Ολόκληρο το ιστορικό και το σκεπτικό της απαλλακτικής Εισαγγελικής εισήγησης για τους 24 αιρετούς

• Η εισαγ­γε­λική πρόταση μετά από δεκαετή έρευνα και ένα περί­πλοκο πλέγμα νομο­θε­τι­κών αλλαγών

Δώδεκα χρόνια μετά την πρώτη ανώνυμη καταγ­γε­λία που άνοιξε τον δρόμο για τη μία από τις μακρο­βιό­τε­ρες δικα­στι­κές υπο­θέ­σεις στα νομικά χρονικά της Δωδε­κα­νή­σου, η Εισαγ­γε­λία Πρω­το­δι­κών Ρόδου ειση­γεί­ται πλέον την πλήρη απαλ­λαγή 24 αυτο­διοι­κη­τι­κών στε­λε­χών από σοβαρές κατη­γο­ρίες.

Η υπόθεση αφορά την περίοδο 2007-2011 και σχε­τί­ζε­ται με οικο­νο­μι­κές ενι­σχύ­σεις εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ από τον ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ. και τον Φόρο Εισο­δή­μα­τος προς την Τοπική Ένωση Δήμων και Κοι­νο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου (ΤΕΔΚΔ), χρήματα που φέρο­νταν να έχουν δια­τε­θεί χωρίς την απα­ραί­τητη έγκριση από το Υπουρ­γείο Του­ρι­σμού.

Οι κατη­γο­ρίες για κακουρ­γη­μα­τική απιστία και συνέρ­γεια, που είχαν ασκηθεί, κινή­θη­καν γύρω από τη νομι­μό­τητα αυτών των μετα­φο­ρών χρη­μά­των και το εάν τελικά προ­κλή­θηκε βλάβη στα δημο­τικά οικο­νο­μικά.

Κατη­γο­ρού­με­νοι είναι οι κ.κ. Χαρά­λα­μπος Κόκ­κι­νος, Χατζής Χατζηευ­θυ­μίου, Στάθης Κου­σουρ­νάς, Εμμα­νουήλ Καμπου­ρό­που­λος, Κων­στα­ντί­νος Ταρα­σλιάς, Νικό­λαος Τσου­κα­λάς, Μιχαήλ Κορ­δί­νας, Γεώρ­γιος Κυρί­τσης, Στυ­λια­νός Ρηνιού, Ελένη Παναγή, Σπύρος Μπε­νέτ­του, Πανορ­μί­της Κοντα­ρά­τος, Τιμό­θεος Κωτ­τά­κης, Εμμα­νουήλ Πάλλας, Γεώρ­γιος Γιαν­νό­που­λος, Βασί­λειος Χατζη­για­κου­μής, Ιωάννης Τσα­γκά­ρης, Θεο­δό­σιος Βαρκάς, Στέργος Στάγκας, Ιωάννης Μαριετ­τής, Εμμα­νουήλ Στέργου, Στέργος Μπίλλης, Φιλήμων Καλι­βού­ρης και Ανα­στα­σία Γαμπιε­ράκη.

Η πρόταση απαλ­λα­γής και η απο­συμ­φό­ρηση από την κατη­γο­ρία

Η πρόταση απαλ­λα­γής βασί­ζε­ται σε δύο άξονες. Πρώτον, στην έλλειψη επαρκών ενδεί­ξεων ότι οι κατη­γο­ρού­με­νοι ενήρ­γη­σαν με πρόθεση να ζημιώ­σουν το Δημόσιο. Δεύ­τε­ρον, στην παρα­δοχή ότι η τότε ισχύ­ουσα διοι­κη­τική πρα­κτική και οι ερμη­νευ­τι­κές ασά­φειες επέ­τρε­παν τέτοιου είδους χρη­μα­το­δο­τή­σεις χωρίς σαφή έγκριση. Ο ανα­κρι­τής έκρινε ότι «δεν στοι­χειο­θε­τού­νται τα αδι­κή­ματα», άρα δεν υπήρχε λόγος ούτε για απο­λο­γία των κατη­γο­ρου­μέ­νων.

