Ζαχαράκη για το σχολείο του αύριο: Η εκπαίδευση ως δύναμη διαμόρφωσης της εποχής

Μια ολο­κλη­ρω­μένη στρα­τη­γική για τον μετα­σχη­μα­τι­σμό της ελλη­νι­κής εκπαί­δευ­σης, παρου­σί­ασε η υπουρ­γός Παι­δείας, Θρη­σκευ­μά­των και Αθλη­τι­σμού Σοφία Ζαχα­ράκη σε συνέ­ντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, με φόντο το Οικο­νο­μικό Φόρουμ των Δελφών, το οποίο θα διε­ξα­χθεί από τις 22 έως τις 25 Απρι­λίου 2026. Το όραμά της, είναι «ένα σχολείο, που δεν ακο­λου­θεί απλώς τις εξε­λί­ξεις, αλλά τις καθο­ρί­ζει».

Στον πυρήνα της φιλο­σο­φίας της βρί­σκε­ται η θέση ότι «η εκπαί­δευση δεν πρέπει να ακο­λου­θεί την εποχή, αλλά να τη δια­μορ­φώ­νει». Η ίδια επι­ση­μαί­νει, ότι οι ουσια­στι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις δεν εξα­ντλού­νται στην εισα­γωγή νέων εργα­λείων, αλλά βασί­ζο­νται σε αρχές και αξίες με δια­χρο­νικό χαρα­κτήρα. Όπως εξηγεί, «ένας δια­δρα­στι­κός πίνακας δεν είναι από μόνος του μεταρ­ρύθ­μιση», αλλά μεταρ­ρύθ­μιση είναι ένα σχολείο «που μαθαί­νει στο παιδί να σκέ­φτε­ται, να αξιο­λο­γεί και να δημιουρ­γεί». Με αυτή τη λογική, οι παρεμ­βά­σεις του υπουρ­γείου δομού­νται γύρω από τρεις βασι­κούς άξονες: ευε­λι­ξία, καλ­λιέρ­γεια δεξιο­τή­των ζωής και επέν­δυση στους εκπαι­δευ­τι­κούς.

Πιο ανα­λυ­τικά, «πρώτον, ευε­λι­ξία, με προ­γράμ­ματα σπουδών που μπορούν να προ­σαρ­μό­ζο­νται στις ανάγκες της εποχής και με ουσια­στική στήριξη της ενι­σχυ­τι­κής διδα­σκα­λίας στα σχολεία μας, ώστε κανένα παιδί να μη μένει πίσω. Δεύ­τε­ρον, σχολείο που καλ­λιερ­γεί δεξιό­τη­τες ζωής και δεν περιο­ρί­ζε­ται μόνο στη μετά­δοση γνώσεων, αλλά διδά­σκει στα παιδιά πως να σκέ­φτο­νται, να συνερ­γά­ζο­νται και να χρη­σι­μο­ποιούν σωστά την τεχνο­λο­γία. Και τρίτον, επέν­δυση στους εκπαι­δευ­τι­κούς μας. Με σύγ­χρονα εργα­λεία επι­μόρ­φω­σης και συνεχή καλ­λιέρ­γεια δεξιο­τή­των, γιατί καμία τεχνο­λο­γία δεν μπορεί να αντι­κα­τα­στή­σει έναν εμπνευ­σμένο και ουσια­στικά υπο­στη­ριγ­μένο εκπαι­δευ­τικό. Ο στόχος μας δεν είναι απλώς να εξο­πλί­σουμε τα σχολεία με τις ευκο­λίες του «σήμερα», αλλά να τα προ­ε­τοι­μά­σουμε για τα ζητού­μενα του «αύριο». Και αυτό απαιτεί πολι­τι­κές με διάρ­κεια και συνέ­χεια, όχι με ημε­ρο­μη­νία λήξης», κατέ­ληξε η υπουρ­γός.

Η Τεχνητή Νοη­μο­σύνη ως ευκαι­ρία και το Ψηφιακό Φρο­ντι­στή­ριο

Απα­ντώ­ντας στις προ­κλή­σεις της ταχύ­τα­της εξά­πλω­σης της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης, η υπουρ­γός σημειώ­νει ότι το υπουρ­γείο δεν παρα­κο­λου­θεί παθη­τικά τις εξε­λί­ξεις, αλλά τις αξιο­ποιεί. «Τις μετα­τρέ­πουμε σε ευκαι­ρίες για ένα σχολείο πιο ανοιχτό, σύγ­χρονο και δίκαιο», ανέφερε.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη στρα­τη­γική δια­δρα­μα­τί­ζει το Ψηφιακό Φρο­ντι­στή­ριο, το οποίο «μετα­σχη­μα­τί­ζε­ται σε ένα πιο ολο­κλη­ρω­μένο και δια­δρα­στικό περι­βάλ­λον μάθησης».

