Νέα μετωπική σύγκρουση του δημάρχου Ρόδου και της υπουργού Πολιτισμού στην Αθήνα

• Στο κόκ­κι­νο η αντι­πα­ρά­θε­ση Δήμου Ρόδου και Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού • Ο δή­μαρ­χος ζή­τη­σε πο­σο­στό από τα έσοδα των μνη­μεί­ων και έθεσε θέμα τρο­πο­ποί­η­σης έως και κα­τάρ­γη­σης της σύμ­βα­σης, όμως η υπουρ­γός Πο­λι­τι­σμού, με τη στή­ρι­ξη υπη­ρε­σια­κών πα­ρα­γό­ντων και έγ­γρα­φου υπο­μνή­μα­τος, του αντέ­τα­ξε τη μη­δε­νι­κή συμ­με­το­χή του Δήμου, την ώρα που ο κίν­δυ­νος ορι­στι­κής απο­μό­νω­σης της δη­μο­τι­κής αρχής από το Υπουρ­γείο γί­νε­ται πλέον ορα­τός

Αυτό που επί μήνες κυο­φο­ρού­νταν στο Δη­μαρ­χια­κό Μέ­γα­ρο πήρε πλέον επί­ση­μη μορφή, και μά­λι­στα στο πιο ακα­τάλ­λη­λο για τον Δήμο Ρόδου σκη­νι­κό. Στη συ­νε­δρί­α­ση της Επι­τρο­πής Πα­ρα­κο­λού­θη­σης της Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης «Προ­στα­σία και Ανά­δει­ξη της Με­σαιω­νι­κής Πόλης της Ρόδου», που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στην Αθήνα, πα­ρου­σία της υπουρ­γού Πο­λι­τι­σμού κ. Λίνας Μεν­δώ­νη, του πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Νο­τί­ου Αι­γαί­ου κ. Γιώρ­γου Χα­τζη­μάρ­κου, του εντε­ταλ­μέ­νου δη­μο­τι­κού συμ­βού­λου Με­σαιω­νι­κής Πόλης και Μνη­μεί­ων κ. Σω­τή­ρη Βα­για­νού αλλά και υπη­ρε­σια­κών πα­ρα­γό­ντων, ο δή­μαρ­χος Ρόδου κ. Αλέ­ξαν­δρος Κο­λιά­δης έθεσε επι­σή­μως θέμα τρο­πο­ποί­η­σης της σύμ­βα­σης, φτά­νο­ντας μέχρι και το εν­δε­χό­με­νο κα­τάρ­γη­σής της.

Η συ­ζή­τη­ση εξε­λί­χθη­κε σε ευ­θεία αντι­πα­ρά­θε­ση με την υπουρ­γό, οι τόνοι ανέ­βη­καν επι­κίν­δυ­να και το συ­μπέ­ρα­σμα που απο­κό­μι­σαν όσοι πα­ρα­κο­λου­θούν την υπό­θε­ση είναι ένα: ο Δήμος Ρόδου, ανοί­γο­ντας μόνος του μέ­τω­πο απέ­να­ντι σε ολό­κλη­ρο το υπό­λοι­πο σχήμα της σύμ­βα­σης, κιν­δυ­νεύ­ει να απο­μο­νω­θεί ορι­στι­κά από το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού, σε ένα ζή­τη­μα κο­ρυ­φαί­ας ση­μα­σί­ας για το μέλ­λον του μνη­μεί­ου Πα­γκό­σμιας Πο­λι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς.

Τι έθεσε ο δή­μαρ­χος

Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες της «δη­μο­κρα­τι­κής», ο κ. Κο­λιά­δης υπο­στή­ρι­ξε στη συ­νε­δρί­α­ση ότι η Προ­γραμ­μα­τι­κή Σύμ­βα­ση, όπως έχει υπο­γρα­φεί, χρη­μα­το­δο­τεί­ται κατά 86% από τον Δήμο Ρόδου, ότι η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου δεν συ­νει­σφέ­ρει και ότι το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού βάζει λίγα.

