Εκλογή σε ένα γύρο και «πειραματικά» εκλογικά συστήματα στη Ρόδο!

• Δεν είναι λίγες οι πε­ρι­πτώ­σεις που στον α’ γύρο των εκλο­γών για λίγες μόνο ψή­φους η πλειο­ψη­φού­σα πα­ρά­τα­ξη έχασε το 43%+1 και στον β’ γύρο ση­μειώ­θη­κε ολική ανα­τρο­πή • Οι δη­μο­τι­κές εκλο­γές του 1946 στο δήμο Ρόδου διε­ξή­χθη­σαν σύμ­φω­να με το Κ.Δ.72/31.3.1937 της δεύ­τε­ρης ιτα­λι­κής πε­ριό­δου που δια­τη­ρεί­το σε ισχύ!

Σε έναν γύρο θα εκλέ­γο­νται οι αι­ρε­τοί, ανα­κοί­νω­σε ο υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών Θο­δω­ρής Λι­βά­νιος και «τ’ άκου­σε» στις το­πο­θε­τή­σεις των αυ­το­διοι­κη­τι­κών επί του νέου Ενιαί­ου Κώ­δι­κα, που πα­ρου­σιά­στη­κε μαζί με ένα πλέγ­μα 10+10 αλ­λα­γών στο ετή­σιο τα­κτι­κό συ­νέ­δριο της ΚΕΔΕ στη Ρόδο. Οι αι­ρε­τοί αντέ­δρα­σαν υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι ο «υπουρ­γός άλ­λα­ξε την ατζέ­ντα του συ­νε­δρί­ου» με τον σκε­πτι­κι­σμό τους να εστιά­ζει στην αλ­λα­γή της εκλο­γής των δη­μο­τι­κών αρχών, με την κα­τάρ­γη­ση του β’ γύρου των αυ­το­διο­κη­τι­κών εκλο­γών. Ο τρό­πος εκλο­γής των δη­μο­τι­κών και πε­ρι­φε­ρεια­κών αρχών που προ­τεί­νει το ΥΠΕΣ, ο οποί­ος με­τα­ξύ άλλων πε­ρι­λαμ­βά­νει και την προ­σέ­λευ­ση των ψη­φο­φό­ρων στις κάλ­πες με πρώτη και δεύ­τε­ρη επι­λο­γή.

Έντο­νη ήταν η ενό­χλη­ση του κ. Λι­βά­νιου που σε ιδιαί­τε­ρα υψη­λούς τό­νους, κλεί­νο­ντας το συ­νέ­δριο, υπο­στή­ρι­ξε ότι θα έπρε­πε να είχε φέρει μαζί του τη βι­βλιο­γρα­φία για να δεί­ξει πού εφαρ­μό­ζε­ται αυτό! Εξαι­ρε­τι­κό εν­δια­φέ­ρον έχουν τα ιστο­ρι­κά στοι­χεία που ακο­λου­θούν και που κα­τα­δει­κνύ­ουν τους «πει­ρα­μα­τι­σμούς» σε επί­πε­δο δήμου Ρόδου κατά την με­τα­βα­τι­κή πε­ρί­ο­δο 1946-1951, όπου ακόμη εφαρ­μο­ζό­ταν το ιτα­λι­κό εκλο­γι­κό σύ­στη­μα. Οι δη­μο­τι­κές εκλο­γές του 1946 διε­ξή­χθη­σαν σύμ­φω­να με το Κ.Δ. 72/31.3.1937 της δεύ­τε­ρης ιτα­λι­κής πε­ριό­δου.

Εκλο­γή σε έναν γύρο

Οι δη­μο­τι­κές και πε­ρι­φε­ρεια­κές αρχές της χώρας θα εκλέ­γο­νται σε έναν και μόνο γύρο. Ο εκλο­γέ­ας θα έχει τη δυ­να­τό­τη­τα επι­λο­γής και δεύ­τε­ρου συν­δυα­σμού, στο ίδιο ψη­φο­δέλ­τιο. Σε πε­ρί­πτω­ση που κα­νέ­νας συν­δυα­σμός δεν συ­γκε­ντρώ­σει το 50% + 1 ψήφο επί των έγκυ­ρων ψήφων της πρώ­της επι­λο­γής, οι δύο πρώ­τοι σε ψή­φους συν­δυα­σμοί προ­κρί­νο­νται στη δεύ­τε­ρη φάση κα­τα­μέ­τρη­σης.

