Άνοιξε ο δρόμος για την Ολομέλεια του ΣτΕ και την τελική κρίση των δημοτικών εκλογών για Καλοπήτα και Θωμάτο

Δημο­σιεύ­θη­καν χθες οι απο­φά­σεις του Γ΄ Τμή­μα­τος • Η απόφαση 615/2025 για τον Τσα­μπίκο – Βάιο Καλο­πήτα ξεκα­θα­ρί­ζει το νομικό πλαίσιο γύρω από τα κωλύ­ματα εκλο­γι­μό­τη­τας, ερμη­νεύ­ο­ντας θεμε­λιώ­δεις συνταγ­μα­τι­κές αρχές και δίνο­ντας τον τόνο για την Ολο­μέ­λεια που θα κρίνει ορι­στικά τις εκλο­γι­κές ενστά­σεις στη Ρόδο

Μια από τις πλέον κρί­σι­μες πτυχές των δημο­τι­κών εκλογών του Οκτω­βρίου 2023 στη Ρόδο παίρνει νέα διά­σταση μετά τις τρεις απο­φά­σεις του Γ΄ Τμή­μα­τος του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, οι οποίες δημο­σιεύ­θη­καν χθες.

Οι απο­φά­σεις 615/2025, 616/2025 και 617/2025 αφορούν τον Τσα­μπίκο – Βάιο Καλο­πήτα, την Κρυ­στάλλω Γιαν­τσί­δου και τον Μιχαήλ Θωμάτο, και ανα­δει­κνύ­ουν ζητή­ματα που ξεπερ­νούν τις προ­σω­πι­κές διε­νέ­ξεις και αγγί­ζουν τον πυρήνα της πολι­τι­κής ζωής: το δικαί­ωμα συμ­με­το­χής στα κοινά, τα όρια των κωλυ­μά­των εκλο­γι­μό­τη­τας και την προ­στα­σία της λαϊκής κυριαρ­χίας.

Ιδιαί­τερη βαρύ­τητα έχει η απόφαση 615/2025, η οποία, με εκτενές και λεπτο­με­ρές σκε­πτικό, προ­σεγ­γί­ζει το θεμε­λιώ­δες δικαί­ωμα του εκλέ­γε­σθαι υπό το πρίσμα του Συντάγ­μα­τος και της ισχύ­ου­σας νομο­θε­σίας.

Η παρα­πο­μπή των υπο­θέ­σεων στην Ολο­μέ­λεια σημα­το­δο­τεί ότι η τελική κρίση δεν θα αφορά μόνο στη Ρόδο, αλλά θα απο­τε­λέ­σει δεσμευ­τικό προη­γού­μενο για όλη την Ελλάδα.

Η απόφαση 615/2025 – Ο Καλο­πή­τας και το συνταγ­μα­τικό σκε­πτικό

Η υπόθεση αφορά τον Τσα­μπίκο – Βάιο Καλο­πήτα, εκλε­γέ­ντα δημο­τικό σύμ­βουλο Ρόδου με τον συν­δυα­σμό «ΕΝΑ – Ενω­μέ­νοι Αλλά­ζουμε – Μαζί για τη Ρόδο». Το Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου είχε δεχθεί ένσταση της Κρυ­στάλ­λως Γιαν­τσί­δου και τον είχε κηρύξει έκπτωτο, κρί­νο­ντας ότι στο πρόσωπό του συντρέ­χει κώλυμα εκλο­γι­μό­τη­τας κατά το άρθρο 10 παρ. 2 περ. ζ΄ του ν. 4804/2021, καθώς μετείχε σε εται­ρεία που είχε συμ­βά­σεις με τον Δήμο άνω των 10.000 ευρώ. Στη θέση του ανα­κη­ρύ­χθηκε δημο­τική σύμ­βου­λος η Στα­μα­τία Γιαν­νέλη.

Το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας, στην απόφαση 615/2025, εισέρ­χε­ται σε βαθιά νομική ανάλυση. Καταρ­χάς, υπεν­θυ­μί­ζει ότι το άρθρο 5 του Συντάγ­μα­τος κατο­χυ­ρώ­νει το δικαί­ωμα κάθε πολίτη να συμ­με­τέ­χει στην πολι­τική ζωή, τόσο με το δικαί­ωμα του εκλέ­γειν όσο και με το δικαί­ωμα του εκλέ­γε­σθαι. Το Σύνταγμα ορίζει συγκε­κρι­μένα κωλύ­ματα εκλο­γι­μό­τη­τας για τους βου­λευ­τές (άρθρο 56), τα οποία είναι περιο­ρι­στικά και δεν μπορούν να επε­κτα­θούν από τον κοινό νομο­θέτη. Αντί­θετα, για την τοπική αυτο­διοί­κηση, ο συνταγ­μα­τι­κός νομο­θέ­της αφήνει στον κοινό νομο­θέτη ευρύ­τερη ευχέ­ρεια ρύθ­μι­σης, με την προ­ϋ­πό­θεση ότι οι περιο­ρι­σμοί δεν θα αναι­ρούν τον πυρήνα του δικαιώ­μα­τος.