Επέ­μει­νε ότι το ποσό των 50 εκατ. ευρώ σε βάθος δε­κα­ε­τί­ας είναι δυ­σβά­στα­χτο για τον δη­μο­τι­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, τη στιγ­μή που, όπως ισχυ­ρί­στη­κε, το Υπουρ­γείο ει­σπράτ­τει το σύ­νο­λο των εσό­δων από τα μου­σεία και τους αρ­χαιο­λο­γι­κούς χώ­ρους του νη­σιού. Ζή­τη­σε δε την ενί­σχυ­ση του Δήμου με πο­σο­στό επί των εσό­δων αυτών, επα­να­φέ­ρο­ντας ένα αί­τη­μα που βρι­σκό­ταν ήδη στον πυ­ρή­να της ει­σή­γη­σης τρο­πο­ποί­η­σης η οποία είχε πα­ρου­σια­στεί το πρώ­τον τον Ιού­λιο του 2026 από τον κ. Βα­για­νό και είχε τότε απο­συρ­θεί ως εκ πα­ρα­δρο­μής απο­στα­λεί­σα.

Προ­χω­ρώ­ντας ένα βήμα πα­ρα­πέ­ρα, ο δή­μαρ­χος έθεσε και ζή­τη­μα κα­τάρ­γη­σης της Προ­γραμ­μα­τι­κής, ανοί­γο­ντας έτσι επι­σή­μως τη συ­ζή­τη­ση για την ίδια την ύπαρ­ξη του συμ­βα­τι­κού πλαι­σί­ου.

Η απά­ντη­ση της υπουρ­γού και το υπό­μνη­μα που βά­ρυ­νε

Η απά­ντη­ση της κ. Μεν­δώ­νη ήταν άμεση και αιχ­μη­ρή. Η υπουρ­γός υπο­γράμ­μι­σε στον δή­μαρ­χο ότι, αν επι­θυ­μεί συμ­με­το­χή στα έσοδα, τότε οφεί­λει να έχει συμ­με­το­χή και στα έξοδα, θέ­το­ντας το ζή­τη­μα της ανα­λο­γί­ας δι­καιω­μά­των και υπο­χρε­ώ­σε­ων στη βάση που το αντι­λαμ­βά­νε­ται η Πο­λι­τεία. Όσον αφορά την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, ξε­κα­θά­ρι­σε ότι η έντα­ξή της στην Προ­γραμ­μα­τι­κή έγινε προ­κει­μέ­νου να υπάρ­ξει τρί­τος εταί­ρος στο σχήμα και ότι η συ­νει­σφο­ρά της είναι ήδη απτή, με το έργο των 10 εκατ. ευρώ για το Πα­λά­τι του Με­γά­λου Μα­γί­στρου και με 1,4 εκατ. ευρώ για την ψη­φιο­ποί­η­ση. Στον αντί­πο­δα, όπως επι­σή­μα­νε, ο Δήμος Ρόδου δεν έχει υπο­βά­λει μέχρι σή­με­ρα καμία με­λέ­τη προς χρη­μα­το­δό­τη­ση.

Το κρι­σι­μό­τε­ρο ωστό­σο στοι­χείο της συ­νε­δρί­α­σης δεν ήταν η πο­λι­τι­κή αντι­πα­ρά­θε­ση. Τους ισχυ­ρι­σμούς της υπουρ­γού περί απρα­ξί­ας του Δήμου ενί­σχυ­σαν και υπη­ρε­σια­κοί πα­ρά­γο­ντες που με­τεί­χαν στη συ­νε­δρί­α­ση, ενώ κα­τα­λυ­τι­κό ρόλο έπαι­ξε έγ­γρα­φο υπό­μνη­μα της εκ­προ­σώ­που του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού στη Ρόδο, το οποίο απο­τύ­πω­νε με στοι­χεία την ει­κό­να της αρ­νη­τι­κής προ­ό­δου από την πλευ­ρά της δη­μο­τι­κής αρχής.

