Νέα σχολική χρονιά και διατροφή Γενικές οδηγίες από το ΚΕΠΚΑ

Ας ξεκι­νή­σουμε τη μέρα μας, τρώ­γο­ντας ένα καλό πρωινό (κατά προ­τί­μηση στο σπίτι).

Στο σχολείο, επι­λέ­γουμε το κολα­τσιό μας, κατα­να­λώ­νο­ντας κάποια από τα είδη του κυλι­κείου, που επι­τρέ­πε­ται να πωλού­νται, σύμφωνα με την Υ1γ/Γ.Π/οικ 81025/29.8.2013 και την Υ1γ/Γ.Π/οικ 96605/4.11.2013. Στο σχολείο επι­λέξτε το κολα­τσιό σας, κατα­να­λώ­νο­ντας κάποια από τα είδη του κυλι­κείου (που είναι σύμφωνα με τις οδηγίες). Εναλ­λα­κτικά, μπο­ρούμε να κατα­να­λώ­σουμε κολα­τσιό που έχουμε προ­ε­τοι­μά­σει από το σπίτι, αρκεί αυτό να έχει συντη­ρη­θεί σωστά, μέχρι τη στιγμή, που θα το κατα­να­λώ­σουμε.

Πρέπει να κατα­να­λώ­νουμε, καθη­με­ρινά, γαλα­κτο­κο­μικά προ­ϊ­ό­ντα (π.χ. γάλα, για­ούρτι), με χαμηλά λιπαρά. Τα γαλα­κτο­κο­μικά προ­ϊ­ό­ντα απο­τε­λούν καλή πηγή ασβε­στίου, στη δια­τροφή μας. Η περιε­κτι­κό­τητα ασβε­στίου, στο γάλα, με χαμηλά λιπαρά, είναι η ίδια, με αυτή, στο πλήρες γάλα. Εάν δεν πίνουμε γάλα, ας προ­τι­μή­σουμε ένα για­ούρτι, ή κάποιο άλλο γαλα­κτο­κο­μικό προϊόν.

Πρέπει να τρώμε, καθη­με­ρινά, φρούτα (κατά προ­τί­μηση επο­χιακά φρέσκα φρούτα). Τα φρούτα είναι πλούσια, σε βιτα­μί­νες, μέταλλα, φυτικές ίνες και πλήθος αντιο­ξει­δω­τι­κών ουσιών, ενώ, παράλ­ληλα, είναι χαμηλά, σε θερ­μί­δες. Μπο­ρούμε να εντά­ξουμε, στο κολα­τσιό μας την κατα­νά­λωση ενός φυσικού χυμού. Όμως, πίνο­ντας ένα χυμό φρούτων, προ­σλαμ­βά­νουμε λιγό­τε­ρες φυτικές ίνες, από ότι αν κατα­να­λώ­ναμε τα αντί­στοιχα φρούτα.

Στο σάντουιτς, ή στο τοστ, ας προ­τι­μάμε ψωμί ολικής αλέσεως, διότι περιέ­χει περισ­σό­τερα θρε­πτικά συστα­τικά, από το λευκό ψωμί. Καλή επιλογή σνακ απο­τε­λεί, επίσης, το σου­σα­μέ­νιο κου­λούρι (όπου αυτό πωλεί­ται) καθώς και άλλα προ­ϊ­ό­ντα, που περιέ­χουν σουσάμι (όπως το παστέλι), αλλά και ξηρούς καρπούς.

Πρέπει να πίνουμε αρκετό νερό, για τη σωστή ενυ­δά­τωση του οργα­νι­σμού μας.

Ας περιο­ρί­σουμε την κατα­νά­λωση ποτών και ροφη­μά­των, που είναι υψηλά, σε σάκχαρα και θερ­μί­δες, καθώς και των πολλών γλυ­κι­σμά­των. Μειώ­νο­ντας την υπερ­βο­λική κατα­νά­λωση σακ­χά­ρων, μειώ­νουμε τον κίνδυνο τερη­δό­νας και παχυ­σαρ­κίας.

Ας φρο­ντί­σουμε να γυμνα­ζό­μα­στε, καθη­με­ρινά και να δια­τη­ρούμε το φυσιο­λο­γικό, για την ηλικία μας, βάρος. Η κατα­νά­λωση κάποιων τροφών πλού­σιων, σε λίπος ή/και σάκχαρα και η έλλειψη άσκησης ευθύ­νο­νται, για την παχυ­σαρ­κία.

