Ευρώπη: Συνωστισμός και καύσωνες απειλούν τις τουριστικές οικονομίες

Το Montesol είναι το παλαιό­τερο ξενο­δο­χείο της Ίμπιζα. Χτι­σμένο το 1933, τα τελευ­ταία τρία τέταρτα του αιώνα, έχει φιλο­ξε­νή­σει γενιές της ελίτ του Χόλι­γουντ και γίγα­ντες της μου­σι­κής βιο­μη­χα­νίας, με την Ίμπιζα να μετα­τρέ­πε­ται από ένα χαλαρό κατα­φύ­γιο για τους beatniks και τους μποέμ της δεκα­ε­τίας του 1950 σε μια περιοχή από mega-clubs, φώτα νέον, γιγά­ντιες οθόνες LED και δυνατή ηλε­κτρο­νική μουσική.

Όταν οι Γάλλοι ξενο­δό­χοι πολυ­τε­λείας Experimental Group ανέ­λα­βαν το ακίνητο το 2021, προ­χώ­ρη­σαν σε μια ανα­καί­νιση που αντι­κα­το­πτρί­ζει μια νέα και απαι­τη­τική πραγ­μα­τι­κό­τητα για την του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία της Ίμπιζα.

Την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, οι πολυ­ε­τείς ξηρα­σίες, η αύξηση του πλη­θυ­σμού και η απότομη άνθηση του του­ρι­σμού έχουν οδη­γή­σει σε ολοένα και μεγα­λύ­τερη έλλειψη γλυκού νερού στην Ίμπιζα, με απο­τέ­λε­σμα οι νέοι ιδιο­κτή­τες του Montesol να αφαι­ρέ­σουν τις μπα­νιέ­ρες από τα δωμάτια και να εγκα­τα­στή­σουν μόνο ντους. Οι μέσες θερ­μο­κρα­σίες έχουν αυξηθεί κατά 1,26°C (2,7°F) τα τελευ­ταία 70 χρόνια, σύμφωνα με την Ibiza Preservation , μια μη κερ­δο­σκο­πική ερευ­νη­τική ομάδα, επο­μέ­νως το ξενο­δο­χείο τοπο­θέ­τησε περισ­σό­τερη μόνωση για να δια­τη­ρεί το εσω­τε­ρικό δροσερό. Για να μειώ­σουν την κατα­νά­λωση ενέρ­γειας, έθεσαν την ελά­χι­στη θερ­μο­κρα­σία για τον κλι­μα­τι­σμό στους 19°C και εξό­πλι­σαν τα παρά­θυρα με ένα σύστημα που απε­νερ­γο­ποιεί το κλι­μα­τι­στικό όταν ανοί­γουν.

«Συχνά δέχομαι αντι­δρά­σεις από τους πελάτες επειδή θέλουν δωμάτια στους 16 βαθμούς», σχο­λιά­ζει στο Bloomberg, η Romée de Goriainoff, μία από τους ιδρυτές του Experimental Group. «Οι άνθρω­ποι είναι οικο­λό­γοι, αλλά όχι όταν πρό­κει­ται για την άνεσή τους ή τις δια­κο­πές τους».

Συνω­στι­σμός στην Ίμπιζα

Όπως γράφει το Bloomberg σε εκτενές αφιέ­ρωμά του, πέρυσι, 3,7 εκα­τομ­μύ­ρια του­ρί­στες επι­σκέ­φθη­καν την Ίμπιζα, σημειώ­νο­ντας αύξηση 23% σε οκτώ χρόνια. Η ζήτηση για εξο­χι­κές κατοι­κίες, βρα­χυ­πρό­θε­σμες μισθώ­σεις και κατοι­κίες για επο­χι­κούς εργα­ζό­με­νους, μαζί με την εισροή πλού­σιων μετα­να­στών μετά την παν­δη­μία, έχουν αυξήσει τα ενοίκια. Η Experimental Group πρέπει τώρα να προ­σφέ­ρει στους εργα­ζο­μέ­νους της στέγαση στο πλαίσιο των πακέτων απο­δο­χών της.

