Το καλώδιο επιστρέφει και φέρνει μπρα ντε φερ Αθήνας – Άγκυρας: Τι θα γίνει εάν το τουρκικό Ναυτικό επιχειρήσει ξανά να εμποδίσει τις εργασίες

Το κα­λώ­διο Ελ­λά­δας–Κύ­πρου επι­στρέ­φει στο προ­σκή­νιο και μαζί του επι­στρέ­φει ένα ερώ­τη­μα που η Αθήνα είχε απο­φύ­γει να απα­ντή­σει ορι­στι­κά μετά την κρίση της Κάσου: τι θα κάνει η Ελ­λά­δα εάν, όταν αρ­χί­σουν ξανά οι ερ­γα­σί­ες στη θά­λασ­σα, εμ­φα­νι­στούν και πάλι τουρ­κι­κές φρε­γά­τες;

Ο Great Sea Interconnector δεν είναι πλέον απλώς ένα ενερ­γεια­κό έργο. Έχει με­τα­τρα­πεί σε ένα από τα πιο ευαί­σθη­τα γε­ω­πο­λι­τι­κά projects της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου, καθώς συν­δέ­ει την Ελ­λά­δα με την Κύπρο και, σε επό­με­νο στά­διο, το Ισ­ρα­ήλ, ενώ πα­ράλ­λη­λα αγ­γί­ζει άμεσα τις ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές δια­φο­ρές για τις θα­λάσ­σιες ζώνες.

Η Αθήνα έχει απο­φα­σί­σει να επα­να­φέ­ρει το έργο σε τρο­χιά. Η εί­σο­δος της γαλ­λι­κής Meridiam, η οποία απέ­κτη­σε το 66% της εται­ρεί­ας του έργου, προ­σθέ­τει μια νέα διά­στα­ση. Η Nexans, επί­σης γαλ­λι­κή εται­ρεία, έχει ανα­λά­βει την κα­τα­σκευή και εγκα­τά­στα­ση του κα­λω­δί­ου. Πα­ράλ­λη­λα, το project έχει λάβει ση­μα­ντι­κή ευ­ρω­παϊ­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση. Όλα αυτά δη­μιουρ­γούν ένα πολύ ισχυ­ρό­τε­ρο πο­λι­τι­κό και οι­κο­νο­μι­κό πε­ρι­βάλ­λον από εκεί­νο του 2024. Δεν λύ­νουν όμως το βα­σι­κό πρό­βλη­μα.

Η Τουρ­κία έχει ήδη δεί­ξει ότι θε­ω­ρεί την πε­ριο­χή όπου θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν οι ερ­γα­σί­ες αντι­κεί­με­νο δικής της δι­καιο­δο­σί­ας. Και η κρίση του κα­λο­και­ριού του 2024 απέ­δει­ξε ότι η Άγκυ­ρα είναι δια­τε­θει­μέ­νη να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει τη στρα­τιω­τι­κή της πα­ρου­σία για να επι­βά­λει αυτή τη θέση στην πράξη.

Τότε, το ιτα­λι­κό ερευ­νη­τι­κό πλοίο Ievoli Relume πραγ­μα­το­ποιού­σε έρευ­νες στην πε­ριο­χή νο­τιο­α­να­το­λι­κά της Κάσου και της Καρ­πά­θου. Η Τουρ­κία έστει­λε πο­λε­μι­κά πλοία, εκ­δί­δο­ντας πα­ράλ­λη­λα NAVTEX με την οποία αμ­φι­σβή­τη­σε τη νο­μι­μό­τη­τα των ελ­λη­νι­κών ενερ­γειών. Ελ­λη­νι­κές μο­νά­δες του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού ανα­πτύ­χθη­καν επί­σης στην πε­ριο­χή και η κρίση τε­λι­κά απο­κλι­μα­κώ­θη­κε.

Το έργο, όμως, δεν προ­χώ­ρη­σε όπως είχε αρ­χι­κά σχε­δια­στεί. Αυτό είναι το προη­γού­με­νο που βα­ραί­νει σή­με­ρα πάνω από την επα­νεκ­κί­νη­ση του Great Sea Interconnector. Γιατί εάν η Αθήνα επι­στρέ­ψει στη θά­λασ­σα και η Τουρ­κία επα­να­λά­βει την κί­νη­ση του 2024, η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση θα βρε­θεί μπρο­στά σε ένα δί­λημ­μα που δεν μπο­ρεί πλέον να αντι­με­τω­πι­στεί με αυ­το­σχε­δια­σμούς.

Εάν το κα­λω­δια­κό πλοίο συ­νο­δευ­τεί από ελ­λη­νι­κά πο­λε­μι­κά πλοία, η Ελ­λά­δα στέλ­νει ένα σαφές μή­νυ­μα ότι δεν απο­δέ­χε­ται στρα­τιω­τι­κή πα­ρε­μπό­δι­ση ενός έργου που θε­ω­ρεί νό­μι­μο και ευ­ρω­παϊ­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος. Ταυ­τό­χρο­να, όμως, αυ­ξά­νει ση­μα­ντι­κά τον κίν­δυ­νο ενός θερ­μού επει­σο­δί­ου. Ένα τουρ­κι­κό πλοίο που θα επι­χει­ρή­σει να πλη­σιά­σει, ένας επι­κίν­δυ­νος ελιγ­μός ή μια λαν­θα­σμέ­νη εκτί­μη­ση μπο­ρούν να δη­μιουρ­γή­σουν μέσα σε λίγα λεπτά μια κρίση που κα­νείς δεν είχε σχε­διά­σει.