Εφόσον αγο­ρά­ζουμε τρόφιμα, από το σχολικό κυλι­κείο, πρέπει να γνω­ρί­ζουμε τα παρα­κάτω:

Ποια είναι τα ευπαθή και ευα­λοί­ωτα τρόφιμα;

Αρκετά τρόφιμα είναι ιδιαί­τερα ευαί­σθητα και αλλοιώ­νο­νται, πολύ γρήγορα, σε θερ­μο­κρα­σία περι­βάλ­λο­ντος. Αυτά τα τρόφιμα τα ονο­μά­ζουμε ευπαθή-ευαλοίωτα και, κατά τη συντή­ρησή τους οφεί­λουμε να τα έχουμε, είτε σε θερ­μο­κρα­σία ψυγείου (μικρό­τερη των 5oC, ή σύμφωνα με τα αυστη­ρό­τερα όρια, που τυχόν ανα­φέ­ρει ο παρα­σκευα­στής), ή σε θερ­μο­θά­λαμο (μεγα­λύ­τερη των 60οC).

Από τα τρόφιμα, που δια­τί­θε­νται, στο κυλι­κείο, θα πρέπει να δια­τη­ρού­νται:

A) ΣΕ ΨΥΓΕΙΟ

Τα φρέσκα γάλατα (τα υψηλής παστε­ρί­ω­σης δεν χρειά­ζε­ται μέχρι να ανοι­χθούν)

Τα για­ούρ­τια

Τα τυριά

Ροφή­ματα από συν­δυα­σμούς φρέσκου γάλα­κτος και φρέσκων φρούτων που παρα­σκευά­ζο­νται στο κυλι­κείο

Το ρυζό­γαλο και η κρέμα

Τα σάντουιτς και τα τοστ πριν ψηθούν

Ορι­σμέ­νοι χυμοί (εξαρ­τά­ται από το είδος)

Ο φυσικός χυμός φρούτων και λαχα­νι­κών καθώς και οι σαλάτες και φρου­το­σα­λά­τες, που παρα­σκευά­ζο­νται εντός των κυλι­κείων – καντι­νών εφόσον δεν κατα­να­λώ­νο­νται άμεσα

Το καλο­καίρι, οι σοκο­λά­τες.

Β) ΣΕ ΘΕΡΜΟΘΑΛΑΜΟ

Οι τυρό­πι­τες, πίτες λαχα­νι­κών

Πίτσα

Τα τρόφιμα, που μετα­φέ­ρο­νται, από το σπίτι, για κατα­νά­λωση, ως κολα­τσιό, ή γεύμα, στο σχολείο, πρέπει να δια­τη­ρού­νται, σωστά, μέχρι την κατα­νά­λωσή τους, ειδικά αν περιέ­χουν ευαλ­λοί­ωτα συστα­τικά. Τέτοια τρόφιμα, αν δεν είναι προ­συ­σκευα­σμένα, πρέπει να μετα­φέ­ρο­νται, σε συσκευα­σία, κατάλ­ληλη για τρόφιμα και να δια­τη­ρού­νται, στις ενδε­δειγ­μέ­νες συν­θή­κες (συνήθως υπό ψύξη, σε θερ­μο­κρα­σία όχι μεγα­λύ­τερη των 5οC).

Το ζέσταμα των γευ­μά­των, από το σπίτι, μπορεί να γίνει, στο σχολείο, αν αυτό δια­θέ­τει κατάλ­ληλη υποδομή. Στην περί­πτωση αυτή, το ζέσταμα είναι σημα­ντικό να γίνεται, με τέτοιο τρόπο, ώστε η θερ­μο­κρα­σία, σε κάθε μέρος του τρο­φί­μου, να είναι ανώτερη των 70οC. Μετά τη θέρ­μανση, το γεύμα πρέπει να κατα­να­λώ­νε­ται, άμεσα.

Σε κάθε περί­πτωση, τρόφιμα, με ευαλ­λοί­ωτα συστα­τικά, δεν πρέπει να βρί­σκο­νται, για πολύ χρόνο, σε θερ­μο­κρα­σία περι­βάλ­λο­ντος, ή σε συν­θή­κες ήπιας θέρ­μαν­σης.

Για τα υπό­λοιπα τρόφιμα τι προ­βλέ­πε­ται;

Το ότι κάποιο τρόφιμο δεν χρειά­ζε­ται ψυγείο, για τη συντή­ρησή του, δε σημαί­νει ότι μπο­ρούμε να το απο­θη­κεύ­ουμε, σε οποιεσ­δή­ποτε συν­θή­κες. Τα τρόφιμα θα πρέπει να δια­τη­ρού­νται, σε δροσερό και

ξηρό περι­βάλ­λον και να μην είναι εκτε­θει­μένα, στον ήλιο.

