Τσαμπίκα και παραλίες της Ρόδου: Η «χρυσή τομή» της ισορροπίας και του σύγχρονου επιχειρείν

Η πρό­σφα­τη επι­χεί­ρη­ση σφρά­γι­σης κα­τα­στη­μά­των στην πα­ρα­λία της Τσα­μπί­κας άνοι­ξε εκ νέου έναν κύκλο έντο­νου δη­μό­σιου δια­λό­γου για το μέλ­λον των ακτών μας, την του­ρι­στι­κή ταυ­τό­τη­τα του νη­σιού και τα όρια με­τα­ξύ της αυ­στη­ρής νο­μι­μό­τη­τας και της πραγ­μα­τι­κής ανα­γκαιό­τη­τας της αγο­ράς. Μέσα σε ένα κλίμα πο­λω­μέ­νων το­πο­θε­τή­σε­ων, η φωνή της λο­γι­κής και της εμπει­ρί­ας έρ­χε­ται να δώσει μια οπτι­κή που δια­φέ­ρει από τα εύ­κο­λα συν­θή­μα­τα, θέ­το­ντας στο επί­κε­ντρο το υγιές επι­χει­ρείν, τη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη και κυ­ρί­ως την ανά­γκη για προ­στα­σία της το­πι­κής οι­κο­νο­μί­ας.

Η αυ­τού­σια το­πο­θέ­τη­ση της Κρί­στυς Ρα­πτά­κη

Η Κρί­στυ Ρα­πτά­κη —κόρη του θρυ­λι­κού επι­χει­ρη­μα­τία της Ρόδου Νίκου Ρα­πτά­κη, με πο­λυ­ε­τή και βιω­μα­τι­κή γνώση του χώρου— κα­τέ­θε­σε μια ολο­κλη­ρω­μέ­νη και τεκ­μη­ριω­μέ­νη άποψη που απο­τυ­πώ­νει ανά­γλυ­φα την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα της αγο­ράς. Η το­πο­θέ­τη­σή της έχει ως εξής:

«Συ­νή­θως δεν σχο­λιά­ζω θέ­μα­τα που δεν με αφο­ρούν άμεσα. Δεν είμαι ιδιο­κτή­τρια beach bar εδώ και του­λά­χι­στον 15 χρό­νια και δεν έχω καμία σχέση με τις συ­γκε­κρι­μέ­νες επι­χει­ρή­σεις.

Τα τε­λευ­ταία χρό­νια επι­σκέ­πτο­μαι τη Ρόδο ου­σια­στι­κά ως του­ρί­στρια και θεωρώ ότι από αυτή τη συ­ζή­τη­ση λεί­πει μία λέξη: ισορ­ρο­πία.

Η νο­μι­μό­τη­τα πρέ­πει να τη­ρεί­ται και φυ­σι­κά πρέ­πει να υπάρ­χει ελεύ­θε­ρος χώρος στις πα­ρα­λί­ες για όποιον θέλει τη δική του ομπρέ­λα και πε­τσέ­τα χωρίς να πλη­ρώ­σει τί­πο­τα. Όμως δεν χρειά­ζε­ται να πη­γαί­νου­με από το ένα άκρο στο άλλο.

Προ­σω­πι­κά, για πα­ρά­δειγ­μα, δεν επι­λέ­γω πλέον την Αγαθή. Κατά τη γνώμη μου ήταν κα­θα­ρό­τε­ρη, πιο πε­ρι­ποι­η­μέ­νη και πιο ελ­κυ­στι­κή όταν λει­τουρ­γού­σαν εκεί επι­χει­ρή­σεις.

Και όταν μιλάω για επι­χει­ρή­σεις του σή­με­ρα, εννοώ πα­ρο­χές του σή­με­ρα. Όχι μια πα­λαιού τύπου τρο­χή­λα­τη κα­ντί­να με κα­τε­ψυγ­μέ­νη πίτσα και κακής ποιό­τη­τας φραπέ. Εννοώ καλές ξα­πλώ­στρες και ομπρέ­λες, σωστή εξυ­πη­ρέ­τη­ση, καλό φα­γη­τό, κα­θα­ρές τουα­λέ­τες και εγκα­τα­στά­σεις εναρ­μο­νι­σμέ­νες με το πε­ρι­βάλ­λον. Αν θέ­λου­με σύγ­χρο­νο του­ρι­σμό, πρέ­πει να προ­σφέ­ρου­με και σύγ­χρο­νες υπη­ρε­σί­ες.

