Βασίλης Κορκίδης: «Ο ΦΠΑ αποτελεί διαχρονικά ένα από τα πιο “ευαίσθητα” ζητήματα της ελληνικής οικονομίας»

Να ξεκι­νή­σουμε από τα πρό­σφατα και τις συμ­φω­νίες στις οποίες προ­χώ­ρησε η Ελλάδα στα ενερ­γειακά. Είναι προς τη σωστή κατεύ­θυνση για τη χώρα μας; Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Η σύνοδος P-TEC (Partnership for Transatlantic Energy Cooperation) που φιλο­ξε­νή­θηκε στην Αθήνα απο­τέ­λεσε ορόσημο για την εδραί­ωση της Ελλάδας ως στρα­τη­γι­κού ενερ­γεια­κού κόμβου μεταξύ Ευρώπης και Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών. Μέσα σε δύο ημέρες, στο Ζάππειο υπε­γρά­φη­σαν ιστο­ρι­κές συμ­φω­νίες που αλλά­ζουν τον ενερ­γειακό χάρτη της περιο­χής. Στο διπλω­μα­τικό σκέλος του P-TEC, η υπο­γραφή της Δια­κή­ρυ­ξης για την Οικο­νο­μική Ασφά­λεια, σημα­το­δο­τεί το επόμενο στάδιο της δια­τλα­ντι­κής συνερ­γα­σίας. Είναι προ­φα­νές ότι είναι μία εξαι­ρε­τικά θετική εξέλιξη για την Ελλάδα καθώς η δια­κή­ρυξη προ­βλέ­πει τη στήριξη κρί­σι­μων επεν­δύ­σεων σε ηλε­κτρο­πα­ρα­γωγή, δίκτυα και εφο­δια­στι­κές αλυ­σί­δες, ενώ ανα­γνω­ρί­ζει τη χώρα ως στρα­τη­γικό κόμβο για ασφα­λείς και ανθε­κτι­κές αλυ­σί­δες αξίας. Καθί­στα­ται προ­φα­νές ότι όσα συμ­φώ­νη­σαν οι κυβερ­νή­σεις της Ελλάδας και των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών υπερ­βαί­νουν τις συνή­θεις διπλω­μα­τι­κές διεργασίες- δια­δι­κα­σίες. Παρα­κο­λου­θή­σαμε μια εξέλιξη που μπορεί μόνο ως σημα­ντική ανα­βάθ­μιση των διμερών σχέσεων να χαρα­κτη­ρι­στεί, με επι­πτώ­σεις που θα γίνουν αισθη­τές πολύ πέρα από τα ελλη­νικά σύνορα. Και τούτο μάλιστα σε έναν τομέα πολι­τι­κής που ανα­δει­κνύ­ε­ται ολοένα περισ­σό­τερο σε πεδίο σφοδρού διε­θνούς αντα­γω­νι­σμού για ισχύ και επιρροή όπως την ενέρ­γεια ή, πιο συγκε­κρι­μένα, τα ορυκτά καύσιμα, τα οποία, με πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών, επα­νέρ­χο­νται δυνα­μικά στο προ­σκή­νιο της παγκό­σμιας γεω­πο­λι­τι­κής. Αυτό που βιώ­νουμε έχει ιστο­ρική σημασία και για έναν ακόμη λόγο. Η σχετικά μικρή Ελλάδα, χάρη στη στρα­τη­γικά προ­νο­μιακή της γεω­γρα­φική θέση και τη σαφή πολι­τική βούληση της κυβέρ­νη­σής της, γίνεται η πρώτη χώρα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης που επι­διώ­κει να εφαρ­μό­σει πλήρως στην πράξη το ενερ­γειακό δόγμα του Αμε­ρι­κα­νού προ­έ­δρου «Drill, Baby, drill». Γίνεται η πρώτη χώρα που υλο­ποιεί τους σχε­δια­σμούς της Ε.Ε. και των ΗΠΑ να εκτο­πι­στούν οι ροές πετρε­λαίου και φυσικού αερίου από τη Ρωσία, ενώ πρέπει να υπεν­θυ­μι­στεί μεταξύ των άλλων ότι ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης τόνισε ότι το ρωσικό αέριο και πετρέ­λαιο δεν πρέπει να εισέρ­χο­νται «από την πίσω πόρτα», στην προ­κει­μένη περί­πτωση μέσω της άριστα δια­συν­δε­δε­μέ­νης Τουρ­κίας, στα ευρω­παϊκά δίκτυα, γεγονός που αποκτά στο πεδίο τη δική του ιδιαί­τερη σημασία.

