Εθνική Στρατηγική για τη βία των ανηλίκων: Ποια μέτρα προχωρούν και τι έχει μείνει πίσω

Νέα ανα­μορ­φω­τι­κά μέτρα για ανη­λί­κους που συν­δέ­ο­νται με τον πο­λι­τι­σμό και τον αθλη­τι­σμό, επι­μόρ­φω­ση εκ­παι­δευ­τι­κών και ψυ­χο­λό­γων, καθώς και πι­λο­τι­κά προ­γράμ­μα­τα για την υπο­στή­ρι­ξη της ψυ­χι­κής υγεί­ας των εφή­βων είναι κά­ποια από τα πρώτα βή­μα­τα της εφαρ­μο­γής της Εθνι­κής Στρα­τη­γι­κής για την Πρό­λη­ψη της Βίας και την Αντι­με­τώ­πι­ση της Πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τας Ανη­λί­κων.

Η Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή πα­ρου­σιά­στη­κε στις 5 Μαΐου και απο­τε­λεί­ται από έναν μακρύ κα­τά­λο­γο μέ­τρων και δρά­σε­ων για το διά­στη­μα 2025-2030 που έχει στόχο να μειω­θούν η βία και η πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τα ανη­λί­κων, που κι­νού­νται ανο­δι­κά τα τε­λευ­ταία χρό­νια στην Ελ­λά­δα, με την εκ­δή­λω­ση ολο­έ­να και πιο βί­αιων επει­σο­δί­ων με­τα­ξύ παι­διών και εφή­βων.

Σύμ­φω­να με την πρό­ε­δρο της επι­τρο­πής που συ­νέ­τα­ξε τη Στρα­τη­γι­κή και κα­θη­γή­τρια Εγκλη­μα­το­λο­γί­ας, Βα­σι­λι­κή Αρ­τι­νο­πού­λου (φωτό ΑΠΕ-ΜΠΕ), το πρό­γραμ­μα έχει αρ­χί­σει στα­δια­κά να υλο­ποιεί­ται. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ανα­φέρ­θη­κε στις δρά­σεις που ολο­κλη­ρώ­νο­νται πριν από τη λήξη του 2025.

Οπως ση­μεί­ω­σε, υλο­ποιεί­ται ήδη από αρ­μό­δια υπουρ­γεία και πα­νε­πι­στή­μια η ευ­ρεία επι­μόρ­φω­ση των εκ­παι­δευ­τι­κών, στε­λε­χών Εκ­παί­δευ­σης, ψυ­χο­λό­γων και κοι­νω­νι­κών λει­τουρ­γών για την πρό­λη­ψη και την απο­τε­λε­σμα­τι­κή δια­χεί­ρι­ση πε­ρι­στα­τι­κών βίας εντός του σχο­λι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος. Επί­σης, έχει ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία της πρό­σλη­ψης ψυ­χο­λό­γων και κοι­νω­νι­κών λει­τουρ­γών για το τρέ­χον σχο­λι­κό έτος και κα­θο­ρί­στη­καν οι ομά­δες σχο­λι­κών μο­νά­δων Πρω­το­βάθ­μιας και Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Γε­νι­κής Εκ­παί­δευ­σης στις οποί­ες το­πο­θε­τού­νται. Στον πυ­λώ­να της αντι­με­τώ­πι­σης της πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τας ανη­λί­κων, ει­σή­χθη­σαν νέα ανα­μορ­φω­τι­κά μέτρα εντός του 2025, όπως η πα­ρα­κο­λού­θη­ση Πο­λι­τι­στι­κών Δρά­σε­ων από ανή­λι­κους πα­ρα­βά­τες ηλι­κί­ας 12 ετών και άνω.

«Η βία των εφή­βων δεν είναι πε­πρω­μέ­νο»

Οι δρά­σεις αυτές υλο­ποιού­νται σε μου­σεία, μνη­μεία, αρ­χαιο­λο­γι­κούς χώ­ρους, ενώ υπάρ­χει και συ­νερ­γα­σία με φο­ρείς αθλη­τι­σμού, όπως αθλη­τι­κοί σύλ­λο­γοι. Σύμ­φω­να με την κ. Αρ­τι­νο­πού­λου, το μέτρο έχει στόχο με­τα­ξύ άλλων την κοι­νω­νι­κή επα­νέ­ντα­ξη και την ψυ­χο­κοι­νω­νι­κή εν­δυ­νά­μω­ση των εφή­βων, ενώ επι­με­λη­τές που μί­λη­σαν στην «Κ» ση­μεί­ω­σαν πως τα μέτρα βοη­θούν ώστε οι ανή­λι­κοι πα­ρα­βά­τες να επα­να­συν­δε­θούν με την κοι­νό­τη­τα αλλά και τους συ­νο­μη­λί­κους τους.

