Πρόγραμμα «Σπίτι Μου»: Πήραν δάνειο, αλλά δεν βρήκαν σπίτι

Μόλις 4.706 δάνεια σε σχέση με την αρχική ζήτηση των 36.544 αιτή­σεων που υπο­βλή­θη­καν στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος «Σπίτι Μου» για την επι­δό­τηση επι­το­κίου στε­γα­στι­κού δανείου έχουν φτάσει στην «πηγή», δηλαδή έχουν εξα­σφα­λί­σει την πολυ­πό­θητη έγκριση. Αυτο­μά­τως, αυτό σημαί­νει ότι έχει βρεθεί και το κατάλ­ληλο ακίνητο προς αγορά, που απο­τε­λεί και τον σημα­ντικό παρά­γο­ντα που δυσχε­ραί­νει τη λει­τουρ­γία του προ­γράμ­μα­τος, με δεδο­μένο ότι η ζήτηση είναι εξα­σφα­λι­σμένη.

Σύμφωνα με τα σχετικά στοι­χεία από τα τρα­πε­ζικά ιδρύ­ματα, από τις 36.544 αιτή­σεις έχουν αξιο­λο­γη­θεί οι επτά στις δέκα, δηλαδή 25.573. Από αυτές, προ­έ­γκριση έχει δοθεί για το 69% ή 17.606 και από αυτές έχουν φτάσει στο τελικό στάδιο και έχουν εγκρι­θεί 4.706. Οι υπό­λοι­πες αιτή­σεις, ήτοι το 30%, απορ­ρί­φθη­καν, καθώς οι ενδια­φε­ρό­με­νοι δεν πλη­ρού­σαν τις σχε­τι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το πρό­γραμμα απευ­θύ­νε­ται σε νέους, ηλικίας από 25-39 ετών, που ενδια­φέ­ρο­νται για την από­κτηση κατοι­κίας, με έτος κατα­σκευής έως το 2007 (όχι μετα­γε­νέ­στερη), επι­φα­νείας έως 150 τ.μ. και κόστους έως 200.000 ευρώ.

Η έλλειψη ακι­νή­των

Οπως φάνηκε εξαρχής, τα ακίνητα που πλη­ρού­σαν τα σχετικά κρι­τή­ρια αντα­πο­κρί­νο­νταν στις ανάγκες/επι­θυ­μίες των αγο­ρα­στών και ταυ­τό­χρονα βρί­σκο­νταν εντός των οικο­νο­μι­κών δυνα­το­τή­των τους, και δη της πιστο­λη­πτι­κής τους ικα­νό­τη­τας, ήταν λιγοστά. Περιο­ρί­ζο­νταν δε σε επι­λεγ­μέ­νες περιο­χές του κέντρου και των δυτικών προ­α­στίων και πολύ λιγό­τερο σε άλλες περιο­χές, όπου και η ζήτηση είναι μεγα­λύ­τερη, όπως τα βόρεια και τα νότια προ­ά­στια. Ετσι ερμη­νεύ­ε­ται και το γεγονός ότι ενώ υπάρ­χουν 17.066 προ­ε­γκρί­σεις, ο αριθμός των δανείων που χορη­γή­θη­καν δεν έχει ξεπε­ρά­σει τις 4.706, δηλαδή μόλις το 27,5%.

Ακόμα όμως και αυτό το νούμερο είναι πιθανό τελικά να είναι χαμη­λό­τερο, καθώς εκφρά­ζο­νται επι­φυ­λά­ξεις για το πόσα ακίνητα θα που­λη­θούν, δεδο­μέ­νου ότι κάποια είναι πιθανό να έχουν πολε­ο­δο­μικά προ­βλή­ματα, ενώ σε κάποια άλλα παρα­τη­ρού­νται υπα­να­χω­ρή­σεις των ιδιο­κτη­τών, που θεωρούν ότι μπορούν να εξα­σφα­λί­σουν υψη­λό­τερο τίμημα ή δεν επι­θυ­μούν να περι­μέ­νουν περί τους 5-6 μήνες για να εισπρά­ξουν το σύνολο του οφει­λό­με­νου ποσού από την τράπεζα του δανειο­λή­πτη.

Σημειω­τέον ότι αν ο τελευ­ταίος δεν έχει εντο­πί­σει το ακίνητο που επι­θυ­μεί να αγο­ρά­σει εντός δύο μηνών από την προ­έ­γκριση του δανείου, τότε η αίτησή του ακυ­ρώ­νε­ται.