Ο του­ρι­σμός έχει στη­ρί­ξει την οικο­νο­μική ανά­πτυξη και εξέλιξη στην Ευρω­παϊκή Μεσό­γειο εδώ και δεκα­ε­τίες. Σε ολό­κληρη την περιοχή, απα­σχο­λούσε περισ­σό­τερα από 8 εκα­τομ­μύ­ρια άτομα στην Ισπανία, την Ελλάδα, την Πορ­το­γα­λία και την Ιταλία το 2023 και το 2024, σύμφωνα με το Παγκό­σμιο Συμ­βού­λιο Ταξι­διών και Του­ρι­σμού. Ο του­ρι­στι­κός τομέας απο­τε­λεί σχεδόν το 13% του ακα­θά­ρι­στου εγχώ­ριου προ­ϊ­ό­ντος της Ισπα­νίας και της Ελλάδας, περισ­σό­τερο από το 10% του ιτα­λι­κού και το 16,5% του πορ­το­γα­λι­κού . Μετά από μια πτώση κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μίας Covid, οι αριθμοί συνέ­χι­σαν να αυξά­νο­νται. Οι διε­θνείς αφίξεις στην Ευρω­παϊκή Μεσό­γειο είναι 8% πάνω από τα επίπεδα του 2019, σύμφωνα με τον Οργα­νι­σμό Ηνω­μέ­νων Εθνών για τον Του­ρι­σμό (UN Tourism).Αυτή η ανά­πτυξη συμ­βαί­νει παρά την — ή ακόμα και λόγω — της κλι­μα­τι­κής αλλαγής. Η λεκάνη της Μεσο­γείου θερ­μαί­νε­ται 20% ταχύ­τερα από τον παγκό­σμιο μέσο όρο, σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Οι μέσες θερ­μο­κρα­σίες είναι ήδη 1,4°C υψη­λό­τε­ρες από την προ­βιο­μη­χα­νική εποχή. Τα ακραία καιρικά φαι­νό­μενα γίνο­νται πιο συχνά — πυρ­κα­γιές, ξηρα­σίες, επι­κίν­δυ­νες καται­γί­δες και καύ­σω­νες, καθώς οι καλο­και­ρι­νές θερ­μο­κρα­σίες αυξά­νο­νται έως και 10°C πάνω από τους ιστο­ρι­κούς μέσους όρους αρκετές φορές κάθε χρόνο. Αυτόν τον Αύγου­στο, τα κύματα καύσωνα έχουν αυξήσει τις θανα­τη­φό­ρες πυρ­κα­γιές σε όλη την Ευρώπη και την Τουρκία, ανα­γκά­ζο­ντας χιλιά­δες ανθρώ­πους να εκκε­νώ­σουν σπίτια και θέρετρα. Αλλά ενώ τα καλο­καί­ρια είναι πιο ζεστά, είναι και μεγα­λύ­τερα με απο­τέ­λε­σμα την επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου.

Αλλά­ζουν τα επι­χει­ρη­μα­τικά μοντέλα

Η αύξηση του αριθμού των του­ρι­στών και οι επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής ασκούν πρω­το­φανή πίεση στα οικο­συ­στή­ματα, τις οικο­νο­μίες και τις κοι­νω­νίες που στη­ρί­ζουν τον κλάδο, θέτο­ντας υπό αμφι­σβή­τηση τα επι­χει­ρη­μα­τικά μοντέλα που τον έχουν στη­ρί­ξει εδώ και δεκα­ε­τίες.

 

Όπως επι­ση­μαί­νει το Bloomberg, φέτος, η ζέστη, η ξηρασία και οι ισχυροί άνεμοι έχουν προ­κα­λέ­σει πυρ­κα­γιές στην Ελλάδα, την Τουρκία, την Πορ­το­γα­λία, την Ισπανία και τη Γαλλία. Τα κύματα καύσωνα στην Ισπανία έχουν προ­κα­λέ­σει περισ­σό­τε­ρους από 1.100 επι­πλέον θανά­τους φέτος , σύμφωνα με το Υπουρ­γείο Υγείας της χώρας.

Του­ρι­στικά αξιο­θέ­ατα σε όλη την Ευρώπη, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της Ακρό­πο­λης στην Αθήνα και του Πύργου του Άιφελ στο Παρίσι, έχουν κλείσει λόγω επι­κίν­δυνα υψηλών θερ­μο­κρα­σιών.

