Αυθαίρετα: Τακτοποιήσεις στον «αέρα» ελλείψει αεροφωτογραφιών

Το σχέδιο που θα δώσει τη …χαρι­στική βολή στην αυθαί­ρετη δόμηση, ξεδί­πλωσε χθες μιλώ­ντας σε δημο­σιο­γρά­φους ο πρό­ε­δρος του Τεχνι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος (ΤΕΕ) κ. Γιώργος Στα­σι­νός. Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε ο ίδιος, σε συμ­φω­νία με τον πρω­θυ­πουργό κ. Κυριάκο Μητσο­τάκη, το ΤΕΕ θα προ­μη­θευ­τεί αερο­φω­το­γρα­φίες του 2011 για την πιστο­ποί­ηση του χρόνου ανέ­γερ­σης των αυθαι­ρέ­των.

Το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ) έχει θέσει την 28η Ιουλίου 2011 ως «κόκκινη γραμμή», πέραν της οποίας όποιο αυθαί­ρετο χτί­ζε­ται δεν μπορεί να «τακτο­ποι­η­θεί» και πρέπει να κατε­δα­φι­στεί. Η έλλειψη αερο­φω­το­γρα­φιών σημαί­νει ότι ο χρόνος ανέ­γερ­σης των αυθαι­ρέ­των δεν δια­σταυ­ρώ­νε­ται και οι νομι­μο­ποι­ή­σεις γίνο­νται με …τυφλό σύστημα. Με άλλα λόγια, η Πολι­τεία σήμερα δεν προ­στα­τεύ­ε­ται επαρκώς από επι­τή­δειους μηχα­νι­κούς οι οποίοι _ όπως έδειξε η περί­πτωση της Μυκόνου _ επι­χει­ρούν να νομι­μο­ποι­ή­σουν παρα­νό­μως νεό­δμητα αυθαί­ρετα.

Δηλαδή ακόμη κι αν ξεκι­νούσε ο πολύ-αναμενόμενος δειγ­μα­το­λη­πτι­κός έλεγχος του 5% των αυθαι­ρέ­των που έχουν «τακτο­ποι­η­θεί» με τους νόμους της τελευ­ταίας δεκα­ε­τίας, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δεν μπορεί να ελεγ­χθεί το πότε κατα­σκευά­στη­καν όσο το Δημόσιο δεν δια­θέ­τει δορυ­φο­ρι­κές εικόνες του Ιουλίου 2011.

Τι σχε­διά­ζει το ΤΕΕ; Σύμφωνα με τον κ. Στασινό, εντός του επό­με­νου τρι­μή­νου θα έχει έτοιμη την πρόταση _ σε συμ­φω­νία με το Μαξίμου _ ώστε τρεις φορές τον χρόνο το ΤΕΕ να παίρνει δορυ­φο­ρι­κές εικόνες από όλη την Ελλάδα. Όπως είπε ο ίδιος χαρα­κτη­ρι­στικά, «αυτό σημαί­νει ότι θα βάζω κάθε τρεις μήνες το ένα σπίτι πάνω στο άλλο και θα βλέπω αν κάποιο …μεγά­λωσε». Τότε θα ελέγ­χε­ται, μέσω του ηλε­κτρο­νι­κού συστή­μα­τος e-άδειες η οικο­δο­μική του άδεια και εάν δεν υπάρχει θα δίνεται αυτό­ματα εντολή σε ελεγκτή δόμησης για έλεγχο.

Παράλ­ληλα, με τη λήψη δορυ­φο­ρι­κών εικόνων ανά τρίμηνο, το σχέδιο περι­λαμ­βά­νει την εγκα­τά­σταση σε «ευαί­σθη­τες» περιο­χές όπως είναι η Μύκονος σταθμών drones, ώστε να λαμ­βά­νο­νται πιο πυκνά φωτο­γρα­φίες. Επίσης, έως το πρώτο εξάμηνο του 2024, θα λει­τουρ­γή­σει και ένα σύστημα ηλε­κτρο­νι­κών καταγ­γε­λιών στο οποίο ο κάθε πολίτης, κατα­βάλ­λο­ντος ένα μικρό παρά­βολο, θα μπορεί να καταγ­γέλ­λει τυχόν αυθαι­ρε­σίες στη δόμηση που δια­πι­στώ­νει στη γει­το­νιά του. Εάν έπειτα από τον έλεγχο απο­δει­χθεί ότι η καταγ­γε­λία ευστα­θούσε θα του επι­στρέ­φε­ται το παρά­βολο.