Οι δεύ­τε­ρες ψήφοι (δεύ­τε­ρη επι­λο­γή) των ψη­φο­δελ­τί­ων των συν­δυα­σμών που μέ­νουν εκτός της δεύ­τε­ρης φάσης προ­στί­θε­νται στις ψή­φους των δύο πρώ­των συν­δυα­σμών. Η προ­τει­νό­με­νη αλ­λα­γή του εκλο­γι­κού συ­στή­μα­τος αφε­νός επι­λύ­ει το πρό­βλη­μα της μειω­μέ­νης συμ­με­το­χής των εκλο­γέ­ων στον δεύ­τε­ρο γύρο των αυ­το­διοι­κη­τι­κών εκλο­γών και, αφε­τέ­ρου, εξα­λεί­φει το ση­μα­ντι­κό κό­στος διε­νέρ­γειας του δεύ­τε­ρου γύρου. Ου­σια­στι­κά όμως προ­σεγ­γί­ζει πιο αντι­κει­με­νι­κά τη βού­λη­ση του λαού, καθώς δεν είναι λίγες οι πε­ρι­πτώ­σεις που στον πρώτο γύρο των εκλο­γών για λίγες μόνο ψή­φους (βλέπε πε­ρί­πτω­ση Αντώ­νη Κα­μπου­ρά­κη, Κώστα Μπα­κο­γιάν­νη κ.α.) η πλειο­ψη­φού­σα πα­ρά­τα­ξη έχασε το 43%+1 και στον β’ γύρο ση­μειώ­θη­κε ολική ανα­τρο­πή!

Με το νέο σύ­στη­μα εξι­σορ­ρο­πεί­ται η επι­λο­γή των πο­λι­τών, αφού πέραν από το πρό­σω­πο του επι­κε­φα­λής επι­λέ­γε­ται και το διοι­κη­τι­κό σχήμα που εμπι­στεύ­ε­ται να «κυ­βερ­νή­σει». Πα­ράλ­λη­λα με το νέο εκλο­γι­κό σύ­στη­μα δί­νε­ται η δυ­να­τό­τη­τα κή­ρυ­ξης πρό­ω­ρων εκλο­γών εντός των τριών πρώ­των ετών της πε­ντα­ε­τούς πε­ριό­δου για το υπό­λοι­πο της θη­τεί­ας, ορι­σμός επι­πλέ­ον υπο­ψη­φί­ων συμ­βού­λων χωρίς σταυ­ρό προ­τί­μη­σης, μεί­ω­ση του αριθ­μού των υπο­ψη­φί­ων συμ­βού­λων σε ως 50% επι­πλέ­ον των θέ­σε­ων, αντί 150% που ισχύ­ει σή­με­ρα, ώστε να απο­φεύ­γο­νται φαι­νό­με­να πολ­λών υπο­ψη­φί­ων μέσα σε μια οι­κο­γέ­νεια, αλλά κι εκλο­γή των δη­μο­τι­κών συμ­βού­λων ενιαία στο σύ­νο­λο του δήμου και όχι ανά δη­μο­τι­κή ενό­τη­τα.

Η ενιαία εκλο­γή σε επί­πε­δο δήμων είναι ακόμη ένα βήμα προς την σωστή κα­τεύ­θυν­ση, καθώς πα­ρα­τη­ρεί­το υπο­ψή­φιοι να λαμ­βά­νουν σε συ­ντρι­πτι­κό πο­σο­στό τις ψή­φους από τον τόπο κα­τα­γω­γής τους, αλλά στην επι­κρά­τεια του δήμου να υπο­λεί­πο­νται κατά πολύ συ­νυ­πο­ψή­φιων τους.

