Συνταγματικός ο γάμος και η υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια έκρινε το ΣτΕ, «δεν θίγονται οι παραδόσεις της Εκκλησίας»

Το πράσινο φως έδωσε η Ολο­μέ­λεια του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας για την ανα­γνώ­ριση δικαιώ­μα­τος υιο­θε­σίας ανη­λί­κου από ομόφυλα έγγαμα ζευ­γά­ρια, καθώς κρίθηκε ότι αυτό «δεν προ­σβάλ­λει τη συνταγ­μα­τική προ­στα­σία της παι­δι­κής ηλικίας και του υπέρ­τα­του/βέλ­τι­στου συμ­φέ­ρο­ντος του παιδιού», ενώ παράλ­ληλα έκρινε ότι ο γάμος μεταξύ προ­σώ­πων του ιδίου φύλου είναι σύμ­φω­νος με το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ.

Ως προς το γάμο των ομό­φυ­λών ζευ­γα­ριών, οι σύμ­βου­λοι Επι­κρα­τείας, υπο­γραμ­μί­ζουν ότι «δεν θίγο­νται οι κανόνες και παρα­δό­σεις της Ορθό­δο­ξης Χρι­στια­νι­κής Εκκλη­σίας σχετικά με την τέλεση γάμου και δημιουρ­γία οικο­γέ­νειας, η τήρηση των οποίων εξα­κο­λου­θεί να επα­φί­ε­ται στην ελεύ­θερη συμ­μόρ­φωση των πιστών Χρι­στια­νών Ορθό­δο­ξων πολιτών».

Η Ολο­μέ­λεια έκρινε ότι οι ρυθ­μί­σεις του ν. 5089/2024 είναι συνταγ­μα­τι­κές και μάλιστα είναι σε συμ­φω­νία προς τις συνταγ­μα­τι­κές αρχές του σεβα­σμού και της προ­στα­σίας της αξίας του ανθρώ­που, της ελεύ­θε­ρης ανά­πτυ­ξης της προ­σω­πι­κό­τη­τας και της ισό­τη­τας ενώπιον του νόμου, καθώς επίσης προς τις αρχές της Ε.Σ.Δ.Α., άλλων διεθνών συμ­βά­σεων και του ενω­σια­κού δικαίου και απηχούν την εξέλιξη, κατά τις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες, τόσο των κοι­νω­νι­κοη­θι­κών αντι­λή­ψεων σχετικά με τις ομο­ε­ρω­τι­κές σχέσεις, όσο και της αντι­με­τώ­πι­σης, από την έννομη τάξη, των σχέσεων συμ­βί­ω­σης και γονεϊ­κό­τη­τας ομο­φύ­λων στην πλειο­ψη­φία των προηγ­μέ­νων δημο­κρα­τι­κών χωρών της Ευρώπης και, γενι­κό­τερα, του δυτικού κόσμου, προς την κατεύ­θυνση της άρσης του κοι­νω­νι­κού απο­κλει­σμού και της προ­στα­σίας της ιδιω­τι­κής και οικο­γε­νεια­κής ζωής χωρίς δια­κρί­σεις λόγω σεξουα­λι­κού προ­σα­να­το­λι­σμού.

Το δικαί­ωμα υιο­θε­σίας παιδιών

Ειδι­κό­τερα, ως προς το δικαί­ωμα υιο­θε­σίας τέκνων από ομόφυλα ζευ­γά­ρια η Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ με την υπ΄ αριθμ. 392/2026 απόφασή της (Πρό­ε­δρος Μιχάλης Πικρα­μέ­νος και ειση­γή­τρια η σύμ­βου­λος Επι­κρα­τείας Αναστασία- Μαρία Παπα­δη­μη­τρίου, κατά πλειο­ψη­φία έκρινε:

«Η ανα­γνώ­ριση, υπέρ των ομό­φυ­λων έγγαμων ζευ­γα­ριών, δικαιώ­μα­τος από κοινού υιο­θε­σίας ανη­λί­κου τέκνου και δικαιώ­μα­τος υιο­θε­σίας του νόμιμου τέκνου, βιο­λο­γι­κού ή θετού, του ενός συζύγου από τον άλλο απο­τε­λεί, σύμφωνα με την αιτιο­λο­γική έκθεση του ν. 5089/2024, αυτό­θροη συνέ­πεια της ανα­γνώ­ρι­σης, με το άρθρο 3 του ν. 5089/2024, δικαιώ­μα­τος σύναψης γάμου μεταξύ προ­σώ­πων του αυτού φύλου. Σύμφωνα με τις ισχύ­ου­σες δια­τά­ξεις, η δια­δι­κα­σία τέλεσης υιο­θε­σίας διέ­πε­ται από σύνολο εγγυ­ή­σεων που απο­βλέ­πουν στη δια­κρί­βωση και προ­στα­σία του βέλ­τι­στου συμ­φέ­ρο­ντος του ανή­λι­κου παιδιού, με την πρό­βλεψη (α) διε­ξα­γω­γής έρευνας από κατάλ­ληλη κοι­νω­νική υπη­ρε­σία, σε δύο δια­κριτά στάδια [έλεγχος της κατ’ αρχήν καταλ­λη­λό­τη­τας και επα­νέ­λεγ­χος ενόψει της υπο­βο­λής αιτή­μα­τος για την τέλεση συγκε­κρι­μέ­νης υιο­θε­σίας] και (β) ακρο­α­μα­τι­κής δια­δι­κα­σίας ενώπιον του αρμο­δίου δικα­στη­ρίου.

