Ο Άρειος Πάγος κλείνει την πόρτα σε αναίρεση και ξεκαθαρίζει πότε εντάσσονται οφειλές του Δημοσίου στον Ν. 3869/2010

• Απόφαση του Δ’ Τμή­μα­τος απορ­ρί­πτει την αίτηση του Δημο­σίου και ερμη­νεύει ότι ο ετήσιος περιο­ρι­σμός αφορά στη βεβαί­ωση υπό ευρεία έννοια ενώ η ταμειακή βεβαί­ωση αρκεί να υφί­στα­ται κατά την κατά­θεση της αίτησης χωρίς πρό­σθετο χρονικό όριο

Η νέα νομο­λο­γία του Αρείου Πάγου για τον νόμο των υπερ­χρε­ω­μέ­νων πολιτών βάζει τάξη σε ένα κρίσιμο σημείο τριβής που ταλαι­πω­ρούσε χιλιά­δες υπο­θέ­σεις με χρέη προς το Ελλη­νικό Δημόσιο.

Με απόφαση του το Δ’ Πολι­τικό Τμήμα απέρ­ριψε την αίτηση αναί­ρε­σης του Δημο­σίου κατά 51χρονου Ροδίτη και δέχθηκε ότι για να συμπε­ρι­λη­φθούν οφειλές προς τη Φορο­λο­γική Διοί­κηση στη ρύθμιση απαι­τεί­ται να έχουν βεβαιω­θεί υπό την ευρεία έννοια του­λά­χι­στον 1 έτος πριν από την κατά­θεση της αίτησης, ενώ η ταμειακή βεβαί­ωση αρκεί να υπάρχει κατά τον χρόνο της κατά­θε­σης χωρίς να απαι­τεί­ται να προη­γεί­ται κατά 1 έτος.

Την υπόθεση χει­ρί­στηκε ο δικη­γό­ρος κ. Γιώργος Λαμπα­δά­κης.

Τι έκρινε ο Άρειος Πάγος για τη βεβαί­ωση των δημο­σίων εσόδων

Στην αιχμή της κρίσης βρί­σκε­ται η διά­κριση μεταξύ βεβαί­ω­σης υπό ευρεία έννοια και ταμεια­κής βεβαί­ω­σης υπό στενή έννοια. Το Δικα­στή­ριο υπεν­θύ­μισε ότι η ευρεία βεβαί­ωση συνιστά τον προσ­διο­ρι­σμό της απαί­τη­σης και του υπο­χρέου και απο­τε­λεί τον νόμιμο τίτλο, ενώ η στενή ή ταμειακή βεβαί­ωση είναι το στάδιο που καθιστά την απαί­τηση εισπρά­ξιμη. Κατά ρητή ερμη­νεία της από­φα­σης, ο χρο­νι­κός φραγμός του ενός έτους πριν από την αίτηση αφορά μόνο στην ευρεία βεβαί­ωση. Για την ταμειακή βεβαί­ωση δεν τίθεται ετήσιος περιο­ρι­σμός, αρκεί να υπάρχει κατά την κατά­θεση της αίτησης υπα­γω­γής στον Ν. 3869/2010. Με αυτόν τον τρόπο απορ­ρί­φθηκε ο ισχυ­ρι­σμός του Δημο­σίου ότι και η ταμειακή βεβαί­ωση όφειλε να προη­γεί­ται κατά 1 έτος.

Η δια­δι­κα­στική δια­δρομή που οδήγησε στην τελε­σί­δικη κρίση

Η διαφορά ξεκί­νησε με αίτηση που κατα­τέ­θηκε στο Ειρη­νο­δι­κείο Ρόδου το 2017. Ακο­λού­θη­σαν οι απο­φά­σεις 148/2019 και 57/2020 του ίδιου δικα­στη­ρίου και μετέ­πειτα η 69/2021 του Μονο­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Ρόδου που, δικά­ζο­ντας ως Εφετείο, δέχθηκε κατ’ ουσίαν την έφεση του αιτού­ντος και ρύθμισε συνο­λικά τις οφειλές του, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των οφειλών προς το Δημόσιο, δια­σώ­ζο­ντας την κύρια κατοι­κία με πολυετή απο­πλη­ρωμή. Το Δημόσιο προ­σέ­φυγε σε αναί­ρεση, η οποία συζη­τή­θηκε σε δημόσια συνε­δρί­αση την 1 Νοεμ­βρίου 2024 και απορ­ρί­φθηκε με την υπ’ αριθ. 1117/2025.