Ωστόσο, ο αριθμός των του­ρι­στών συνε­χί­ζει να αυξά­νε­ται στην Ευρώπη, εν μέρει λόγω της μετα­βαλ­λό­με­νης μορφής της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Σε όλη τη Νότια Ευρώπη, οι του­ρι­στι­κές περιο­χές έχουν δει αύξηση στις αφίξεις την άνοιξη και το φθι­νό­πωρο, η οποία αντι­σταθ­μί­ζει με το παρα­πάνω μια μικρή μείωση των αριθμών στην παρα­δο­σιακή καλο­και­ρινή περίοδο αιχμής, την οποία οι ανα­λυ­τές του κλάδου απο­δί­δουν σε έναν συν­δυα­σμό αυξα­νό­με­νων θερ­μο­κρα­σιών και αυξα­νό­με­νου κόστους.

Το ελλη­νικό success story

Η Ελλάδα και η Ισπανία, που ήδη συγκα­τα­λέ­γο­νται στους πιο δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς στον κόσμο, έχουν σημειώ­σει ραγδαία ανά­πτυξη. Σύμφωνα με τον Οργα­νι­σμό Του­ρι­σμού των Ηνω­μέ­νων Εθνών, το 2024, οι διε­θνείς αφίξεις στην Ελλάδα αυξή­θη­καν κατά 14,7% σε σχέση με τα επίπεδα του 2019.  Στην Ισπανία, αυξή­θη­καν κατά 12,3%. Ενώ στοι­χεία στης εται­ρείας ανά­λυ­σης ακι­νή­των CoStar έδειξαν ότι οι τιμές των δωμα­τίων ξενο­δο­χείων βρί­σκο­νται σε επίπεδα ρεκόρ και στις δύο χώρες.

Στη Βαρ­κε­λώνη, η περί­ο­δος μεσαίας κίνησης γίνεται τόσο δημο­φι­λής που περισ­σό­τε­ροι του­ρί­στες έφτασαν με κρουα­ζιε­ρό­πλοια στο λιμάνι της τον Οκτώ­βριο του περα­σμέ­νου έτους από ό,τι τον Αύγου­στο του 2019, σύμφωνα με την λιμε­νική αρχή . Σε πολλά του­ρι­στικά σημεία, όπως η Βαλέν­θια στην Ισπανία και η Κατάνια στην Ιταλία, η ζήτηση για ενοι­κια­ζό­μενα ακίνητα για δια­κο­πές από τον Μάιο έως τον Ιούνιο και τον Οκτώ­βριο και τον Νοέμ­βριο αυξά­νε­ται ταχύ­τερα από ό,τι κατά την περίοδο αιχμής, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2018, σύμφωνα με στοι­χεία της AirDNA, η οποία παρα­κο­λου­θεί την αγορά ενοι­κια­ζό­με­νων κατοι­κιών για δια­κο­πές.

Ο συν­δυα­σμός των δύο τάσεων αυξάνει την πίεση στις υπο­δο­μές. Οι θερ­μό­τε­ρες και ξηρό­τε­ρες περί­ο­δοι αιχμής σημαί­νουν μεγα­λύ­τερη ζήτηση ενέρ­γειας για κλι­μα­τι­σμό και μεγα­λύ­τερη πίεση στους υδά­τι­νους πόρους. Οι μεγα­λύ­τε­ρες του­ρι­στι­κές περί­ο­δοι επι­δει­νώ­νουν αυτή την πίεση.

«Μπο­ρείτε να αυξή­σετε τον του­ρι­σμό κατά την περίοδο αιχμής, εάν στη συνέ­χεια πρό­κει­ται να επεν­δύ­σετε στις κατάλ­λη­λες υπο­δο­μές για να αντι­με­τω­πί­σετε αυτόν τον όγκο του­ρι­στών», εξηγεί στο Bloomberg, ο Xavier Font, καθη­γη­τής μάρ­κε­τινγκ βιω­σι­μό­τη­τας στο Πανε­πι­στή­μιο του Surrey στο Ηνωμένο Βασί­λειο, ο οποίος συμ­βου­λεύει τις του­ρι­στι­κές αρχές σχετικά με βιώ­σι­μες στρα­τη­γι­κές.