Ακόμα, έχει ολο­κλη­ρω­θεί το Ενιαίο Εθνι­κό Πρω­τό­κολ­λο Δια­χεί­ρι­σης Πε­ρι­στα­τι­κών Σε­ξουα­λι­κής Κα­κο­ποί­η­σης Ανη­λί­κων, το οποίο πε­ρι­λαμ­βά­νει, όπως υπο­γράμ­μι­σε, όλα τα βή­μα­τα για την τα­χεία διε­ρεύ­νη­ση πε­ρι­πτώ­σε­ων σε­ξουα­λι­κής κα­κο­ποί­η­σης καθώς και πα­ρα­μέ­λη­σης παι­διών, και την κα­τα­γρα­φή τους. Η δη­μο­σιο­ποί­η­σή του ανα­μέ­νε­ται σύ­ντο­μα.

Τον Ια­νουά­ριο, θα ξε­κι­νή­σει ένα ψυ­χο­εκ­παι­δευ­τι­κό πρό­γραμ­μα σε σχο­λεία της Θεσ­σα­λο­νί­κης και της Αθή­νας, που θα επο­πτεύ­ε­ται από το Τμήμα Ψυ­χο­λο­γί­ας του Πα­ντεί­ου και το Πα­νε­πι­στή­μιο Δυ­τι­κής Ατ­τι­κής.

Η κ. Αρ­τι­νο­πού­λου επι­σή­μα­νε ακόμα ότι σε Θεσ­σα­λο­νί­κη και Αθήνα εφαρ­μό­ζο­νται δύο πι­λο­τι­κά προ­γράμ­μα­τα, το Connect Thessaloniki και το Ιt’s up to youth (που υλο­ποιού­νται από την ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ και την ΕΠΑΨΥ) τα οποία πε­ρι­λαμ­βά­νουν στο­χευ­μέ­νες δρά­σεις πρό­λη­ψης, όπως street work, θε­ρα­πευ­τι­κά προ­γράμ­μα­τα, ξε­νώ­νες φι­λο­ξε­νί­ας, κι­νη­τές μο­νά­δες ενη­μέ­ρω­σης και βιω­μα­τι­κά προ­γράμ­μα­τα στα σχο­λεία αλλά και σε σταθ­μούς συμ­βου­λευ­τι­κής. Στό­χος των πα­ρα­πά­νω είναι να ανα­δει­χθούν καλές πρα­κτι­κές υπο­στή­ρι­ξης εφή­βων, οι οποί­ες έπει­τα θα μπο­ρέ­σουν να εφαρ­μο­στούν και στις υπό­λοι­πες πε­ριο­χές της χώρας. Στο πλαί­σιο αυτό από τον Ια­νουά­ριο θα ξε­κι­νή­σει ένα ψυ­χο­εκ­παι­δευ­τι­κό πρό­γραμ­μα σε σχο­λεία της Θεσ­σα­λο­νί­κης και της Αθή­νας που θα επο­πτεύ­ε­ται από το Τμήμα Ψυ­χο­λο­γί­ας του Πα­ντεί­ου και το Πα­νε­πι­στή­μιο Δυ­τι­κής Ατ­τι­κής και στο τέλος θα αξιο­λο­γή­σει και την επί­δρα­ση των δρά­σε­ων αυτών στους εφή­βους.

Βι­ντε­ο­παι­χνί­δια: Οταν η βία «δρα­πε­τεύ­ει» από την οθόνη

Αντι­με­τω­πί­ζο­ντας το χρό­νιο πρό­βλη­μα της έλ­λει­ψης στα­τι­στι­κών και ποιο­τι­κών δε­δο­μέ­νων, πλέον μέσω της εφαρ­μο­γής της Στρα­τη­γι­κής έχουν τεθεί συ­γκε­κρι­μέ­νοι δεί­κτες και συ­γκε­ντρώ­νο­νται στα­τι­στι­κά από διά­φο­ρες υπη­ρε­σί­ες και υπουρ­γεία, που θα με­τρούν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα των μέ­τρων που εφαρ­μό­ζο­νται.