Ξε­χω­ρι­στά ψη­φο­δέλ­τια στις Δη­μο­τι­κές Εκλο­γές Ρόδου το 1946

Εξαι­ρε­τι­κό εν­δια­φέ­ρον έχουν τα ιστο­ρι­κά στοι­χεία που ακο­λου­θούν που κα­τα­δει­κνύ­ουν τους «πει­ρα­μα­τι­σμούς» σε επί­πε­δο δήμου, ει­δι­κά στα Δω­δε­κά­νη­σα κατά την με­τα­βα­τι­κή πε­ρί­ο­δο 1946- 1951, όπου ακόμη εφαρ­μο­ζό­ταν το ιτα­λι­κό εκλο­γι­κό σύ­στη­μα. Mε επι­τυ­χία εφαρ­μό­στη­καν διά­φο­ρα εκλο­γι­κά μο­ντέ­λα, όπως για πα­ρά­δειγ­μα η ενιαία λίστα για την εκλο­γή δη­μάρ­χου και δη­μο­τι­κών συμ­βου­λών σε ένα ψη­φο­δέλ­τιο. Το εκλο­γι­κό σύ­στη­μα ίσχυ­σε στις πρώ­τες δη­μο­τι­κές εκλο­γές μετά την απε­λευ­θέ­ρω­ση το 1946 και στις κάλ­πες που στή­θη­καν το 1951. Το ψη­φο­δέλ­τιο μά­λι­στα, πε­ρι­λάμ­βα­νε χω­ρι­στά τα ονό­μα­τα των υπο­ψη­φί­ων δη­μάρ­χων, των Ελ­λή­νων δη­μο­τι­κών συμ­βού­λων και των Μου­σουλ­μά­νων δη­μο­τι­κών συμ­βού­λων. Τα ξε­χω­ρι­στά ψη­φο­δέλ­τια εφαρ­μό­στη­καν με επι­τυ­χία στη Ρόδο στις εκλο­γές του 1946 και του 1951. Επι­ση­μαί­νε­ται ότι μέχρι τότε ο δή­μαρ­χος προ­ε­δρεύ­ει του Δη­μο­τι­κού Συμ­βου­λί­ου, διότι δεν έχει ακόμα εφαρ­μο­γή ο θε­σμός του προ­ε­δρεί­ου. Στις 17 Ιου­λί­ου 1946 το πρώτο και με­τα­βα­τι­κό Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο της πόλης της Ρόδου με δή­μαρ­χο τον Αθα­νά­σιο Κα­ζούλ­λη που ανέ­λα­βε να ση­κώ­σει το βάρος της ανα­διορ­γά­νω­σης του δήμου και της ανα­συ­γκρό­τη­σης της πόλης, συ­νε­δρί­α­ζε για τε­λευ­ταία φορά. Έχουν ήδη προ­κη­ρυ­χθεί δη­μο­τι­κές εκλο­γές για τις 4 Αύ­γου­στου 1946, από τις οποί­ες θα προ­κύ­ψει το πρώτο αι­ρε­τό Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο του δήμου Ρόδου μετά την απε­λευ­θέ­ρω­ση της Δω­δε­κά­νη­σου.

Οι δη­μο­τι­κές εκλο­γές διε­ξά­γο­νται σύμ­φω­να με το Κ.Δ.72/31.3.1937 της δεύ­τε­ρης ιτα­λι­κής πε­ριό­δου, που δια­τη­ρεί­ται ακόμα σε ισχύ. Δι­καί­ω­μα ψήφου έχουν όσοι έχουν συ­μπλη­ρώ­σει το 21ο έτος της ηλι­κί­ας τους και δια­μέ­νουν στη Ρόδο του­λά­χι­στον επί ένα συ­νε­χές έτος, με αφε­τη­ρία τις 15 Ιου­νί­ου 1945. Το σύ­στη­μα της ψη­φο­φο­ρί­ας απο­βλέ­πει στην εκλο­γή δη­μάρ­χου και Δη­μο­τι­κού Συμ­βου­λί­ου κατά άτομα και όχι κατά συν­δυα­σμούς. Το ψη­φο­δέλ­τιο πε­ρι­λαμ­βά­νει χω­ρι­στά τα ονό­μα­τα των υπο­ψη­φί­ων δη­μάρ­χων, των Ελ­λή­νων δη­μο­τι­κών συμ­βού­λων και των μου­σουλ­μά­νων δη­μο­τι­κών συμ­βού­λων. Κάθε εκλο­γέ­ας μπο­ρεί να ση­μειώ­νει ένα δή­μαρ­χο, μέχρι εννέα (9) Έλ­λη­νες δη­μο­τι­κούς συμ­βού­λους και μέχρι τρεις (3) μου­σουλ­μά­νους.