Και επει­δή ανα­φέ­ρε­στε στην Τσα­μπί­κα: φέτος βρήκα εκεί πολύ καλή πα­ρο­χή υπη­ρε­σιών. Το beach bar που επι­σκέ­φθη­κα μου φά­νη­κε όμορ­φο και εναρ­μο­νι­σμέ­νο με το τοπίο. Πα­ράλ­λη­λα υπήρ­χε αρ­κε­τός ελεύ­θε­ρος χώρος για όποιον δεν ήθελε ξα­πλώ­στρα και οι ξα­πλώ­στρες, από όσο είδα ως απλή επι­σκέ­πτρια, βρί­σκο­νταν σε λο­γι­κή από­στα­ση από τη θά­λασ­σα.

Δεν γνω­ρί­ζω τις αδειο­δο­τι­κές λε­πτο­μέ­ρειες, γι’ αυτό ρωτάω πραγ­μα­τι­κά και όχι ει­ρω­νι­κά: τι ακρι­βώς ήταν πα­ρά­νο­μο και γιατί; Ήταν οι μό­νι­μες κα­τα­σκευ­ές, τα τε­τρα­γω­νι­κά, η έλ­λει­ψη πα­ρα­χώ­ρη­σης;

Γιατί δια­βά­ζω ότι η άδεια αφο­ρού­σε μόλις 15 τ.μ. τρο­χή­λα­της κα­ντί­νας. Είναι ρε­α­λι­στι­κό να πι­στεύ­ου­με ότι μια πα­ρα­λία του με­γέ­θους και της επι­σκε­ψι­μό­τη­τας της Τσα­μπί­κας μπο­ρεί να εξυ­πη­ρε­τη­θεί ποιο­τι­κά από 3 κα­ντί­νες 15 τ.μ.; Κατά τη γνώμη μου, όχι.

Αυτό δεν ση­μαί­νει ότι κά­ποιος δι­καιού­ται αυ­θαί­ρε­τα να κα­τα­σκευά­σει 280 ή 500 τ.μ. Μήπως όμως ση­μαί­νει ότι το ίδιο το πλαί­σιο χρειά­ζε­ται εκ­συγ­χρο­νι­σμό; Ότι θα έπρε­πε να επι­τρέ­πο­νται με­γα­λύ­τε­ρες, νό­μι­μες, αυ­στη­ρά ελεγ­χό­με­νες και κα­λαί­σθη­τες εγκα­τα­στά­σεις, ανά­λο­γες με τις ανά­γκες κάθε πα­ρα­λί­ας;

Και αν υπήρ­χαν πα­ρα­βά­σεις, γιατί να μην απαι­τη­θεί πρώτα η προ­σαρ­μο­γή τους; Να φύγει το πα­ρά­νο­μο, βε­βαί­ως. Αλλά να αντι­κα­τα­στα­θεί από το νό­μι­μο και κα­λύ­τε­ρο — όχι από το τί­πο­τα.

Εκεί θα πε­ρί­με­να να πα­νη­γυ­ρί­ζει και το Δί­κτυο ΟΜΠΡΕ­ΛΑ: όταν μια πα­ρά­νο­μη επι­χεί­ρη­ση αντι­κα­θί­στα­ται από μια νό­μι­μη, σύγ­χρο­νη επι­χεί­ρη­ση με το ίδιο ή κα­λύ­τε­ρο επί­πε­δο υπη­ρε­σιών.

Γιατί όταν φύ­γουν όλα, ποιος θα φρο­ντί­ζει την πα­ρα­λία; Ποιος θα εξα­σφα­λί­ζει την κα­θα­ριό­τη­τα και τις κα­θα­ρές τουα­λέ­τες; Αν δεν το κά­νουν οι επι­χει­ρή­σεις, πρέ­πει να το κάνει ο αρ­μό­διος φο­ρέ­ας. Δια­φο­ρε­τι­κά θα πρέ­πει να πη­γαί­νει το ίδιο το κί­νη­μα της ΟΜΠΡΕ­ΛΑΣ να κα­θα­ρί­ζει τις πα­ρα­λί­ες και τις τουα­λέ­τες.