Φυσικές κατα­στρο­φές

Σε ορι­σμένα σημεία, οι ζημιές που προ­κα­λού­νται στο θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον ως συνέ­πεια του υπερ­πλη­θυ­σμού και του του­ρι­σμού επι­τα­χύ­νουν τη διά­βρωση της ακτο­γραμ­μής. Οι Βαλε­α­ρί­δες Νήσοι προ­στα­τεύ­ο­νται εν μέρει από μεγάλες εκτά­σεις ποσει­δω­νίας, ενός θαλάσ­σιου φυτού αργής ανά­πτυ­ξης που σχη­μα­τί­ζει φράγμα κατά των καται­γί­δων. Παρόλο που τα λιβάδια της ποσει­δω­νίας προ­στα­τεύ­ο­νται από το νόμο, οι ζημιές από τις άγκυρες των σκαφών ανα­ψυ­χής, η απόρ­ριψη απο­βλή­των από τα σκάφη και η άνοδος της θερ­μο­κρα­σίας της θάλασ­σας έχουν προ­κα­λέ­σει δρα­μα­τική συρ­ρί­κνωσή τους, σύμφωνα με την Ibiza Preservation. Οι μεγα­λύ­τε­ρες του­ρι­στι­κές περί­ο­δοι επι­δει­νώ­νουν το πρό­βλημα, δίνο­ντας στο θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον λιγό­τερο χρόνο για να ανα­κάμ­ψει.

«Οι ακτές και η θάλασσά μας είναι κατα­κλυ­σμέ­νες», δήλωσε η Ελίζα Λάν­γκλεϊ, συντο­νί­στρια του παρα­τη­ρη­τη­ρίου βιω­σι­μό­τη­τας της Ibiza Preservation. «Αν χάσουμε ό,τι βρί­σκε­ται κάτω από τη θάλασσα, χάνουμε τις ακτές μας. Είναι τόσο αντι­φα­τικό το γεγονός ότι δεν φρο­ντί­ζουμε τις ακτές μας σαν να ήταν χρυσός, γιατί αυτό μας φέρνει τα χρήματα και τους μισθούς».

Οι Βαλε­α­ρί­δες Νήσοι εισπράτ­τουν έναν βιώσιμο φόρο του­ρι­σμού έως και 6 ευρώ ανά άτομο ανά δια­νυ­κτέ­ρευση, τα έσοδα του οποίου προ­ο­ρί­ζο­νται για πρω­το­βου­λίες μείωσης του κοι­νω­νι­κού και περι­βαλ­λο­ντι­κού αντί­κτυ­που του κλάδου. Ωστόσο, η φορο­λο­γική είσπραξη έχει χρη­σι­μο­ποι­η­θεί για τη χρη­μα­το­δό­τηση έργων, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων συνε­δρια­κών εγκα­τα­στά­σεων και αθλη­τι­κών κέντρων, που απο­σκο­πούν στην προ­σέλ­κυση περισ­σό­τε­ρων του­ρι­στών εκτός σεζόν. Οι επι­κρι­τές ανέ­φε­ραν ότι αυτό δεν αποσπά την προσοχή των του­ρι­στών από τους μήνες αιχμής.

Στε­γα­στική κρίση

Ο αυξα­νό­με­νος όγκος του­ρι­στών αυξάνει τις οικο­νο­μι­κές πιέσεις για τους ντό­πιους, οι οποίοι ήδη παλεύ­ουν με τα υψηλά ενοίκια. Υπάρ­χουν μέρες τον Αύγου­στο που ο αριθμός των ανθρώ­πων στο νησί διπλα­σιά­ζε­ται από τον συνη­θι­σμένο πλη­θυ­σμό του νησιού, που είναι 161.000, δήλωσε ο Χουάν Μιγκέλ Κόστα, διευ­θυ­ντής του­ρι­σμού της Ίμπιζα. «Δεν ξέρω ποιο είναι το όριο, αλλά μακρο­πρό­θε­σμα όλοι οι προ­ο­ρι­σμοί θα πρέπει να βρουν πόσους ανθρώ­πους μπορούν να απορ­ρο­φή­σουν».

