ΞΕΕ: Τουρίστες με άδειες τσέπες

Έντονος είναι ο προ­βλη­μα­τι­σμός σε διά­φο­ρους κλάδους του του­ρι­σμού, καθώς ο αυξη­μέ­νος αριθμός αφίξεων ξένων του­ρι­στών δεν μετα­φρά­ζε­ται σε πολ­λα­πλα­σια­σμό των εσόδων.

Το αυξη­μένο του­ρι­στικό κύμα στην Ελλάδα, το οποίο σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις του Υπουρ­γείου Του­ρι­σμού ανα­μέ­νε­ται να φθάσει ακόμα και τους 20 εκατ. επι­σκέ­πτες το 2014, συνο­δεύ­ε­ται από λίγα έσοδα, με απο­τέ­λε­σμα οι άμεσα εμπλε­κό­με­νοι να κρατούν… μικρό καλάθι ανα­φο­ρικά με το τελικό πρόσημο στους ισο­λο­γι­σμούς των επι­χει­ρή­σεών τους. Ήδη αρκετοί υπο­στη­ρί­ζουν ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στον εκσυγ­χρο­νι­σμό των παρε­χό­με­νων προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών, με απώτερο στόχο την προ­σέλ­κυση «ποιο­τι­κό­τε­ρων» του­ρι­στών. Όπως δεί­χνουν τα στοι­χεία του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος (ΞΕΕ), το 2013 έκλεισε με 17,9 εκατ. αφίξεις του­ρι­στών και έσοδα 11,9 δισ. ευρώ, με τη μέση ταξι­διω­τική δαπάνη στα 657 ευρώ ανά επι­σκέ­πτη, γεγονός που σημαί­νει ότι ο του­ρι­σμός απο­τέ­λεσε το 6,5% του ΑΕΠ της χώρας.

Αντί­στοιχα, οι εκτι­μή­σεις για το 2014 «βλέπουν» έκρηξη της του­ρι­στι­κής ζήτησης, με τον του­ρι­σμό να συμ­βάλ­λει με το 5% των συνο­λι­κών εσόδων του κράτους, προ­σφορά που θα μπο­ρούσε να ήταν ακόμα μεγα­λύ­τερη σε σχέση με τον συνο­λικό αριθμό των ξένων επι­σκε­πτών. Στόχος, πάντως, είναι μέχρι το 2021 η μέση ταξι­διω­τική δαπάνη να φτάσει τα 800 ευρώ, ενι­σχύ­ο­ντας έτσι τόσο τα κρατικά έσοδα όσο και το μερίδιο συμ­βο­λής του του­ρι­σμού στο ΑΕΠ. Βέβαια, συνάρ­τηση της αύξησης των φορο­λο­γι­κών εσόδων από τον του­ρι­σμό είναι οι αυστη­ροί έλεγχοι, με στόχο την κατα­πο­λέ­μηση της φορο­δια­φυ­γής, η οποία, ιδίως στους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, μοιάζει ανε­ξέ­λεγ­κτη.

Αφίξεις και κρατικά έσοδα

Μπορεί στους δημο­φι­λείς και μη του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς να γίνεται το αδια­χώ­ρητο από του­ρί­στες, ωστόσο το ερώτημα που τίθεται είναι εάν η αύξηση των αφίξεων θα ενι­σχύ­σει σημα­ντικά τα κρατικά έσοδα.

Όλα, βέβαια, θα εξαρ­τη­θούν από το πώς θα κλείσει η φετινή χρονιά. Ωστόσο, σύμφωνα με τα δεδο­μένα για το 2013 που απο­κα­λύ­πτει η έρευνα του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδας, τα περι­θώ­ρια αισιο­δο­ξίας για εκτί­ναξη των του­ρι­στι­κών εσόδων το 2014 είναι περιο­ρι­σμένα. Και αυτό επειδή η μέση δαπάνη ανά ταξίδι ενός ξένου του­ρί­στα το 2013, που μειώ­νε­ται συνεχώς τα τελευ­ταία χρόνια, είναι σημα­ντικά χαμη­λό­τερη σε σύγκριση με πριν από έξι χρόνια.

Συγκε­κρι­μένα, ένας αλλο­δα­πός του­ρί­στας το 2013 ξόδεψε 653 ευρώ ή 73,1 ευρώ ανά δια­νυ­κτέ­ρευση για σύνολο περίπου εννέα δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων. Σύμφωνα με τη σχετική έρευνα, παρότι η δαπάνη της περυ­σι­νής χρονιάς είναι αυξη­μένη κατά 1,2% σε σύγκριση με το 2012, είναι χαμη­λό­τερη σε ποσοστό 10,5% από το 2008, οπότε δια­μορ­φω­νό­ταν στα 730 ευρώ.