Το πραγ­μα­τικό πλαίσιο της υπό­θε­σης

Ο 51χρονος Ροδίτης, άνεργος κατά τον χρόνο της δίκης, είχε σημα­ντι­κές οφειλές προς τρά­πε­ζες και προς τη Φορο­λο­γική Διοί­κηση, με μονα­δικό ουσιώ­δες περιου­σιακό στοι­χείο την κύρια κατοι­κία του στη Ρόδο. Το δικα­στή­ριο της ουσίας έλαβε υπόψη την οικο­νο­μική και οικο­γε­νειακή του κατά­σταση και καθό­ρισε μηνιαίες κατα­βο­λές για γενική ρύθμιση, αλλά και ξεχω­ρι­στή ρύθμιση για τη διάσωση της κατοι­κίας, σύμφωνα με τον μηχα­νι­σμό του Ν. 3869/2010 όπως τρο­πο­ποι­ή­θηκε.

Γιατί η ερμη­νεία έχει βαρύ­τητα για τους οφει­λέ­τες και το Δημόσιο

Η απόφαση δια­σα­φη­νί­ζει ένα σημείο που είχε δημιουρ­γή­σει αντι­φα­τι­κές πρα­κτι­κές. Εφεξής, οφειλές προς το Δημόσιο μπορούν να εντα­χθούν όταν πλη­ρού­νται σωρευ­τικά δύο προ­ϋ­πο­θέ­σεις κατά τον χρόνο της αίτησης: να έχουν ευρέως βεβαιω­θεί του­λά­χι­στον 1 έτος πριν και να έχουν ταμειακά βεβαιω­θεί μέχρι την κατά­θεση, χωρίς να εξε­τά­ζε­ται πόσο παλιά είναι η ταμειακή βεβαί­ωση. Η προ­σέγ­γιση αυτή εξυ­πη­ρε­τεί τον σκοπό του νόμου που είναι η πραγ­μα­τική δεύτερη ευκαι­ρία για φυσικά πρόσωπα χωρίς πτω­χευ­τική ικα­νό­τητα, ενώ ταυ­τό­χρονα δια­τη­ρεί την αρχή της συνει­σφο­ράς στα δημόσια βάρη ανάλογα με τις δυνά­μεις του καθενός.

Με τη νομική συλ­λο­γι­στική του, ο Άρειος Πάγος υπεν­θυ­μί­ζει τα όρια του αναι­ρε­τι­κού ελέγχου και θέτει σαφές πλαίσιο για τη νομι­μό­τητα των αιτιο­λο­γιών στις απο­φά­σεις των δικα­στη­ρίων της ουσίας. Η δια­τύ­πωση της από­φα­σης παρέχει οδηγό για την ορθή υπαγωγή των δημο­σίων οφειλών στις ρυθ­μί­σεις του Ν. 3869/2010 και ανα­μέ­νε­ται να εναρ­μο­νί­σει την πρα­κτική των ειρη­νο­δι­κείων και πρω­το­δι­κείων σε εκκρε­μείς και μελ­λο­ντι­κές υπο­θέ­σεις.

Τι αλλάζει για τους πολίτες που ετοι­μά­ζουν αίτηση υπα­γω­γής

Για οφει­λέ­τες με χρέη και προς ιδιώτες και προς το Δημόσιο, το πρα­κτικό συμπέ­ρα­σμα είναι σαφές. Χρειά­ζε­ται προ­σε­κτι­κός έλεγχος της ημε­ρο­μη­νίας ευρείας βεβαί­ω­σης κάθε δημό­σιας οφειλής ώστε να καλύ­πτε­ται το ελά­χι­στο διά­στημα του ενός έτους πριν από την αίτηση, καθώς και δια­σφά­λιση ότι κατά την ημέρα κατά­θε­σης υπάρχει ταμειακή βεβαί­ωση. Με τη νομο­λο­γία αυτή, ο κίν­δυ­νος να εξαι­ρού­νται άδικα οφειλές του Δημο­σίου από τη συνο­λική ρύθμιση περιο­ρί­ζε­ται σημα­ντικά, ενι­σχύ­ο­ντας την ενιαία αντι­με­τώ­πιση όλων των πιστω­τών μέσα στο ίδιο σχέδιο απο­πλη­ρω­μής.