Με τα δεδο­μένα αυτά, η ανα­γνώ­ριση δικαιώ­μα­τος υιο­θε­σίας ανη­λί­κου από ομόφυλα έγγαμα ζευ­γά­ρια, υπό τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις και τη δια­δι­κα­σία, που είχαν ήδη θεσπι­στεί και ισχύουν για την υιο­θε­σία από έγγαμα ετε­ρό­φυλα ζευ­γά­ρια, δεν προ­σβάλ­λει τη συνταγ­μα­τική προ­στα­σία της παι­δι­κής ηλικίας και του υπέρ­τα­του/βέλ­τι­στου συμ­φέ­ρο­ντος του παιδιού, το οποίο θεμιτώς ανα­ζη­τεί­ται και δια­κρι­βώ­νε­ται από τις αρμό­διες αρχές (κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σίες και, τελικώς, το αρμόδιο δικα­στή­ριο) σε κάθε συγκε­κρι­μένη περί­πτωση αιτή­μα­τος υιο­θε­σίας, χωρίς να απο­κλεί­ε­ται εκ των προ­τέ­ρων λόγω φύλου και σεξουα­λι­κού προ­σα­να­το­λι­σμού των υπο­ψη­φίων θετών γονέων.

Δια­δι­κα­στι­κές εγγυ­ή­σεις προ­βλέ­πο­νται επίσης, με τις δια­τά­ξεις του άρθρου 11 παρ. 2 του ν. 5089/2024, και ως προς τις υιο­θε­σίες που έχουν ήδη τελε­σθεί από ομόφυλα ζευ­γά­ρια στο εξω­τε­ρικό. Δεν απαι­τεί­ται εξάλλου, και δη κατά συνταγ­μα­τική επιταγή, να μιμεί­ται η υιο­θε­σία τη βιο­λο­γική σχέση του παιδιού με δύο ετε­ρό­φυ­λους γονείς, ώστε το υιο­θε­τού­μενο να ανα­τρέ­φε­ται από μητέρα και πατέρα, καθόσον μάλιστα είναι παλαιό­θεν επι­τρε­πτή η υιο­θε­σία από ένα πρόσωπο, έγγαμο ή άγαμο, η δε υπό συνεχή εξέλιξη κοι­νω­νική πραγ­μα­τι­κό­τητα περι­λαμ­βά­νει διάφορα οικο­γε­νειακά σχήματα, εκτός της οικο­γέ­νειας με δύο ετε­ρό­φυ­λους γονείς.

Με τα δεδο­μένα αυτά, δεν τίθεται ζήτημα δυσμε­νούς διά­κρι­σης εις βάρος παιδιών που θα υιο­θε­τη­θούν από έγγαμα ομόφυλα ζευ­γά­ρια – κατόπιν κρίσης του αρμο­δίου δικα­στη­ρίου ότι εξυ­πη­ρε­τεί­ται το συμ­φέ­ρον του ανη­λί­κου -, σε σχέση με τα ανα­τρε­φό­μενα από δύο ετε­ρό­φυ­λους γονείς και παρα­βί­α­σης, εκ του λόγου αυτού, της συνταγ­μα­τι­κής αρχής της ισό­τη­τας και της αρχής της προ­στα­σίας του βέλ­τι­στου συμ­φέ­ρο­ντος του παιδιού».

Σύναψη πολι­τι­κού γάμου από ομόφυλα ζευ­γά­ρια

Ανα­φο­ρικά με το δικαί­ωμα σύναψης πολι­τι­κού γάμου από ομόφυλα ζευ­γά­ρια, η Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ, έκρινε:

