Ισόβια και εκατοντάδες χρόνια φυλακή για διακινητές μεταναστών περνούν από τον Άρειο Πάγο

• Δύο υπο­θέ­σεις που συ­γκλό­νι­σαν το Αι­γαίο με νε­κρούς με­τα­φε­ρό­με­νους ανα­μέ­νουν το τε­λευ­ταίο λόγο της ανώ­τα­της δι­καιο­σύ­νης: η μία με αναι­ρέ­σεις που ήδη συ­ζη­τή­θη­καν και εκ­κρε­μεί από­φα­ση, η άλλη με δι­κά­σι­μο τον ερ­χό­με­νο Μάιο.

Δύο ναυά­για σε αι­γαιο­πε­λα­γί­τι­κα νερά. Ανά­με­σά τους πέντε χρό­νια από­στα­σης και μια κοινή στα­θε­ρά: νε­κροί που δεν πρό­λα­βαν να φτά­σουν που­θε­νά. Στην πρώτη υπό­θε­ση, 4 ανή­λι­κα παι­διά πνί­γη­καν μέσα στη νύχτα κοντά στα Δω­δε­κά­νη­σα. Στη δεύ­τε­ρη, ένας πα­τέ­ρας και ο 4χρο­νος γιος του χά­θη­καν για πάντα στη θά­λασ­σα με­τα­ξύ Καρ­πά­θου και Χάλ­κης.

Για τις δύο αυτές υπο­θέ­σεις, το Πε­ντα­με­λές Εφε­τείο Δω­δε­κα­νή­σου εξέ­δω­σε απο­φά­σεις που επέ­βα­λαν ποι­νές ισο­βί­ων, εκα­το­ντά­δων χρό­νων κά­θειρ­ξης και εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ χρη­μα­τι­κών ποι­νών σε συ­νο­λι­κά έξι κα­τα­δι­κα­σθέ­ντες, αλ­λο­δα­πούς υπη­κό­ους που κρί­θη­καν δια­κι­νη­τές, κυ­βερ­νή­τες και συ­νερ­γοί στα αδι­κή­μα­τα. Κα­νέ­νας από τους κα­τα­δι­κα­σθέ­ντες δεν απο­δέ­χτη­κε την ενοχή του. Ο κα­θέ­νας έχτι­σε την υπε­ρά­σπι­σή του είτε γύρω από τον ισχυ­ρι­σμό ότι ήταν κι ο ίδιος με­τα­φε­ρό­με­νος είτε ότι ανα­γκά­στη­κε να ανα­λά­βει ρόλο υπό απει­λή. Οι αναι­ρέ­σεις που ακο­λού­θη­σαν οδή­γη­σαν τις δύο υπο­θέ­σεις στον Άρειο Πάγο, όπου ανα­μέ­νε­ται να κρι­θεί αν οι απο­φά­σεις θα στα­θούν ή θα πρέ­πει να ξα­να­δι­κα­στούν.

Το πρώτο ναυά­γιο και η από­φα­ση 61/2019

Το βράδυ της 16ης Οκτω­βρί­ου 2015 και περί ώρα 22:50, στη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή των νήσων Κα­λο­λί­μνου και Πίτ­τας του Νομού Δω­δε­κα­νή­σου, ένα τα­χύ­πλοο πο­λυ­ε­στε­ρι­κό σκά­φος λευ­κού χρώ­μα­τος, μή­κους πε­ρί­που 9 μέ­τρων, απέ­πλευ­σε από πα­ρα­θα­λάσ­σια πε­ριο­χή πλη­σί­ον της Αλι­καρ­νασ­σού (Bodrum) της Τουρ­κί­ας και κα­τευ­θυ­νό­ταν προς την Ελ­λη­νι­κή Επι­κρά­τεια. Επι­βαί­νο­ντες 18 αλ­λο­δα­ποί, υπή­κο­οι Ιράκ κατά δή­λω­σή τους, χωρίς κα­νέ­να δι­καί­ω­μα ει­σό­δου στο ελ­λη­νι­κό έδα­φος. Δεν είχαν σω­σί­βια. Το σκά­φος απέ­πλευ­σε υπό δυ­σμε­νείς και­ρι­κές συν­θή­κες, χωρίς να τη­ρού­νται οι βα­σι­κοί κα­νό­νες ασφα­λεί­ας. Ο θά­να­τος ήταν στο πα­κέ­το.