Η προϊ­στο­ρία μιας προ­α­ναγ­γελ­θεί­σας σύ­γκρου­σης

Η εξέ­λι­ξη αυτή δεν έπεσε από τον ου­ρα­νό. Η Προ­γραμ­μα­τι­κή Σύμ­βα­ση Πο­λι­τι­σμι­κής Ανά­πτυ­ξης, που στη­ρί­ζε­ται στο άρθρο 100 του ν. 3852/2010, υπε­γρά­φη στις 7 Απρι­λί­ου 2023 με­τα­ξύ 4 συμ­βαλ­λο­μέ­νων, του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού, της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, του Δήμου Ρόδου και του Ο.Δ.Α.Π., με δε­κα­ε­τή διάρ­κεια από το 2023 έως το 2033 και δυ­να­τό­τη­τα πα­ρά­τα­σης έως 5 έτη απο­κλει­στι­κά για λό­γους ολο­κλή­ρω­σης του αντι­κει­μέ­νου. Ο συ­νο­λι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της ανέρ­χε­ται σε 63,5 εκατ. ευρώ, με 47 δια­κρι­τά αντι­κεί­με­να.

Ήδη από τον Ια­νουά­ριο του 2026, μετά τον ανα­σχη­μα­τι­σμό στη δη­μο­τι­κή αρχή και την ανά­θε­ση των κα­θη­κό­ντων της Με­σαιω­νι­κής Πόλης στον κ. Βα­για­νό, είχαν κα­τα­γρα­φεί εκτι­μή­σεις ότι η Προ­γραμ­μα­τι­κή Σύμ­βα­ση θα απο­τε­λέ­σει το επό­με­νο πεδίο σύ­γκρου­σης, σε συ­νέ­χεια της αντι­δι­κί­ας του 2025 για το φράγ­μα Γα­δου­ρά. Οι εκτι­μή­σεις ενι­σχύ­θη­καν όταν ο κ. Κο­λιά­δης άρ­χι­σε να αμ­φι­σβη­τεί δη­μο­σί­ως τη σύμ­βα­ση, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η Πε­ρι­φέ­ρεια δεν συ­νει­σφέ­ρει, ισχυ­ρι­σμός στον οποίο η πλευ­ρά της Πε­ρι­φέ­ρειας απά­ντη­σε με στοι­χεία. Ο κ. Χα­τζη­μάρ­κος είχε επι­κα­λε­στεί πρό­σκλη­ση με ονο­μα­τι­σμέ­νο δι­καιού­χο τον Δήμο Ρόδου για την ανά­πλα­ση του Ιστο­ρι­κού Κέ­ντρου, με χρη­μα­το­δό­τη­ση από 8 έως 14 εκατ. ευρώ, στην οποία ο Δήμος ου­δέ­πο­τε κα­τέ­θε­σε πρό­τα­ση παρά τις πα­ρα­τά­σεις, καθώς και το αί­τη­μα υπερ­δέ­σμευ­σης πόρων του ΕΣΠΑ ύψους 10 εκατ. ευρώ για τη συ­ντή­ρη­ση του Πα­λα­τιού του Με­γά­λου Μα­γί­στρου.

Με­σο­λά­βη­σε, τον Ιού­νιο του 2026, το επει­σό­διο κατά την από­δο­ση 3 απο­κα­τε­στη­μέ­νων μνη­μεί­ων της Με­σαιω­νι­κής Πόλης, του Τε­μέ­νους Ρε­τζέπ Πασά, των επι­θα­λάσ­σιων οχυ­ρώ­σε­ων από τον μόλο του Naillac έως τον μόλο των Μύλων και του οθω­μα­νι­κού αρ­χο­ντι­κού Χασάν Μπέη, έργων που εκτέ­λε­σε εξ ολο­κλή­ρου το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού χωρίς καμία εμπλο­κή του Δήμου. Ο κ. Κο­λιά­δης κα­τήγ­γει­λε τότε ότι δεν του δό­θη­κε ο λόγος, κά­νο­ντας λόγο για φί­μω­ση, με τη δια­μαρ­τυ­ρία του να υιο­θε­τεί­ται σχε­δόν αυ­τό­μα­τα από πα­ρα­τά­ξεις της αντι­πο­λί­τευ­σης. Η κ. Μεν­δώ­νη απέρ­ρι­ψε κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κά τους ισχυ­ρι­σμούς, δη­λώ­νο­ντας ότι ου­δέ­πο­τε δό­θη­κε εντο­λή να μη μι­λή­σει ο δή­μαρ­χος, ότι ο ίδιος δεν ζή­τη­σε τον λόγο και ότι το όλο ζή­τη­μα κα­τα­σκευά­στη­κε. Τα πάθη που άνοι­ξε εκεί­νη η κό­ντρα δεν φέ­ρο­νται να έχουν κα­τα­λα­γιά­σει μέχρι σή­με­ρα.