Η κα­θη­γή­τρια Εγκλη­μα­το­λο­γί­ας ανα­φέρ­θη­κε και σε δρά­σεις που έχουν ήδη ξε­κι­νή­σει και απο­τε­λούν επί­σης μέρος του εθνι­κού σχε­δί­ου, όπως είναι το kids wallet για τη χρήση των μέσων κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης από ανη­λί­κους αλλά και η δη­μιουρ­γία ξε­νώ­νων επεί­γου­σας φι­λο­ξε­νί­ας (safe houses) για θύ­μα­τα εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, ανη­λί­κων και ενη­λί­κων, από το υπουρ­γείο Προ­στα­σί­ας του Πο­λί­τη. Τα safe houses είχαν δη­μιουρ­γή­θεί ήδη από το 2024, ωστό­σο, όπως διευ­κρί­νι­σε η κ. Αρ­τι­νο­πού­λου, πλέον γί­νε­ται και κα­τάρ­τι­ση και επι­και­ρο­ποί­η­ση ανά διεύ­θυν­ση αστυ­νο­μί­ας των σχε­δί­ων λει­τουρ­γί­ας αυτών των χώρων.

Δεν έχει προ­χω­ρή­σει ακόμα η ενί­σχυ­ση του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου ώστε να πα­ρέ­χε­ται νο­μι­κή προ­στα­σία σε εκ­παι­δευ­τι­κούς που ανα­φέ­ρουν πε­ρι­στα­τι­κά εν­δο­σχο­λι­κής βίας και εκ­φο­βι­σμού.

Μέτρο που σύμ­φω­να με το χρο­νο­διά­γραμ­μα έπρε­πε να ολο­κλη­ρω­θεί εντός του 2025 και δεν έχει προ­χω­ρή­σει ακόμα είναι η ενί­σχυ­ση του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου ώστε να πα­ρέ­χε­ται νο­μι­κή προ­στα­σία σε εκ­παι­δευ­τι­κούς που ανα­φέ­ρουν πε­ρι­στα­τι­κά εν­δο­σχο­λι­κής βίας και εκ­φο­βι­σμού. Η προ­στα­σία αυτή υπάρ­χει ήδη για την ανα­φο­ρά πε­ρι­στα­τι­κών εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας.

Αντί­στοι­χα, κα­θυ­στέ­ρη­ση πα­ρα­τη­ρεί­ται και στο μέτρο που σκο­πεύ­ει να αντι­κα­τα­στή­σει την απο­βο­λή, που εφαρ­μό­ζε­ται στα γυ­μνά­σια και τα λύ­κεια, με κοι­νω­νι­κή ερ­γα­σία, κατά την οποία οι μα­θη­τές αντί να μέ­νουν εκτός σχο­λι­κής δια­δι­κα­σί­ας θα συ­νει­σφέ­ρουν τον χρόνο τους σε διά­φο­ρους το­πι­κούς φο­ρείς.

Ση­μα­ντι­κή εκ­κρε­μό­τη­τα είναι ακόμα και η προ­σθή­κη δια­τά­ξε­ων στη σω­φρο­νι­στι­κή νο­μο­θε­σία ώστε να κρα­τού­νται χω­ρι­στά οι ανή­λι­κοι με­τα­ξύ 15 και 18 ετών, η οποία προ­βλε­πό­ταν να ολο­κλη­ρω­θεί εντός του έτους.

Επί­σης, πα­ρό­τι προ­βλέ­πε­ται για το έτος 2025-2026, δεν έχει απο­στα­λεί η εγκύ­κλιος για την ενί­σχυ­ση του ρόλου των σχο­λι­κών συμ­βού­λων στην αντι­με­τώ­πι­ση της εν­δο­σχο­λι­κής βίας.

---

«Κά­ποια μέτρα χρειά­ζο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο χρόνο να υλο­ποι­η­θούν και άλλα είναι πιο ώριμα», σχο­λί­α­σε η κ. Αρ­τι­νο­πού­λου.