Το σκά­φος βυ­θί­στη­κε. Άν­δρες του Λι­με­ναρ­χεί­ου Κα­λύ­μνου ανέ­συ­ραν από τη θά­λασ­σα 12 επι­ζώ­ντες, 7 άν­δρες, 2 γυ­ναί­κες και 3 ανη­λί­κους. Τέσ­σε­ρα ανή­λι­κα παι­διά, 3 θήλεα και 1 άρρεν, ανα­σύρ­θη­καν νεκρά. Μια γυ­ναί­κα και ένα ανή­λι­κο αγόρι αγνο­ού­νται έκτο­τε.

Για τη δο­λο­φο­νι­κή εκεί­νη ρότα, δύο αλ­λο­δα­ποί οδη­γή­θη­καν ενώ­πιον της δι­καιο­σύ­νης. Ο πρώ­τος, Τούρ­κος υπή­κο­ος 45 ετών κατά τον χρόνο τέ­λε­σης της πρά­ξης, υπη­ρε­τού­σε ως κυ­βερ­νή­της του σκά­φους. Στην απο­λο­γία του ισχυ­ρί­στη­κε ότι τον εξα­νά­γκα­σαν να ανα­λά­βει τον πλου χρε­ώ­στες, που απεί­λη­σαν την οι­κο­γέ­νειά του. Ο δεύ­τε­ρος, Ιρα­κι­νός υπή­κο­ος 30 ετών, απο­κλή­θη­κε από το δι­κα­στή­ριο άμε­σος συ­νερ­γός, καθώς βο­ή­θη­σε στην οδή­γη­ση και πλο­ή­γη­ση, αλλά και στην επι­βί­βα­ση και έλεγ­χο των με­τα­φε­ρό­με­νων. Ισχυ­ρί­στη­κε ότι απλώς είχε ανα­λά­βει ρόλο εγ­γυ­η­τή για τους υπό­λοι­πους επι­βά­τες που κα­τέ­βα­λαν οι­κο­νο­μι­κό αντάλ­λαγ­μα, χωρίς δική του εμπλο­κή στη δια­κί­νη­ση.

Το Πε­ντα­με­λές Εφε­τείο Δω­δε­κα­νή­σου, με την από­φα­ση 61/2019 που εξε­δό­θη στις 23 Σε­πτεμ­βρί­ου 2019 κατά τη συ­νε­δρί­α­ση ύστε­ρα από εφέ­σεις κατά της 35/2017 πρω­τό­δι­κης απο­φά­σε­ως, κή­ρυ­ξε αμ­φό­τε­ρους ενό­χους. Ο 45χρο­νος Τούρ­κος κα­τα­δι­κά­στη­κε για πα­ρά­νο­μη με­τα­φο­ρά αλ­λο­δα­πών από κερ­δο­σκο­πία, από την οποία προ­έ­κυ­ψε κίν­δυ­νος για άν­θρω­πο και επήλ­θε θά­να­τος κατά συρ­ροή, καθώς και για πα­ρά­νο­μη εί­σο­δο στη χώρα. Του επι­βλή­θη­κε ποινή ισό­βιας κά­θειρ­ξης 18 φορές και 3 μηνών, με συ­νο­λι­κή χρη­μα­τι­κή ποινή 1.550.500 ευρώ. Ο 30χρο­νος Ιρα­κι­νός, ως άμε­σος συ­νερ­γός στις ίδιες πρά­ξεις και για πα­ρά­νο­μη εί­σο­δο, κα­τα­δι­κά­στη­κε σε συ­νο­λι­κή ποινή κά­θειρ­ξης 100 ετών και 3 μηνών, με χρη­μα­τι­κή ποινή 1.350.500 ευρώ. Στους δύο κα­τα­δι­κα­σθέ­ντες δεν ανα­γνω­ρί­στη­καν ελα­φρυ­ντι­κά, ενώ αφαι­ρέ­θη­κε ο χρό­νος προ­σω­ρι­νής κρά­τη­σης που είχε αρ­χί­σει από τον Οκτώ­βριο του 2015.