Ακο­λού­θη­σε, τον Ιού­λιο του 2026, η από­πει­ρα του κ. Βα­για­νού να φέρει στην πρώτη κιό­λας συ­νε­δρί­α­ση της Επι­τρο­πής Πα­ρα­κο­λού­θη­σης εκτε­νή ει­σή­γη­ση τρο­πο­ποί­η­σης της σύμ­βα­σης σε 11 ση­μεία. Η πρω­το­βου­λία προ­σέ­κρου­σε σε έγ­γρα­φες αντιρ­ρή­σεις 2 μελών της Επι­τρο­πής, τα οποία υπο­στή­ρι­ξαν ότι οι προ­τει­νό­με­νες με­τα­βο­λές συ­νι­στούν ου­σιώ­δη τρο­πο­ποί­η­ση που εξαι­ρεί­ται ρητά από το άρθρο 7 της σύμ­βα­σης. Ο κ. Βα­για­νός ανα­κά­λε­σε τότε την ει­σή­γη­ση, απο­δί­δο­ντας την απο­στο­λή της σε διοι­κη­τι­κό σφάλ­μα της γραμ­μα­τεί­ας, και η τρο­πο­ποί­η­ση απο­σύρ­θη­κε από τα θέ­μα­τα προς ψη­φο­φο­ρία. Το πε­ριε­χό­με­νό της ωστό­σο πα­ρέ­μει­νε στο τρα­πέ­ζι. Ακρι­βώς αυτό το πε­ριε­χό­με­νο επα­νέ­φε­ρε τώρα, επι­σή­μως πλέον και διά ζώσης, ο ίδιος ο δή­μαρ­χος ενώ­πιον της υπουρ­γού.

Το άλ­λο­θι της ανυ­παρ­ξί­ας και η ουσία που χά­νε­ται

Το ερώ­τη­μα που ανα­δει­κνύ­ε­ται από τη νέα κλι­μά­κω­ση είναι απλό και αμεί­λι­κτο. Αν ο Δήμος Ρόδου είχε έργο να επι­δεί­ξει στη Με­σαιω­νι­κή Πόλη, αν είχε κα­τα­θέ­σει με­λέ­τες, αν είχε αξιο­ποι­ή­σει τις προ­σκλή­σεις που έμει­ναν ανα­πά­ντη­τες, αν είχε βάλει έστω το πρώτο ευρώ από όσα έχει ανα­λά­βει, τότε η αγα­νά­κτη­σή του για την κα­τα­νο­μή των βαρών θα ήταν δι­καιο­λο­γη­μέ­νη και η διεκ­δί­κη­σή του θα είχε πο­λι­τι­κό και ηθικό έρει­σμα. Τώρα όμως το να στρέ­φε­ται κατά του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού, το οποίο έχει απο­δε­δειγ­μέ­να στη­ρί­ξει το νησί με πό­ρους μοιά­ζει πε­ρισ­σό­τε­ρο με ανα­ζή­τη­ση άλ­λο­θι για την ανυ­παρ­ξία παρά με θε­σμι­κή διεκ­δί­κη­ση. Η κα­τα­σκευή ενός αφη­γή­μα­τος περί κακού κε­ντρι­κού κρά­τους που δεν βοηθά το νησί εξυ­πη­ρε­τεί εν­δε­χο­μέ­νως επι­κοι­νω­νια­κές ανά­γκες της στιγ­μής, όμως η επι­κοι­νω­νια­κή δια­χεί­ρι­ση δεν συ­ντη­ρεί μνη­μεία, δεν ωρι­μά­ζει με­λέ­τες και δεν απορ­ρο­φά χρη­μα­το­δο­τή­σεις. Και όσο η συ­ζή­τη­ση πα­ρα­μέ­νει εγκλω­βι­σμέ­νη στο ποιος φταί­ει, η ουσία, δη­λα­δή η προ­στα­σία και η ανά­δει­ξη ενός μνη­μεί­ου Πα­γκό­σμιας Πο­λι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς, χά­νε­ται.