Αυτό σημαί­νει ότι μετά από χρόνια ταλαι­πω­ρίας, η εισαγ­γε­λική αρχή ανα­γνω­ρί­ζει πλέον πως οι πράξεις που καταγ­γέλ­θη­καν δεν συνι­στούν κακουρ­γη­μα­τι­κές παρα­βά­σεις.

Τι ανα­φέ­ρε­ται στην πρόταση

Η υπόθεση πυρο­δο­τή­θηκε το 2011 με την απο­στολή μιας ανώ­νυ­μης καταγ­γε­λίας στην Εισαγ­γε­λία Πρω­το­δι­κών Ρόδου. Η αναφορά υπο­στή­ριζε ότι η ΤΕΔΚΔ λει­τουρ­γούσε για χρόνια χωρίς λογο­δο­σία, κατα­σπα­τα­λώ­ντας δημόσιο χρήμα. Ακο­λού­θως ξεδι­πλώ­θηκε μια μακρά δια­δι­κα­σία προ­κα­ταρ­κτι­κής εξέ­τα­σης, ελέγχων, παλι­νω­διών και νομικών εμπλο­κών. Δύο λογι­στι­κοί έλεγχοι –ένας από ορκωτή λογί­στρια και ένας από τη Δημο­σιο­νο­μική Υπη­ρε­σία Επο­πτείας και Ελέγχου– κατέ­γρα­ψαν σειρά πλη­ρω­μών που κρί­θη­καν εκτός νομο­θε­τι­κής πρό­βλε­ψης.

Έγιναν δύο ελεγ­κτι­κοί έλεγχοι από ορκωτή λογί­στρια και από τη Δημο­σιο­νο­μική Υπη­ρε­σία Επο­πτείας και Ελέγχου Δωδε­κα­νή­σου.

Ελέγ­χθη­καν έσοδα-έξοδα της Τ.Ε.Δ.Κ.Δ. και του Δήμου Ρόδου για το διά­στημα 01/01/2007–03/10/2011, ημε­ρο­μη­νία κατάρ­γη­σης της Τ.Ε.Δ.Κ.Δ.

Η Τ.Ε.Δ.Κ.Δ. ήταν νομικό πρόσωπο ιδιω­τι­κού δικαίου, απο­τε­λού­μενο από όλους τους δήμους και κοι­νό­τη­τες της Δωδε­κα­νή­σου (ΠΔ 48/1999), με σκοπό την υπο­στή­ριξη της δημο­τι­κής διοί­κη­σης και συνερ­γα­σίας (ΠΔ 197/1978). Ο Δήμος Ρόδου ήταν μέλος με δεσπό­ζουσα θέση λόγω μεγέ­θους.

Επι­χο­ρη­γή­σεις Δήμου Ρόδου προς Τ.Ε.Δ.Κ.Δ.

Από ΔΗΦΟΔΩ – 7.971.101,71€

• Προ­έ­λευση: Δημο­τι­κός Φόρος Δωδε­κα­νή­σου (ΔΗΦΟΔΩ).

• Παρα­τυ­πίες:

o Δεν προ­βλε­πό­ταν νόμιμη μετα­βί­βαση ποσών από ΔΗΦΟΔΩ στην Τ.Ε.Δ.Κ.Δ.

o Η επι­χο­ρή­γηση δεν εντασ­σό­ταν στις τακτι­κές/πρό­σθε­τες εισφο­ρές των δήμων.

o Δεν προ­σκο­μί­στη­καν έγγραφα που να απο­δει­κνύ­ουν συμ­μόρ­φωση με το άρθρο 30 Ν. 3498/2006 (έγκριση από Υπ. Του­ρι­στι­κής Ανά­πτυ­ξης).

Από Φόρο Εισο­δή­μα­τος – 6.824.000,00€

• Κατα­βλη­θέ­ντα από Δήμους Ρόδου και Αττα­βύ­ρου.

