Κώστας Υφαντής: «Ο Ταγίπ Ερντογάν, εκφράζει μια πολύ στιβαρή πλειοψηφία στην Τουρκία»

Κύριε Υφαντή, θα ήθελα ένα πρώτο σχόλιο για το απο­τέ­λε­σμα των εκλογών του πρώτου γύρου, στην Τουρκία.

Το εκλο­γικό απο­τέ­λε­σμα επι­βε­βαί­ωσε, αυτό το οποίο όλοι ξέρουμε: ότι ο Ταγίπ Ερντο­γάν, εκφρά­ζει μια πολύ στιβαρή πλειο­ψη­φία στην Τουρκία εδώ και πολλά χρόνια. Και κατέ­δειξε ότι αυτή η πλειο­ψη­φία δεν επη­ρε­ά­ζε­ται, τελικά, ούτε από την οικο­νο­μική κατά­σταση της χώρας, ούτε από την κατά­σταση της Τουρ­κι­κής Δημο­κρα­τίας -η οποία, υπο­χω­ρεί σταθερά στα τελευ­ταία χρόνια- αλλά τον ακο­λου­θεί υπό οποιεσ­δή­ποτε συν­θή­κες.

Τι σημαί­νει αυτό; Σημαί­νει ότι αυτό το κομμάτι της τουρ­κι­κής κοι­νω­νίας, που ποτέ στα τελευ­ταία 20 χρόνια, δεν έχει πέσει κάτω από το 36-37% -και σε πολλές περι­πτώ­σεις προ­σεγ­γί­ζει το 50% στις 13 εκλο­γι­κές ανα­με­τρή­σεις που έχουν γίνει- εκφρά­ζε­ται και εκπρο­σω­πεί­ται ιδε­ο­λο­γικά, κοι­νω­νικά από τον Ταγίπ Ερντο­γάν. Δεν εμπι­στεύ­ε­ται τις παλιές Κεμα­λι­κές δυνά­μεις, ψηφίζει με κρι­τή­ριο -από ό,τι φαίνεται- πρώτα απ’ όλα την θρη­σκεία, το Ισλάμ και τις συντη­ρη­τι­κές αξίες που ο Ταγίπ Ερντο­γάν και το κόμμα του, εκφρά­ζουν και εκπρο­σω­πούν στην Τουρκία. Είναι ένα κομμάτι κοι­νω­νικό το οποίο έχει χει­ρα­φε­τη­θεί απο­λύ­τως, στα τελευ­ταία χρόνια από τον Ταγίπ Ερντο­γάν. Το έβγαλε από το περι­θώ­ριο και το έκανε ηγε­μο­νική, αν θέλετε, πλειο­ψη­φία στην τουρ­κική δημόσια σφαίρα. Και αυτό, τελικά, δύσκολα θα αλλάξει όσο υπάρχει ο Ταγίπ Ερντο­γάν.

Είναι ξεκά­θαρο ότι οι δημο­σκο­πή­σεις έπεσαν… έξω! Μήπως αυτές οι δημο­σκο­πή­σεις εξέ­φρα­ζαν λίγο και την δική μας προσ­δο­κία (ή και της Δύσης);

Δεν υπάρχει καμία αμφι­βο­λία ότι αφενός υπήρχε μέσα στην Τουρκία ένα σημα­ντικό κομμάτι, που έφτασε τελικά το 45%, αφε­τέ­ρου ένα μεγάλο κομμάτι της Δύσης που είχε να κάνει με την ελπίδα ότι μία κυβερ­νη­τική αλλαγή, θα ανα­κό­ψει την διο­λί­σθηση της Τουρ­κίας προς ένα αυταρ­χικό, εξαι­ρε­τικά συντη­ρη­τικό καθε­στώς. Ναι, έπεσαν έξω οι δημο­σκο­πή­σεις και η πρώτη, εν θερμώ ερμη­νεία έχει να κάνει με την προφανή κινη­το­ποί­ηση των τελευ­ταίων ημερών έτσι ώστε η συμ­με­τοχή να αγγίξει το 94% -πράγμα πρω­το­φα­νές. Αυτό, νομίζω είναι που εξηγεί γιατί, παρά το πολύ υψηλό ποσοστό που έλαβε η αντι­πο­λί­τευση –που είναι και πρω­το­φα­νές στα χρονικά και για πρώτη φορά, ανα­γκά­ζουν τον Ταγίπ Ερντο­γάν να πάει σε δεύτερο γύρο- τελικά ευνο­ή­θηκε ο ίδιος.

Άρα, κανο­νικά, ο Ερντο­γάν οδεύει σε νίκη και στον δεύτερο γύρο.

Θα είναι τερά­στια έκπληξη εάν σημειω­θεί ανα­τροπή. Κι αυτό γιατί, όπως φαί­νε­ται τώρα, δεν υπάρχει δεξα­μενή για να γυρίσει το απο­τέ­λε­σμα.

