μό­σιο Ωνά­σειο Σχο­λείο της Ρόδου αρ­χί­ζει ήδη να γί­νε­ται υπό­θε­ση ολό­κλη­ρης της κοι­νω­νί­ας. Σε λίγο οι τε­λευ­ταί­ες ερ­γα­σί­ες θα έχουν ολο­κλη­ρω­θεί και το σχο­λείο θα πα­ρα­δο­θεί για να αρ­χί­σει τη λει­τουρ­γία του. Οι ερ­γα­σί­ες που ολο­κλη­ρώ­νο­νται αυτές τις ημέ­ρες είναι ανα­ντίρ­ρη­τα σπου­δαί­ες και απα­ραί­τη­τες. Γί­νε­ται συ­ντή­ρη­ση των αρ­χι­τε­κτο­νι­κών και δια­κο­σμη­τι­κών στοι­χεί­ων του ιστο­ρι­κού κτη­ρί­ου της Κα­πνο­βιο­μη­χα­νί­ας με σύγ­χρο­νες με­θό­δους και υλικά και βέ­βαια με τις ευ­λο­γί­ες του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού, συ­γκε­κρι­μέ­να της Υπη­ρε­σί­ας Νε­ω­τέ­ρων Μνη­μεί­ων και Τε­χνι­κών Έργων Δω­δε­κα­νή­σου και της Διεύ­θυν­σης Με­σαιω­νι­κής Πόλης και Μνη­μεί­ων του Δήμου Ρόδου. Εν­δει­κτι­κά: ανα­και­νι­σμέ­νες αί­θου­σες με και­νούρ­για θρα­νία, νέος ηλε­κτρο­λο­γι­κός και ηλε­κτρο­νι­κός εξο­πλι­σμός, φω­τι­σμοί LED, πυ­ρί­μα­χα υλικά στις επι­σκευ­ές, ει­κο­σι­τε­τρά­ω­ρη φύ­λα­ξη. Το νέο σχο­λι­κό πε­ρι­βάλ­λον, οι υπο­δο­μές, τα ερ­γα­στή­ρια, ο τε­χνο­λο­γι­κός εξο­πλι­σμός και οι δυ­να­τό­τη­τες που δη­μιουρ­γού­νται έχουν τη δική τους αξία. Την ποιό­τη­τα ενός σχο­λεί­ου ωστό­σο την απο­δει­κνύ­ει τε­λι­κά η κα­θη­με­ρι­νή ζωή του, η ίδια η παι­δα­γω­γι­κή πράξη. Η πρό­κλη­ση, επο­μέ­νως, είναι παι­δα­γω­γι­κή και συ­νά­μα πρό­κλη­ση ισό­τη­τας και ισο­νο­μί­ας, πρό­κλη­ση ελεύ­θε­ρης σκέ­ψης, για τη δη­μιουρ­γία ενερ­γών πο­λι­τών με κρι­τι­κή ικα­νό­τη­τα και σε­βα­σμό στις Δη­μο­κρα­τι­κές Αρχές και Αξίες, όπως επι­τάσ­σουν κα­νο­νι­στι­κά το Σύ­νταγ­μα, η Ευ­ρω­παϊ­κή και η Διε­θνής Νο­μο­θε­σία».

Η ουσία αρ­χί­ζει μέσα στην τάξη

Για τον διευ­θυ­ντή του σχο­λεί­ου, η επί­ση­μη έναρ­ξη και τα εγκαί­νια απο­τε­λούν ένα μόνο μέρος της δια­δι­κα­σί­ας. Το βάρος πέ­φτει στην κα­θη­με­ρι­νή λει­τουρ­γία του σχο­λεί­ου και σε όσα θα συμ­βαί­νουν μέσα στην τάξη.

