Αναπροσαρμογή ορίων εντάξεων και πρόσκληση 20.000.000€ για λύματα σε Λάρδο, Αφάντου και Αρχάγγελο δίνουν ταχύτητα στις υποδομές

• Η υπουρ­γική απόφαση 205549 ΕΞ 2025 που δημο­σιεύ­τηκε στο ΦΕΚ Β 6404 την 01-12-2025 αυξάνει τα επι­τρε­πτά ποσοστά δέσμευ­σης στο Πρό­γραμμα «Νότιο Αιγαίο 2021-2027» και ανοίγει χώρο για πράξεις περι­βάλ­λο­ντος και υπο­δο­μών

Η νέα αρχι­τε­κτο­νική διά­θε­σης πόρων στο Πρό­γραμμα «Νότιο Αιγαίο 2021-2027» παίρνει συγκε­κρι­μένη μορφή με μια κίνηση που στο­χεύει να επι­τα­χύ­νει ώριμες παρεμ­βά­σεις και να απορ­ρο­φή­σει έγκαιρα δια­θέ­σι­μες χρη­μα­το­δο­τή­σεις. Η υπουρ­γική απόφαση 205549 ΕΞ 2025, που δημο­σιεύ­τηκε στο ΦΕΚ Β 6404 την 01-12-2025, εισάγει ελεγ­χό­μενη υπερ­δέ­σμευση σε κομ­βι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες του Προ­γράμ­μα­τος και δημιουρ­γεί αμέσως τον δημο­σιο­νο­μικό χώρο για πρό­σκληση 20.000.000€ με αντι­κεί­μενο έργα λυμάτων σε οικι­σμούς Γ’ κατη­γο­ρίας στις περιο­χές Λάρδου, Αφάντου και Αρχάγ­γε­λου στη Ρόδο.

Η κίνηση έρχεται να απα­ντή­σει σε ανάγκες που πιέζουν την καθη­με­ρι­νό­τητα κατοί­κων και επι­χει­ρή­σεων, ιδίως κατά τους θερι­νούς μήνες, με άμεση επί­πτωση στη δημόσια υγεία, την ποιό­τητα υδάτων και την τοπική οικο­νο­μία.

Πώς αλλάζει το πλαίσιο δέσμευ­σης πόρων

Η απόφαση ανα­προ­σαρ­μό­ζει τα ανώτατα ποσοστά εντά­ξεων ανά προ­τε­ραιό­τητα, ώστε να κινη­το­ποι­η­θούν ταχύ­τερα ώριμες πράξεις και να μειωθεί ο κίν­δυ­νος καθυ­στε­ρή­σεων στη φάση υλο­ποί­η­σης.

Για την Προ­τε­ραιό­τητα 2 «Αει­φο­ρική ανά­πτυξη και βιώσιμη δια­χεί­ριση των πόρων» τίθεται όριο εντά­ξεων στο 132,31% της συνο­λι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης, ενώ για την Προ­τε­ραιό­τητα 4 «Ανά­πτυξη και βελ­τί­ωση υπο­δο­μών» το όριο τοπο­θε­τεί­ται στο 148,23%. Παράλ­ληλα ορί­ζε­ται ότι η συνο­λική δημόσια δαπάνη των ενταγ­μέ­νων έργων δεν μπορεί να υπερβεί το 114,01% της συνο­λι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης του Προ­γράμ­μα­τος.

Η υπερ­δέ­σμευση λει­τουρ­γεί ως εργα­λείο δια­χεί­ρι­σης κιν­δύ­νου και επι­τά­χυν­σης, επι­τρέ­πο­ντας να εντα­χθούν περισ­σό­τε­ρες πράξεις από τον αρχικό προ­γραμ­μα­τι­σμό ώστε το τελικά υλο­ποιού­μενο φυσικό αντι­κεί­μενο να μείνει εντός στόχων ακόμη και αν εμφα­νι­στούν ακυ­ρώ­σεις ή εξοι­κο­νο­μή­σεις.

Άμεση προ­τε­ραιό­τητα τα λύματα σε Λάρδο, Αφάντου, Αρχάγ­γελο

Στο πεδίο της Προ­τε­ραιό­τη­τας 2, η ενερ­γο­ποί­ηση πρό­σκλη­σης 20.000.000€ για έργα λυμάτων σε οικι­σμούς Γ’ κατη­γο­ρίας στις περιο­χές Λάρδου, Αφάντου και Αρχάγ­γε­λου απο­τε­λεί στο­χευ­μένη απά­ντηση σε ένα δια­χρο­νικό έλλειμμα υπο­δο­μών. Η στό­χευση αφορά οικι­σμούς με έντονη εποχική πίεση από τον του­ρι­σμό και ανάγκη ανα­βάθ­μι­σης δικτύων συλ­λο­γής και επε­ξερ­γα­σίας, με σκοπό να μειωθεί ο περι­βαλ­λο­ντι­κός κίν­δυ­νος, να ανα­βαθ­μι­στεί η ποιό­τητα ζωής και να ενι­σχυ­θεί η ανθε­κτι­κό­τητα του νησιού.

