Συνολικά 25 καταχωρίσεις από τα νησιά της Δωδεκανήσου, 16 πιάτα, 8 προϊόντα και ένα τοπικό ποτό, καταγράφονται στη διεθνή πλατφόρμα TasteAtlas αναδεικνύοντας τον γαστρονομικό πλούτο της περιοχής.
Πρόκειται για μια επιλεγμένη χαρτογράφηση προϊόντων και πιάτων που έχουν σαφή ονομασία και γεωγραφική αναφορά στην πλατφόρμα που λειτουργεί ως ψηφιακός γαστρονομικός άτλας.
Συγκεντρώνει παραδοσιακά τρόφιμα και πιάτα από όλο τον κόσμο και τα οργανώνει με βάση τον τόπο προέλευσης και τον ρόλο τους στην τοπική κουζίνα. Χρησιμοποιείται διεθνώς από επαγγελματίες της γαστρονομίας, ταξιδιωτικά μέσα και ερευνητές και αποτελεί σημείο αναφοράς για το πώς η τοπική γεύση παρουσιάζεται και γίνεται αναγνώσιμη εκτός του τόπου της.
Η ένταξη ενός προϊόντος ή πιάτου στη βάση του TasteAtlas σηματοδοτεί ότι ένα στοιχείο τοπικής κουζίνας έχει αποκτήσει αναγνωρίσιμη μορφή και ονομασία και σαφή γεωγραφική αναφορά σε διεθνές περιβάλλον.
Σε έναν παγκόσμιο γαστρονομικό χάρτη, όπου οι τοπικές κουζίνες συχνά παρουσιάζονται αποσπασματικά ή γενικευμένα, η καταχώριση ενός προϊόντος ή πιάτου σημαίνει ότι αυτό μπορεί να αναφερθεί χωρίς εκτενείς επεξηγήσεις. Να αναζητηθεί, να συγκριθεί και να ενταχθεί σε έναν διεθνή διάλογο γύρω από τη γεύση και την προέλευση.
Η καταχώριση στο TasteAtlas λειτουργεί ως δείκτης ωριμότητας μιας γαστρονομικής ταυτότητας και δείχνει ότι ορισμένα προϊόντα και πιάτα, πληρούν τις προϋποθέσεις για να σταθούν σε διεθνές επίπεδο χωρίς αυτό φυσικά να σημαίνει ότι όσα δεν καταγράφονται υστερούν σε ποιότητα ή γεύση αλλά δεν έχουν ακόμη περάσει στο επίπεδο της διεθνούς τεκμηρίωσης.
Στην κατηγορία των προϊόντων της Δωδεκανήσου καταγράφονται εννέα καταχωρίσεις. Από την Κω αναδεικνύεται κρασοτύρι γνωστό και ως τυρί της Πόσιας.
Η Κάσος εκπροσωπείται από τη σιτάκα, μαλακό γαλακτοκομικό προϊόν που αποτελεί βασικό στοιχείο της τοπικής κουζίνας, αλλά και από το ροΐκιο, το οποίο εμφανίζεται ως Roikio (chicory) (άγριο χόρτο που καταναλώνεται βραστό ή σε σαλάτες).
Η Ρόδος εμφανίζεται με το ροδίτικο ελαιόλαδο, καταχωρισμένο χωρίς ποικιλιακή εξειδίκευση, γεγονός που αντανακλά τον ρόλο του ως βασικής πρώτης ύλης της καθημερινής κουζίνας. Στην Κάρπαθο αποδίδονται οι μακαρούνες ως προϊόν σίτου, χειροποίητο ζυμαρικό. Τα πιτταρίδια καταγράφονται με γεωγραφική αναφορά την Κω, ενώ η Σύμη εκπροσωπείται από τα φραγκόσυκα (καρπός που καταναλώνεται νωπός ή σε παρασκευές) και από το συμιακό γαριδάκι, το οποίο εμφανίζεται τόσο ως προϊόν όσο και ως πιάτο.
Η κατηγορία των πιάτων περιλαμβάνει 16 καταχωρίσεις. Από την Κάλυμνο περιλαμβάνονται τα φύλλα (ντολμαδάκια με γέμιση ρυζιού), το σπινιάλο (ψάρι ωριμασμένο σε άλμη που καταναλώνεται ως μεζές) και το μερμιζέλι (παραδοσιακό παξιμάδι από αποξηραμένο ψωμί).