Και θα το πω πλέον ξε­κά­θα­ρα: έχω κου­ρα­στεί με τα κι­νή­μα­τα της πε­τσέ­τας και της ομπρέ­λας και με τη λο­γι­κή «να φύγει, να κλεί­σει, να γκρε­μι­στεί». Το δύ­σκο­λο δεν είναι να κα­τα­στρέ­ψεις κάτι. Είναι να δη­μιουρ­γή­σεις κάτι κα­λύ­τε­ρο στη θέση του.

Εγώ ως του­ρί­στρια θέλω επι­λο­γή. Θέλω να μπορώ να επι­λέ­ξω μια ορ­γα­νω­μέ­νη πα­ρα­λία με ποιο­τι­κές υπη­ρε­σί­ες. Κά­ποιος άλλος θέλει την πε­τσέ­τα και τη δική του ομπρέ­λα χωρίς να πλη­ρώ­σει τί­πο­τα. Και οι δύο πρέ­πει να έχου­με χώρο. Αυτό είναι ισορ­ρο­πία.

Και ας μην ξε­χνά­με το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο: η Ρόδος ζει από τον του­ρι­σμό. Άμεσα ή έμ­με­σα ζει ολό­κλη­ρη η οι­κο­νο­μία του νη­σιού. Δεν υπε­ρα­σπί­ζο­μαι την αυ­θαι­ρε­σία. Υπε­ρα­σπί­ζο­μαι σύγ­χρο­νους κα­νό­νες, έλεγ­χο, νο­μι­μό­τη­τα και εξέ­λι­ξη.

Λι­γό­τε­ρη ενέρ­γεια στο «να φύγει, να κλεί­σει, να γκρε­μι­στεί» και πε­ρισ­σό­τε­ρη στο «να γίνει νό­μι­μα, σωστά και κα­λύ­τε­ρα».

Γιατί αν στην προ­σπά­θειά μας να προ­στα­τεύ­σου­με τη Ρόδο την κά­νου­με λι­γό­τε­ρο ελ­κυ­στι­κή για τον επι­σκέ­πτη, στο τέλος θα το πλη­ρώ­σει ολό­κλη­ρο το νησί.»

Η προ­στα­σία του υγιούς επι­χει­ρείν στον πυ­ρή­να του προ­βλή­μα­τος

Η το­πο­θέ­τη­ση αυτή φω­τί­ζει με τον πιο κα­θα­ρό τρόπο την ανά­γκη να προ­στα­τευ­θεί το υγιές επι­χει­ρείν. Η Ρόδος δεν έχει πε­ρι­θώ­ρια για λο­γι­κές ισο­πέ­δω­σης που πλήτ­τουν την ποιό­τη­τα του του­ρι­στι­κού μας προ­ϊ­ό­ντος. Αντί­θε­τα, απαι­τού­νται:

Σα­φείς και σύγ­χρο­νοι κα­νό­νες: Ένα θε­σμι­κό πλαί­σιο που να αντα­πο­κρί­νε­ται στις πραγ­μα­τι­κές ανά­γκες των με­γά­λων πα­ρα­λιών, μα­κριά από ανα­χρο­νι­στι­κούς πε­ριο­ρι­σμούς.

Στή­ρι­ξη των ποιο­τι­κών επεν­δύ­σε­ων: Δυ­να­τό­τη­τα στους σο­βα­ρούς επαγ­γελ­μα­τί­ες να προ­σφέ­ρουν άψο­γες υπη­ρε­σί­ες με σε­βα­σμό στο πε­ρι­βάλ­λον.

Ου­σια­στι­κή ισορ­ρο­πία: Αρ­μο­νι­κή συ­νύ­παρ­ξη ελεύ­θε­ρων χώρων για το κοινό και ορ­γα­νω­μέ­νων υπο­δο­μών υψη­λού επι­πέ­δου.

Το μή­νυ­μα είναι σαφές: Η προ­στα­σία του νη­σιού μας προ­ϋ­πο­θέ­τει νο­μι­μό­τη­τα, έλεγ­χο και εξέ­λι­ξη, και όχι κα­τα­στρο­φή των υπο­δο­μών χωρίς εναλ­λα­κτι­κή λύση.