Κλειστά 700 σχολεία κάθε χρόνο – Ο πανελλαδικός χάρτης με τα φετινά «λουκέτα» ανά περιφέρεια και την αύξησή τους τα τελευταία επτά χρόνια

Κλειστά παρα­μέ­νουν κάθε χρόνο περί τα 700 σχολεία σε όλη τη χώρα, γιατί δεν έχουν μαθητές. Σχολεία ορεινά, σε νησιά, ακόμη και στα μεγάλα αστικά κέντρα και στην Αττική. Eμπειρα στελέχη του υπουρ­γείου Παι­δείας, μιλώ­ντας στην «Κ», κάνουν λόγο για «Αρμα­γεδ­δώνα λόγω του οξύ­τα­του δημο­γρα­φι­κού προ­βλή­μα­τος». Την τελευ­ταία επτα­ε­τία ο μαθη­τι­κός πλη­θυ­σμός στα δημο­τικά σχολεία έχει μειωθεί κατά 111.388 παιδιά. Συνο­λικά, σε πρω­το­βάθ­μια και δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκπαί­δευση και στις επαγ­γελ­μα­τι­κές δομές, το 2025-2026 θα φοι­τή­σουν περίπου 1.210.000 μαθητές, ενώ επτά χρόνια πριν, το 2018-2019, φοί­τη­σαν 1.363.912 μαθητές.

Διαρκής αύξηση

Ειδι­κό­τερα, σύμφωνα με τα στοι­χεία του υπουρ­γείου Παι­δείας που παρου­σιά­ζει η «Κ», το επόμενο σχολικό έτος το οποίο ξεκινά σε λίγες ημέρες, από τις 13.478 σχο­λι­κές μονάδες και στις δύο εκπαι­δευ­τι­κές βαθ­μί­δες, οι 714 δεν θα λει­τουρ­γή­σουν, θα βρί­σκο­νται σε ανα­στολή γιατί δεν υπάρ­χουν παιδιά στην περιοχή τους. Ο αριθμός αυτός κινεί­ται αυξη­τικά τα τελευ­ταία χρόνια. Ωστόσο, το δημο­γρα­φικό πρό­βλημα «χτυπάει» πρώτα στην εισα­γω­γική, πρω­το­βάθ­μια εκπαί­δευση, στην οποία υπά­γο­νται και τα περισ­σό­τερα υπό ανα­στολή σχολεία. Ετσι:

• Από τα 247 δημο­τικά σχολεία που δεν λει­τούρ­γη­σαν το σχολικό έτος 2018-2019, φτάσαμε στα 319 που δεν θα λει­τουρ­γή­σουν το επόμενο σχολικό έτος.

• Και από τα 312 νηπια­γω­γεία που δεν λει­τούρ­γη­σαν το 2018-2019, το 2025-2026 δεν θα χτυ­πή­σει το κου­δούνι σε 355 νηπια­γω­γεία λόγω έλλει­ψης παιδιών.

Ο αριθμός των 714 υπό ανα­στολή σχο­λείων συμπλη­ρώ­νε­ται από σχο­λι­κές μονάδες της δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης, με τα περισ­σό­τερα να είναι γυμνά­σια. Αλλωστε, τα λύκεια είναι δύσκολο να κλεί­σουν λόγω έλλει­ψης μαθητών, καθώς λει­τουρ­γούν σε μεγάλα αστικά κέντρα, συγκε­ντρώ­νο­ντας τους μαθητές τόσο της πόλης όσο και των γύρω χωριών.

Πιο συγκε­κρι­μένα, σε ανα­στολή, όπως εξήγησε στην «Κ» στέ­λε­χος του υπουρ­γείου Παι­δείας, τίθεται ένα σχολείο όταν δεν έχει του­λά­χι­στον 15 μαθητές. Σύμφωνα με τον νόμο 1566 του 1985, στην πρω­το­βάθ­μια εκπαί­δευση προ­βλέ­πε­ται ένας δάσκα­λος ανά 15 μαθητές. Βεβαίως και υπάρ­χουν εξαι­ρέ­σεις –π.χ. σε μικρά νησιά ή ορεινά χωριά– όπου σχολεία παρα­μέ­νουν σε λει­τουρ­γία με μικρό­τερο αριθμό μαθητών λόγω της μακρι­νής από­στα­σης από το πλη­σιέ­στερο σχολείο, αλλά οι μαθητές του υπό ανα­στολή σχο­λείου μετα­φέ­ρο­νται σε όμορα.

Σε ανα­στολή δια­τη­ρεί­ται ένα σχολείο για μία τριετία. Εάν μέσα στα χρόνια αυτά δεν συμπλη­ρω­θεί ο ελά­χι­στος απαι­τού­με­νος αριθμός μαθητών, τότε το σχολείο δια­γρά­φε­ται από τον σχολικό χάρτη. Εξαί­ρεση απο­τε­λούν τα μειο­νο­τικά σχολεία, τα οποία τίθε­νται μόνο σε ανα­στολή χωρίς να κλεί­νουν ορι­στικά. «Υπάρ­χουν περι­πτώ­σεις που κάποιο σχολείο έχει λει­τουρ­γή­σει πάλι, αλλά δυστυ­χώς ο κανόνας είναι το ορι­στικό κλεί­σιμο», ανέφερε στην «Κ» ο Χρίστος Τσιά­μα­λος, στέ­λε­χος της Γενικής Γραμ­μα­τείας Πρω­το­βάθ­μιας, Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης και Ειδικής Αγωγής του υπουρ­γείου Παι­δείας.

