Εθνική Στρατηγική για τη βία των ανηλίκων: Ποια μέτρα προχωρούν και τι έχει μείνει πίσω

Νέα ανα­μορ­φω­τικά μέτρα για ανη­λί­κους που συν­δέ­ο­νται με τον πολι­τι­σμό και τον αθλη­τι­σμό, επι­μόρ­φωση εκπαι­δευ­τι­κών και ψυχο­λό­γων, καθώς και πιλο­τικά προ­γράμ­ματα για την υπο­στή­ριξη της ψυχικής υγείας των εφήβων είναι κάποια από τα πρώτα βήματα της εφαρ­μο­γής της Εθνικής Στρα­τη­γι­κής για την Πρόληψη της Βίας και την Αντι­με­τώ­πιση της Παρα­βα­τι­κό­τη­τας Ανη­λί­κων.

Η Εθνική Στρα­τη­γική παρου­σιά­στηκε στις 5 Μαΐου και απο­τε­λεί­ται από έναν μακρύ κατά­λογο μέτρων και δράσεων για το διά­στημα 2025-2030 που έχει στόχο να μειω­θούν η βία και η παρα­βα­τι­κό­τητα ανη­λί­κων, που κινού­νται ανοδικά τα τελευ­ταία χρόνια στην Ελλάδα, με την εκδή­λωση ολοένα και πιο βίαιων επει­σο­δίων μεταξύ παιδιών και εφήβων.

Σύμφωνα με την πρόεδρο της επι­τρο­πής που συνέ­ταξε τη Στρα­τη­γική και καθη­γή­τρια Εγκλη­μα­το­λο­γίας, Βασι­λική Αρτι­νο­πού­λου (φωτό ΑΠΕ-ΜΠΕ), το πρό­γραμμα έχει αρχίσει στα­διακά να υλο­ποιεί­ται. Χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέρ­θηκε στις δράσεις που ολο­κλη­ρώ­νο­νται πριν από τη λήξη του 2025.

Οπως σημεί­ωσε, υλο­ποιεί­ται ήδη από αρμόδια υπουρ­γεία και πανε­πι­στή­μια η ευρεία επι­μόρ­φωση των εκπαι­δευ­τι­κών, στε­λε­χών Εκπαί­δευ­σης, ψυχο­λό­γων και κοι­νω­νι­κών λει­τουρ­γών για την πρόληψη και την απο­τε­λε­σμα­τική δια­χεί­ριση περι­στα­τι­κών βίας εντός του σχο­λι­κού περι­βάλ­λο­ντος. Επίσης, έχει ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία της πρό­σλη­ψης ψυχο­λό­γων και κοι­νω­νι­κών λει­τουρ­γών για το τρέχον σχολικό έτος και καθο­ρί­στη­καν οι ομάδες σχο­λι­κών μονάδων Πρω­το­βάθ­μιας και Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Γενικής Εκπαί­δευ­σης στις οποίες τοπο­θε­τού­νται. Στον πυλώνα της αντι­με­τώ­πι­σης της παρα­βα­τι­κό­τη­τας ανη­λί­κων, εισή­χθη­σαν νέα ανα­μορ­φω­τικά μέτρα εντός του 2025, όπως η παρα­κο­λού­θηση Πολι­τι­στι­κών Δράσεων από ανή­λι­κους παρα­βά­τες ηλικίας 12 ετών και άνω.

«Η βία των εφήβων δεν είναι πεπρω­μένο»

Οι δράσεις αυτές υλο­ποιού­νται σε μουσεία, μνημεία, αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους, ενώ υπάρχει και συνερ­γα­σία με φορείς αθλη­τι­σμού, όπως αθλη­τι­κοί σύλ­λο­γοι. Σύμφωνα με την κ. Αρτι­νο­πού­λου, το μέτρο έχει στόχο μεταξύ άλλων την κοι­νω­νική επα­νέ­νταξη και την ψυχο­κοι­νω­νική ενδυ­νά­μωση των εφήβων, ενώ επι­με­λη­τές που μίλησαν στην «Κ» σημεί­ω­σαν πως τα μέτρα βοηθούν ώστε οι ανή­λι­κοι παρα­βά­τες να επα­να­συν­δε­θούν με την κοι­νό­τητα αλλά και τους συνο­μη­λί­κους τους.

Ακόμα, έχει ολο­κλη­ρω­θεί το Ενιαίο Εθνικό Πρω­τό­κολλο Δια­χεί­ρι­σης Περι­στα­τι­κών Σεξουα­λι­κής Κακο­ποί­η­σης Ανη­λί­κων, το οποίο περι­λαμ­βά­νει, όπως υπο­γράμ­μισε, όλα τα βήματα για την ταχεία διε­ρεύ­νηση περι­πτώ­σεων σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης καθώς και παρα­μέ­λη­σης παιδιών, και την κατα­γραφή τους. Η δημο­σιο­ποί­ησή του ανα­μέ­νε­ται σύντομα.