Βρι­σκό­μα­στε αρκετά χρόνια μετά τα μνη­μό­νια και η οικο­νο­μία είναι αντι­μέ­τωπη με την ακρί­βεια, τις τιμές στην ενέρ­γεια, στις υπη­ρε­σίες κ.λπ. που συν­θλί­βουν τα νοι­κο­κυ­ριά, τις ευαί­σθη­τες κοι­νω­νικά ομάδες αλλά και τις ΜμΕ. Τελικά μπορεί να γίνει κάτι για να “ανα­πνεύ­σει” η αγορά;

Βρι­σκό­μα­στε αρκετά χρόνια μετά το τέλος των μνη­μο­νίων, όμως η ελλη­νική οικο­νο­μία εξα­κο­λου­θεί να ζει υπό το βάρος μιας άλλης «κρίσης». Αυτή της ακρί­βειας. Οι τιμές στην ενέρ­γεια, στα τρόφιμα, στις υπη­ρε­σίες και στα ενοίκια πιέζουν νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις, ιδίως τις μικρο­με­σαίες. Παρά την ονο­μα­στική ανά­πτυξη, η καθη­με­ρι­νό­τητα δείχνει μια δια­φο­ρε­τική εικόνα όπου το δια­θέ­σιμο εισό­δημα συρ­ρι­κνώ­νε­ται, η κατα­νά­λωση υπο­χω­ρεί, και η αγορά κιν­δυ­νεύει να χάσει σιγά-σιγά τη ζωντά­νια της. Η ακρί­βεια δεν είναι απλώς απο­τέ­λε­σμα του διε­θνούς πλη­θω­ρι­σμού ή της ενερ­γεια­κής κρίσης. Είναι και σύμ­πτωμα μιας αγοράς που παρα­μέ­νει ευάλωτη και με υψηλό κόστος παρα­γω­γής. Οι ΜμΕ, που απο­τε­λούν τη ραχο­κο­κα­λιά της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, παλεύ­ουν να καλύ­ψουν το αυξη­μένο κόστος λει­τουρ­γίας, ενώ οι πολίτες είναι προ­φα­νές ότι περιο­ρί­ζουν τις δαπάνες ακόμη και σε βασικά αγαθά. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ένας φαύλος κύκλος. Η διέ­ξο­δος, για να «ανα­πνεύ­σει καλύ­τερα η αγορά», είναι η ολι­στική αντι­με­τώ­πιση των παραμέτρων-παραγόντων που προσ­διο­ρί­ζουν την επι­βί­ωση νοι­κο­κυ­ριών και επι­χει­ρή­σεων σε μια περίοδο έντονων πιέσεων. Χωρίς χρη­μα­το­δό­τηση, καμία επι­χεί­ρηση δεν μπορεί να σταθεί και τα οποία χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία θα πρέπει να γίνουν πραγ­μα­τικά προ­σβά­σιμα με λιγό­τερη γρα­φειο­κρα­τία και εγγυ­ή­σεις για μικρά κεφά­λαια. Από την άλλη πλευρά οφεί­λουμε να λάβουμε μέτρα καθώς η ακρί­βεια συχνά δεν είναι μόνο “εισα­γό­μενη”. Χρειά­ζε­ται αυστη­ρό­τερη επο­πτεία απέ­να­ντι σε πρα­κτι­κές αισχρο­κέρ­δειας και ενί­σχυση της Επι­τρο­πής Αντα­γω­νι­σμού, ώστε να λει­τουρ­γή­σει πραγ­μα­τικά η ελεύ­θερη αγορά προς όφελος του κατα­να­λωτή. Το Ε.Β.