Η αναίρεση της καταδίκης ενός δασκάλου yoga: Στο μικροσκόπιο του Αρείου Πάγου η έννοια της “ανάγκης για εργασία”

• Αμ­φι­σβη­τεί­ται η κρίση του Εφε­τεί­ου για την ύπαρ­ξη εξα­να­γκα­σμού σε γε­νε­τή­σια πράξη • Ποιοι είναι οι λόγοι που επι­κα­λεί­ται η υπε­ρά­σπι­ση για την ακύ­ρω­ση της από­φα­σης

Μία πο­λύ­κρο­τη υπό­θε­ση με στοι­χεία γυ­μνι­σμού, “εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού” και αμ­φι­σβη­τού­με­νων σε­ξουα­λι­κών πρά­ξε­ων, ανα­βιώ­νει μέσα από την άσκη­ση αναί­ρε­σης κατά της από­φα­σης του Τρι­με­λούς Εφε­τεί­ου Δω­δε­κα­νή­σου.

Πρω­τα­γω­νι­στής, ένας 49χρο­νος φυ­σιο­λά­τρης, δά­σκα­λος yoga, που κα­τα­δι­κά­στη­κε σε ποινή φυ­λά­κι­σης δύο ετών για κα­τά­χρη­ση σε γε­νε­τή­σια πράξη με εκ­με­τάλ­λευ­ση ανά­γκης για ερ­γα­σία, και η σύ­ντρο­φός του σε ποινή έξι μηνών για απλή συ­νέρ­γεια. Η δίκη έγινε κε­κλει­σμέ­νων των θυρών. Τώρα, ο Άρειος Πάγος κα­λεί­ται να κρί­νει όχι τα γε­γο­νό­τα, αλλά την ποιό­τη­τα και νο­μι­μό­τη­τα της δι­κα­στι­κής κρί­σης.

Ο πυ­ρή­νας της υπό­θε­σης

Η κα­τη­γο­ρία στη­ρί­χθη­κε στην κα­ταγ­γε­λία μίας 19χρο­νης Ισπα­νί­δας, η οποία τα­ξί­δε­ψε στη Ρόδο το κα­λο­καί­ρι του 2019 για να ερ­γα­στεί – σύμ­φω­να με την ίδια – σε επι­χεί­ρη­ση ενοι­κί­α­σης δω­μα­τί­ων, με αντάλ­λαγ­μα στέγη και τροφή. Κατά τους ισχυ­ρι­σμούς της, ο κα­τη­γο­ρού­με­νος την υπο­χρέ­ω­σε, εκ­με­ταλ­λευό­με­νος τη δυ­σχε­ρή οι­κο­νο­μι­κή της θέση, να συμ­με­τά­σχει σε γε­νε­τή­σιες πρά­ξεις πα­ρου­σία της συ­ντρό­φου του.

Ο 49χρο­νος από την αρχή αρ­νή­θη­κε κάθε κα­τη­γο­ρία, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι επρό­κει­το για εθε­λο­ντι­κή συμ­φω­νία μέσω της διε­θνούς πλατ­φόρ­μας Helpx και ότι υπήρ­ξε συ­ναί­νε­ση σε κάθε πράξη. Κατά τη δική του εκ­δο­χή, η “ερ­γα­σία” δεν ήταν τί­πο­τε άλλο παρά συμ­με­το­χή σε ένα πο­λι­τι­στι­κό και φυ­σιο­λα­τρι­κό πρό­γραμ­μα εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού.