Τι προ­σέ­χουμε στις συσκευα­σίες τρο­φί­μων:

Τις ενδεί­ξεις: «ανάλωση έως», ή «ημε­ρο­μη­νία ελά­χι­στης δια­τη­ρη­σι­μό­τη­τας». Τα τρόφιμα πρέπει να κατα­να­λώ­νο­νται, πριν την ανα­γρα­φό­μενη ημε­ρο­μη­νία.

Τις συν­θή­κες δια­τή­ρη­σης ή/και συν­θή­κες χρήσης: Τα τρόφιμα παρα­μέ­νουν αναλ­λοί­ωτα εφόσον τηρού­νται οι συν­θή­κες δια­τή­ρη­σης, που ορίζει ο παρα­σκευα­στής (π.χ., δια­τη­ρεί­ται σε σκιερό μέρος, δια­τη­ρεί­ται στο ψυγείο, μετά το άνοιγμά του δια­τη­ρεί­ται στο ψυγείο και κατα­να­λώ­νε­ται εντός τεσ­σά­ρων ημερών, κατα­να­λώ­νε­ται εντός 3 ημερών μετά το άνοιγμά του στο ψυγείο κ.τ.λ.).

Τις οδηγίες χρήσης: Τα τρόφιμα πρέπει να κατα­να­λώ­νο­νται, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης του παρα­σκευα­στή, εφόσον υπάρ­χουν.

Τυχόν συστά­σεις, για προ­ϊ­ό­ντα, που ενδέ­χε­ται να απο­τε­λούν κίνδυνο, για την υγεία, στην περί­πτωση υπερ­βο­λι­κής κατα­νά­λω­σής τους.

Τα συστα­τικά: Μας δίνουν πλη­ρο­φο­ρίες, για τη σύνθεση του τρο­φί­μου.

Δια­τρο­φι­κές πλη­ρο­φο­ρίες: Πρέπει να ανα­γρά­φο­νται, με συγκε­κρι­μένο τρόπο. Μας δίνουν πλη­ρο­φο­ρίες, για την ενερ­γειακή αξία του τρο­φί­μου καθώς και την περιε­κτι­κό­τητά του, σε θρε­πτι­κές ουσίες, όπως υδα­τάν­θρα­κες, πρω­τε­ΐ­νες κ.λπ.

Την ποσό­τητα του τρο­φί­μου: Εκφρά­ζε­ται, σε βάρος, ή όγκο.

Τα στοι­χεία του παρα­σκευα­στή, ή συσκευα­στή, ή δια­κι­νητή: Καθο­ρί­ζουν ποιος είναι «υπεύ­θυ­νος», για την ασφά­λεια του συγκε­κρι­μέ­νου τρο­φί­μου.

Πότε δεν πρέπει vα κατα­να­λώ­νουμε ένα τρόφιμο από το κυλι­κείο;

Πολλές φορές, όταν ένα τρόφιμο είναι επι­μο­λυ­σμένο και ακα­τάλ­ληλο, είναι δύσκολο να το αντι­λη­φθούμε, ιδιαί­τερα, αν η αλλοί­ωσή του είναι, στα αρχικά στάδια. Υπάρ­χουν, όμως, περι­πτώ­σεις, που έχουμε ενδεί­ξεις, ότι ένα τρόφιμο είναι ακα­τάλ­ληλο:

Όταν η συσκευα­σία του τρο­φί­μου είναι ανοιγ­μένη ή σκι­σμένη.

Όταν το χρώμα, ή η υφή του τρο­φί­μου είναι δια­φο­ρε­τική, από ό,τι συνήθως.

Όταν η μυρωδιά του τρο­φί­μου είναι δια­φο­ρε­τική, από τη συνη­θι­σμένη.

Όταν η γεύση του τρο­φί­μου είναι δια­φο­ρε­τική, από τη συνη­θι­σμένη.

Όταν είναι εμφανώς αλλοιω­μένο.

Όταν, κατά την μάσησή του, αντι­λη­φθούμε να υπάρχει κάποιο ξένο σώμα (συνήθως κάτι πιο σκληρό, από το τρόφιμο).

Σε κάθε περί­πτωση, που μας δημιουρ­γη­θεί υποψία, για ένα τρόφιμο, δεν το κατα­να­λώ­νουμε.