Τρεις από τις πέντε ισπα­νι­κές πόλεις με τα υψη­λό­τερα ενοίκια βρί­σκο­νται στην Ίμπιζα, σύμφωνα με στοι­χεία της πλατ­φόρ­μας ακι­νή­των Idealista. Στις Βαλε­α­ρί­δες Νήσους, οι άνθρω­ποι ξοδεύ­ουν κατά μέσο όρο τα δύο τρίτα των μισθών τους σε ενοίκια. Οι αρχές στην Ίμπιζα δυσκο­λεύ­ο­νται να προ­σλά­βουν αστυ­νο­μι­κούς και εργα­ζό­με­νους στον τομέα της υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης, επειδή συχνά δεν έχουν την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα να πλη­ρώ­σουν για στέγαση.

Το πλήγμα της παν­δη­μίας

Η παν­δη­μία του κορο­νοϊού έπληξε σκληρά την του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία, με συνο­λική απώλεια 2,5 τρι­σε­κα­τομ­μυ­ρίων δολα­ρίων σε έσοδα από τον του­ρι­σμό παγκο­σμίως μεταξύ 2020 και 2022, σύμφωνα με τον Οργα­νι­σμό Του­ρι­σμού των Ηνω­μέ­νων Εθνών . Σε μέρη που είχαν συνη­θί­σει σε υπερ­πλή­ρεις δρόμους το καλο­καίρι, υπεν­θύ­μισε επίσης στους ντό­πιους πώς ήταν οι πόλεις τους πριν από την εποχή του μαζικού του­ρι­σμού.

Έκτοτε, η βιο­μη­χα­νία έχει ανα­κάμ­ψει πέρα από τα προ παν­δη­μίας επίπεδα. Ο τερά­στιος αριθμός του­ρι­στών σε ορι­σμέ­νους προ­ο­ρι­σμούς έχει δημιουρ­γή­σει συγκρού­σεις μεταξύ ντόπιων και επι­σκε­πτών. Οι κρουα­ζιέ­ρες, τα λεω­φο­ρεία, τα αερο­πλάνα και τα ενοι­κια­ζό­μενα αυτο­κί­νητα κάνουν τις πόλεις πιο πολυ­σύ­χνα­στες και μολυ­σμέ­νες. Τα γήπεδα γκολφ και οι πισίνες αντα­γω­νί­ζο­νται άλλες βιο­μη­χα­νίες και τους κατοί­κους της περιο­χής για νερό, συμ­βάλ­λο­ντας σε ελλεί­ψεις σε περιο­χές που πλήτ­το­νται από την ξηρασία. Η ανά­πτυξη πλατ­φορ­μών, όπως η AirBnB, οι οποίες διευ­κο­λύ­νουν τις ιδιω­τι­κές ενοι­κιά­σεις κατοι­κιών, έχει συμ­βά­λει στην αύξηση των ενοι­κίων.

Γκρά­φιτι που απαι­τούν «Οι του­ρί­στες να πάνε σπίτι τους» είναι γραμ­μένα σε τοίχους σε πόλεις της Μεσο­γείου. Τους τελευ­ταί­ους μήνες, έχουν ξεσπά­σει δια­μαρ­τυ­ρίες κατά του του­ρι­σμού στην Τενε­ρίφη και τη Βαρ­κε­λώνη στην Ισπανία, στη Βενετία στην Ιταλία και στη Λισα­βόνα στην Πορ­το­γα­λία. Στην Ελλάδα, οι εργα­ζό­με­νοι δια­μαρ­τυ­ρή­θη­καν για τις πολλές ώρες εργα­σίας και τους χαμη­λούς μισθούς του κλάδου, ενώ οι άνθρω­ποι στην περιοχή Κουκάκι της Αθήνας δια­μαρ­τυ­ρή­θη­καν για την αύξηση των τιμών ενοι­κί­α­σης με γκρά­φιτι που έγραφαν: «Airbnb παντού, γεί­το­νες πουθενά».

Πέρυσι, η κατα­λα­νική κυβέρ­νηση επέβαλε περιο­ρι­σμούς στη χρήση νερού κατά τη διάρ­κεια μιας ξηρα­σίας, αλλά τα ξενο­δο­χεία και άλλες του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις εξαι­ρέ­θη­καν σε μεγάλο βαθμό .

Πηγή: ot.gr