Κατά της από­φα­σης αυτής ασκή­θη­καν αναι­ρέ­σεις, οι οποί­ες ει­σή­χθη­σαν στον Άρειο Πάγο και συ­ζη­τή­θη­καν στις 6 Φε­βρουα­ρί­ου 2026. Από­φα­ση ανα­μέ­νε­ται.

Το δεύ­τε­ρο ναυά­γιο και η από­φα­ση 80/2023

Πέντε χρό­νια αρ­γό­τε­ρα, στις 25 Αυ­γού­στου 2020, η ίδια δι­κα­στι­κή πε­ρι­φέ­ρεια κλή­θη­κε να αντι­με­τω­πί­σει μια ακόμα βα­ρύ­τε­ρη υπό­θε­ση. Ένα θα­λα­μη­γό σκά­φος λευ­κού χρώ­μα­τος, μή­κους πε­ρί­που 20 μέ­τρων, με δια­κρι­τι­κή ονο­μα­σία «SEA POWER», απέ­πλευ­σε από τα τουρ­κι­κά πα­ρά­λια κοντά στη Μαρ­μα­ρί­δα, φορ­τω­μέ­νο με 73 αλ­λο­δα­πούς χωρίς τα­ξι­διω­τι­κά έγ­γρα­φα και δι­καί­ω­μα ει­σό­δου στην Ελ­λά­δα, προ­ερ­χό­με­νους από Συρία, Σο­μα­λία, Ιράκ, Ιράν, Αί­γυ­πτο και Τουρ­κία. Το σκά­φος ήταν κακώς συ­ντη­ρη­μέ­νο, υπερ­φορ­τω­μέ­νο, εξ ολο­κλή­ρου ακα­τάλ­λη­λο για τέ­τοιο αριθ­μό επι­βαι­νό­ντων και δεν διέ­θε­τε παρά μόνο 20 σω­σί­βια για το σύ­νο­λο τους. Στους επι­βαί­νο­ντες είχαν αφαι­ρε­θεί τα κι­νη­τά τους τη­λέ­φω­να.

Περί ώρα 14:00, ενώ το σκά­φος βρι­σκό­ταν στη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή με­τα­ξύ Καρ­πά­θου και Χάλ­κης, άρ­χι­σε να εισ­ρέ­ουν ύδατα. Οι 73 με­τα­φε­ρό­με­νοι βρέ­θη­καν στη θά­λασ­σα, χωρίς σω­σί­βια, χωρίς δυ­να­τό­τη­τα κλή­σης βο­ή­θειας, εκτε­θει­μέ­νοι για πε­ρί­που 7 ώρες. Σκάφη της Ελ­λη­νι­κής Ακτο­φυ­λα­κής προ­σέγ­γι­σαν τε­λι­κά το ση­μείο περί ώρα 20:50, κα­τό­πιν ενη­μέ­ρω­σης από το Ενιαίο Κέ­ντρο Συ­ντο­νι­σμού Έρευ­νας και Διά­σω­σης. Οι 73 αλ­λο­δα­ποί δια­σώ­θη­καν, όμως δύο επι­βαί­νο­ντες δεν τα κα­τά­φε­ραν: ένας ενή­λι­κος άν­δρας και ο ανή­λι­κος υιός του, 4 ετών, πνί­γη­καν ανα­μέ­νο­ντας βο­ή­θεια.