Η Σύμη εμφανίζεται με το συμιακό γαριδάκι (μαγειρεμένο και σερβιρισμένο ως πιάτο) και με τα ακκούμια (γλυκό τηγανητής ζύμης), ενώ η Ρόδος παρουσιάζεται με τον καπαμά (παραδοσιακό πιάτο κατσαρόλας με κρέας, συνήθως κατσίκι ή αρνί), τα πιτταρούδια (τηγανητό έδεσμα λαχανικών) και το μελεκούνι (γλυκό με βάση το μέλι και το σουσάμι), παρασκευές που καλύπτουν από κύρια πιάτα έως γλυκά που συνδέονται με κοινωνικές περιστάσεις.
Η Κάρπαθος εκπροσωπείται με το βυζάντι (ολόκληρο αρνάκι, το οποίο ψήνεται σε ξυλόφουρνο από το απόγευμα του Μεγάλου Σαββάτου μέχρι το μεσημέρι της Κυριακή), η Κάσος με τις μακαρούνες με σιτάκα και η Τήλος με τη τσουβρά (παραδοσιακό, θρεπτικό πιάτο με βάση σιτάρι και ντομάτα, συχνά αρωματισμένο με μυρωδικά, που μπορεί να σερβιριστεί ζεστό ή κρύο) ενισχύοντας τον πολυνησιακό χαρακτήρα της καταγραφής.
Στη Δωδεκάνησο καταγράφεται και ένα ποτό, η κουκουζίνα, με γεωγραφική αναφορά τη Νίσυρο (απόσταγμα που προέρχεται από διαλεγμένα σταφύλια ή σύκα, με γεύση που θυμίζει τη ρακή). Η παρουσία του δείχνει ότι η διεθνής χαρτογράφηση περιλαμβάνει και στοιχεία της τοπικής ποτοποιίας, πέρα από τρόφιμα και πιάτα.
Τυριά, ζυμαρικά, άγρια χόρτα και βασικά αγροτικά προϊόντα συγκροτούν μια διατροφή στενά δεμένη με το τοπίο και τις δυνατότητες κάθε νησιού.
Αντίστοιχα, τα πιάτα αποτυπώνουν μια κουζίνα που βασίζεται στον χρόνο, στη γνώση και στο μεράκι. Θαλασσινά από μικρής κλίμακας αλιεία, παρασκευές ζύμης που απαιτούν τεχνική και υπομονή, γλυκά που συνδέονται με κοινωνικές περιστάσεις και πρακτικές φιλοξενίας και παρασκευάζονται κυρίως στο πλαίσιο γιορτών και κοινωνικών τελετών.
Η ποικιλία δεν εμφανίζεται ως γεωγραφική διαφοροποίηση αφού κάθε νησί εκπροσωπείται από λίγα, σαφώς προσδιορισμένα στοιχεία, τα οποία όμως είναι αναγνωρίσιμα και σταθερά.
Αυτή η κατανομή δημιουργεί ένα μωσαϊκό γεύσεων και δείχνει ότι μέσα από αυτή τη χαρτογράφηση γίνεται φανερό ότι η Δωδεκάνησος μπορεί να σταθεί και ως γαστρονομικός προορισμός σε διεθνές περιβάλλον με αρκετά σημεία αναφοράς.
Τα προϊόντα και τα πιάτα που περιλαμβάνονται στο TasteAtlas διαθέτουν ποιότητα πρώτης ύλης, σαφή ταυτότητα και συνδέονται με την πλούσια παράδοση των νησιών προσδίδοντας στη δωδεκανησιακή κουζίνα στοιχεία διεθνούς αναγνωρισιμότητας.
Οι 26 εγγραφές
της Δωδεκανήσου
στο TasteAtlas
Πιάτα (16)
Φύλλα – Κάλυμνος
Σπινιάλο – Κάλυμνος
Μερμιζέλι – Κάλυμνος
Συμιακό γαριδάκι – Σύμη
Ακούμια – Σύμη
Καπαμάς – Ρόδος
Πιταρούδια – Ρόδος
Μελεκούνι – Ρόδος
Βυζάντι – Κάρπαθος
Μακαρούνες με σιτάκα – Κάσος
Τσουβράς – Τήλος
Σπινιάλο (παραλλαγή) – Κάλυμνος
Φύλλα (παραλλαγή) – Κάλυμνος
Παραδοσιακά ζυμαρικά Καλύμνου – Κάλυμνος
(οι παραλλαγές εμφανίζονται ως ξεχωριστές εγγραφές στην πλατφόρμα)
Προϊόντα (8)
Κρασοτύρι – Κως
Σιτάκα – Κάσος
Ροΐκιο (άγρια ραδίκια) – Κάσος
Ροδίτικο ελαιόλαδο – Ρόδος
Μακαρούνες (ως προϊόν σίτου) – Κάρπαθος
Πιταρούδια – Κως
Φραγκόσυκα – Σύμη
Συμιακό γαριδάκι (ως προϊόν) – Σύμη
Ποτό (1)
Κουκουζίνα – Νίσυρος