Ο 49χρο­νος κα­τη­γο­ρή­θη­κε ει­δι­κό­τε­ρα με τη σύ­ντρο­φό του για το ό,τι την 5η Αυ­γού­στου 2019 υπο­χρέ­ω­σε άλλον σε επι­χεί­ρη­ση για ανοχή γε­νε­τή­σιας πρά­ξης, εκ­με­ταλ­λευό­με­νος την άμεση ανά­γκη του να ερ­γα­σθεί και ει­δι­κό­τε­ρα υπο­χρέ­ω­σε την εγκα­λού­σα, η οποία είχε έρθει από την Ισπα­νία για να ερ­γα­σθεί στην επι­χεί­ρη­ση ενοι­κί­α­σης δω­μα­τί­ων του ως κα­θα­ρί­στρια, με τη συμ­φω­νία αντί μι­σθού να της πα­ρέ­χει στέγη και τροφή, να προ­βεί σε ασελ­γείς πρά­ξεις, πα­ρου­σία της δεύ­τε­ρης κα­τη­γο­ρου­μέ­νης και σε συ­νου­σία μαζί του, καθώς και να ανε­χθεί γε­νε­τή­σιες πρά­ξεις και δη θω­πεί­ες των γεν­νη­τι­κών της ορ­γά­νων, εκ­με­ταλ­λευό­με­νος την άμεση ανά­γκη της να ερ­γα­σθεί, καθώς εστε­ρεί­το χρη­μά­των ακόμη και για την έκ­δο­ση ει­σι­τη­ρί­ου επι­στρο­φής στην πα­τρί­δα της.

Ο ίδιος αρ­νή­θη­κε κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κά τα όσα του απο­δί­δο­νται, το­νί­ζο­ντας ότι τα κα­λο­καί­ρια ανα­ζη­τά μέσω σχε­τι­κών σε­λί­δων εθε­λο­ντές για να τον βοη­θούν με αντάλ­λαγ­μα να έχουν στέγη και φα­γη­τό και να κά­νουν πα­ράλ­λη­λα τις δια­κο­πές τους.

Στις σε­λί­δες αυτές του δια­δι­κτύ­ου, όπως τό­νι­σε, δεν υπάρ­χει υπο­χρέ­ω­ση αμοι­βής στον εθε­λο­ντή και δεν υπάρ­χει ερ­γα­σια­κή σχέση.

Οπως επε­σή­μα­νε, στην ιστο­σε­λί­δα Helpx συ­νο­μί­λη­σε με την Ισπα­νή η οποία επέ­δει­ξε εν­δια­φέ­ρον να έλθει στη Ρόδο με μία φίλη της και εκεί­νος τις ενη­μέ­ρω­σε ότι μπο­ρού­σε να τους πα­ρέ­χει στέγη και φα­γη­τό μόνο για ένα άτομο δω­ρε­άν και ότι αν ήθε­λαν δω­μά­τιο για δύο άτομα θα έπρε­πε να του κα­τα­βάλ­λουν 20 ευρώ ημε­ρη­σί­ως.

Τε­λι­κά η μια απο­κρί­θη­κε και στην πο­ρεία του ζή­τη­σε με μη­νύ­μα­τα να της κα­τα­βάλ­λει μι­κρο­πο­σά για να αγο­ρά­ζει το φα­γη­τό της, η ίδια ως χορ­το­φά­γος.

Ο 49χρο­νος της απά­ντη­σε ότι θα πρέ­πει να συ­ζη­τή­σουν το θέμα από κοντά και την 5η Αυ­γού­στου 2019 με τη σύ­ντρο­φό του την πα­ρέ­λα­βαν από το αε­ρο­δρό­μιο.

Οπως εξέ­θε­σε, με τη σύ­ντρο­φό του σκέ­φθη­καν την ημέρα εκεί­νη να πάνε στην πα­ρα­λία και πήραν μαζί τους ένα φο­ρη­τό ψυ­γείο και νερά, ανα­ψυ­κτι­κά και μπύ­ρες αλλά και τρό­φι­μα για να κά­νουν πικ νικ.