Υπο­ψή­φιοι δή­μαρ­χοι στις πρώ­τες αυτές εκλο­γές πα­ρου­σιά­ζο­νται οι: Αθα­νά­σιος Κα­ζούλ­λης, δή­μαρ­χος της πόλης και ο δι­κη­γό­ρος Γα­βρι­ήλ Χα­ρί­τος. Οι υπο­ψή­φιοι δη­μο­τι­κοί σύμ­βου­λοι είναι 25 Έλ­λη­νες και 9 υπο­ψή­φιοι μου­σουλ­μά­νοι. Τα απο­τε­λέ­σμα­τα των πρώ­των εκλο­γών έχουν ως εξής: Γα­βρι­ήλ Χα­ρί­τος 1.758 ψήφοι και 51,76% και Αθα­νά­σιος Κα­ζούλ­λης 1.638 ψήφοι και 48,24 %. Δή­μαρ­χος Ρόδου εκλέ­γε­ται ο Γα­βρι­ήλ Χα­ρί­τος.

Με πράξη του της 14.8.1946, ο γε­νι­κός δια­χει­ρι­στής Δω­δε­κα­νή­σου τα­ξί­αρ­χος Gormley επι­κυ­ρώ­νει με διο­ρι­σμό την εκλο­γή του πρώ­του αι­ρε­τού Δη­μο­τι­κού Συμ­βου­λί­ου της πόλης της Ρόδου, που συ­νέρ­χε­ται σε πρώτη συ­νε­δρί­α­ση στις 21 Αυ­γού­στου 1946 έχο­ντας στην σύν­θε­ση του ένα υπο­δή­μαρ­χο τον Γιώρ­γο Κα­ζουλ­λά­κη και τρεις μου­σουλ­μά­νους τους Κα­παν­τζή Αχμέτ, Κο­βα­τζή Σου­ρου­ρί και Χαμίτ Μου­χετ­τίν Ριφάτ. Ο δή­μαρ­χος προ­ε­δρεύ­ει του Δη­μο­τι­κού Συμ­βου­λί­ου, διότι δεν έχει ακόμα εφαρ­μο­γή ο θε­σμός του προ­ε­δρεί­ου. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό γνώ­ρι­σμα του πρώ­του αι­ρε­τού Δη­μο­τι­κού Συμ­βου­λί­ου ήταν η με­γά­λη κι­νη­τι­κό­τη­τα των δη­μο­τι­κών του συμ­βού­λων, αφού μέχρι το τέλος της θη­τεί­ας του θή­τευ­σαν συ­νο­λι­κά 29 δη­μο­τι­κοί σύμ­βου­λοι.