Επίσης, αν για τα έτη 2012 και 2013 περι­λη­φθούν δαπάνες από κρουα­ζιέ­ρες, τα μέσα έξοδα ανά του­ρί­στα είναι ακόμη χαμη­λό­τερα. Η δαπάνη, δηλαδή, ανά ταξίδι το 2012 γίνεται 616,20 ευρώ και 604,20 ευρώ το 2013. Πού οφεί­λε­ται η συρ­ρί­κνωση αυτή της μέσης δαπάνης (που επη­ρε­ά­ζει αντί­στοιχα και τη δαπάνη ανά δια­νυ­κτέ­ρευση); Στο γεγονός ότι η δαπάνη των ταξι­διω­τών με κρουα­ζιέ­ρες είναι πάρα πολύ χαμηλή, ενώ αντί­θετα ο αριθμός τους σχετικά μεγάλος (περίπου 3 εκατ.), με απο­τέ­λε­σμα να επιδρά αρνη­τικά στη δια­μόρ­φωση του μέσου όρου.

Ταξι­διω­τική δαπάνη ξένων επι­σκε­πτών στην Ελλάδα

Παράλ­ληλα, όπως ανα­φέ­ρει η έκθεση, παρά τη μεγάλη αύξηση των αφίξεων και των εισπρά­ξεων το 2013, η μέση ημε­ρή­σια δαπάνη το 2013 αυξή­θηκε μόνο κατά 2,7%, φτά­νο­ντας τα 73,1 ευρώ, και είναι χαμη­λό­τερη κατά 4,3% από την αντί­στοιχη δαπάνη του 2008, που ήταν 76,3 ευρώ.

Την ίδια στιγμή, η μέση διάρ­κεια παρα­μο­νής των αλλο­δα­πών του­ρι­στών στην Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να μειώ­νε­ται συνεχώς από το 2008. Από 9,6 ημέρες που ήταν το 2008 έχει μειωθεί σε 8,9 το 2013. Από τις χώρες της ΕΕ το 2013 τη μεγα­λύ­τερη ταξι­διω­τική δαπάνη την έχουν οι Αυστρια­κοί του­ρί­στες με 898 ευρώ κατά ταξίδι και ακο­λου­θούν οι Γερ­μα­νοί με 838 ευρώ κατά ταξίδι. Τη μεγα­λύ­τερη διάρ­κεια παρα­μο­νής όμως την έχουν οι Γερ­μα­νοί του­ρί­στες με 12,8 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις και ακο­λου­θούν οι Βρε­τα­νοί με 10,2 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις.

Από τις εκτός ΕΕ χώρες, οι Καναδοί έχουν την υψη­λό­τερη δαπάνη ανά ταξίδι (1.388 ευρώ), με τους του­ρί­στες από τη Βρα­ζι­λία (1.387 ευρώ) και την Αυστρα­λία (1.370 ευρώ) να βρί­σκο­νται στη δεύτερη και τρίτη θέση αντί­στοιχα. Οι Καναδοί μένουν τις περισ­σό­τε­ρες μέρες στην Ελλάδα, με 14,6 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις, και ακο­λου­θούν οι Αυστρα­λοί με 12,2, γεγονός που ερμη­νεύ­ε­ται και από τη μεγάλη από­σταση που τους χωρίζει από την Ελλάδα.

Πού κατευ­θύν­θη­καν οι δαπάνες

Σύμφωνα με το ΞΕΕ, το μεγα­λύ­τερο μερίδιο των δαπανών (περίπου 56,8%) προ­έρ­χε­ται από επι­σκέ­πτες οι οποίοι διέ­μει­ναν σε ξενο­δο­χείο ή ξενο­δο­χειακό συγκρό­τημα, ενώ μόλις το 12,1% των δαπανών προ­έρ­χο­νται από επι­σκέ­πτες οι οποίοι διέ­μει­ναν σε ενοι­κια­ζό­μενα δωμάτια, δια­με­ρί­σματα ή σπίτια. Τέλος, το υπό­λοιπο 31,1% των δαπανών προ­έρ­χε­ται από επι­σκέ­πτες οι οποίοι χρη­σι­μο­ποί­η­σαν κάποιον άλλο τύπο κατα­λύ­μα­τος ή δεν δήλωσαν τον τύπο κατα­λύ­μα­τος που χρη­σι­μο­ποί­η­σαν.

Ενδια­φέ­ρον πάντως έχει το στοι­χείο ότι, παρόλο που έρχο­νται περισ­σό­τε­ροι του­ρί­στες, οι οποίοι αφήνουν λιγό­τερα σε σχέση με το παρελ­θόν, το 2013 η Ελλάδα κατά­φερε να εμφα­νί­σει τις καλύ­τε­ρες επι­δό­σεις σε επίπεδο του­ρι­στι­κών εισπρά­ξεων σε σχέση με τις αντα­γω­νι­στι­κές χώρες.

Ειδι­κό­τερα, ενί­σχυσε τα του­ρι­στικά έσοδα κατά 17% περίπου το 2013 σε σχέση με το 2012 (δεν περι­λαμ­βά­νο­νται εισπρά­ξεις από κρουα­ζιέ­ρες), ποσοστό που δια­μορ­φώ­θηκε σε 10,9% στην Τουρκία, 8% στην Κύπρο, 7,5% στην Πορ­το­γα­λία, 4,9% στην Κροατία, 3,8% στην Ισπανία και 3,1% στην Ιταλία.