Και στην Αττική

Το εντυ­πω­σιακό είναι πως «λουκέτο» δεν μπαίνει μόνο σε σχολεία σε ορεινά χωριά και μικρά νησιά. Υπάρ­χουν περι­πτώ­σεις που βγαί­νουν σε ανα­στολή και σχολεία στην Αττική. Χαρα­κτη­ρι­στικά, στην Αττική για το 2025-2026 σε ανα­στολή βρί­σκο­νται 77 σχο­λι­κές μονάδες.

Το «λουκέτο» σε μια σχολική μονάδα ανα­στα­τώ­νει ουσια­στικά τη ζωή των μαθητών, που θα ανα­γκα­στούν να ταξι­δεύ­ουν καθη­με­ρινά έως και 80 χιλιό­με­τρα για να φτάσουν στο νέο τους σχολείο – όπως σε περί­πτωση μαθητή από χωριό της Κόνι­τσας. Η άλλη λύση είναι η οικο­γέ­νεια να μετα­να­στεύ­σει στην έδρα του σχο­λείου του παιδιού.

Λουκέτο σε 38 σχολεία στην Hπειρο λόγω έλλει­ψης μαθητών

Το οξύ δημο­γρα­φικό πρό­βλημα απο­τυ­πώ­νε­ται και από τον μαθη­τικό πλη­θυ­σμό, που μειώ­νε­ται κάθε χρόνο. Το 2018-2019 φοί­τη­σαν στα δημο­τικά σχολεία 599.046 παιδιά ενώ με βάση τα έως τώρα στοι­χεία του υπουρ­γείου Παι­δείας, για το 2025-2026 στα δημο­τικά σχολεία έχουν εγγρα­φεί 488.018 μαθητές, δηλαδή την επτα­ε­τία «χάθηκαν» 111.388 παιδιά.

Εξίσου πλήτ­το­νται από το δημο­γρα­φικό πρό­βλημα και τα νηπια­γω­γεία. Το 2018-2019 στα νηπια­γω­γεία φοι­τού­σαν 139.474 μαθητές και για το 2025-2026 έχουν εγγρα­φεί 136.921 μαθητές. Πάντως, τα νηπια­γω­γεία «τρο­φο­δο­τού­νται» με μαθητές λόγω της καθιέ­ρω­σης της δίχρο­νης προ­σχο­λι­κής αγωγής, με απο­τέ­λε­σμα να μπορούν να περά­σουν τις πύλες τους και τα τετρά­χρονα, και όχι μόνο υπο­χρε­ω­τικά τα πεντά­χρονα.

«Το δημο­γρα­φικό πρό­βλημα είναι τρο­μα­κτικό, όπως το βιώ­νουμε από χρονιά σε χρονιά. Θυμάμαι σε δημο­τικό σχολείο στη Φθιώ­τιδα, το 2010 είχαμε δέκα τμήματα με 170 μαθητές, το 2023 πέσαμε σε επτά τμήματα με 120 μαθητές και φέτος το σχολείο θα έχει έξι τμήματα με 100 μαθητές» παρα­τη­ρεί ο κ. Τσιά­μα­λος. Ουσια­στικά, σύμφωνα με τον ίδιο κάθε χρονιά «χάνεται» ένα τμήμα μαθητών σε κάθε σχολείο στην πρω­το­βάθ­μια εκπαί­δευση, και η συρ­ρί­κνωση του μαθη­τι­κού πλη­θυ­σμού θα αρχίσει να πλήττει τη δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκπαί­δευση, όπου ο αριθμός των «λου­κέ­των» είναι περιο­ρι­σμέ­νος.

Κάθε χρονιά «χάνεται» ένα τμήμα μαθητών σε κάθε σχολείο στην πρω­το­βάθ­μια εκπαί­δευση και η συρ­ρί­κνωση του μαθη­τι­κού πλη­θυ­σμού θα αρχίσει να πλήττει τη δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκπαί­δευση, όπου ο αριθμός των «λου­κέ­των» είναι περιο­ρι­σμέ­νος.

Από την άλλη, μπορεί το κλεί­σιμο μιας σχο­λι­κής μονάδας να υπα­γο­ρεύ­ε­ται από οικο­νο­μι­κούς λόγους, ωστόσο παι­δα­γω­γικά υπάρχει συζή­τηση εάν είναι καλό να παρα­μεί­νουν οι μαθητές σε ένα μικρό σχολείο στο χωριό τους ή να συγκε­ντρώ­νο­νται σε μεγα­λύ­τερη εκπαι­δευ­τική δομή. Σύμφωνα με την Αλε­ξάν­δρα Ανδρού­σου, καθη­γή­τρια στο Τμήμα Εκπαί­δευ­σης και Αγωγής στη Προ­σχο­λική Ηλικία του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, «η δια­τή­ρηση ολι­γο­θέ­σιων σχο­λείων συνε­πά­γε­ται μια τερά­στια επέν­δυση. Η ύπαρξη ολι­γο­θέ­σιων σχο­λείων χρειά­ζε­ται εκπαι­δευ­τι­κούς εκπαι­δευ­μέ­νους για αυτή την πρό­κληση. Ο εκπαι­δευ­τι­κός σε ένα μονο­θέ­σιο ή διθέσιο σχολείο, που έχει μαθητές δια­φο­ρε­τι­κών ηλικιών, πρέπει να ξέρει να δου­λεύει με τον καθένα δια­φο­ρο­ποι­η­μένα».

Πηγή: kathimerini.gr