Αλ­λα­γές στο  εκλο­γι­κό σύ­στη­μα

Το πρώτο αι­ρε­τό Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο Ρόδου τερ­μα­τί­ζει τη θη­τεία του και νέες δη­μο­τι­κές εκλο­γές προ­κη­ρύσ­σο­νται για τις 15 Απρι­λί­ου 1951. Το πο­λι­τι­κό σκη­νι­κό όμως δεν είναι το ίδιο με εκεί­νο των εκλο­γών του 1946. Η Δω­δε­κά­νη­σος που πήρε για πρώτη φορά μέρος στις βου­λευ­τι­κές εκλο­γές της 5ης Μαρ­τί­ου 1950, έχει τους δι­κούς της βου­λευ­τές, που είναι: Οι Στέ­λιος Κω­τιά­δης και Γιάν­νης Ζί­γδης του κόμ­μα­τος των Φι­λε­λευ­θέ­ρων, ο Γιάν­νης Ιω­αν­νί­δης του Λαϊ­κού Κόμ­μα­τος και ο Γε­ώρ­γιος Χα­τζη­σταυ­ρής της Εθνι­κής Προ­ο­δευ­τι­κής Ένω­σης Κέ­ντρου (ΕΠΕΚ). Είναι επό­με­νο η νέα πο­λι­τι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα να επη­ρε­ά­σει και να «χρω­μα­τί­σει» τους συν­δυα­σμούς που παίρ­νουν μέρος στις δη­μο­τι­κές εκλο­γές της 15ης Απρι­λί­ου 1951 και που είναι τρεις: Ο «Ανε­ξάρ­τη­τος Ρο­δια­κός Συν­δυα­σμός», με επι­κε­φα­λής τον δή­μαρ­χο Γα­βρι­ήλ Χα­ρί­το, πο­λι­τευ­τή του Λαϊ­κού κόμ­μα­τος. Ο συν­δυα­σμός “Ανόρ­θω­σις» του τ. δη­μάρ­χου Αθα­να­σί­ου Κα­ζούλ­λη, που υπο­στη­ρί­ζε­ται από τους Φι­λε­λεύ­θε­ρους – Πα­παν­δρεϊ­κούς και τους Στέ­λιο Κω­τιά­δη, βου­λευ­τή και Εμμ. Ζαννή, πο­λι­τευ­τή του κόμ­μα­τος του Γ. Πα­παν­δρέ­ου. Ο συν­δυα­σμός «Προ­ο­δευ­τι­κή Ανα­γέ­νη­σις» του δι­κη­γό­ρου Φώτη Φω­τα­ρά, που υπο­στη­ρί­ζε­ται από την Ε.Π.Ε.Κ., αλλά και από τον Γιάν­νη Ζίγδη, βου­λευ­τή. Το σύ­στη­μα ψη­φο­φο­ρί­ας δεν προ­βλέ­πει σταυ­ρούς προ­τί­μη­σης. Ο εκλο­γέ­ας μπο­ρεί να κάνει δια­γρα­φές υπο­ψη­φί­ων και να προ­σθέ­σει ονό­μα­τα συμ­βού­λων από άλ­λους συν­δυα­σμούς, μέχρι να συ­μπλη­ρώ­σει δι­πλά­σιο αριθ­μό εκλε­κτέ­ων, ή ακόμα να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει λευκό ψη­φο­δέλ­τιο, εγ­γρά­φο­ντας τους υπο­ψη­φί­ους της προ­τί­μη­σής του. Η εκλο­γή του δη­μάρ­χου είναι έμ­με­ση και διε­νερ­γεί­ται από ει­δι­κό δη­μαρ­χαι­ρε­σια­κό σώμα, που απο­τε­λεί­ται από όλους τους εκλεγ­μέ­νους τα­κτι­κούς και ανα­πλη­ρω­μα­τι­κούς συμ­βού­λους (18 + 18 = 36). Απαι­τεί­ται δε η από­λυ­τη πλειο­ψη­φία των 19 ψήφων για την εκλο­γή δη­μάρ­χου, του οποί­ου την κε­νω­θεί­σα θέση κα­τα­λαμ­βά­νει ο πρώ­τος επι­λα­χών σύμ­βου­λος του συν­δυα­σμού του. Δή­μαρ­χος Ρόδου εκλέ­γε­ται ο δι­κη­γό­ρος Φώτης Φω­τα­ράς. Ακο­λου­θούν οι εκλο­γές της 21 Νο­εμ­βρί­ου 1954 μέσα σ’ ένα φορ­τι­σμέ­νο, πο­λι­τι­κά, προ­ε­κλο­γι­κό κλίμα. Το εκλο­γι­κό σύ­στη­μα προ­βλέ­πει πο­λυ­σταυ­ρία, άμεση εκλο­γή δη­μάρ­χου, 19μελές Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο με ανα­λο­γία συμ­βού­λων 14 προς 5 υπέρ του πρώ­του συν­δυα­σμού. Δή­μαρ­χος Ρόδου εκλέ­γε­ται ο Μι­χα­ήλ Πε­τρί­δης. Νέα αλ­λα­γή στο εκλο­γι­κό σύ­στη­μα ισχύ­ει και στις κάλ­πες της 5 Απρι­λί­ου 1959 που προ­βλέ­πει δι­σταυ­ρία και δεν ανα­γνω­ρί­ζει αρ­χη­γούς συν­δυα­σμών, αλλά υπο­ψη­φί­ους δη­μο­τι­κούς συμ­βού­λους. Γι’ αυτό οι υπο­ψή­φιοι δή­μαρ­χοι πρέ­πει να συ­γκε­ντρώ­σουν σταυ­ρούς προ­τί­μη­σης, η δε εκλο­γή τους είναι έμ­με­ση με φα­νε­ρή ψη­φο­φο­ρία των εκλεγ­μέ­νων δη­μο­τι­κών συμ­βού­λων τα­κτι­κών και ανα­πλη­ρω­μα­τι­κών. Στις 17 Μαΐου 1959, μετά από φα­νε­ρή ψη­φο­φο­ρία των εκλεγ­μέ­νων δη­μο­τι­κών συμ­βού­λων, τα­κτι­κών και ανα­πλη­ρω­μα­τι­κών, Δή­μαρ­χος Ρόδου εκλέ­γε­ται για δεύ­τε­ρη συ­νε­χή θη­τεία ο Μι­χα­ήλ Πε­τρί­δης με ψή­φους 19 ένα­ντι 14 του Κων­στα­ντί­νου Χα­τζη­κων­στα­ντή.