Γιατί επι­λέ­γε­ται η υπερ­δέ­σμευση και ποια είναι η δικλίδα ασφα­λείας

Η υπερ­δέ­σμευση δεν αυξάνει τον τελικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του Προ­γράμ­μα­τος. Αντί­θετα, απο­τε­λεί τεχνική δια­χεί­ρι­σης ρίσκου που λαμ­βά­νει υπόψη ότι μέρος των έργων σε μεγάλα χαρ­το­φυ­λά­κια συνήθως υστερεί σε ωρί­μανση ή εμφα­νί­ζει εξοι­κο­νο­μή­σεις κατά την υλο­ποί­ηση. Με την αυξη­μένη οροφή εντά­ξεων, το Πρό­γραμμα δια­τη­ρεί ροή απορ­ρό­φη­σης και δίνει χρόνο στη Δια­χει­ρι­στική Αρχή να μειώνει στα­διακά την υπερ­δέ­σμευση μέχρι τη λήξη, χωρίς να προ­κα­λεί­ται επι­βά­ρυνση του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού. Η φιλο­σο­φία αυτή έχει υιο­θε­τη­θεί ευρέως σε προ­γράμ­ματα του ΕΣΠΑ, ενώ στο Νότιο Αιγαίο συν­δυά­ζε­ται με την προ­ώ­θηση ώριμων πράξεων και την αυστηρή παρα­κο­λού­θηση δεικτών επί­δο­σης που ανα­κοι­νώ­νει θεσμικά η Περι­φέ­ρεια.

Οι πολι­τι­κές αιχμές γύρω από τους βιο­λο­γι­κούς της Ρόδου και το νέο δεδο­μένο

Η συζή­τηση για τα έργα απο­χέ­τευ­σης στη Ρόδο έχει πυρο­δο­τή­σει πολι­τι­κές εντά­σεις τους τελευ­ταί­ους μήνες. Ο πρό­ε­δρος της ΔΕΥΑΡ Σωτήρης Βαγια­νός υπο­στή­ριξε εμμέσως πλην σαφώς, ακόμη και ενώπιον του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου, ότι ο περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζη­μάρ­κος ενώ διέθετε πόρους για να εκδώσει πρό­σκληση χρη­μα­το­δό­τη­σης για βιο­λο­γι­κούς της ΔΕΥΑΡ δεν το έκανε, απο­δί­δο­ντας την καθυ­στέ­ρηση σε εκδι­κη­τική στάση.

Η αντι­πα­ρά­θεση κορυ­φώ­θηκε δημόσια με απα­ντή­σεις και παρεμ­βά­σεις, όπου ο Γιώργος Χατζη­μάρ­κος τόνισε ότι η Περι­φέ­ρεια δεν υπο­κύ­πτει σε πολι­τι­κούς εκβια­σμούς και ότι η στάση της στη­ρί­ζε­ται σε θεσμι­κούς κανόνες και δημο­σιο­νο­μικά περι­θώ­ρια που πρέπει να τηρού­νται.

Η δημο­σί­ευση της υπουρ­γι­κής από­φα­σης αλλάζει το τοπίο, καθώς δίνει πλέον τη δυνα­τό­τητα έκδοσης πρό­σκλη­σης προς τη ΔΕΥΑΡ με καλυμ­μένο το ανα­γκαίο περι­θώ­ριο υπερ­δέ­σμευ­σης.

Όπως παρα­δέ­χο­νται στελέχη της αγοράς, η αύξηση των ορίων ήταν προ­ϋ­πό­θεση για να κινηθεί η δια­δι­κα­σία χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δημο­σιο­νο­μική ισορ­ρο­πία του Προ­γράμ­μα­τος. Η ίδια εξέλιξη, με βάση την οπτική της Περι­φέ­ρειας, λει­τουρ­γεί και ως θεσμική απά­ντηση στην κατη­γο­ρία περί δήθεν εκδι­κη­τι­κό­τη­τας, εφόσον το νέο πλαίσιο επι­τρέ­πει την επίσημη έκδοση πρό­σκλη­σης προς τη ΔΕΥΑΡ με σαφή σχε­δια­σμό και χρο­νο­διά­γραμμα.

Την προη­γού­μενη περίοδο είχαν σημειω­θεί και κινή­σεις ωρί­μαν­σης έργων επε­ξερ­γα­σίας λυμάτων στη Ρόδο, γεγονός που δείχνει ότι το ζήτημα παρα­μέ­νει ψηλά στην ατζέντα των υπο­δο­μών.

Τι σημαί­νει για τη Ρόδο και το Νότιο Αιγαίο η προ­τε­ραιο­ποί­ηση των λυμάτων

Η άμεση προ­τε­ραιο­ποί­ηση των έργων σε Λάρδο, Αφάντου και Αρχάγ­γελο δεν είναι μόνο τεχνι­κού χαρα­κτήρα. Είναι δοκι­μα­σία αξιο­πι­στίας για το πώς ένα περι­φε­ρειακό πρό­γραμμα μπορεί να απα­ντή­σει σε πιε­στι­κές ανάγκες με καθαρό χρο­νο­διά­γραμμα, τεκ­μη­ριω­μένη χρη­μα­το­δό­τηση και ρεα­λι­στική δια­χεί­ριση κιν­δύ­νου. Αν η πρό­σκληση των 20.000.000€ τρέξει απρό­σκο­πτα και οι πράξεις ωρι­μά­σουν εγκαί­ρως, τα οφέλη θα γίνουν ορατά με βελ­τιω­μένη ποιό­τητα υδάτων, καθα­ρό­τε­ρες ακτές, στα­θε­ρό­τε­ρες υπο­δο­μές και ενι­σχυ­μένη ανθε­κτι­κό­τητα απέ­να­ντι στην εποχική πίεση. Στην ίδια λογική, οι παρεμ­βά­σεις σε του­ρι­σμό, εκπαί­δευση και υγεία της Προ­τε­ραιό­τη­τας 4 μπορούν να ανα­βαθ­μί­σουν το ανα­πτυ­ξιακό απο­τύ­πωμα της Περι­φέ­ρειας με συνε­κτικό τρόπο, συν­δέ­ο­ντας το περι­βάλ­λον με τις βασικές υπη­ρε­σίες και την εμπει­ρία κατοί­κων και επι­σκε­πτών.