Τέσ­σε­ρις κα­τη­γο­ρού­με­νοι, βα­ριές ποι­νές

Για την τρα­γω­δία αυτή, τέσ­σε­ρις αλ­λο­δα­ποί βρέ­θη­καν στο εδώ­λιο. Ο πρώ­τος, Αι­γύ­πτιος υπή­κο­ος 26 ετών κατά τον χρόνο τέ­λε­σης, κα­τη­γο­ρή­θη­κε ως συ­νερ­γός που συ­γκέ­ντρω­σε τους με­τα­φε­ρό­με­νους στα τουρ­κι­κά πα­ρά­λια, τους οδη­γού­σε στο σκά­φος, αφαι­ρού­σε τα κι­νη­τά τους και τη­ρού­σε τάξη κατά τον πλου. Ισχυ­ρί­στη­κε ότι υπήρ­ξε ο ίδιος με­τα­φε­ρό­με­νος, πλη­ρώ­νο­ντας 5.500 ευρώ, και αρ­νή­θη­κε οποια­δή­πο­τε εμπλο­κή στη δια­κί­νη­ση. Ο δεύ­τε­ρος, Πα­λαι­στί­νιος υπή­κο­ος 29 ετών, κρί­θη­κε κυ­βερ­νή­της του σκά­φους. Ισχυ­ρί­στη­κε ότι εξα­να­γκά­στη­κε να ανα­λά­βει τον πλου υπό απει­λή μα­χαι­ριού και ότι και ο ίδιος ήταν με­τα­φε­ρό­με­νος που κα­τέ­βα­λε το αντί­τι­μο του τα­ξι­διού. Ο τρί­τος, Ιρα­κι­νός υπή­κο­ος 48 ετών, κρί­θη­κε συ­γκυ­βερ­νή­της, ο οποί­ος κατά δια­στή­μα­τα ανέ­λα­βε τη δια­κυ­βέρ­νη­ση του σκά­φους. Ισχυ­ρί­στη­κε ότι το έπρα­ξε κατ’ αί­τη­ση του δεύ­τε­ρου κα­τη­γο­ρού­με­νου και ότι υπήρ­ξε αυτός που ει­δο­ποί­η­σε τις ελ­λη­νι­κές αρχές μέσω της συ­ζύ­γου του στη Σου­η­δία. Ο τέ­ταρ­τος, Ιρα­κι­νός υπή­κο­ος 41 ετών, κα­τη­γο­ρή­θη­κε ως συ­νερ­γός που ορ­γά­νω­σε το τα­ξί­δι ένα­ντι αμοι­βής και οδη­γού­σε τους με­τα­φε­ρό­με­νους μέσα από δα­σώ­δεις πε­ριο­χές μέχρι το σκά­φος. Αρ­νή­θη­κε επί­σης όλες τις κα­τη­γο­ρί­ες, ισχυ­ρι­ζό­με­νος ότι υπήρ­ξε και αυτός με­τα­φε­ρό­με­νος.

Το Πε­ντα­με­λές Εφε­τείο Δω­δε­κα­νή­σου, με την από­φα­ση 80/2023 που εξε­δό­θη στις 14 Νο­εμ­βρί­ου 2023 κατά τη συ­νε­δρί­α­ση ύστε­ρα από εφέ­σεις κατά της 41/2021 πρω­τό­δι­κης απο­φά­σε­ως, κή­ρυ­ξε ενό­χους και τους 4. Όλοι κα­τα­δι­κά­στη­καν για πα­ρά­νο­μη με­τα­φο­ρά αλ­λο­δα­πών κατ’ επάγ­γελ­μα και κατά συρ­ροή από κυ­βερ­νή­τες σκά­φους, από την οποία προ­έ­κυ­ψε κίν­δυ­νος για άν­θρω­πο και επήλ­θε θα­να­τη­φό­ρο απο­τέ­λε­σμα, για πρό­κλη­ση ναυα­γί­ου με εν­δε­χό­με­νο δόλο και για πα­ρά­νο­μη εί­σο­δο στη χώρα. Στον πρώτο και τέ­ταρ­το κα­τη­γο­ρού­με­νο, ως συ­νερ­γούς, επι­βλή­θη­κε συ­νο­λι­κή ποινή κά­θειρ­ξης 80 ετών, 6 μηνών και 20 ημε­ρών. Στον δεύ­τε­ρο και τρίτο, ως κυ­βερ­νή­τες, 88 ετών, 10 μηνών και 20 ημε­ρών. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, το δι­κα­στή­ριο όρισε εκτι­τέα ποινή την κά­θειρ­ξη των 20 ετών. Ανα­γνω­ρί­στη­καν στους τέσ­σε­ρις κα­τα­δι­κα­σθέ­ντες οι ελα­φρυ­ντι­κές πε­ρι­στά­σεις του πρό­τε­ρου έντι­μου βίου και της καλής συ­μπε­ρι­φο­ράς μετά την πράξη.

Κατά της από­φα­σης αυτής ασκή­θη­καν αναι­ρέ­σεις, οι οποί­ες έχουν ήδη προσ­διο­ρι­στεί για συ­ζή­τη­ση στον Άρειο Πάγο στις 8 Μαΐου 2026.