Προ­κα­λού­νται νέες αυξή­σεις

Σε πρό­σφατη τοπο­θέ­τησή του, στο πλαίσιο του συνε­δρίου ακι­νή­των Premium Real Estate Forum, ο κ. Λευ­τέ­ρης Ποτα­μιά­νος, πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Μεσιτών Αθηνών – Αττικής, είχε επι­ση­μά­νει ότι «σε μια αγορά που στε­ρεί­ται ακι­νή­των, είναι λάθος να δημιουρ­γεί­ται νέα αύξηση της ήδη υψηλής ζήτησης, γιατί με τον τρόπο αυτό και θα αυξη­θούν επι­πλέον οι τιμές πώλησης και προ­κύ­πτουν στρε­βλώ­σεις».

Σύμφωνα με τον κ. Ποτα­μιάνο, παρότι το πρό­γραμμα είναι προς τη σωστή κατεύ­θυνση, ενδε­χο­μέ­νως θα έπρεπε να απο­τε­λεί μέρος ενός ευρύ­τε­ρου σχε­δια­σμού. «Θα μπο­ρού­σαν π.χ. πρώτα να έχουν ανα­πτυ­χθεί κοι­νω­νι­κές κατοι­κίες, είτε σε σύμπραξη με ιδιώτες είτε μέσω της αξιο­ποί­η­σης δημό­σιων κτιρίων και εκτά­σεων, και αυτά τα ακίνητα να συν­δε­θούν στη συνέ­χεια με το πρό­γραμμα “Σπίτι Μου”», ανέφερε ο κ. Ποτα­μιά­νος.

Από την άλλη πλευρά, είναι σαφές από την αντα­πό­κριση στο πρό­γραμμα ότι υπάρχει ένας σημα­ντι­κός αριθμός ενδια­φε­ρό­με­νων αγο­ρα­στών. Επειτα από δέκα και πλέον χρόνια, έχει συσ­σω­ρευ­θεί μια σημα­ντική ζήτηση στην αγορά, που είναι πρα­κτικά αδύνατο να ικα­νο­ποι­η­θεί, είτε λόγω έλλει­ψης προ­σφο­ράς ακι­νή­των είτε εξαι­τίας της αδυ­να­μίας των ίδιων των ενδια­φε­ρο­μέ­νων να αντα­πο­κρι­θούν οικο­νο­μικά, καθώς δεν δια­θέ­τουν την απαι­τού­μενη αγο­ρα­στική δύναμη, ιδίως αν πρό­κει­ται για ακίνητο εντός του λεκα­νο­πε­δίου της Αττικής.

Η εκτί­ναξη των τιμών

Από το 2017 και μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2023, οι τιμές πώλησης κατοι­κιών στην Αττική έχουν κατα­γρά­ψει αύξηση της τάξεως του 70% κατά μέσο όρο, με απο­τέ­λε­σμα να είναι σχεδόν αδύνατη η αγορά ακι­νή­του χωρίς τρα­πε­ζικό δανει­σμό, ρευ­στο­ποί­ηση άλλων περιου­σια­κών στοι­χείων και πιθανώς και οικο­νο­μι­κής βοή­θειας από το οικο­γε­νειακό περι­βάλ­λον.

Αφενός μεν είναι ελά­χι­στες οι νεό­δμη­τες κατα­σκευές (περίπου 9.000 άδειες τον χρόνο), αφε­τέ­ρου δε οι τιμές πώλησης των νέων δια­με­ρι­σμά­των κυμαί­νο­νται από 3.000-5.000 ευρώ/τ.μ. κατά μέσο όρο, ανάλογα με την ποιό­τητα και την περιοχή όπου βρί­σκε­ται η οικο­δομή. Ετσι, για ένα τυπικό οικο­γε­νειακό δια­μέ­ρι­σμα επι­φα­νείας 100 τ.μ. απαι­τού­νται κεφά­λαια της τάξεως των 300.000-500.000 ευρώ, που είναι εξαι­ρε­τικά δύσκολο να βρεθούν για την πλειο­νό­τητα των ενδια­φε­ρο­μέ­νων. Σύμφωνα με στελέχη του κλάδου, «θα πρέπει να αντι­λη­φθούν ορι­σμέ­νοι ενδια­φε­ρό­με­νοι ότι ίσως δεν μπο­ρέ­σουν να απο­κτή­σουν το δικό τους σπίτι, καθώς δεν έχουν την απαι­τού­μενη αγο­ρα­στική δύναμη».