Οι θεσμοί του γάμου και της οικο­γέ­νειας δεν παρα­μέ­νουν στα­τι­κοί και αναλ­λοί­ω­τοι στη δια­δρομή του χρόνου, αλλά υπό­κει­νται σε εξέλιξη και ανα­προσ­διο­ρι­σμούς. Η συνταγ­μα­τική κατο­χύ­ρωση αυτών δεν κωλύει, συνεπώς, τον κοινό νομο­θέτη να θεσπί­ζει τις κατά την κρίση του τρο­πο­ποι­ή­σεις των κανόνων που ρυθ­μί­ζουν την εν γένει λει­τουρ­γία τους, ο δε έλεγχος του ακυ­ρω­τι­κού δικαστή, ως έλεγχος ορίων, δεν εκτεί­νε­ται επί της ορθό­τη­τας των ουσια­στι­κών εκτι­μή­σεων των επι­λο­γών του νομο­θέτη, εφόσον, πάντως, ευρί­σκο­νται εντός του πλαι­σίου, που θέτει το άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγ­μα­τος, ερμη­νευό­μενο σε συν­δυα­σμό με τις λοιπές συνταγ­μα­τι­κές και υπερ­νο­μο­θε­τι­κής ισχύος δια­τά­ξεις και αρχές και σύμφωνα με το πνεύμα των εξε­λισ­σό­με­νων κοι­νω­νι­κών συν­θη­κών.

Με τις επί­δι­κες ρυθ­μί­σεις του ν. 5089/2024 διευ­ρύ­νε­ται ο κύκλος των προ­σώ­πων που δύνα­νται, εφόσον το επι­θυ­μούν, να δεσμευ­θούν δημο­σίως ενώπιον της Πολι­τείας σε ισόβια, κατ’ αρχήν, συμ­βί­ωση με αμοι­βαία αφο­σί­ωση και πίστη, κατά τους όρους του νόμου, ώστε να τύχουν της ειδικής ανα­γνώ­ρι­σης και προ­στα­σίας που η έννομη τάξη επι­φυ­λάσ­σει στους έγγα­μους πολίτες και στον γάμο ως θεμε­λιώδη κοι­νω­νικό θεσμό, χωρίς να τρο­πο­ποιού­νται, κατά τα λοιπά, οι κανόνες που διέπουν τη σύναψη, λει­τουρ­γία και λύση του γάμου ή να αναι­ρού­νται τα ως άνω βασικά στοι­χεία αυτού.

Με την επέ­κταση, σε πρόσωπα του ιδίου φύλου, του δικαιώ­μα­τος σύναψης πολι­τι­κού γάμου, ο οποίος, ως σύμβαση του αστικού δικαίου και αμιγώς πολι­τεια­κός θεσμός, απευ­θύ­νε­ται σε όλους τους πολίτες, ανε­ξαρ­τή­τως θρη­σκεύ­μα­τος και πεποι­θή­σεων, δεν περιο­ρί­ζε­ται ή επη­ρε­ά­ζε­ται, με οποιον­δή­ποτε τρόπο, το δικαί­ωμα προ­σώ­πων δια­φο­ρε­τι­κού φύλου να συνά­πτουν γάμο, πολι­τικό ή θρη­σκευ­τικό και να δημιουρ­γούν οικο­γέ­νεια με την παρα­δο­σιακή έννοια του όρου, σύμφωνα με τις πεποι­θή­σεις τους, ούτε θίγο­νται οι κανόνες και παρα­δό­σεις της Ορθό­δο­ξης Χρι­στια­νι­κής Εκκλη­σίας σχετικά με την τέλεση γάμου και δημιουρ­γία οικο­γέ­νειας, η τήρηση των οποίων εξα­κο­λου­θεί να επα­φί­ε­ται στην ελεύ­θερη συμ­μόρ­φωση των πιστών Χρι­στια­νών Ορθό­δο­ξων πολιτών. Εξάλλου, από την αναφορά του άρθρου 21 παρ. 1 του Συντάγ­μα­τος στην οικο­γέ­νεια ως θεμέλιο της συντή­ρη­σης και προ­α­γω­γής του Έθνους δεν δύναται να συνα­χθεί ότι μόνον ο γάμος μεταξύ ετε­ρο­φύ­λων και η δι’ αυτού δημιουρ­γού­μενη, με την από­κτηση κοινών βιο­λο­γι­κών τέκνων, οικο­γέ­νεια είναι νοητοί ως θεσμοί προ­στα­τευό­με­νοι από την Πολι­τεία, δεδο­μέ­νου ότι η τεκνο­ποιία δεν απο­τε­λεί υπο­χρε­ω­τικό σκοπό του γάμου, η δε από­κτηση και ανα­τροφή παιδιών λαμ­βά­νει χώρα εν τοις πράγ­μασι στο πλαίσιο και άλλων σχη­μά­των, εκτός της ιδρυό­με­νης με γάμο μεταξύ ετε­ρο­φύ­λων, οικο­γέ­νειας και η συνταγ­μα­τική προ­στα­σία της οικο­γέ­νειας, της μητρό­τη­τας και της παι­δι­κής ηλικίας αφορούν σε όλες τις μορφές οικο­γε­νεια­κής ζωής, που απα­ντώ­νται στη σύγ­χρονη κοι­νω­νία, σε κάθε μητέρα και κάθε ανήλικο παιδί.

Πηγή: protothema.gr