Τάσος Χαμουζάς: «Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο: Η Ρόδος μπροστά σε μια νέα αρχή της Δημόσιας Παιδείας»

• Στις 11 Σεπτεμβρίου τα επίσημα εγκαίνια του σχολείου • Ενδιαφέρον για την κάλυψη των διαθέσιμων κενών θέσεων μαθητών

Το νέο Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο της Ρόδου βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία πριν από την έναρξη της λειτουργίας του. Οι τελευταίες παρεμβάσεις στο ιστορικό κτήριο της Καπνοβιομηχανίας βρίσκονται σε εξέλιξη, με το βάρος να πέφτει τόσο στην αποκατάσταση και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών όσο και στη δημιουργία ενός σύγχρονου σχολικού περιβάλλοντος.

Στην τελική ευθεία πριν από την έναρξη λειτουργίας
Ο κ. Χαμουζάς με δηλώσεις του στη «δ», μιλά για την ολοκλήρωση των εργασιών και την προετοιμασία του σχολείου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση τόσο στις νέες υποδομές όσο και στην παιδαγωγική διάσταση της λειτουργίας του.
«Το νέο Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο της Ρόδου αρχίζει ήδη να γίνεται υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας. Σε λίγο οι τελευταίες εργασίες θα έχουν ολοκληρωθεί και το σχολείο θα παραδοθεί για να αρχίσει τη λειτουργία του. Οι εργασίες που ολοκληρώνονται αυτές τις ημέρες είναι αναντίρρητα σπουδαίες και απαραίτητες. Γίνεται συντήρηση των αρχιτεκτονικών και διακοσμητικών στοιχείων του ιστορικού κτηρίου της Καπνοβιομηχανίας με σύγχρονες μεθόδους και υλικά και βέβαια με τις ευλογίες του Υπουργείου Πολιτισμού, συγκεκριμένα της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δωδεκανήσου και της Διεύθυνσης Μεσαιωνικής Πόλης και Μνημείων του Δήμου Ρόδου. Ενδεικτικά: ανακαινισμένες αίθουσες με καινούργια θρανία, νέος ηλεκτρολογικός και ηλεκτρονικός εξοπλισμός, φωτισμοί LED, πυρίμαχα υλικά στις επισκευές, εικοσιτετράωρη φύλαξη. Το νέο σχολικό περιβάλλον, οι υποδομές, τα εργαστήρια, ο τεχνολογικός εξοπλισμός και οι δυνατότητες που δημιουργούνται έχουν τη δική τους αξία. Την ποιότητα ενός σχολείου ωστόσο την αποδεικνύει τελικά η καθημερινή ζωή του, η ίδια η παιδαγωγική πράξη. Η πρόκληση, επομένως, είναι παιδαγωγική και συνάμα πρόκληση ισότητας και ισονομίας, πρόκληση ελεύθερης σκέψης, για τη δημιουργία ενεργών πολιτών με κριτική ικανότητα και σεβασμό στις Δημοκρατικές Αρχές και Αξίες, όπως επιτάσσουν κανονιστικά το Σύνταγμα, η Ευρωπαϊκή και η Διεθνής Νομοθεσία».
Η ουσία αρχίζει μέσα στην τάξη
Για τον διευθυντή του σχολείου, η επίσημη έναρξη και τα εγκαίνια αποτελούν ένα μόνο μέρος της διαδικασίας. Το βάρος πέφτει στην καθημερινή λειτουργία του σχολείου και σε όσα θα συμβαίνουν μέσα στην τάξη.
«Η υπογραφή του πρωτοκόλλου παράδοσης και παραλαβής θα σηματοδοτήσει την ολοκλήρωση μιας απαιτητικής διαδικασίας προετοιμασίας. Τα εγκαίνια στις 11 Σεπτεμβρίου 2026 θα αποτελέσουν την επίσημη στιγμή. Η ουσία, όμως, θα αρχίσει την επόμενη ημέρα, αφού ένα σχολείο δεν εγκαινιάζεται πραγματικά όταν κόβεται η κορδέλα. Εγκαινιάζεται όταν ανοίγει η πόρτα της τάξης και οι εκπαιδευτικοί αρχίζουν να διδάσκουν, όταν οι μαθητές και οι μαθήτριες αναπτύσσουν κριτικό πνεύμα και θέτουν ερωτήματα που δεν είχαν σκεφθεί ποτέ, όταν η γνώση παύει να είναι ύλη προς απομνημόνευση και γίνεται τρόπος να κατανοούμε τον κόσμο. Εκεί βρίσκεται και η ευθύνη που αναλαμβάνει από την πρώτη ημέρα το Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο Ρόδου. Και γι’ αυτό η συγκυρία είναι ιστορική!».