Κοντά σε ιστο­ρικό ρεκόρ οι τιμές ακι­νή­των

Σύμφωνα με τους περισ­σό­τε­ρους φορείς του κλάδου, το μεγάλο πρό­βλημα σήμερα είναι η έλλειψη προ­σφο­ράς, η οποία έχει τρο­φο­δο­τή­σει και το «ράλι» τιμών. Οπως σημειώ­νει ο κ. Ποτα­μιά­νος, «Το 2015 υπήρχαν περίπου 200.000-300.000 απού­λητα ακίνητα όλων των κατη­γο­ριών, που δεν μπο­ρού­σαν να απορ­ρο­φη­θούν εξαι­τίας της απα­ξί­ω­σης των κεφα­λαια­κών ελέγχων. Σήμερα, το πρό­βλημα είναι αντί­θετο, καθώς στα χρόνια που μεσο­λά­βη­σαν, μεγάλο μέρος από τα ακίνητα αυτά απορ­ρο­φή­θηκε πλέον και δεν ανα­πλη­ρώ­θηκε από άλλα. Ταυ­τό­χρονα, η οικο­δο­μική δρα­στη­ριό­τητα παρέ­μεινε χαμηλή, σε μόλις 9.500 νέες άδειες τον χρόνο, από 56.000 πριν από την οικο­νο­μική κρίση».

Το ζήτημα της συσ­σώ­ρευ­σης

Στελέχη του κλάδου σημειώ­νουν και τη συσ­σώ­ρευση ενός μεγάλου όγκου από του­λά­χι­στον 40.000-50.000 κατοι­κιών στα χέρια των τρα­πε­ζών και των funds και εται­ρειών δια­χεί­ρι­σης απαι­τή­σεων, που προ­χω­ρούν σε ελά­χι­στες πωλή­σεις σε ετήσια βάση. «Ας πιε­στούν όσοι έχουν πολλά ακίνητα και κερ­δο­σκο­πούν, ώστε να τα δια­θέ­σουν στην αγορά με ταχύ­τερο ρυθμό», τόνιζε πρό­σφατα επαγ­γελ­μα­τίας της αγοράς ακι­νή­των.

Ασφαλώς, είναι θετική η δημιουρ­γία υπουρ­γι­κού χαρ­το­φυ­λα­κίου, με αντι­κεί­μενο τη χάραξη στε­γα­στι­κής πολι­τι­κής, μετά μία δεκα­ε­τία πλήρους απου­σίας της (από την κατάρ­γηση του Οργα­νι­σμού Εργα­τι­κής Κατοι­κίας και μετά). Ωστόσο, ακόμα κι αν αύριο είχαν ψηφι­στεί οι απαι­τού­με­νες πολι­τι­κές και τα σχετικά προ­γράμ­ματα, θα χρεια­στούν του­λά­χι­στον δύο-τρία χρόνια ακόμη έως ότου απο­δώ­σουν τους πρώτους καρπούς. Στο μεσο­διά­στημα, το πιθα­νό­τερο είναι οι τιμές να συνε­χί­σουν να αυξά­νο­νται και η έλλειψη προ­σφο­ράς κατοι­κιών να παρα­μέ­νει ως κυρί­αρχη τάση στην αγορά.

Το 71% θέλει να αλλάξει κατοι­κία

Σύμφωνα με πρό­σφατη έρευνα της εται­ρείας Synergon Partners, η οποία πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε σε πολίτες 30-50 ετών, το 71% εξέ­φρασε την πρόθεση αλλαγής της κύριας κατοι­κίας του, εντός της επό­με­νης δεκα­ε­τίας. Εξ αυτών, το 56% προ­τί­θε­ται να αγο­ρά­σει κατοι­κία και μόλις το 15% να νοι­κιά­σει. Εντός των επό­με­νων τριών ετών, το ποσοστό όσων σχε­διά­ζουν να αλλά­ξουν ακίνητο ανέρ­χε­ται σε 34%, με το 24% να επι­θυ­μεί την αγορά ακι­νή­του. Ωστόσο, το 74% θεωρεί ότι είναι δύσκολη έως και πολύ δύσκολη η ανα­ζή­τηση και η εύρεση της κατάλ­λη­λης κατοι­κίας. Μάλιστα, το 15% θεωρεί ότι οι τιμές πώλησης είναι πλέον απλη­σί­α­στες, με ένα επι­πλέον 80% να κάνει λόγο για του­λά­χι­στον υψηλές τιμές.

Πηγή kathimerini.gr