Εάν, αντί­θε­τα, η Ελ­λά­δα επι­λέ­ξει να μην αντι­δρά­σει δυ­να­μι­κά και το κα­λω­δια­κό πλοίο απο­χω­ρή­σει μπρο­στά στην πα­ρου­σία του τουρ­κι­κού Ναυ­τι­κού, το άμεσο επει­σό­διο μπο­ρεί να απο­φευ­χθεί. Θα έχει όμως δη­μιουρ­γη­θεί ένα πολύ δυ­σκο­λό­τε­ρο πρό­βλη­μα: η Τουρ­κία θα έχει απο­δεί­ξει ξανά ότι μπο­ρεί να εμπο­δί­σει στην πράξη μια ελ­λη­νι­κή και ευ­ρω­παϊ­κή δρα­στη­ριό­τη­τα χωρίς να χρεια­στεί να υπάρ­ξει ένο­πλη σύ­γκρου­ση. Και αυτό είναι ίσως το με­γα­λύ­τε­ρο ρίσκο για την Αθήνα.

Η στα­δια­κή δη­μιουρ­γία ενός προη­γου­μέ­νου

Ένα τουρ­κι­κό πο­λε­μι­κό εμ­φα­νί­ζε­ται. Η Ελ­λά­δα στέλ­νει δυ­νά­μεις. Ακο­λου­θούν τη­λε­φω­νή­μα­τα, δι­πλω­μα­τι­κές δια­βου­λεύ­σεις και ευ­ρω­παϊ­κές δη­λώ­σεις. Το πλοίο στα­μα­τά ή απο­χω­ρεί προ­σω­ρι­νά. Η έντα­ση πέ­φτει. Και το έργο μένει πίσω. Εάν αυτό συμ­βεί ξανά, η Αθήνα θα έχει βρε­θεί ου­σια­στι­κά στην ίδια θέση με το 2024.

Γι’ αυτό η επα­νεκ­κί­νη­ση του έργου απαι­τεί κάτι πε­ρισ­σό­τε­ρο από μια πο­λι­τι­κή από­φα­ση ότι «το κα­λώ­διο θα προ­χω­ρή­σει». Απαι­τεί ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο σχέ­διο για την ημέρα που θα δο­κι­μα­στεί αυτή η από­φα­ση.

Οι αδυ­να­μί­ες της μέχρι τώρα κυ­βερ­νη­τι­κής δια­χεί­ρι­σης

Η κυ­βέρ­νη­ση αντι­με­τώ­πι­σε την κρίση της Κάσου κυ­ρί­ως ως ένα επει­σό­διο που έπρε­πε να απο­κλι­μα­κω­θεί. Από την άποψη της απο­τρο­πής, αυτό ήταν κα­τα­νοη­τό: το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο ήταν να απο­φευ­χθεί μια σύ­γκρου­ση. Από την άποψη όμως της στρα­τη­γι­κής δια­χεί­ρι­σης, έμει­νε ανα­πά­ντη­το το ερώ­τη­μα τι θα συ­νέ­βαι­νε στην επό­με­νη φάση. Δεν υπήρ­ξε εγκαί­ρως ένα σαφές, δη­μό­σιο και διε­θνώς υπο­στη­ρι­ζό­με­νο πλαί­σιο για το πώς θα συ­νε­χί­ζο­νταν οι ερ­γα­σί­ες εάν η Τουρ­κία επι­χει­ρού­σε ξανά να τις εμπο­δί­σει. Και αυτό είναι το κενό που πρέ­πει τώρα να κα­λύ­ψει η Αθήνα.

Η εί­σο­δος της Meridiam προ­σφέ­ρει ένα ση­μα­ντι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα. Το έργο απο­κτά ισχυ­ρό­τε­ρο γαλ­λι­κό οι­κο­νο­μι­κό απο­τύ­πω­μα και συ­νε­πώς με­γα­λύ­τε­ρο εν­δια­φέ­ρον του Πα­ρι­σιού για την επι­τυ­χία του. Η πα­ρου­σία της Nexans ενι­σχύ­ει επί­σης τη γαλ­λι­κή βιο­μη­χα­νι­κή διά­στα­ση.