Τον Ιανουά­ριο, θα ξεκι­νή­σει ένα ψυχο­εκ­παι­δευ­τικό πρό­γραμμα σε σχολεία της Θεσ­σα­λο­νί­κης και της Αθήνας, που θα επο­πτεύ­ε­ται από το Τμήμα Ψυχο­λο­γίας του Παντείου και το Πανε­πι­στή­μιο Δυτικής Αττικής.

Η κ. Αρτι­νο­πού­λου επι­σή­μανε ακόμα ότι σε Θεσ­σα­λο­νίκη και Αθήνα εφαρ­μό­ζο­νται δύο πιλο­τικά προ­γράμ­ματα, το Connect Thessaloniki και το Ιt’s up to youth (που υλο­ποιού­νται από την ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ και την ΕΠΑΨΥ) τα οποία περι­λαμ­βά­νουν στο­χευ­μέ­νες δράσεις πρό­λη­ψης, όπως street work, θερα­πευ­τικά προ­γράμ­ματα, ξενώνες φιλο­ξε­νίας, κινητές μονάδες ενη­μέ­ρω­σης και βιω­μα­τικά προ­γράμ­ματα στα σχολεία αλλά και σε σταθ­μούς συμ­βου­λευ­τι­κής. Στόχος των παρα­πάνω είναι να ανα­δει­χθούν καλές πρα­κτι­κές υπο­στή­ρι­ξης εφήβων, οι οποίες έπειτα θα μπο­ρέ­σουν να εφαρ­μο­στούν και στις υπό­λοι­πες περιο­χές της χώρας. Στο πλαίσιο αυτό από τον Ιανουά­ριο θα ξεκι­νή­σει ένα ψυχο­εκ­παι­δευ­τικό πρό­γραμμα σε σχολεία της Θεσ­σα­λο­νί­κης και της Αθήνας που θα επο­πτεύ­ε­ται από το Τμήμα Ψυχο­λο­γίας του Παντείου και το Πανε­πι­στή­μιο Δυτικής Αττικής και στο τέλος θα αξιο­λο­γή­σει και την επί­δραση των δράσεων αυτών στους εφήβους.

Βιντε­ο­παι­χνί­δια: Οταν η βία «δρα­πε­τεύει» από την οθόνη

Αντι­με­τω­πί­ζο­ντας το χρόνιο πρό­βλημα της έλλει­ψης στα­τι­στι­κών και ποιο­τι­κών δεδο­μέ­νων, πλέον μέσω της εφαρ­μο­γής της Στρα­τη­γι­κής έχουν τεθεί συγκε­κρι­μέ­νοι δείκτες και συγκε­ντρώ­νο­νται στα­τι­στικά από διά­φο­ρες υπη­ρε­σίες και υπουρ­γεία, που θα μετρούν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των μέτρων που εφαρ­μό­ζο­νται.

Η καθη­γή­τρια Εγκλη­μα­το­λο­γίας ανα­φέρ­θηκε και σε δράσεις που έχουν ήδη ξεκι­νή­σει και απο­τε­λούν επίσης μέρος του εθνικού σχεδίου, όπως είναι το kids wallet για τη χρήση των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης από ανη­λί­κους αλλά και η δημιουρ­γία ξενώνων επεί­γου­σας φιλο­ξε­νίας (safe houses) για θύματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, ανη­λί­κων και ενη­λί­κων, από το υπουρ­γείο Προ­στα­σίας του Πολίτη. Τα safe houses είχαν δημιουρ­γή­θεί ήδη από το 2024, ωστόσο, όπως διευ­κρί­νισε η κ. Αρτι­νο­πού­λου, πλέον γίνεται και κατάρ­τιση και επι­και­ρο­ποί­ηση ανά διεύ­θυνση αστυ­νο­μίας των σχεδίων λει­τουρ­γίας αυτών των χώρων.

Δεν έχει προ­χω­ρή­σει ακόμα η ενί­σχυση του θεσμι­κού πλαι­σίου ώστε να παρέ­χε­ται νομική προ­στα­σία σε εκπαι­δευ­τι­κούς που ανα­φέ­ρουν περι­στα­τικά ενδο­σχο­λι­κής βίας και εκφο­βι­σμού.

Μέτρο που σύμφωνα με το χρο­νο­διά­γραμμα έπρεπε να ολο­κλη­ρω­θεί εντός του 2025 και δεν έχει προ­χω­ρή­σει ακόμα είναι η ενί­σχυση του θεσμι­κού πλαι­σίου ώστε να παρέ­χε­ται νομική προ­στα­σία σε εκπαι­δευ­τι­κούς που ανα­φέ­ρουν περι­στα­τικά ενδο­σχο­λι­κής βίας και εκφο­βι­σμού. Η προ­στα­σία αυτή υπάρχει ήδη για την αναφορά περι­στα­τι­κών ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας.