«Η υπο­γρα­φή του πρω­το­κόλ­λου πα­ρά­δο­σης και πα­ρα­λα­βής θα ση­μα­το­δο­τή­σει την ολο­κλή­ρω­ση μιας απαι­τη­τι­κής δια­δι­κα­σί­ας προ­ε­τοι­μα­σί­ας. Τα εγκαί­νια στις 11 Σε­πτεμ­βρί­ου 2026 θα απο­τε­λέ­σουν την επί­ση­μη στιγ­μή. Η ουσία, όμως, θα αρ­χί­σει την επό­με­νη ημέρα, αφού ένα σχο­λείο δεν εγκαι­νιά­ζε­ται πραγ­μα­τι­κά όταν κό­βε­ται η κορ­δέ­λα. Εγκαι­νιά­ζε­ται όταν ανοί­γει η πόρτα της τάξης και οι εκ­παι­δευ­τι­κοί αρ­χί­ζουν να δι­δά­σκουν, όταν οι μα­θη­τές και οι μα­θή­τριες ανα­πτύσ­σουν κρι­τι­κό πνεύ­μα και θέ­τουν ερω­τή­μα­τα που δεν είχαν σκε­φθεί ποτέ, όταν η γνώση παύει να είναι ύλη προς απο­μνη­μό­νευ­ση και γί­νε­ται τρό­πος να κα­τα­νο­ού­με τον κόσμο. Εκεί βρί­σκε­ται και η ευ­θύ­νη που ανα­λαμ­βά­νει από την πρώτη ημέρα το Δη­μό­σιο Ωνά­σειο Σχο­λείο Ρόδου. Και γι’ αυτό η συ­γκυ­ρία είναι ιστο­ρι­κή!».

Ο δη­μό­σιος χα­ρα­κτή­ρας του σχο­λεί­ου

Ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά κάνει ο κ. Τάσος Χα­μου­ζάς στον δη­μό­σιο χα­ρα­κτή­ρα του νέου σχο­λεί­ου, στη δω­ρε­άν φοί­τη­ση και στη σχέση του με το Ίδρυ­μα Ωνάση.

«Υπάρ­χει μία λέξη στον τίτλο του νέου σχο­λεί­ου που δεν πρέ­πει να πε­ρά­σει απα­ρα­τή­ρη­τη: Δη­μό­σιο. Η φοί­τη­ση στο Δη­μό­σιο Ωνά­σειο Σχο­λείο είναι δω­ρε­άν. Το σχο­λείο ανή­κει στο δη­μό­σιο εκ­παι­δευ­τι­κό σύ­στη­μα και λει­τουρ­γεί υπό την ευ­θύ­νη και την επο­πτεία της Πο­λι­τεί­ας. Η προ­σφο­ρά του Κοι­νω­φε­λούς Ιδρύ­μα­τος “Αλέ­ξαν­δρος Σ. Ωνά­σης” έρ­χε­ται να ενι­σχύ­σει τις δυ­να­τό­τη­τες ενός δη­μό­σιου σχο­λεί­ου, όχι να με­τα­βά­λει τον χα­ρα­κτή­ρα του. Αυτή η διά­κρι­ση έχει ου­σια­στι­κή ση­μα­σία. Η δη­μό­σια παι­δεία έχει νόημα όταν η οι­κο­νο­μι­κή δυ­να­τό­τη­τα της οι­κο­γέ­νειας δεν κα­θο­ρί­ζει το επί­πε­δο των ευ­και­ριών που θα έχει ένα παιδί. Η δυ­να­τό­τη­τα να διεκ­δι­κή­σει υψη­λού επι­πέ­δου εκ­παί­δευ­ση πρέ­πει να απο­τε­λεί ανα­φαί­ρε­το και ανα­παλ­λο­τρί­ω­το δι­καί­ω­μα και όχι προ­νό­μιο. Εδώ βρί­σκε­ται και η ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία της συμ­βο­λής του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση: η με­γά­λη κοι­νω­φε­λής προ­σφο­ρά του συ­να­ντά έναν δη­μό­σιο εκ­παι­δευ­τι­κό θεσμό και του δίνει πε­ρισ­σό­τε­ρες δυ­να­τό­τη­τες. Ο δη­μό­σιος χα­ρα­κτή­ρας του σχο­λεί­ου πα­ρα­μέ­νει ακέ­ραιος και ο τε­λι­κός απο­δέ­κτης της προ­σπά­θειας είναι ο μα­θη­τής και η μα­θή­τρια».

Η Ρόδος, η ιστο­ρία της και οι εκ­παι­δευ­τι­κές απαι­τή­σεις του μέλ­λο­ντος

Ο διευ­θυ­ντής συν­δέ­ει τη λει­τουρ­γία του σχο­λεί­ου με την ιδιαί­τε­ρη ιστο­ρι­κή και πο­λι­τι­σμι­κή φυ­σιο­γνω­μία της Ρόδου και με τον τρόπο που αυτή μπο­ρεί να αξιο­ποι­η­θεί εκ­παι­δευ­τι­κά.