Πα­ρέ­λα­βαν την Ισπα­νή, είχαν συ­νο­μι­λία μαζί της στη δια­δρο­μή, τους ενη­μέ­ρω­σε με­τα­ξύ άλλων ότι είναι 19 ετών, αμ­φί­φυ­λη, και έδει­ξε, όπως είπε ο κα­τη­γο­ρού­με­νος, ότι ήταν εν­θου­σια­σμέ­νη που συ­ζη­τού­σαν ελεύ­θε­ρα και δέ­χτη­κε να πάνε σε μια φυ­σι­κή, να­του­ρα­λι­στι­κή πα­ρα­λία γυ­μνι­στών.

Οπως είπε, δέ­χτη­κε, και μά­λι­στα όταν έφτα­σαν στην πα­ρα­λία ο μόνος της εν­δοια­σμός ήταν ότι ήταν… αξύ­ρι­στη.

Εβγα­λαν τα ρούχα τους, έπια­σαν τα χέρια τους και έκα­ναν όλοι μαζί μπά­νιο στη θά­λασ­σα, της έβαλε λάδι και της έκανε μασάζ, ενώ έβγα­λαν και ανα­μνη­στι­κές φω­το­γρα­φί­ες.

Στην επι­στρο­φή, όπως υπο­στή­ρι­ξε και εντός του αυ­το­κι­νή­του επι­δό­θη­καν ομα­δι­κώς σε ερω­τι­κές πρά­ξεις και στο σπίτι, αφού της έδει­ξε το κρε­βά­τι που κοι­μό­ντου­σαν όλοι μαζί, την ενη­μέ­ρω­σε ότι η τουα­λέ­τα είναι κοι­νό­χρη­στη και ότι στο σπίτι κυ­κλο­φο­ρούν γυ­μνοί.

Τα σε­ξουα­λι­κά όργια συ­νε­χί­στη­καν την ίδια ημέρα στην οικία, όπως είπε, αλλά και την επο­μέ­νη.

Το βράδυ την άκου­σε, όπως είπε, να ανοί­γει τη βα­λί­τσα της και τον ενη­μέ­ρω­σε ότι δεν μπο­ρεί να μεί­νει μαζί τους και ότι θέλει να βρει δου­λειά που να αμεί­βε­ται.

Της απά­ντη­σε, όπως είπε, ότι αν δεν βρει αλλού είναι ευ­πρόσ­δε­κτη να επι­στρέ­ψει. Ακο­λού­θως κα­τήγ­γει­λε τον ίδιο και τη σύ­ντρο­φό του στην αστυ­νο­μία με απο­τέ­λε­σμα να συλ­λη­φθεί η τε­λευ­ταία αυ­θη­με­ρόν.

Το νο­μι­κό πεδίο της αναί­ρε­σης

Η αναί­ρε­ση που κα­τα­τέ­θη­κε από τον συ­νή­γο­ρό του στρέ­φε­ται κατά της από­φα­σης υπ’ αριθμ. 295/2024 του Εφε­τεί­ου, επι­κα­λού­με­νη συ­γκε­κρι­μέ­νες νο­μι­κές πλημ­μέ­λειες:

1. Έλ­λει­ψη ει­δι­κής και εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νης αι­τιο­λο­γί­ας

Η βα­σι­κή αιτία αναί­ρε­σης εντο­πί­ζε­ται στην πλημ­με­λή αι­τιο­λό­γη­ση της από­φα­σης. Κατά τη συ­νή­θη πρα­κτι­κή, κάθε κα­τα­δι­κα­στι­κή κρίση πρέ­πει να συ­νο­δεύ­ε­ται από πλήρη, σαφή και χωρίς αντι­φά­σεις εξή­γη­ση για το πώς το δι­κα­στή­ριο οδη­γή­θη­κε στην πε­ποί­θη­σή του. Στην πα­ρού­σα πε­ρί­πτω­ση, η από­φα­ση απλώς επα­να­λαμ­βά­νει το δια­τα­κτι­κό στο σκε­πτι­κό, χωρίς να εξη­γεί:

• Ποια απο­δει­κτι­κά στοι­χεία κα­τέ­δει­ξαν την απου­σία συ­ναί­νε­σης.