Το 2025 ολο­κλή­ρωση του πολε­ο­δο­μι­κού σχε­δια­σμού

Επίσης, ο κ. Στα­σι­νός παρου­σί­ασε τα στοι­χεία προόδου του προ­γράμ­μα­τος Πολε­ο­δο­μι­κού και Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας (ΥΠΕΝ) το οποίο υλο­ποιεί το Τεχνικό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδας, με κον­δύ­λια ύψους 400 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης.

Ειδι­κό­τερα, για να απο­κτή­σει πολε­ο­δο­μικό σχέδιο όλη η χώρα, ήτοι το 70% της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας που σήμερα δεν έχει, θα υλο­ποι­η­θούν περίπου 230 Τοπικά και Ειδικά Πολε­ο­δο­μικά Σχέδια (ΤΠΣ και ΕΠΣ) _ στο 30% υπάρ­χουν πρό­σφατα Πολε­ο­δο­μικά Σχέδια. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΤΕΕ έχουν ολο­κλη­ρω­θεί 113 δια­γω­νι­σμοί και για το 80% από αυτούς υπάρχει από τα τέλη του 2022 προ­σω­ρι­νός ανά­δο­χος. Ήδη προχωρά ο έλεγχος από το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο και έως τον Ιούνιο ανα­μέ­νε­ται η υπο­γραφή των συμ­βά­σεων. Επίσης, κινού­νται οι δια­δι­κα­σίες για τους υπό­λοι­πους δια­γω­νι­σμούς και έως το τέλος του έτους θα βρί­σκο­νται σε τροχιά υλο­ποί­η­σης.

Ήδη οι προ­σω­ρι­νοί ανά­δο­χοι έχουν ξεκι­νή­σει τις προ­ερ­γα­σίες, καθώς τα περι­θώ­ρια του Ταμείου Ανά­καμ­ψης είναι ιδιαι­τέ­ρως στενά και θα πρέπει έως τα τέλη του 2025 οι 250 μελέτες να έχουν παρα­δο­θεί στο Τεχνικό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδος (ΤΕΕ). Από εκεί και πέρα θα απο­στα­λούν στο ΥΠΕΝ, να περά­σουν από την κρίση του Κεντρι­κού Συμ­βου­λίου Πολε­ο­δο­μι­κών Θεμάτων και Αμφι­σβη­τή­σεων (ΚΕΣΥΠΟΘΑ) ώστε στην συνέ­χεια τα σχετικά Προ­ε­δρικά Δια­τάγ­ματα (ΠΔ) να απο­στα­λούν στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ) προς έγκριση. Καθώς ο όγκος του έργου είναι τερά­στιος και, όπως επε­σή­μανε ο κ. Στα­σι­νός, «με τους ρυθμούς που έχουμε σήμερα, θα τελειώ­σουν το 2045», το ΤΕΕ έχει προ­τεί­νει να δημιουρ­γη­θούν δύο ειδικά τμήματα, ένα στο ΥΠΕΝ και ένα στο ΣτΕ που θα υπο­δέ­χε­ται τα ΠΔ, προ­κει­μέ­νου να «τρέξουν» οι δια­δι­κα­σίες.

Παράλ­ληλα, προ­χω­ρούν οι δια­δι­κα­σίες για τους δύο δια­γω­νι­σμούς που αφορούν στις μελέτες για την οριο­θέ­τηση ζωνών υπο­δο­χής συντε­λε­στή, την υλο­ποί­ηση της Τρά­πε­ζας Γης και την ανα­γνώ­ριση οδών στις εκτός σχεδίου περιο­χές. Ο πρώτος, στον οποίο έχει ανα­δει­χθεί προ­σω­ρι­νός ανά­δο­χος, αφορά σε νησιά και του­ρι­στι­κές περιο­χές και η μελέτη ξεκι­νάει άμεσα, ενώ προ­ω­θεί­ται ο δεύ­τε­ρος δια­γω­νι­σμός για την ηπει­ρω­τική Ελλάδα – με την ανα­γνώ­ριση οδών – με τον οποίο ανα­μέ­νε­ται να επι­λυ­θεί το ζήτημα της εκτός σχεδίου δόμησης.

Ο χαρα­κτη­ρι­σμός μιας οδού ως κοι­νό­χρη­στης απο­τε­λεί προ­ϋ­πό­θεση για τη δόμηση σε εκτός σχεδίου περιο­χές. Σήμερα δεν ανα­γνω­ρί­ζο­νται ως κοι­νό­χρη­στες οι οδοί που έχουν κατα­σκευα­στεί από τους δήμους καθώς σύμφωνα με τη νομο­λο­γία του ΣτΕ θεω­ρού­νται ιδιω­τι­κές και απα­γο­ρεύ­ε­ται η οικο­δό­μηση οικο­πέ­δων που έχουν πρόσωπο σε αυτές.