• Παρα­τυ­πίες:

o Ελλιπής νομική πρό­βλεψη μετα­φο­ράς προς Τ.Ε.Δ.Κ.Δ.

o Το ποσό των 1.920.000€ δεν θεω­ρή­θηκε από το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο.

o Από τον Δήμο Αττα­βύ­ρου δόθηκαν 2.224.000€, χωρίς προ­λη­πτικό έλεγχο, λόγω πλη­θυ­σμια­κού ορίου.

Επι­χο­ρη­γή­σεις Τ.Ε.Δ.Κ.Δ. προς τρίτους φορείς

Δημο­τι­κές Του­ρι­στι­κές Ξενο­δο­χεια­κές Επι­χει­ρή­σεις Ρόδου Α.Ε. – 300.000,016€

• Σκοπός: Υπο­στή­ριξη νοσο­κο­μείου Ρόδου μέσω της εται­ρείας.

• Παρα­τυ­πίες:

o Οι Α.Ε. ΟΤΑ δεν μπορούν να επι­χο­ρη­γού­νται.

o Ποσά δόθηκαν για έξοδα δημο­σίων σχέσεων, λει­τουρ­γικά και οφειλές προς ΔΟΥ χωρίς νόμιμη βάση.

ΕΤΑΙ.ΠΡΟ.ΦΥ.ΚΑ – 4.424.896,00€

• Αστική μη Κερ­δο­σκο­πική Εται­ρεία με συμ­με­τοχή της Τ.Ε.Δ.Κ.Δ. 49%.

• Παρα­τυ­πίες:

o Κατα­βλή­θηκε 100% των εξόδων, αντί για 49%.

o Έλλειψη συμ­βά­σεων (εκτός από εντάλ­ματα 2011).

o Δεν υπήρξε επαρκής έλεγχος αν οι δράσεις υλο­ποι­ή­θη­καν.

o Η Τ.Ε.Δ.Κ.Δ. δεν είχε δικαί­ωμα συμ­με­το­χής σε ΑΜΚΕ κατά Ν. 1416/1984.

Σωμα­τείο ΠΡΟΤΟΥΡ – 5.166.937,11€

• Σκοπός: Του­ρι­στική προβολή Ρόδου.

• Παρα­τυ­πίες:

o Οι δήμοι δεν επι­τρέ­πε­ται να συμ­με­τέ­χουν σε τέτοια σωμα­τεία (Ν. 3463/2006, άρθρο 252).

o Δεν ζητή­θηκε σύμφωνη γνώμη Υπουρ­γείου για του­ρι­στική δια­φή­μιση (Ν. 3498/2006).

Σωμα­τείο ΡΟΑΝ – 1.619.629,70€

• Σκοπός: Αθλη­τι­κός του­ρι­σμός.

• Παρα­τυ­πίες:

o Αντι­κα­νο­νική συμ­με­τοχή της Τ.Ε.Δ.Κ.Δ. σε σωμα­τείο.

o Πληρωμή απο­ζη­μιώ­σεων έπρεπε να βαρύνει τους δήμους (βάσει ΥΑ 65567/2007).

o Δεν υπήρξε σύμφωνη γνώμη Υπουρ­γείου για την του­ρι­στική δια­φή­μιση μέσω αθλη­τι­κών δράσεων.

Δια­πι­στώ­σεις και Νομική Αξιο­λό­γηση

Μορφή λει­τουρ­γίας Τ.Ε.Δ.Κ.Δ.:

• Ενερ­γούσε ως ενδιά­με­σος φορέας, μετα­φέ­ρο­ντας μεγάλα χρη­μα­τικά ποσά σε τρίτους χωρίς πλήρη παρα­κο­λού­θηση χρήσης.

• Πολλές πλη­ρω­μές (14.765.217,02€) έγιναν με εντολές προ­έ­δρου χωρίς αντιρ­ρή­σεις από οικο­νο­μική υπη­ρε­σία.