Σύμ­φω­να με την ίδια, βα­σι­κό πρό­βλη­μα στην υλο­ποί­η­ση της Στρα­τη­γι­κής είναι η υπο­στε­λέ­χω­ση των κοι­νω­νι­κών υπη­ρε­σιών των δήμων αλλά και της Πρω­το­βάθ­μιας Φρο­ντί­δας ώστε να επι­τευ­χθεί απο­τε­λε­σμα­τι­κή πρό­λη­ψη της βίας στους ανη­λί­κους. «Οι υπη­ρε­σί­ες αυτές προ­σφέ­ρουν κοι­νω­νι­κή και ψυ­χο­λο­γι­κή υπο­στή­ρι­ξη και πρέ­πει να ενι­σχυ­θούν με αν­θρώ­πι­νο δυ­να­μι­κό». Οι υπη­ρε­σί­ες επί­σης επι­με­λη­τών ανη­λί­κων είναι υπο­στε­λε­χω­μέ­νες, με απο­τέ­λε­σμα κα­θυ­στε­ρή­σεις στην απο­νο­μή δι­καιο­σύ­νης σε ανή­λι­κους πα­ρα­βά­τες.

Απου­σία αντι­με­τώ­πι­σης βα­σι­κών ζη­τη­μά­των βλέ­πει ο Αν­δρέ­ας Καρ­γό­που­λος, γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας της ΟΛΜΕ, λέ­γο­ντας πως πα­ρό­τι η επι­μόρ­φω­ση των εκ­παι­δευ­τι­κών σε ζη­τή­μα­τα αντι­με­τώ­πι­σης της βίας είναι θε­τι­κή δεν αρκεί. Οπως υπο­γράμ­μι­σε, σε πρα­κτι­κό επί­πε­δο υπάρ­χει έλ­λει­ψη προ­σω­πι­κού, και μά­λι­στα μό­νι­μου, που να μπο­ρεί να χτί­σει γέ­φυ­ρες εμπι­στο­σύ­νης με τους μα­θη­τές, ενώ δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται το πρό­βλη­μα των ασφυ­κτι­κά γε­μά­των σχο­λι­κών τά­ξε­ων, καθώς και των με­γά­λων σχο­λι­κών μο­νά­δων, που είναι δύ­σκο­λες στον συ­ντο­νι­σμό και στην επί­βλε­ψή τους.

Η έλ­λει­ψη αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού και το βάρος της γρα­φειο­κρα­τί­ας δεν θα επι­τρέ­ψουν να επι­τευ­χθούν τα ανα­με­νό­με­να απο­τε­λέ­σμα­τα.

Στο ζή­τη­μα της υπο­στε­λέ­χω­σης στά­θη­κε και ο Νίκος Αντα­μπού­φης, πρό­ε­δρος της Πα­νελ­λή­νιας Ενω­σης Σχο­λι­κών Συμ­βού­λων, οι οποί­οι σύμ­φω­να με την Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή θα απο­κτή­σουν ανα­βαθ­μι­σμέ­νο ρόλο στο ζή­τη­μα της εν­δο­σχο­λι­κής βίας, με κα­θιέ­ρω­ση πα­ρου­σί­ας τους τρεις φορές την εβδο­μά­δα στα σχο­λεία δι­καιο­δο­σί­ας τους. Οπως ση­μεί­ω­σε ο κ. Αντα­μπού­φης μι­λώ­ντας στην «Κ», με τις πα­ρού­σες συν­θή­κες κάτι τέ­τοιο είναι αδύ­να­τον. Η συμ­βο­λή των σχο­λι­κών συμ­βού­λων στην αντι­με­τώ­πι­ση της εν­δο­σχο­λι­κής βίας είναι πλή­ρως συμ­βα­τή με τον ρόλο τους, πε­ριέ­γρα­ψε, διευ­κρι­νί­ζο­ντας, ωστό­σο, πως η έλ­λει­ψη αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού και το βάρος της γρα­φειο­κρα­τί­ας δεν θα επι­τρέ­ψουν να επι­τευ­χθούν τα ανα­με­νό­με­να απο­τε­λέ­σμα­τα.

Πηγή: kathimerini.gr