Το Δικα­στή­ριο τόνισε ότι το άρθρο 52 του Συντάγ­μα­τος κατο­χυ­ρώ­νει την ελεύ­θερη και ανό­θευτη εκδή­λωση της λαϊκής θέλησης, η οποία απο­τε­λεί τη βάση της δημο­κρα­τι­κής αρχής. Οποια­δή­ποτε διάταξη που αλλοιώ­νει το εκλο­γικό απο­τέ­λε­σμα πρέπει να εξε­τά­ζε­ται με αυστη­ρό­τητα, ώστε να μην ανα­τρέ­πε­ται η βούληση των πολιτών.

Στη συνέ­χεια, το ΣτΕ ανέλυσε το άρθρο 10 του ν. 4804/2021, το οποίο προ­βλέ­πει τα κωλύ­ματα εκλο­γι­μό­τη­τας για δημάρ­χους και δημο­τι­κούς συμ­βού­λους. Η κρίσιμη διάταξη αφορά πρόσωπα που μετέ­χουν σε εται­ρείες με συμ­βά­σεις με τον Δήμο άνω των 10.000 ευρώ ετησίως. Το Δικα­στή­ριο ανα­γνώ­ρισε ότι ο περιο­ρι­σμός αυτός απο­σκο­πεί στην απο­τροπή σύγκρου­σης συμ­φε­ρό­ντων και στην προ­στα­σία της αμε­ρο­λη­ψίας των αιρετών, ωστόσο ξεκα­θά­ρισε ότι τέτοιου είδους περιο­ρι­σμοί πρέπει να ερμη­νεύ­ο­νται στενά, διότι δια­φο­ρε­τικά μπορεί να κατα­λή­ξουν να απο­κλεί­ουν πολίτες από τη συμ­με­τοχή στην πολι­τική ζωή χωρίς επαρκή λόγο.

Με βάση αυτό το σκε­πτικό, η απόφαση 615/2025 δεν αφορά μόνο την τύχη του Τσα­μπί­κου – Βάιου Καλο­πήτα, αλλά ανοίγει τον δρόμο για μια γενι­κό­τερη ερμη­νεία του εκλο­γι­κού νόμου, που θα καθο­ρί­σει πώς εφαρ­μό­ζο­νται τα κωλύ­ματα εκλο­γι­μό­τη­τας σε όλη την Ελλάδα. Η σημασία της είναι τέτοια που το ζήτημα παρα­πέ­μπε­ται στην Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ.

Το δικα­στή­ριο έθεσε τις βάσεις σε τρία επίπεδα: Συνταγ­μα­τικό πλαίσιο:

Το ΣτΕ τόνισε ότι, ενώ τα κωλύ­ματα των βου­λευ­τών είναι συνταγ­μα­τικά περιο­ρι­σμένα και αυστηρά καθο­ρι­σμένα, στα τοπικά αξιώ­ματα ο κοινός νομο­θέ­της μπορεί να ορίζει κωλύ­ματα, αρκεί αυτά να υπη­ρε­τούν θεμιτό σκοπό και να σέβο­νται την ανα­λο­γι­κό­τητα.

Η έννοια του “κρί­σι­μου χρόνου”:

Το Δικα­στή­ριο όρισε ότι ο έλεγχος για το εάν συντρέ­χει κώλυμα εκλο­γι­μό­τη­τας γίνεται με αφε­τη­ρία την 1η Ιανουα­ρίου του έτους των εκλογών και κάθε χρονικό σημείο που ακο­λου­θεί μέχρι την εκλογή. Η επιλογή αυτής της στα­θε­ρής ημε­ρο­μη­νίας, κατά το ΣτΕ, επι­τρέ­πει στους υπο­ψη­φί­ους να γνω­ρί­ζουν έγκαιρα τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις και να ρυθ­μί­σουν τη θέση τους.

Η “σύμβαση σε ισχύ”:

Η απόφαση 615/2025 διευ­κρι­νί­ζει ότι μια σύμβαση θεω­ρεί­ται ενεργή εφόσον δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί πλήρως και νόμιμα, δηλαδή δεν έχει γίνει η τελική ποσο­τική και ποιο­τική παρα­λαβή. Δεν αρκεί η φυσική ολο­κλή­ρωση ενός έργου ή η παρά­δοση αγαθών· απαι­τεί­ται η τυπική ολο­κλή­ρωση της δια­δι­κα­σίας, ώστε η σύμβαση να μην δεσμεύει πλέον τον Δήμο και τον αντι­συμ­βαλ­λό­μενο.