Με ήδη εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες χρήστες και χιλιά­δες ώρες διδα­σκα­λίας, το πρό­γραμμα επε­κτεί­νε­ται πλέον και σε μαθητές της Α’ και Β’ Λυκείου, παύ­ο­ντας να απο­τε­λεί απο­κλει­στικά εργα­λείο προ­ε­τοι­μα­σίας για τη Γ’ Λυκείου. «Μια ξεχω­ρι­στή μεταρ­ρύθ­μιση που ήρθε και «ρίζωσε» στην εκπαί­δευση, αριθμεί ήδη περίπου 310.000 χρήστες και πάνω από 6.400 ώρες διδα­σκα­λίας», όπως ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά.

Παράλ­ληλα, το έργο «EduAI» εισάγει νέα δεδο­μένα στην εξα­το­μι­κευ­μένη μάθηση. Μέσω αυτού, οι μαθητές λαμ­βά­νουν ασκή­σεις προ­σαρ­μο­σμέ­νες στο επίπεδό τους σε πραγ­μα­τικό χρόνο, ενώ το σύστημα εντο­πί­ζει κενά και παρέχει άμεση ανα­τρο­φο­δό­τηση, ενι­σχύ­ο­ντας την αυτο­α­ξιο­λό­γηση και την εμπέ­δωση της γνώσης.

Ιδιαί­τερη σημασία έχει και η συνερ­γα­σία με τη Microsoft, μέσω της οποίας ενσω­μα­τώ­νε­ται ψηφια­κός βοηθός για την υπο­στή­ριξη των πανελ­λα­δι­κώς εξε­τα­ζό­με­νων μαθη­μά­των ξένων γλωσσών.

Συγκε­κρι­μένα, όπως υπο­γράμ­μισε η κ.Ζαχα­ράκη, «πριν από λίγες ημέρες, υπο­γρά­ψαμε επίσης μνη­μό­νιο συνερ­γα­σίας με τη Microsoft, για την ένταξη της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης στο Ψηφιακό Φρο­ντι­στή­ριο, με τη δημιουρ­γία δωρεάν ψηφια­κού βοηθού για τα πανελ­λα­δι­κώς εξε­τα­ζό­μενα μαθή­ματα των ξένων γλωσσών (Αγγλικά, Γαλλικά, Ιταλικά, Ισπα­νικά, Γερ­μα­νικά). Από τη νέα σχολική χρονιά, τα «ζωντανά» μαθή­ματα επε­κτεί­νο­νται και στους μαθητές της Α’ και Β’ Λυκείου, ενι­σχύ­ο­ντας σημα­ντικά τον ρόλο του Ψηφια­κού Φρο­ντι­στη­ρίου ως ενός συνε­χούς μηχα­νι­σμού υπο­στή­ρι­ξης και όχι μόνο ως εργα­λείου προ­ε­τοι­μα­σίας για τη Γ’ Λυκείου». Μάλιστα, όπως πρό­σθεσε η ίδια, «τον περα­σμένο Νοέμ­βριο το Ψηφιακό Φρο­ντι­στή­ριο ενί­σχυσε τα σύγ­χρονα (live) μαθή­ματα με τέσσερα (4) επι­πλέον μαθή­ματα Επαγ­γελ­μα­τι­κής Εκπαί­δευ­σης, με περισ­σό­τε­ρες ώρες διδα­σκα­λίας ανά μήνα και επίσης, από το Νοέμ­βριο του 2025, τρία (3) νέα μαθή­ματα Ειδικής Αγωγής εντά­χθη­καν στην ασύγ­χρονη μορφή του, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ακόμη πιο ουσια­στικά μαθητές και μαθή­τριες με ειδικές εκπαι­δευ­τι­κές ανάγκες».

Ο ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός στην πράξη

Η στρα­τη­γική του υπουρ­γείου δεν περιο­ρί­ζε­ται σε θεω­ρη­τικό επίπεδο. Ήδη, χιλιά­δες δια­δρα­στι­κοί πίνακες λει­τουρ­γούν στα σχολεία, ενώ δεκάδες χιλιά­δες σετ ρομπο­τι­κής και εξει­δι­κευ­μένα εργα­λεία υπο­στη­ρί­ζουν τη μαθη­σιακή δια­δι­κα­σία, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των μαθητών με ανα­πη­ρία. «Παράλ­ληλα, στα σχολεία μας, λει­τουρ­γούν ήδη 39.000 δια­δρα­στι­κοί πίνακες, ενώ θα προ­στε­θούν άλλοι 8.000 μέσα στο 2026. Έχουν δια­νε­μη­θεί 117.121 σετ ρομπο­τι­κής σε πάνω από 11.000 σχολεία και περίπου 17.000 εξει­δι­κευ­μένα εργα­λεία υπο­στη­ρί­ζουν μαθητές με ανα­πη­ρία», σημεί­ωσε η υπουρ­γός.