«Το Δη­μό­σιο Ωνά­σειο Σχο­λείο είναι ταγ­μέ­νο να δη­μιουρ­γή­σει ένα εκ­παι­δευ­τι­κό πε­ρι­βάλ­λον που θα δίνει με­γα­λύ­τε­ρο χώρο στις επι­στή­μες, στις τέ­χνες, στον πο­λι­τι­σμό, στην τε­χνο­λο­γία, στην ψη­φια­κή εκ­παί­δευ­ση, στη δη­μιουρ­γι­κό­τη­τα και στην έρευ­να, στις συ­νερ­γα­σί­ες με άλ­λους φο­ρείς. Για τη Ρόδο αυτό δεν απο­τε­λεί μια απλή εκ­παι­δευ­τι­κή προ­σθή­κη. Η Ρόδος έχει ένα ιστο­ρι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα που δεν πρέ­πει να αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως δια­κο­σμη­τι­κό στοι­χείο. Εδώ η συ­νά­ντη­ση δια­φο­ρε­τι­κών πο­λι­τι­σμών απο­τε­λεί μέρος της ίδιας της ιστο­ρί­ας του τόπου. Η Ρόδος δεν υπήρ­ξε απλώς ένας τόπος στον οποίο πέ­ρα­σαν δια­φο­ρε­τι­κοί άν­θρω­ποι και πο­λι­τι­σμοί. Υπήρ­ξε επί αιώ­νες χώρος όπου αυτοί συ­να­ντή­θη­καν, συ­νυ­πήρ­ξαν, συ­γκρού­στη­καν, αντάλ­λα­ξαν ιδέες. Ο τόπος μας είναι ο ορι­σμός του πο­λι­τι­σμι­κού και γε­ω­πο­λι­τι­κού κόμ­βου με στα­θε­ρό σκλη­ρό και αδιαμ­φι­σβή­τη­το πυ­ρή­να του την ελ­λη­νι­κό­τη­τα. Αυτήν που βρί­σκε­ται σε διαρ­κή διά­λο­γο με τον κόσμο και με επί­κε­ντρο τον Άν­θρω­πο. Κι αυτή η ιστο­ρι­κή εμπει­ρία δη­μιουρ­γεί και μια ιδιαί­τε­ρη ευ­θύ­νη για την εκ­παί­δευ­ση. Το Δη­μό­σιο Ωνά­σειο Σχο­λείο στη Ρόδο οφεί­λει να αξιο­ποιεί αυτή την κλη­ρο­νο­μιά ως αφε­τη­ρία γνώ­σης. Γιατί ο τόπος κα­λεί­ται να συν­δέ­σει με τόσο συ­γκε­κρι­μέ­νο τρόπο το ιστο­ρι­κό του κε­φά­λαιο με τις εκ­παι­δευ­τι­κές απαι­τή­σεις του μέλ­λο­ντος: την αν­θρω­πι­στι­κή παι­δεία με την επι­στή­μη, την ιστο­ρι­κή μνήμη με την τε­χνο­λο­γία και την τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη και τον πο­λι­τι­σμό με τη δη­μιουρ­γι­κό­τη­τα».

Η πα­ρου­σία του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση στη Ρόδο

Ανα­φε­ρό­με­νος στο Ίδρυ­μα Ωνάση, ο κ. Χα­μου­ζάς στέ­κε­ται στη ση­μα­σία της κοι­νω­φε­λούς προ­σφο­ράς του, στη συ­νερ­γα­σία με την Πο­λι­τεία και στον ρόλο που κα­λού­νται να ανα­λά­βουν οι εκ­παι­δευ­τι­κοί και η το­πι­κή κοι­νω­νία.