Αξί­ζει εδώ να υπεν­θυ­μι­στεί και η δη­μό­σια το­πο­θέ­τη­ση του κ. Χα­τζη­μάρ­κου για την υπουρ­γό Πο­λι­τι­σμού, από τη συ­νέ­ντευ­ξη Τύπου του Φε­βρουα­ρί­ου του 2026, όταν είχε δη­λώ­σει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ότι αν αυτή η χώρα δεν είχε τη Λίνα Μεν­δώ­νη, έπρε­πε να την ανα­κα­λύ­ψει, μι­λώ­ντας για αγάπη, εν­δια­φέ­ρον, αφο­σί­ω­ση και γνώση των ζη­τη­μά­των, και ση­μειώ­νο­ντας ότι ποτέ στην ιστο­ρία του τόπου δεν είχαν έρθει τόσο πολλά χρή­μα­τα για τα μνη­μεία των νη­σιών. Στην ίδια συ­νέ­ντευ­ξη ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης είχε υπο­γραμ­μί­σει ότι τα χρή­μα­τα δεν είναι τρό­παιο αλλά ευ­θύ­νη και ότι η διεκ­δί­κη­ση δεν είναι πό­ντοι σε δη­μο­σκό­πη­ση ούτε ανταλ­λα­γή πυρών, αλλά κάτι που υπη­ρε­τεί­ται μόνο όταν στο μυαλό υπάρ­χει το απο­τέ­λε­σμα για τον τόπο. Η αντί­στι­ξη ανά­με­σα σε αυτή την αντί­λη­ψη και στην τα­κτι­κή της διαρ­κούς σύ­γκρου­σης που ακο­λου­θεί η δη­μο­τι­κή αρχή απο­τυ­πώ­νει με τον πιο εύ­γλωτ­το τρόπο το χάσμα των δύο προ­σεγ­γί­σε­ων.

Ο πο­λι­τι­κός κίν­δυ­νος της ορι­στι­κής απο­μό­νω­σης

Η ουσία της νέας εξέ­λι­ξης συ­μπυ­κνώ­νε­ται σε έναν πο­λι­τι­κό κίν­δυ­νο που πλέον δεν είναι θε­ω­ρη­τι­κός. Ο Δήμος Ρόδου, ανοί­γο­ντας διά στό­μα­τος του ίδιου του δη­μάρ­χου το ζή­τη­μα της ανα­θε­ώ­ρη­σης έως και κα­τάρ­γη­σης της Προ­γραμ­μα­τι­κής, βρέ­θη­κε απέ­να­ντι σε ένα συ­μπα­γές μέ­τω­πο. Σε ένα πεδίο όπου οι απο­φά­σεις για χρη­μα­το­δο­τή­σεις, εγκρί­σεις και αδειο­δο­τή­σεις περ­νούν ανα­πό­φευ­κτα από την κε­ντρι­κή διοί­κη­ση, η ορι­στι­κή ρήξη με το Υπουρ­γείο δεν συ­νι­στά απλώς επι­κοι­νω­νια­κό κό­στος. Συ­νι­στά υπαρ­ξια­κό κίν­δυ­νο για κάθε φι­λο­δο­ξία του Δήμου να δια­δρα­μα­τί­σει ρόλο στο μέλ­λον της Με­σαιω­νι­κής Πόλης. Μένει να φανεί αν η κλι­μά­κω­ση θα οδη­γη­θεί στα προ­βλε­πό­με­να θε­σμι­κά κα­νά­λια, με αρ­μό­διο όρ­γα­νο την Επι­τρο­πή Στρα­τη­γι­κού Σχε­δια­σμού στην οποία με­τέ­χουν τα ανώ­τα­τα κλι­μά­κια των 4 συμ­βαλ­λο­μέ­νων, ή αν το σί­ριαλ που είχε προ­α­ναγ­γελ­θεί από τον Ια­νουά­ριο του 2026 θα συ­νε­χι­στεί με τον Δήμο ολο­έ­να και πιο μόνο απέ­να­ντι σε όλους τους υπό­λοι­πους.