Ε. Π. έχει επ’ αυτού εγκαί­ρως τοπο­θε­τη­θεί σημειώ­νο­ντας ότι η ανα­προ­σαρ­μογή του κατώ­τα­του μισθού και η φορο­λο­γική ελά­φρυνση της εργα­σίας μπορούν να απο­κα­τα­στή­σουν μέρος της αγο­ρα­στι­κής δύναμης. Δεν θα κου­ρα­στώ να επα­να­λαμ­βάνω ότι η οικο­νο­μία είναι «κυκλική». Όταν οι πολίτες μπορούν να κατα­να­λώ­νουν, κινεί­ται ξανά «ο τροχός της οικο­νο­μίας». Η κρίση της ακρί­βειας ενδε­χο­μέ­νως να απο­δει­χθεί και μια ευκαι­ρία επα­νεκ­κί­νη­σης. Αν οι πολι­τι­κές κινη­θούν με σχέδιο, ρεα­λι­σμό και κοι­νω­νική ευαι­σθη­σία, η αγορά μπορεί πράγ­ματι να «ανα­πνεύ­σει καλύ­τερα». Ωστόσο το ζητού­μενο δεν είναι απλώς να επι­βιώ­σουμε μέσα στην ακρί­βεια, αλλά να ξανα­χτί­σουμε μια οικο­νο­μία βιώσιμη, δίκαιη και ανθε­κτική για όλους. Πρω­τί­στως δε για τις ΜμΕ.

Ο ΦΠΑ παρα­μέ­νει ένα μεγάλο “αγκάθι” για την αγορά. Πριν από χρόνια είχε γίνει μια γενναία μείωση στην εστίαση που βοήθησε και τον του­ρι­σμό, αλλά και τους επαγ­γελ­μα­τίες. Σήμερα, παρα­μέ­νει σε υψηλά επίπεδα. Μεγάλοι χαμένοι από αυτά τα μέτρα είναι τα νησιά, όπως η Ρόδος, που παρά τον του­ρι­σμό δεν μπορούν να απορ­ρο­φή­σουν τις συνε­χείς ανα­τι­μή­σεις. Υπάρχει… “συνταγή” για να ρυθ­μι­στεί;

Μια «συνταγή» για να ρυθ­μι­στεί το ζήτημα του ΦΠΑ δεν είναι απλή. Πράγ­ματι, ο ΦΠΑ απο­τε­λεί δια­χρο­νικά ένα από τα πιο «ευαί­σθητα» ζητή­ματα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, ιδιαί­τερα για κλάδους όπως η εστίαση και ο του­ρι­σμός και ακόμα περισ­σό­τερο για νησιω­τι­κές περιο­χές όπως η Ρόδος, που έχουν αυξη­μένο κόστος μετα­φο­ρών και δια­βί­ω­σης. Η λύση δεν είναι μόνο στο ύψος του ΦΠΑ, αλλά στη δίκαιη και έξυπνη προ­σαρ­μογή του ανά περιοχή και κλάδο, με παράλ­ληλη απλού­στευση και ψηφιο­ποί­ηση του φορο­λο­γι­κού πλαι­σίου. Έτσι μπορεί να στη­ρι­χθεί και η αγορά και ο του­ρι­σμός, χωρίς να απο­δυ­να­μω­θούν τα δημόσια έσοδα. Η πολι­τεία έχει λάβει κάποια μέτρα. Το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο είναι ένα από τα πιο σημα­ντικά εργα­λεία περι­φε­ρεια­κής πολι­τι­κής για τα νησιά της Ελλάδας. Ο βασικός του ρόλος είναι να εξι­σώ­σει, όσο γίνεται, το κόστος μετα­φο­ράς αγαθών και επι­βα­τών από και προς τα νησιά με εκείνο της ηπει­ρω­τι­κής χώρας. Το μέτρο λει­τουρ­γεί ως αντι­στάθ­μι­σμα στην κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ στα νησιά. Δηλαδή, επι­χει­ρεί να καλύψει μέρος των απω­λειών που υπέ­στη­σαν οι νησιω­τι­κές κοι­νω­νίες από την αύξηση του κόστους ζωής και λει­τουρ­γίας. Το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο θα έπρεπε να λει­τουρ­γεί σταθερά και προ­βλέ­ψιμα, σαν μόνιμος μηχα­νι­σμός εξι­σορ­ρό­πη­σης του κόστους νησιω­τι­κό­τη­τας, σε συν­δυα­σμό με άλλα μέτρα, όπως δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νος ΦΠΑ, φορο­λο­γικά κίνητρα και στήριξη στις υπο­δο­μές μετα­φο­ρών κ.