Αντί­στοιχα, καθυ­στέ­ρηση παρα­τη­ρεί­ται και στο μέτρο που σκο­πεύει να αντι­κα­τα­στή­σει την αποβολή, που εφαρ­μό­ζε­ται στα γυμνά­σια και τα λύκεια, με κοι­νω­νική εργασία, κατά την οποία οι μαθητές αντί να μένουν εκτός σχο­λι­κής δια­δι­κα­σίας θα συνει­σφέ­ρουν τον χρόνο τους σε διά­φο­ρους τοπι­κούς φορείς.

Σημα­ντική εκκρε­μό­τητα είναι ακόμα και η προ­σθήκη δια­τά­ξεων στη σωφρο­νι­στική νομο­θε­σία ώστε να κρα­τού­νται χωριστά οι ανή­λι­κοι μεταξύ 15 και 18 ετών, η οποία προ­βλε­πό­ταν να ολο­κλη­ρω­θεί εντός του έτους.

Επίσης, παρότι προ­βλέ­πε­ται για το έτος 2025-2026, δεν έχει απο­στα­λεί η εγκύ­κλιος για την ενί­σχυση του ρόλου των σχο­λι­κών συμ­βού­λων στην αντι­με­τώ­πιση της ενδο­σχο­λι­κής βίας.

«Κάποια μέτρα χρειά­ζο­νται περισ­σό­τερο χρόνο να υλο­ποι­η­θούν και άλλα είναι πιο ώριμα», σχο­λί­ασε η κ. Αρτι­νο­πού­λου.

Σύμφωνα με την ίδια, βασικό πρό­βλημα στην υλο­ποί­ηση της Στρα­τη­γι­κής είναι η υπο­στε­λέ­χωση των κοι­νω­νι­κών υπη­ρε­σιών των δήμων αλλά και της Πρω­το­βάθ­μιας Φρο­ντί­δας ώστε να επι­τευ­χθεί απο­τε­λε­σμα­τική πρόληψη της βίας στους ανη­λί­κους. «Οι υπη­ρε­σίες αυτές προ­σφέ­ρουν κοι­νω­νική και ψυχο­λο­γική υπο­στή­ριξη και πρέπει να ενι­σχυ­θούν με ανθρώ­πινο δυνα­μικό». Οι υπη­ρε­σίες επίσης επι­με­λη­τών ανη­λί­κων είναι υπο­στε­λε­χω­μέ­νες, με απο­τέ­λε­σμα καθυ­στε­ρή­σεις στην απονομή δικαιο­σύ­νης σε ανή­λι­κους παρα­βά­τες.

Απουσία αντι­με­τώ­πι­σης βασικών ζητη­μά­των βλέπει ο Ανδρέας Καρ­γό­που­λος, γενικός γραμ­μα­τέας της ΟΛΜΕ, λέγο­ντας πως παρότι η επι­μόρ­φωση των εκπαι­δευ­τι­κών σε ζητή­ματα αντι­με­τώ­πι­σης της βίας είναι θετική δεν αρκεί. Οπως υπο­γράμ­μισε, σε πρα­κτικό επίπεδο υπάρχει έλλειψη προ­σω­πι­κού, και μάλιστα μόνιμου, που να μπορεί να χτίσει γέφυρες εμπι­στο­σύ­νης με τους μαθητές, ενώ δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται το πρό­βλημα των ασφυ­κτικά γεμάτων σχο­λι­κών τάξεων, καθώς και των μεγάλων σχο­λι­κών μονάδων, που είναι δύσκο­λες στον συντο­νι­σμό και στην επί­βλεψή τους.

Η έλλειψη ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού και το βάρος της γρα­φειο­κρα­τίας δεν θα επι­τρέ­ψουν να επι­τευ­χθούν τα ανα­με­νό­μενα απο­τε­λέ­σματα.

Στο ζήτημα της υπο­στε­λέ­χω­σης στάθηκε και ο Νίκος Αντα­μπού­φης, πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ενωσης Σχο­λι­κών Συμ­βού­λων, οι οποίοι σύμφωνα με την Εθνική Στρα­τη­γική θα απο­κτή­σουν ανα­βαθ­μι­σμένο ρόλο στο ζήτημα της ενδο­σχο­λι­κής βίας, με καθιέ­ρωση παρου­σίας τους τρεις φορές την εβδο­μάδα στα σχολεία δικαιο­δο­σίας τους. Οπως σημεί­ωσε ο κ. Αντα­μπού­φης μιλώ­ντας στην «Κ», με τις παρού­σες συν­θή­κες κάτι τέτοιο είναι αδύ­να­τον. Η συμβολή των σχο­λι­κών συμ­βού­λων στην αντι­με­τώ­πιση της ενδο­σχο­λι­κής βίας είναι πλήρως συμβατή με τον ρόλο τους, περιέ­γραψε, διευ­κρι­νί­ζο­ντας, ωστόσο, πως η έλλειψη ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού και το βάρος της γρα­φειο­κρα­τίας δεν θα επι­τρέ­ψουν να επι­τευ­χθούν τα ανα­με­νό­μενα απο­τε­λέ­σματα.

Πηγή: kathimerini.gr