Ο δημόσιος χαρακτήρας του σχολείου
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο κ. Τάσος Χαμουζάς στον δημόσιο χαρακτήρα του νέου σχολείου, στη δωρεάν φοίτηση και στη σχέση του με το Ίδρυμα Ωνάση.
«Υπάρχει μία λέξη στον τίτλο του νέου σχολείου που δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη: Δημόσιο. Η φοίτηση στο Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο είναι δωρεάν. Το σχολείο ανήκει στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα και λειτουργεί υπό την ευθύνη και την εποπτεία της Πολιτείας. Η προσφορά του Κοινωφελούς Ιδρύματος “Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης” έρχεται να ενισχύσει τις δυνατότητες ενός δημόσιου σχολείου, όχι να μεταβάλει τον χαρακτήρα του. Αυτή η διάκριση έχει ουσιαστική σημασία. Η δημόσια παιδεία έχει νόημα όταν η οικονομική δυνατότητα της οικογένειας δεν καθορίζει το επίπεδο των ευκαιριών που θα έχει ένα παιδί. Η δυνατότητα να διεκδικήσει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση πρέπει να αποτελεί αναφαίρετο και αναπαλλοτρίωτο δικαίωμα και όχι προνόμιο. Εδώ βρίσκεται και η ιδιαίτερη σημασία της συμβολής του Ιδρύματος Ωνάση: η μεγάλη κοινωφελής προσφορά του συναντά έναν δημόσιο εκπαιδευτικό θεσμό και του δίνει περισσότερες δυνατότητες. Ο δημόσιος χαρακτήρας του σχολείου παραμένει ακέραιος και ο τελικός αποδέκτης της προσπάθειας είναι ο μαθητής και η μαθήτρια».
Η Ρόδος, η ιστορία της και οι εκπαιδευτικές απαιτήσεις του μέλλοντος
Ο διευθυντής συνδέει τη λειτουργία του σχολείου με την ιδιαίτερη ιστορική και πολιτισμική φυσιογνωμία της Ρόδου και με τον τρόπο που αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί εκπαιδευτικά.
«Το Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο είναι ταγμένο να δημιουργήσει ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον που θα δίνει μεγαλύτερο χώρο στις επιστήμες, στις τέχνες, στον πολιτισμό, στην τεχνολογία, στην ψηφιακή εκπαίδευση, στη δημιουργικότητα και στην έρευνα, στις συνεργασίες με άλλους φορείς. Για τη Ρόδο αυτό δεν αποτελεί μια απλή εκπαιδευτική προσθήκη. Η Ρόδος έχει ένα ιστορικό πλεονέκτημα που δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως διακοσμητικό στοιχείο. Εδώ η συνάντηση διαφορετικών πολιτισμών αποτελεί μέρος της ίδιας της ιστορίας του τόπου. Η Ρόδος δεν υπήρξε απλώς ένας τόπος στον οποίο πέρασαν διαφορετικοί άνθρωποι και πολιτισμοί. Υπήρξε επί αιώνες χώρος όπου αυτοί συναντήθηκαν, συνυπήρξαν, συγκρούστηκαν, αντάλλαξαν ιδέες. Ο τόπος μας είναι ο ορισμός του πολιτισμικού και γεωπολιτικού κόμβου με σταθερό σκληρό και αδιαμφισβήτητο πυρήνα του την ελληνικότητα. Αυτήν που βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με τον κόσμο και με επίκεντρο τον Άνθρωπο. Κι αυτή η ιστορική εμπειρία δημιουργεί και μια ιδιαίτερη ευθύνη για την εκπαίδευση. Το Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο στη Ρόδο οφείλει να αξιοποιεί αυτή την κληρονομιά ως αφετηρία γνώσης. Γιατί ο τόπος καλείται να συνδέσει με τόσο συγκεκριμένο τρόπο το ιστορικό του κεφάλαιο με τις εκπαιδευτικές απαιτήσεις του μέλλοντος: την ανθρωπιστική παιδεία με την επιστήμη, την ιστορική μνήμη με την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη και τον πολιτισμό με τη δημιουργικότητα».