• Από πού προ­κύ­πτει ότι υπήρ­ξε “ανά­γκη για ερ­γα­σία”.

• Ποια ήταν η έν­νοια και η νο­μι­κή υπό­στα­ση της σχέ­σης με­τα­ξύ κα­ταγ­γέλ­λου­σας και κα­τη­γο­ρου­μέ­νου.

Η υπε­ρά­σπι­ση ση­μειώ­νει ότι η από­φα­ση δεν αξιο­λο­γεί κρί­σι­μα έγ­γρα­φα και κα­τα­θέ­σεις, με­τα­ξύ των οποί­ων και η απο­λο­γία της κα­ταγ­γέλ­λου­σας στο πρω­το­βάθ­μιο δι­κα­στή­ριο, όπου φέ­ρε­ται να δή­λω­σε πως “πήγα για την εμπει­ρία, όχι για τα λεφτά”.

2. Μη λήψη υπόψη κρί­σι­μων απο­δει­κτι­κών μέσων

Η υπε­ρά­σπι­ση υπο­στη­ρί­ζει πως το Εφε­τείο δεν αξιο­λό­γη­σε ου­σιώ­δη απο­δει­κτι­κά στοι­χεία – όπως τη συμ­φω­νία στην πλατ­φόρ­μα Helpx, αλλά και την κα­τά­θε­ση της ίδιας της φε­ρό­με­νης πα­θού­σας που αρ­νεί­ται ρητά την ύπαρ­ξη οι­κο­νο­μι­κού κι­νή­τρου.

Το δι­κα­στή­ριο, κατά την αι­τί­α­ση της αναί­ρε­σης, έπρε­πε να εξη­γή­σει γιατί πεί­στη­κε από την κα­ταγ­γε­λία και όχι από την ίδια την κα­ταγ­γέλ­λου­σα, η οποία υπο­στή­ρι­ξε πως δεν πήγε στην Ελ­λά­δα για ερ­γα­σία αλλά για “γνω­ρι­μία με νέες εμπει­ρί­ες”.

3. Εσφαλ­μέ­νη ερ­μη­νεία και εφαρ­μο­γή ου­σια­στι­κής ποι­νι­κής διά­τα­ξης

Το άρθρο 343 ΠΚ τι­μω­ρεί πρά­ξεις που γί­νο­νται με κα­τά­χρη­ση ερ­γα­σια­κής σχέ­σης ή ανά­γκης για ερ­γα­σία. Η υπε­ρά­σπι­ση υπο­στη­ρί­ζει πως στην πα­ρού­σα πε­ρί­πτω­ση δεν υφί­στα­ται ούτε συμ­βα­τι­κή ερ­γα­σια­κή σχέση ούτε απο­δε­δειγ­μέ­νη ανά­γκη για ερ­γα­σία.

Ο ίδιος ο ποι­νι­κός νο­μο­θέ­της, μέσω της αι­τιο­λο­γι­κής έκ­θε­σης του ΠΚ, έχει οριο­θε­τή­σει σαφώς ότι δεν πρέ­πει να ποι­νι­κο­ποιεί­ται κάθε πε­ρί­πτω­ση που ένας ενή­λι­κος πα­ρέ­χει συ­γκα­τά­θε­ση σε γε­νε­τή­σια πράξη για προ­σω­πι­κά ή οι­κο­νο­μι­κά οφέλη. Η από­φα­ση, όπως ση­μειώ­νε­ται, δεν εξε­τά­ζει ούτε αν υπήρ­ξε πραγ­μα­τι­κή πίεση ούτε αν η συ­γκα­τά­θε­ση ήταν προ­ϊ­όν φόβου ή εκ­βια­σμού.

Την υπό­θε­ση χει­ρί­ζε­ται ο δι­κη­γό­ρος κ. Μι­χά­λης Κα­ντι­δε­νός.