Παράλ­ληλα, προ­ω­θεί­ται η δημιουρ­γία 13 Κέντρων Και­νο­το­μίας σε όλες τις Περι­φέ­ρειες της χώρας, με στόχο τη συνερ­γα­σία μαθητών, εκπαι­δευ­τι­κών, ερευ­νη­τών και τοπικών κοι­νω­νιών, με πόρους του Ταμείου Ανά­καμ­ψης. Η πρω­το­βου­λία αυτή φιλο­δο­ξεί να μετα­τρέ­ψει τη γνώση σε απτό απο­τέ­λε­σμα και να ενι­σχύ­σει τη σύνδεση της εκπαί­δευ­σης με την και­νο­το­μία.

Στο ίδιο πλαίσιο, υλο­ποιού­νται πιλο­τικά προ­γράμ­ματα για την εκπαί­δευση μαθητών και εκπαι­δευ­τι­κών στη χρήση της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης, αλλά και για την ανά­πτυξη δεξιο­τή­των κρι­τι­κής κατα­νό­η­σης της πλη­ρο­φο­ρίας, απέ­να­ντι σε φαι­νό­μενα όπως η παρα­πλη­ρο­φό­ρηση και τα deepfakes. «Σε συνερ­γα­σία και με χορηγία του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση ξεκι­νή­σαμε πιλο­τικά σε 20 Λύκεια της χώρας μια εξα­το­μι­κευ­μένη εκπαί­δευση παιδιών και εκπαι­δευ­τι­κών σχετικά με τη χρήση και τις δυνα­τό­τη­τες της OpenAI», εξήγησε η κ.Ζαχα­ράκη.

Το ζήτημα της στε­λέ­χω­σης

Ανα­φε­ρό­μενη στο δια­χρο­νικό πρό­βλημα της στε­λέ­χω­σης των σχο­λείων, η υπουρ­γός δήλωσε ότι «η κάλυψη των κενών είναι ένα δομικό πρό­βλημα, που δεν λύνεται με ξόρκια». Υπο­γραμ­μί­ζει, ότι τα τελευ­ταία χρόνια έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί δεκάδες χιλιά­δες διο­ρι­σμοί, ενώ σημα­ντική παρα­μέ­νει η συμβολή των ανα­πλη­ρω­τών εκπαι­δευ­τι­κών. «Σχεδόν ένας στους τρεις μόνι­μους εκπαι­δευ­τι­κούς που διδά­σκουν σήμερα στα σχολεία, έχουν διο­ρι­στεί μετά το 2019, ενώ παράλ­ληλα για καλύ­τερο και πιο τεκ­μη­ριω­μένο προ­γραμ­μα­τι­σμό, πρό­βλεψη και άμεση αντα­πό­κριση, το υπουρ­γείο ανα­πτύσ­σει την πλατ­φόρμα «EduPlan», είπε δίνο­ντας ιδιαί­τερη έμφαση στη σημασία του σωστού προ­γραμ­μα­τι­σμού. Ειδι­κό­τερα, το νέο σύστημα «EduPlan» αξιο­ποιεί την Τεχνητή Νοη­μο­σύνη για την κατα­γραφή και πρό­βλεψη των αναγκών, με στόχο την έγκαιρη και απο­τε­λε­σμα­τική κάλυψη των κενών».

Κατα­λύ­της ευκαι­ριών η εκπαί­δευση

Κλεί­νο­ντας, η Σοφία Ζαχα­ράκη απορ­ρί­πτει τη λογική ιεράρ­χη­σης των παρεμ­βά­σεων, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι όλες συνει­σφέ­ρουν στη συνο­λική ανα­βάθ­μιση του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος. Στόχος, όπως λέει, είναι μια δημόσια εκπαί­δευση που λει­τουρ­γεί ως «κατα­λύ­της ευκαι­ριών», μειώ­νο­ντας τις ανι­σό­τη­τες και προ­σφέ­ρο­ντας ίσες δυνα­τό­τη­τες σε κάθε παιδί, ανε­ξαρ­τή­τως γεω­γρα­φι­κής ή κοι­νω­νι­κής αφε­τη­ρίας.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσ­σε­ται και ο εθνικός διά­λο­γος για το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απο­λυ­τή­ριο, που φιλο­δο­ξεί να δια­μορ­φώ­σει ένα πιο δίκαιο και απο­τε­λε­σμα­τικό σύστημα αξιο­λό­γη­σης.

Η εκπαί­δευση του μέλ­λο­ντος δεν οικο­δο­μεί­ται μόνο με τεχνο­λο­γία, αλλά με στρα­τη­γική, συνέ­πεια και επέν­δυση στον άνθρωπο με την ίδια να επι­ση­μαί­νει πως πρό­κει­ται για το πεδίο «απ’ όπου αρχίζει η κατα­πο­λέ­μηση των ανι­σο­τή­των».

Πηγή: protothema.gr