Η συμ­με­τοχή ήταν τερά­στια. Και βέβαια, είναι δύσκολο να φαντα­στεί κανείς ότι ακόμη και σε περί­πτωση συμ­φω­νίας, το 5% του κόμ­μα­τος του τρίτου υπο­ψη­φίου θα κατευ­θυν­θεί προς την αντι­πο­λί­τευση.

Δεν είναι δηλαδή μόνον οι αριθ­μη­τι­κές πιθα­νό­τη­τες που δεν ευνοούν την αντι­πο­λί­τευση. Είναι και η πολι­τική διά­σταση των εκλογών, που όπως είπαμε, το χαρα­κτη­ρι­στικό της ήταν το τερά­στιο ποσοστό της συμ­με­το­χής.

Εκτι­μάτε ότι και οι ψήφοι του κόμ­μα­τος του Σινάν Ογάν (3ος) θα κατευ­θυν­θούν στον Ερντο­γάν;

Δεν μπορώ να κάνω κάποια εκτί­μηση, αλλά είναι απίθανο να περι­μέ­νει κανείς ότι όλο αυτό το 5% θα κατευ­θυν­θεί προς την αντι­πο­λί­τευση. Δε νομίζω ότι ο κ. Ογάν έχει ένα μαγικό τρόπο να χει­ρα­γω­γή­σει τους ψηφο­φό­ρους του. Δεν είναι απίθανο, αλλά σίγουρα είναι δύσκολο. Δεν επι­τρέ­πε­ται στην αντι­πο­λί­τευση και πολύ μεγάλη αισιο­δο­ξία.

Η Ελλάδα τι θα πρέπει να περι­μέ­νει μετά τις εκλογές στην Τουρκία; Βέβαια έχουμε κι εμείς εκλογές, αλλά όπως και να ’χει το βλέμμα μας είναι στραμ­μένο εκεί για τις πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις.

Κοι­τάξτε, νομίζω πως με βάση τα δεδο­μένα, μπο­ρούμε να κάνουμε μια εκτί­μηση, για το άμεσο μέλλον των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων. Και τα δεδο­μένα αυτά, είναι ότι η Τουρκία του Ταγίπ Ερντο­γάν, έχει δια­μορ­φώ­σει ένα μη συγκε­κρι­μένο στρα­τη­γικό αφήγημα για τις εκλογές: δηλαδή μια Τουρκία που θα είναι περι­φε­ρειακή δύναμη και κυρίως που απο­τυ­πώ­νε­ται στο χάρτη της ‘Γαλά­ζιας Πατρίδας’. Το άλλο δεδο­μένο είναι αυτό το οποίο έχει συμβεί (και συμ­βαί­νει ακόμη, μετά τους σει­σμούς. Δηλαδή έχουμε μια απο­κλι­μά­κωση της έντασης την οποία ζήσαμε όλα τα προη­γού­μενα χρόνια. Αυτό δεν μπορεί να ερμη­νευ­τεί δια­φο­ρε­τικά, παρά ως ένα μήνυμα για μια δια­πραγ­μά­τευση, για μία συζή­τηση και επι­κοι­νω­νία μεταξύ των δύο πλευρών. Δηλαδή, είναι σαφές ότι για λόγους που έχουν να κάνουν με τη συγκυ­ρία, η Τουρκία είναι δια­τε­θει­μένη να συζη­τή­σει, πέρα κι έξω από τις απειλές που εκτο­ξεύ­τη­καν όλο το προη­γού­μενο διά­στημα. Βεβαίως, εάν αυτό είναι δυνατόν… είναι μια άλλη υπόθεση, υπό την έννοια ότι: η τουρ­κική ατζέντα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών, της ‘Γαλά­ζιας Πατρίδας’, του ό,τι τα νησιά δεν έχουν δικαιώ­ματα, το ό,τι η Τουρκία επι­μέ­νει στο Τουρ­κο­λι­βυκό Σύμφωνο, δεν επι­τρέ­πουν πολύ μεγάλη (για να μην πω καθόλου) αισιο­δο­ξία, ότι θα μπο­ρού­σαν να προ­χω­ρή­σουν τα πράγ­ματα.

Ωστόσο, νομίζω ότι η πρό­κληση για την ελλη­νική πλευρά στο επόμενο διά­στημα θα είναι αυτή ακριβώς: θα είναι μια εκπε­φρα­σμένη πρόθεση της Τουρ­κίας να συζη­τή­σει οπότε θα πρέπει να δούμε, πώς θα αντα­πο­κρι­θούμε εμείς και με ποιον τρόπο, έτσι ώστε να δούμε εάν υπάρχει, έστω ένα μικρό παρά­θυρο ευκαι­ρίας. Ειδάλ­λως εάν τα πράγ­ματα είναι καθαρά προ­σχη­μα­τικά, πολύ σύντομα –δυστυχώς- θα επι­στρέ­ψουμε σε κατα­στά­σεις έντασης.