λπ. Σήμερα, οι μειω­μέ­νοι συντε­λε­στές ΦΠΑ ισχύουν μόνο για λίγα νησιά, και μάλιστα υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Συγκε­κρι­μένα, το ειδικό καθε­στώς έχει παρα­τα­θεί για πέντε νησιά του Αιγαίου που δέχο­νται αυξη­μέ­νες μετα­να­στευ­τι­κές ροές. Όλα τα υπό­λοιπα νησιά (όπως η Ρόδος, η Πάρος, η Σαντο­ρίνη, η Κάρ­πα­θος κ.ά.) δεν έχουν πλέον μειω­μέ­νους συντε­λε­στές ΦΠΑ και ισχύει ό,τι και στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα. Πιστεύω πως μια μεταρ­ρύθ­μιση στο θέμα του ΦΠΑ θα ήταν η εφαρ­μογή στη χώρα μας ενός διπλού συντε­λε­στή ΦΠΑ 10% και 20% που θα απέδιδε τα ίδια ετήσια έσοδα και θα ανα­κού­φιζε νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις.

Στην επι­και­ρό­τητα και φέτος, η Black Friday και η Cyber Monday κ.ο.κ. Τελικά, οι εκπτω­τι­κές περί­ο­δοι τόσο στο στε­γα­σμένο όσο και στο ηλε­κτρο­νικό εμπόριο, έχει απο­δει­χτεί ότι απο­δί­δουν;

Η Black Friday θεω­ρεί­ται ίσως σήμερα το μεγα­λύ­τερο εκπτω­τικό γεγονός της χρονιάς και σε συν­δυα­σμό με τη Cyber Monday απο­τε­λεί μια καλή ευκαι­ρία έξυπνων αγορών για πάνω από 8 στους 10 Έλληνες. Αρκετές εβδο­μά­δες πριν την τελευ­ταία Παρα­σκευή του μήνα 28 Νοεμ­βρίου, οι κατα­να­λω­τές μπορούν να βρουν προ­σφο­ρές, να κάνουν προ­κρα­τή­σεις και προ­α­γο­ρές, αλλά η κορύ­φωση των εκπτω­τι­κών αγορών πραγ­μα­το­ποιεί­ται κυρίως την τελευ­ταία εβδο­μάδα του μήνα, σε μια μηνιαία επέ­κταση του εκπτω­τι­κού τρι­η­μέ­ρου της Black Friday και Cyber Monday. Σύμφωνα με τα περυ­σινά στοι­χεία το κίνητρο για 4 στους 10 κατα­να­λω­τές είναι η αγορά προ­ϊ­ό­ντων που συνήθως αγο­ρά­ζουν για τις οικο­γε­νεια­κές τρέ­χου­σες ανάγκες, κατά τη διάρ­κεια του έτους, αλλά σε χαμη­λό­τε­ρες τιμές. Ακο­λου­θεί το κίνητρο για 3 στους 10 που τους οδηγεί στα επώνυμα προ­ϊ­ό­ντα, που συνήθως δυσκο­λεύ­ο­νται να αγο­ρά­σουν επειδή είναι πολύ ακριβά. Οι 2 στους 10 εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται την Black Friday για να αγο­ρά­σουν χρι­στου­γεν­νιά­τικα δώρα και 1 στους 10 για να κάνει ένα δώρο στον εαυτό του, ως μια μικρή