Η παρουσία του Ιδρύματος Ωνάση στη Ρόδο
Αναφερόμενος στο Ίδρυμα Ωνάση, ο κ. Χαμουζάς στέκεται στη σημασία της κοινωφελούς προσφοράς του, στη συνεργασία με την Πολιτεία και στον ρόλο που καλούνται να αναλάβουν οι εκπαιδευτικοί και η τοπική κοινωνία.
«Η παρουσία του Κοινωφελούς Ιδρύματος “Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης” στη Ρόδο αποκτά μέσα σε αυτή την προοπτική ξεχωριστή σημασία. Το ίδιο το Ίδρυμα αναφέρεται στην ιδρυτική παρακαταθήκη του Αριστοτέλη Ωνάση και στις λέξεις που εκείνος επέλεξε ως πυρήνα της: “επικουρία, εξέλιξη και ανάπτυξη”. Οι λέξεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερο νόημα όταν τις βλέπει κανείς μέσα από την εκπαιδευτική προσφορά του Ιδρύματος. Η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, οι τέχνες και η υγεία είναι διαφορετικοί χώροι δράσης, συναντώνται όμως σε ένα κοινό σημείο: στην προσπάθεια να δημιουργηθούν οι συνθήκες μέσα στις οποίες ο Άνθρωπος μπορεί να αναπτύξει τις δυνατότητές του και να ζήσει με περισσότερη γνώση, ελευθερία και αξιοπρέπεια. Στη Ρόδο τώρα συμβαίνει κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: η κοινωφελής προσφορά του Ιδρύματος συναντά έναν δημόσιο εκπαιδευτικό θεσμό και του δίνει περισσότερες δυνατότητες. Η προσφορά αυτή δεν πρέπει να μετρηθεί μόνο σε αίθουσες, εργαστήρια και εξοπλισμό. Η πραγματική της αξία θα φανεί στα παιδιά που θα αξιοποιήσουν αυτές τις δυνατότητες μέσω της ευρύτερης θεσμικής συνεργασίας: Η Πολιτεία διασφαλίζει το θεσμικό πλαίσιο και τον δημόσιο χαρακτήρα του σχολείου και το Ίδρυμα Ωνάση συνεισφέρει με την κοινωφελή του προσφορά. Οι εκπαιδευτικοί αναλαμβάνουν το δύσκολο έργο να μετατρέψουν τις δυνατότητες σε καθημερινή παιδαγωγική πράξη. Και η τοπική κοινωνία έχει τον δικό της ρόλο. Ακριβώς επειδή αφορά έναν τόπο στον οποίο το παρελθόν δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι παρόν στην αρχιτεκτονική, στα μνημεία, στον δημόσιο χώρο και στη συλλογική μνήμη. Το ενεργό ενδιαφέρον που εκδηλώνεται στη Ρόδο, ιδιαίτερα από γονείς και κηδεμόνες, δείχνει ότι το νέο σχολείο έχει ήδη αρχίσει να αποκτά κοινωνικό αποτύπωμα πριν ακόμη ανοίξει τις πόρτες του. Η μεγάλη συμμετοχή των μαθητών στις διαδικασίες εισαγωγής στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία σε πανελλαδικό επίπεδο επιβεβαιώνει αυτή την προσδοκία και η Ρόδος δεν αποτελεί εξαίρεση. Αντιθέτως, η κοινωνία παρακολουθεί με ενδιαφέρον την εξέλιξη της προσπάθειας και αναμένει να δει το νέο σχολείο να λειτουργεί».
