ΕΒΕΠ: Οι επιπτώσεις από μια δυσμενή εξέλιξη του «δασμολογικού πολέμου» μεταξύ ΗΠΑ – ΕΕ

Το Εμπο­ρικό και Βιο­μη­χα­νικό Επι­με­λη­τή­ριο Πει­ραιώς υπεν­θυ­μί­ζει το σύγ­χρονο ιστο­ρικό των εμπο­ρι­κών πολέμων μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ, στην προ­σπά­θεια να κατα­λά­βουμε την πιθανή εξέλιξη της παρού­σας δασμο­λο­γι­κής δια­μά­χης. Η δημιουρ­γία της ΕΟΚ ώθησε τις ΗΠΑ, το 1962, να θεσπί­σουν το Trade Expansion Act, δίνο­ντας στον Πρόεδρό τους εξουσία να δια­πραγ­μα­τευ­τεί περι­κο­πές ή αυξή­σεις δασμών έως 50%. Ακο­λού­θησε ο σπου­δαίος γύρος δια­πραγ­μα­τεύ­σεων «Kennedy Round», με απο­τέ­λε­σμα τη μείωση δασμών σε βιο­μη­χα­νικά και γεωρ­γικά προ­ϊ­ό­ντα, χωρίς ιδιαί­τε­ρες εντά­σεις και καθυ­στε­ρή­σεις. Εντού­τοις, δασμο­λο­γι­κές συγκρού­σεις είχαμε και τις δεκα­ε­τίες του 1990 και 2010 μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ σε πεδία όπως που­λε­ρικά, μπα­νά­νες και οχήματα. Οι σύγ­χρο­νες συγκρού­σεις ξεκι­νούν στην πρώτη θητεία Τραμπ, τον Απρίλιο του 2017, με επιβολή δασμών 25% στον χάλυβα και 10% στο αλου­μί­νιο. Η ΕΕ απά­ντησε με αντί­με­τρα €3 δις δασμών πάνω σε αμε­ρι­κα­νικά προ­ϊ­ό­ντα και οι ΗΠΑ προει­δο­ποί­η­σαν με επιβολή δασμών στα ευρω­παϊκά αυτο­κί­νητα έως 25%, αλλά τελικά έγινε μια ασθενής «ανακωχή» στις εκα­τέ­ρω­θεν εφαρ­μο­γές.

Τον Απρίλιο του 2025, ανα­κοι­νώ­νο­νται δασμοί από τις Η.Π.Α. που επε­κτεί­νο­νται σε μέταλλα, αυτο­κί­νητα, ψηφια­κές υπη­ρε­σίες, φάρμακα και ημια­γω­γούς, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας ευρεία νομικά εργα­λεία (Section 232/301, ΙΕΕΡΑ) για να δικαιο­λο­γή­σουν δασμούς και να πιέσουν στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Ο μέσος δασμός των ΗΠΑ ξεκινά με 27% και, έως τον Ιούνιο, μειώ­νε­ται στο 16%. Η ΕΕ αντέ­δρασε με αντί­με­τρα €21-26 δις, μεταξύ άλλων για ουίσκι, αερο­πο­ρικά εξαρ­τή­ματα, γεωρ­γικά και βιο­μη­χα­νικά προ­ϊ­ό­ντα. Η συμ­φω­νία για «παύση 90 ημερών» με προ­σω­ρι­νές μειώ­σεις δασμών από 20% σε 10% είχε σκοπό να συνε­χι­στούν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Τον Μάιο, οι ΗΠΑ απει­λούν με νέους δασμούς, με προ­θε­σμία την 9η Ιουλίου. Η ΕΕ, δια­τη­ρώ­ντας την προ­σφορά «zero-zero» σε βιο­μη­χα­νικά προ­ϊ­ό­ντα, επι­διώ­κει «mini‑deal» σε αυτο­κι­νη­το­βιο­μη­χα­νία, τεχνο­λο­γία, αγρο­τικά, LNG, αλλά χωρίς να θυσιά­σει ρυθ­μι­στικά πρότυπα, ενώ αντι­με­τω­πί­ζει αντι­πα­ρα­θέ­σεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη. Στις 12 Ιουλίου ο Τραμπ ανα­κοι­νώ­νει την επιβολή 30% δασμών σε εισα­γω­γές από την 1η Αυγού­στου, ενώ η ΕΕ θεω­ρούσε ότι μετά τις πολύ­μη­νες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις ήταν κοντά σε ένα πλαίσιο συμ­φω­νίας και, μάλιστα, έχοντας εγκα­τα­λεί­ψει τα σχέδια για επιβολή ψηφια­κού φόρου στους αμε­ρι­κα­νι­κούς τεχνο­λο­γι­κούς κολοσ­σούς, Apple και Μeta.