αντα­μοιβή. Η αγο­ρα­στική κίνηση στην ελλη­νική αγορά ευελ­πι­στούμε και φέτος να κυμαν­θεί κοντά στα περυ­σινά επίπεδα με περίπου 3 εκατ. πωλή­σεις και με μέση αξία από­δει­ξης κοντά στα 100 ευρώ. Σημειω­τέον πως, παγκο­σμίως, ο τζίρος της Black Friday εκτι­μά­ται στα 74 δισ. δολάρια και στις ΗΠΑ στα 11 δισ. δολάρια, ενώ στην Ελλάδα τα τελευ­ταία τρία χρόνια ο τζίρος της Black Friday κατά τη διάρ­κεια του Νοεμ­βρίου από τα 100 εκατ. ευρώ τρι­πλα­σιά­στηκε στα 300 εκατ. ευρώ. Παράλ­ληλα βλέ­πουμε στην ελλη­νική αγορά μια σημα­ντική μετα­βολή με διπλα­σια­σμό των δια­δι­κτυα­κών αγορών έναντι της επι­σκε­ψι­μό­τη­τας στα φυσικά εμπο­ρικά κατα­στή­ματα. Όμως στο τελευ­ταίο 12μηνο παρα­κο­λου­θούμε μια επέλαση των κινε­ζι­κών πλατ­φορ­μών με ένα “δίδυμο e-shops” να κατακτά πάνω από το 20% του μερι­δίου των δια­δι­κτυα­κών πωλή­σεων απευ­θυ­νό­μενο σε 2,75 εκατ. Έλληνες με τιμές χαμη­λό­τε­ρες της αγοράς έως και -70%. Τα δέματα από Κίνα “C2c – China to customer” έχουν τρι­πλα­σια­στεί σε αριθμό φτά­νο­ντας ημε­ρη­σίως τα 80.000 και σε αξία τα 2,5 εκατ. ευρώ, κατα­κλύ­ζο­ντας την ελλη­νική αγορά και μειώ­νο­ντας τις πωλή­σεις των ελλη­νι­κών μικρών και ΜμΕ εμπο­ρι­κών κατα­στη­μά­των κατά του­λά­χι­στον -15%. Ας ελπί­σουμε πως με τη στήριξη των κατα­να­λω­τών οι ανη­συ­χίες μας για “δια­δι­κτυακή αιμορ­ρα­γία” του εκπτω­τι­κού τζίρου εκτός της χώρας δεν θα επα­λη­θευ­τούν και πως δεν θα δούμε φέτος μια απο­γοη­τευ­τική Black Friday. Είναι γεγονός πως η Black Friday και η Cyber Monday είναι ένα διπλό επι­τυ­χη­μένο εκπτω­τικό γεγονός που ήρθε, έμεινε και πέτυχε να καθιε­ρω­θεί σε θεσμό και στην ελλη­νική αγορά. Επίσης είναι αλήθεια πως τα δεδο­μένα έχουν αλλάξει και από τη βόλτα στις βιτρί­νες έχουμε πάει στη περι­ή­γηση στις οθόνες. Ως εκ τούτου, είναι θεμιτό οι μικρές και μεγα­λύ­τε­ρες ελλη­νι­κές εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις να προ­σπα­θούν να πάρουν καλύ­τερη θέση στην εκκί­νηση με “early start” των “black prices”, ώστε να έχουν μεγα­λύ­τερη διάρ­κεια της προ­βο­λής των προ­σφο­ρών τους για να δια­τη­ρή­σουν και να αυξή­σουν τις πωλή­σεις τους. Οι Έλληνες κατα­να­λω­τές δεν έχουν παρά να εκμε­ταλ­λευ­τούν τη συγκε­κρι­μένη περίοδο πριν τις γιορτές ως ευκαι­ρία για τις δια­δι­κτυα­κές και φυσικές αγορές τους, κατά προ­τί­μηση, από ελλη­νικά εμπο­ρικά κατα­στή­ματα και e-shops.