Η αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας:

Το ΣτΕ έκρινε ότι η νομο­θε­τική επιλογή του κατω­τά­του ορίου των 10.000 ευρώ δεν παρα­βιά­ζει την ανα­λο­γι­κό­τητα, διότι απο­σκο­πεί στην απο­τροπή αθέ­μι­της επιρ­ροής από πρόσωπα που έχουν σημα­ντι­κές οικο­νο­μι­κές σχέσεις με τον δήμο. Επι­πλέον, το σταθερό χρονικό όριο της 1ης Ιανουα­ρίου δεν δημιουρ­γεί υπέρ­με­τρο περιο­ρι­σμό, αφού ο νόμος έχει προ­βλέ­ψει εγκαί­ρως την ημε­ρο­μη­νία των εκλογών και οι υπο­ψή­φιοι μπορούν να προ­σαρ­μο­στούν.

Η απόφαση 616/2025 – Η Γιαν­τσί­δου κατά Θωμάτου

Η Κρυ­στάλλω Γιαν­τσί­δου, υπο­ψή­φια με τον συν­δυα­σμό «Με Δύναμη για τη Ρόδο», στρά­φηκε κατά του εκλε­γέ­ντος δημο­τι­κού συμ­βού­λου Μιχαήλ Θωμάτου στην εκλο­γική περι­φέ­ρεια Καμεί­ρου. Υπο­στή­ριξε ότι και αυτός βαρύ­νε­ται με κώλυμα εκλο­γι­μό­τη­τας για συμ­με­τοχή σε εται­ρεία με συμ­βά­σεις με τον Δήμο Ρόδου. Το Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου είχε απορ­ρί­ψει την ένστασή της, αλλά το ΣτΕ έκρινε ότι το θέμα είναι ιδιαί­τερα σοβαρό και παρα­πέμ­φθηκε στην Ολο­μέ­λεια.

Η απόφαση 616/2025 καθιστά σαφές ότι το πρό­βλημα δεν είναι μεμο­νω­μένο, αλλά αφορά στο πώς θα ερμη­νευ­θεί ενιαία η σχετική διάταξη του ν. 4804/2021. Η παρα­πο­μπή στην Ολο­μέ­λεια δια­σφα­λί­ζει ότι θα υπάρξει ενιαία νομο­λο­γιακή θέση για όλα τα δικα­στή­ρια.

Η απόφαση 617/2025 – Ο Θωμάτος προ­σφεύ­γει

Ο Μιχαήλ Θωμάτος, αν και είχε δικαιω­θεί σε πρώτο βαθμό, κατέ­θεσε αίτηση αναί­ρε­σης κατά της ίδιας από­φα­σης, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι το αιτιο­λο­γικό της περιείχε λαν­θα­σμέ­νες ερμη­νείες του νόμου που θα μπο­ρού­σαν να τον βλάψουν σε μελ­λο­ντική κρίση.

Το ΣτΕ έκρινε ότι η τύχη της δικής του αίτησης εξαρ­τά­ται από την απόφαση της Ολο­μέ­λειας επί της αναι­ρέ­σεως της Γιαν­τσί­δου και ανέβαλε την ορι­στική κρίση.

Η θεσμική σημασία

Οι απο­φά­σεις 615, 616 και 617/2025 δεν είναι απλώς η συνέ­χεια μιας εκλο­γι­κής δια­μά­χης στη Ρόδο. Αγγί­ζουν τον πυρήνα του δημο­κρα­τι­κού πολι­τεύ­μα­τος, καθώς θέτουν τα όρια ανάμεσα στη νομι­μό­τητα και την ελεύ­θερη βούληση του εκλο­γι­κού σώματος. Η 615/2025, με το εκτενές σκε­πτικό της, δια­σα­φη­νί­ζει πώς πρέπει να ερμη­νεύ­ο­νται οι περιο­ρι­σμοί στο εκλέ­γε­σθαι, ενώ οι άλλες δύο απο­φά­σεις δεί­χνουν ότι το ζήτημα αφορά περισ­σό­τε­ρους από έναν εκλεγ­μέ­νους και απαιτεί συνο­λική απά­ντηση.

Η παρα­πο­μπή στην Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ σημα­το­δο­τεί ότι επί­κει­ται μια ετυ­μη­γο­ρία που θα ξεκα­θα­ρί­σει όχι μόνο τις ισορ­ρο­πίες στη Ρόδο, αλλά και το θεσμικό πλαίσιο για όλες τις μελ­λο­ντι­κές εκλογές στην τοπική αυτο­διοί­κηση.