Στο σημε­ρινό σενάριο της απειλής δασμών 30%, το πρό­σθετο κόστος για τις ευρω­παϊ­κές εξα­γω­γές μπορεί να ξεπε­ρά­σει τα €150 δις ετησίως, αν εφαρ­μο­στούν καθο­λικά στα €532 δις των εξα­γω­γών, ενώ το πραγ­μα­τικό πλήγμα θα δια­φέ­ρει ανά κλάδο σύμφωνα με τον επι­συ­να­πτό­μενο πίνακα*. Αρκετές επι­χει­ρή­σεις θα μετα­κυ­λή­σουν το κόστος στους κατα­να­λω­τές, ειδικά σε φάρμακα και μηχα­νή­ματα και άλλες σε εξα­γω­γές οίνου, αγρο­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων και αυτο­κι­νή­των μπορεί να χάσουν μερίδιο αγοράς λόγω αυξη­μέ­νης τελικής τιμής. Μια εναλ­λα­κτική εκτί­μηση, με την υπόθεση πτώσης της ζήτησης 15-25% λόγω δασμών, μειώνει τις πωλή­σεις από  €100 έως 130 δις και προ­σθέ­τει δαπάνες από τις απώ­λειες του μερι­δίου της αγοράς. Το τρέχον ισο­ζύ­γιο, πριν από τους δασμούς, σύμφωνα με ευρω­παϊκά στοι­χεία, δεί­χνουν την ΕΕ να εμφα­νί­ζει εμπο­ρικό πλε­ό­να­σμα €198 δις έναντι των ΗΠΑ, ενώ Αμε­ρι­κα­νι­κές πηγές δίνουν το πλε­ό­να­σμα για την ΕΕ στα $236 δις μόνο σε αγαθά. Με την επιβολή δασμών 30% το εμπο­ρικό πλε­ό­να­σμα της ΕΕ θα συρ­ρι­κνω­θεί 67% λόγω της εκτι­μώ­με­νης πτώσης 25% των εξα­γω­γών. Ταυ­τό­χρονα, οι ΗΠΑ μπορεί να κερ­δί­σουν έσοδα από τους δασμούς, αλλά θα χτυ­πη­θούν εξα­γω­γικά μέσω αντί­με­τρων, με απο­τέ­λε­σμα το εμπο­ρικό ισο­ζύ­γιο να κατα­στεί δυσμε­νές και για τις δύο πλευρές.

Το θετικό στη δια­πραγ­μά­τευση είναι ότι, αφενός ο Αμε­ρι­κα­νός Πρό­ε­δρος «φωτο­γρα­φί­ζει» τα ανταλ­λάγ­ματα που ζητά, αφή­νο­ντας περι­θώ­ρια προ­σαρ­μο­γής και, αφε­τέ­ρου, η ΕΕ δεν έχει επι­βά­λει αντί­με­τρα, αλλά έχει ανα­κοι­νώ­σει μόνο ότι μπορεί να αντα­πο­δώ­σει με μέτρα ύψους €90-95 δις σε εισα­γω­γές εμπο­ρευ­μά­των, υπη­ρε­σιών και τεχνο­λο­γίας από τις ΗΠΑ. Ας δούμε, όμως, τώρα τη διά­σταση από τις πιθανές επι­πτώ­σεις των απει­λού­με­νων δασμών 30% και στο ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νικό ισο­ζύ­γιο. Οι ελλη­νι­κές εξα­γω­γές σε ΗΠΑ, το 2024, κυμάν­θη­καν περίπου στα $2,6 δις και οι αμε­ρι­κα­νι­κές εισα­γω­γές από Ελλάδα σε περίπου $2,4 δις με την Ελλάδα να έχει ήπιο πλε­ό­να­σμα $0,2 διs στο εμπόριο αγαθών. Με δασμό 30%, οι ελλη­νι­κές εξα­γω­γές σε τρόφιμα, ποτά, φάρμακα και βιο­μη­χα­νικά προ­ϊ­ό­ντα θα αντι­με­τω­πί­σουν αυξη­μένο κόστος, πιθανώς μειώ­νο­ντας τις εξα­γω­γές κατά 20-25% και με απώ­λειες του­λά­χι­στον $0,5 δις. Αυτό θα μετα­τρέ­ψει το ελλη­νικό εμπο­ρικό πλε­ό­να­σμα σε έλλειμμα, πλήτ­το­ντας ελλη­νι­κές εξα­γω­γι­κές επι­χει­ρή­σεις, ιδίως τις μικρο­με­σαίες.

Ο Πρό­ε­δρος του Ε.Β.Ε.Π., Βασίλης Κορ­κί­δης, δήλωσε: «Η τρέ­χουσα κατά­σταση δείχνει πως τα περι­θώ­ρια στε­νεύ­ουν, ενώ η ανα­κοί­νωση για εφαρ­μογή 30% δασμών, από 1η Αυγού­στου 2025, θέτει ουσια­στική πίεση και αυξάνει τον κίνδυνο εμπο­ρι­κού πολέμου. Η ΕΕ προ­σπα­θεί να κερ­δί­σει χρόνο για συμ­φω­νία έως τις 31/7, που θα υπάρξει εξέταση των δικα­στι­κών απο­φά­σεων για τους δασμούς IEEPA. Όλοι θέλουμε και ελπί­ζουμε πως, παρά τις δυσκο­λίες που προ­έ­κυ­ψαν, η ΕΕ θα επι­τύ­χει τελικά μια επωφελή εμπο­ρική συμ­φω­νία με τις ΗΠΑ για το σύνολο των 27 χωρών.»