Ενδιαφέρον για την κάλυψη των διαθέσιμων κενών θέσεων
Ο διευθυντής αναφέρεται και στο ενδιαφέρον που υπάρχει για την κάλυψη κενών θέσεων, καθώς και στις διαδικασίες που προβλέπονται από το Υπουργείο Παιδείας.
«Η εκπαιδευτική ζωή του σχολείου δεν τελειώνει με την αρχική διαδικασία εισαγωγής. Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τις σχετικές οδηγίες του Υπουργείου Παιδείας, προβλέπονται διαδικασίες για την κάλυψη κενών θέσεων και την εισαγωγή μαθητών όπου αυτό απαιτείται. Οι γονείς και κηδεμόνες ενδιαφέρονται για την πλήρωση κενών θέσεων με τη συμπληρωματική διαδικασία εξετάσεων ή δοκιμασία (τεστ) δεξιοτήτων στην εισαγωγική τάξη. Αναμένεται να ανοίξει σε λίγες μέρες η σχετική πλατφόρμα από το Υπουργείο Παιδείας. Αυτό δείχνει ότι η κοινωνία θέλει να γνωρίζει πως υπάρχουν και στο μέλλον δυνατότητες πρόσβασης στο σχολείο, πάντοτε σύμφωνα με τους κανόνες που θέτει η Πολιτεία. Αναγνωρίζουν ότι οι Όμιλοι, τα Σύνολα, οι επιστημονικές και πολιτιστικές δράσεις, οι συνεργασίες με φορείς και η εξωστρέφεια της σχολικής ζωής μπορούν να καταστήσουν το σχολείο σημείο αναφοράς για ολόκληρη την εκπαιδευτική κοινότητα του νησιού».
Η ουσιαστική δοκιμασία αρχίζει με τη λειτουργία του σχολείου
Με την ολοκλήρωση των έργων, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο πώς οι νέες δυνατότητες θα περάσουν στην καθημερινή εκπαιδευτική πράξη.
«Σε λίγες ημέρες τα έργα θα έχουν τελειώσει. Τότε θα αρχίσει η ουσιαστική δοκιμασία. Θα φανεί μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας αν οι νέες δυνατότητες μπορούν να μετατραπούν σε καλύτερη εκπαίδευση. Θα φανεί στον τρόπο με τον οποίο διδάσκουν οι εκπαιδευτικοί, στον τρόπο με τον οποίο συμμετέχουν οι μαθήτριες και οι μαθητές, στις απαιτήσεις που θέτει το σχολείο και στις ευκαιρίες που δίνει σε εκείνους που θέλουν να προχωρήσουν περισσότερο. Και αυτό εξηγεί γιατί η επικείμενη λειτουργία του σχολείου αποτελεί για τη Ρόδο μια πραγματικά ιστορική στιγμή».

«Η ιστορικότητα αυτής της στιγμής αποτελεί ευθύνη»
Κλείνοντας, ο Τάσος Χαμουζάς αναφέρεται στην προσωπική ευθύνη που συνοδεύει τη θέση του και στις προσδοκίες που δημιουργούνται για το νέο σχολείο.
«Ως διευθυντής του σχολείου, έχω πλήρη επίγνωση ότι η ιστορικότητα αυτής της στιγμής αποτελεί ευθύνη Γι’ αυτό, λίγες ημέρες πριν από την έναρξη, η σκέψη μου επιστρέφει εκεί όπου πρέπει να επιστρέφει κάθε εκπαιδευτική συζήτηση. Η Ρόδος έχει κάθε λόγο να περιμένει πολλά από το Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο».

».