«Η πα­ρου­σία του Κοι­νω­φε­λούς Ιδρύ­μα­τος “Αλέ­ξαν­δρος Σ. Ωνά­σης” στη Ρόδο απο­κτά μέσα σε αυτή την προ­ο­πτι­κή ξε­χω­ρι­στή ση­μα­σία. Το ίδιο το Ίδρυ­μα ανα­φέ­ρε­ται στην ιδρυ­τι­κή πα­ρα­κα­τα­θή­κη του Αρι­στο­τέ­λη Ωνάση και στις λέ­ξεις που εκεί­νος επέ­λε­ξε ως πυ­ρή­να της: “επι­κου­ρία, εξέ­λι­ξη και ανά­πτυ­ξη”. Οι λέ­ξεις αυτές απο­κτούν ιδιαί­τε­ρο νόημα όταν τις βλέ­πει κα­νείς μέσα από την εκ­παι­δευ­τι­κή προ­σφο­ρά του Ιδρύ­μα­τος. Η εκ­παί­δευ­ση, ο πο­λι­τι­σμός, οι τέ­χνες και η υγεία είναι δια­φο­ρε­τι­κοί χώροι δρά­σης, συ­να­ντώ­νται όμως σε ένα κοινό ση­μείο: στην προ­σπά­θεια να δη­μιουρ­γη­θούν οι συν­θή­κες μέσα στις οποί­ες ο Άν­θρω­πος μπο­ρεί να ανα­πτύ­ξει τις δυ­να­τό­τη­τές του και να ζήσει με πε­ρισ­σό­τε­ρη γνώση, ελευ­θε­ρία και αξιο­πρέ­πεια. Στη Ρόδο τώρα συμ­βαί­νει κάτι ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κό: η κοι­νω­φε­λής προ­σφο­ρά του Ιδρύ­μα­τος συ­να­ντά έναν δη­μό­σιο εκ­παι­δευ­τι­κό θεσμό και του δίνει πε­ρισ­σό­τε­ρες δυ­να­τό­τη­τες. Η προ­σφο­ρά αυτή δεν πρέ­πει να με­τρη­θεί μόνο σε αί­θου­σες, ερ­γα­στή­ρια και εξο­πλι­σμό. Η πραγ­μα­τι­κή της αξία θα φανεί στα παι­διά που θα αξιο­ποι­ή­σουν αυτές τις δυ­να­τό­τη­τες μέσω της ευ­ρύ­τε­ρης θε­σμι­κής συ­νερ­γα­σί­ας: Η Πο­λι­τεία δια­σφα­λί­ζει το θε­σμι­κό πλαί­σιο και τον δη­μό­σιο χα­ρα­κτή­ρα του σχο­λεί­ου και το Ίδρυ­μα Ωνάση συ­νει­σφέ­ρει με την κοι­νω­φε­λή του προ­σφο­ρά. Οι εκ­παι­δευ­τι­κοί ανα­λαμ­βά­νουν το δύ­σκο­λο έργο να με­τα­τρέ­ψουν τις δυ­να­τό­τη­τες σε κα­θη­με­ρι­νή παι­δα­γω­γι­κή πράξη. Και η το­πι­κή κοι­νω­νία έχει τον δικό της ρόλο. Ακρι­βώς επει­δή αφορά έναν τόπο στον οποίο το πα­ρελ­θόν δεν είναι αφη­ρη­μέ­νη έν­νοια. Είναι παρόν στην αρ­χι­τε­κτο­νι­κή, στα μνη­μεία, στον δη­μό­σιο χώρο και στη συλ­λο­γι­κή μνήμη. Το ενερ­γό εν­δια­φέ­ρον που εκ­δη­λώ­νε­ται στη Ρόδο, ιδιαί­τε­ρα από γο­νείς και κη­δε­μό­νες, δεί­χνει ότι το νέο σχο­λείο έχει ήδη αρ­χί­σει να απο­κτά κοι­νω­νι­κό απο­τύ­πω­μα πριν ακόμη ανοί­ξει τις πόρ­τες του. Η με­γά­λη συμ­με­το­χή των μα­θη­τών στις δια­δι­κα­σί­ες ει­σα­γω­γής στα Δη­μό­σια Ωνά­σεια Σχο­λεία σε πα­νελ­λα­δι­κό επί­πε­δο επι­βε­βαιώ­νει αυτή την προσ­δο­κία και η Ρόδος δεν απο­τε­λεί εξαί­ρε­ση. Αντι­θέ­τως, η κοι­νω­νία πα­ρα­κο­λου­θεί με εν­δια­φέ­ρον την εξέ­λι­ξη της προ­σπά­θειας και ανα­μέ­νει να δει το νέο σχο­λείο να λει­τουρ­γεί».

Εν­δια­φέ­ρον για την κά­λυ­ψη των δια­θέ­σι­μων κενών θέ­σε­ων

Ο διευ­θυ­ντής ανα­φέ­ρε­ται και στο εν­δια­φέ­ρον που υπάρ­χει για την κά­λυ­ψη κενών θέ­σε­ων, καθώς και στις δια­δι­κα­σί­ες που προ­βλέ­πο­νται από το Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας.