Διοι­κη­τική συμ­με­τοχή Δήμου Ρόδου:

• Ο Δήμος Ρόδου είχε κυρί­αρχο ρόλο στη διοί­κηση της Τ.Ε.Δ.Κ.Δ., που νομι­μο­ποιεί σε μεγάλο βαθμό τη συμ­με­τοχή του στη διάθεση των ποσών.

Νομική απο­τί­μηση ζημίας:

• Δεν τεκ­μη­ριώ­θηκε βέβαιη περιου­σιακή ζημία.

• Δεν δια­πι­στώ­θηκε δόλος των υπαλ­λή­λων, ούτε άμεσος, ώστε να στοι­χειο­θε­τεί­ται το έγκλημα της απι­στίας (άρθρο 390 ΠΚ).

• Δεν είναι σαφές αν τα ποσά χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν όντως για τους σκοπούς που δια­τέ­θη­καν.

Δικα­στική κρίση

Η απόφαση 123/2015 του Τριμ. Εφε­τείου και το βού­λευμα 34/2019 του Συμβ. Εφετών έκριναν:

o Η χρη­μα­το­δό­τηση ήταν νόμιμη και ορθή.

o Δεν υπήρξε ζημία του Δημο­σίου.

o Οι απο­φά­σεις λήφθη­καν από αρμόδια όργανα και εγκρί­θη­καν κατά τον προ­λη­πτικό έλεγχο από το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο.

o Δεν στοι­χειο­θε­τεί­ται εγκλη­μα­τική ενέρ­γεια ή δόλος.

Η καταγ­γε­λία και οι επα­κό­λου­θοι έλεγχοι απο­κά­λυ­ψαν διοι­κη­τι­κές αστο­χίες, κακο­δια­χεί­ριση, και παρα­βί­αση δια­τά­ξεων περί χρη­μα­το­δο­τή­σεων και επι­χο­ρη­γή­σεων. Ωστόσο:

• Δεν τεκ­μη­ριώ­νε­ται βεβαιω­μένη περιου­σιακή ζημία.

• Δεν τεκ­μη­ριώ­νε­ται δόλος των υπαλ­λή­λων ή ποινική ευθύνη.

• Η χρη­μα­το­δό­τηση της Τ.Ε.Δ.Κ.Δ. κρί­νε­ται τελικά σύννομη, δεδο­μέ­νων των απο­φά­σεων των εφε­τεια­κών οργάνων.

Η πολι­τική και θεσμική διά­σταση

Η υπόθεση της ΤΕΔΚΔ δεν ήταν απλώς μια υπόθεση δια­χεί­ρι­σης κον­δυ­λίων. Άγγιξε τον πυρήνα της σχέσης μεταξύ τοπικής αυτο­διοί­κη­σης και κεντρι­κής διοί­κη­σης, ανέ­δειξε τις ασά­φειες γύρω από τη χρήση των δημο­τι­κών πόρων και φώτισε το χάσμα μεταξύ τυπικής νομι­μό­τη­τας και ουσια­στι­κής δια­φά­νειας. Ακόμα κι αν δεν απο­δεί­χθηκε απιστία, η υπόθεση άφησε πίσω της ένα απο­τύ­πωμα για το πώς δια­κι­νού­νται εκα­τομ­μύ­ρια χωρίς επαρ­κείς μηχα­νι­σμούς ελέγχου και λογο­δο­σίας.

Αν το Συμ­βού­λιο Πλημ­με­λειο­δι­κών Ρόδου υιο­θε­τή­σει την εισαγ­γε­λική πρόταση, τότε 24 αιρετοί που υπη­ρέ­τη­σαν σε καίριες θέσεις της Δωδε­κα­νη­σια­κής αυτο­διοί­κη­σης θα βγουν από το νομικό και κοι­νω­νικό «καθαρ­τή­ριο» που τους συνό­δευε εδώ και μια δεκα­ε­τία.

Την υπόθεση χει­ρί­στη­καν οι δικη­γό­ροι κκ. Νικό­λαος Πέρος, Δήμος Μου­τά­φης και Νατάσα Παπα­νι­κο­λάου.