Αλλά η «γαλ­λι­κή ασπί­δα» δεν πρέ­πει να πα­ρερ­μη­νευ­θεί. Η συμ­με­το­χή γαλ­λι­κών εται­ρειών δεν ση­μαί­νει αυ­τό­μα­τα ότι γαλ­λι­κά πο­λε­μι­κά πλοία θα προ­στα­τεύ­σουν την πό­ντι­ση. Η οι­κο­νο­μι­κή και πο­λι­τι­κή εμπλο­κή της Γαλ­λί­ας μπο­ρεί να λει­τουρ­γή­σει απο­τρε­πτι­κά μόνο εφό­σον συ­νο­δεύ­ε­ται από σαφή πο­λι­τι­κή θέση και από μια ευ­ρύ­τε­ρη ευ­ρω­παϊ­κή στρα­τη­γι­κή.

Το ίδιο ισχύ­ει και για την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση. Το γε­γο­νός ότι ο Great Sea Interconnector απο­τε­λεί έργο ευ­ρω­παϊ­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος και έχει λάβει ευ­ρω­παϊ­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση είναι ένα ισχυ­ρό δι­πλω­μα­τι­κό όπλο για την Αθήνα. Δεν ση­μαί­νει όμως ότι η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση θα ανα­λά­βει αυ­το­μά­τως επι­χει­ρη­σια­κή προ­στα­σία του κα­λω­δια­κού πλοί­ου εάν εμ­φα­νι­στούν τουρ­κι­κές φρε­γά­τες.

Η Ελ­λά­δα πρέ­πει επο­μέ­νως να δια­χω­ρί­σει δύο πράγ­μα­τα: την πο­λι­τι­κή και νο­μι­κή υπο­στή­ρι­ξη της Ευ­ρώ­πης από την επι­χει­ρη­σια­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στη θά­λασ­σα.

Και ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο: η Αθήνα θα πρέ­πει να έχει συ­ζη­τή­σει το ζή­τη­μα πριν από την επα­νεκ­κί­νη­ση, όχι αφού εμ­φα­νι­στούν τα τουρ­κι­κά πλοία, ώστε να δια­μορ­φώ­σει έναν μη­χα­νι­σμό απο­φυ­γής ατυ­χή­μα­τος και κρί­σης. Είναι μια λεπτή αλλά κρί­σι­μη δια­φο­ρά.

Η λυ­βέρ­νη­ση επι­μέ­νει ότι το έργο θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί και ταυ­τό­χρο­να να επι­διώ­κει να απο­φύ­γει μια κα­τά­στα­ση στην οποία δύο πο­λε­μι­κά ναυ­τι­κά θα βρε­θούν αντι­μέ­τω­πα γύρω από ένα κα­λω­δια­κό πλοίο.

Η επα­νεκ­κί­νη­ση του κα­λω­δί­ου θα απο­τε­λέ­σει ακρι­βώς ένα τέ­τοιο τεστ. Και η Αθήνα θα πρέ­πει να απο­φύ­γει δύο λάθη που βρί­σκο­νται στα αντί­θε­τα άκρα. Το πρώτο θα ήταν να θε­ω­ρή­σει ότι επει­δή το έργο είναι ευ­ρω­παϊ­κό και συμ­με­τέ­χει σε αυτό γαλ­λι­κός όμι­λος, η Τουρ­κία δεν θα αντι­δρά­σει. Το δεύ­τε­ρο θα ήταν να θε­ω­ρή­σει ότι κάθε τουρ­κι­κή αντί­δρα­ση πρέ­πει να οδη­γεί σε ανα­στο­λή του έργου. Η πρώτη επι­λο­γή είναι αφε­λής. Η δεύ­τε­ρη πα­ρά­γει στα­δια­κά τε­τε­λε­σμέ­να.

Η πραγ­μα­τι­κή στρα­τη­γι­κή βρί­σκε­ται ανά­με­σα στα δύο: το έργο προ­χω­ρά, αλλά η Ελ­λά­δα έχει προ­ε­τοι­μα­στεί για την κρίση πριν αυτή εκ­δη­λω­θεί.

Το 2024 η Ελ­λά­δα κα­τά­φε­ρε να απο­φύ­γει τα χει­ρό­τε­ρα. Δεν κα­τά­φε­ρε όμως να λύσει το πρό­βλη­μα. Η κρίση απο­κλι­μα­κώ­θη­κε, αλλά η βα­σι­κή δια­φο­ρά πα­ρέ­μει­νε. Το έργο επι­βρα­δύν­θη­κε και η Τουρ­κία δια­τή­ρη­σε τη δυ­να­τό­τη­τα να αμ­φι­σβη­τεί στην πράξη τις ελ­λη­νι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες.

Σή­με­ρα η κυ­βέρ­νη­ση επι­στρέ­φει στην υπό­θε­ση έχο­ντας μια δεύ­τε­ρη ευ­και­ρία. Αυτή τη φορά, όμως, δεν αρκεί να απο­φα­σί­σει ότι το κα­λώ­διο θα πο­ντι­στεί. Πρέ­πει να απο­φα­σί­σει τι θα κάνει εάν κά­ποιος προ­σπα­θή­σει να το στα­μα­τή­σει.

Η Κάσος ήταν η προει­δο­ποί­η­ση. Η επα­νεκ­κί­νη­ση του κα­λω­δί­ου θα είναι το πραγ­μα­τι­κό τεστ.

Πηγή: topontiki.gr