«Η εκ­παι­δευ­τι­κή ζωή του σχο­λεί­ου δεν τε­λειώ­νει με την αρ­χι­κή δια­δι­κα­σία ει­σα­γω­γής. Σύμ­φω­να με το ισχύ­ον θε­σμι­κό πλαί­σιο και τις σχε­τι­κές οδη­γί­ες του Υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας, προ­βλέ­πο­νται δια­δι­κα­σί­ες για την κά­λυ­ψη κενών θέ­σε­ων και την ει­σα­γω­γή μα­θη­τών όπου αυτό απαι­τεί­ται. Οι γο­νείς και κη­δε­μό­νες εν­δια­φέ­ρο­νται για την πλή­ρω­ση κενών θέ­σε­ων με τη συ­μπλη­ρω­μα­τι­κή δια­δι­κα­σία εξε­τά­σε­ων ή δο­κι­μα­σία (τεστ) δε­ξιο­τή­των στην ει­σα­γω­γι­κή τάξη. Ανα­μέ­νε­ται να ανοί­ξει σε λίγες μέρες η σχε­τι­κή πλατ­φόρ­μα από το Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας. Αυτό δεί­χνει ότι η κοι­νω­νία θέλει να γνω­ρί­ζει πως υπάρ­χουν και στο μέλ­λον δυ­να­τό­τη­τες πρό­σβα­σης στο σχο­λείο, πά­ντο­τε σύμ­φω­να με τους κα­νό­νες που θέτει η Πο­λι­τεία. Ανα­γνω­ρί­ζουν ότι οι Όμι­λοι, τα Σύ­νο­λα, οι επι­στη­μο­νι­κές και πο­λι­τι­στι­κές δρά­σεις, οι συ­νερ­γα­σί­ες με φο­ρείς και η εξω­στρέ­φεια της σχο­λι­κής ζωής μπο­ρούν να κα­τα­στή­σουν το σχο­λείο ση­μείο ανα­φο­ράς για ολό­κλη­ρη την εκ­παι­δευ­τι­κή κοι­νό­τη­τα του νη­σιού».

Η ου­σια­στι­κή δο­κι­μα­σία αρ­χί­ζει με τη λει­τουρ­γία του σχο­λεί­ου

Με την ολο­κλή­ρω­ση των έργων, το εν­δια­φέ­ρον στρέ­φε­ται πλέον στο πώς οι νέες δυ­να­τό­τη­τες θα πε­ρά­σουν στην κα­θη­με­ρι­νή εκ­παι­δευ­τι­κή πράξη.

«Σε λίγες ημέ­ρες τα έργα θα έχουν τε­λειώ­σει. Τότε θα αρ­χί­σει η ου­σια­στι­κή δο­κι­μα­σία. Θα φανεί μέσα στην αί­θου­σα δι­δα­σκα­λί­ας αν οι νέες δυ­να­τό­τη­τες μπο­ρούν να με­τα­τρα­πούν σε κα­λύ­τε­ρη εκ­παί­δευ­ση. Θα φανεί στον τρόπο με τον οποίο δι­δά­σκουν οι εκ­παι­δευ­τι­κοί, στον τρόπο με τον οποίο συμ­με­τέ­χουν οι μα­θή­τριες και οι μα­θη­τές, στις απαι­τή­σεις που θέτει το σχο­λείο και στις ευ­και­ρί­ες που δίνει σε εκεί­νους που θέ­λουν να προ­χω­ρή­σουν πε­ρισ­σό­τε­ρο. Και αυτό εξη­γεί γιατί η επι­κεί­με­νη λει­τουρ­γία του σχο­λεί­ου απο­τε­λεί για τη Ρόδο μια πραγ­μα­τι­κά ιστο­ρι­κή στιγ­μή».

«Η ιστο­ρι­κό­τη­τα αυτής της στιγ­μής απο­τε­λεί ευ­θύ­νη»

Κλεί­νο­ντας, ο Τάσος Χα­μου­ζάς ανα­φέ­ρε­ται στην προ­σω­πι­κή ευ­θύ­νη που συ­νο­δεύ­ει τη θέση του και στις προσ­δο­κί­ες που δη­μιουρ­γού­νται για το νέο σχο­λείο.

«Ως διευ­θυ­ντής του σχο­λεί­ου, έχω πλήρη επί­γνω­ση ότι η ιστο­ρι­κό­τη­τα αυτής της στιγ­μής απο­τε­λεί ευ­θύ­νη Γι’ αυτό, λίγες ημέ­ρες πριν από την έναρ­ξη, η σκέψη μου επι­στρέ­φει εκεί όπου πρέ­πει να επι­στρέ­φει κάθε εκ­παι­δευ­τι­κή συ­ζή­τη­ση. Η Ρόδος έχει κάθε λόγο να πε­ρι­μέ­νει πολλά από το Δη­μό­σιο Ωνά­σειο Σχο­λείο».

».