Έτσι, όπως υπο­γράμ­μισε ο επι­κε­φα­λής του ΤΕΕ, αφού ολο­κλη­ρω­θεί ο πολε­ο­δο­μι­κός σχε­δια­σμός και ο χαρα­κτη­ρι­σμός των κοι­νό­χρη­στων οδών, έπειτα θα πρέπει να εξε­τά­σει η πολι­τεία τις ορι­ζό­ντιες και συνο­λι­κές απα­γο­ρεύ­σεις. Η λύση, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ήταν μια νομο­θε­τική μετα­βα­τική ρύθμιση για να δια­τη­ρή­σουν το δικαί­ωμα δόμησης, έως την ολο­κλή­ρωση των ΤΠΣ το 2025, όλα τα ακίνητα που είχαν οικο­δο­μη­σι­μό­τητα πριν το 2003, σε εκτός σχεδίου περιο­χές.

Το λάθος της κυβέρ­νη­σης με την «Κατη­γο­ρία 5»

Σε περίπου ένα δίμηνο ξεκινά ο προ­σει­σμι­κός έλεγχος σε όλα τα σχολεία (18.000 κτίρια), νοσο­κο­μεία (2.500 κτίρια) και άλλα κρίσιμα κτίρια για την ασφά­λεια της χώρας όπως της Πυρο­σβε­στι­κής, της Αστυ­νο­μίας κλπ., έργο που έχει ανα­λά­βει το ΤΕΕ.

Ωστόσο, όπως ανέφερε ο κ. Στα­σι­νός, περίπου το 20% με 30% των δημο­σίων κτιρίων εκτι­μά­ται ότι ανήκουν στα αυθαί­ρετα της λεγό­με­νης «Κατη­γο­ρίας 5», δηλαδή στα κτίρια με μεγάλες πολε­ο­δο­μι­κές παρα­βά­σεις ή και εξ΄ ολο­κλή­ρου αυθαι­ρέ­των. Όμως, από το φθι­νό­πωρο του 2020 η νομι­μο­ποί­ηση των μεγάλων αυθαι­ρέ­των «πάγωσε» όταν ο τότε υπουρ­γός Κωστής Χατζη­δά­κης έδωσε παρά­ταση στη προ­θε­σμία (του νόμου 4495/2017) νομι­μο­ποί­η­σης όλων των αυθαι­ρέ­των, μέσω της «Ταυ­τό­τη­τας Κτιρίων» έως και το 2025, με εξαί­ρεση την «Κατη­γο­ρία 5».

Έτσι, εάν από τον προ­σει­σμικό έλεγχο προ­κύ­ψει ζήτημα στα­τι­κής ανα­βάθ­μι­σης κάποιων σχο­λείων ή νοσο­κο­μείων, ή εάν το Δημόσιο απο­φα­σί­σει να προ­χω­ρή­σει στην ενερ­γειακή ανα­βάθ­μιση τους, αυτά ως αυθαί­ρετα δεν μπορούν να νομι­μο­ποι­η­θούν άρα δεν μπορούν να υπα­χθούν σε κάποιο πρό­γραμμα χρη­μα­το­δό­τη­σης. «Δεν είναι τραγικό να μην μπο­ρούμε σχολεία, νοσο­κο­μεία να τα ανα­βαθ­μί­σουμε γιατί δεν είναι ανοιχτή η “Κατη­γο­ρία 5”; Να έχουμε τα χρήματα αλλά να μην μπο­ρούμε να προ­χω­ρή­σουν σε έργα στα­τι­κής επάρ­κειας ή ενερ­γεια­κής ανα­βάθ­μι­σης γιατί είναι αυθαί­ρετα; Δεν πρέπει κάνει να γίνει;», ανέφερε ο κ. Στα­σι­νός.

Επε­σή­μανε μάλιστα ότι πρέπει άμεσα να δοθεί και πάλι δυνα­τό­τητα «τακτο­ποί­η­σης» ακι­νή­των της «Κατη­γο­ρίας 5» ώστε να μην υπάρ­ξουν προ­βλή­ματα με τα δημόσια κτίρια, θέτο­ντας ως προ­ϋ­πό­θεση, τον αυστηρό έλεγχο όλων των δηλώ­σεων ώστε να πιστο­ποιεί­ται ότι δεν ανε­γέρ­θη­καν μετά την 28η Ιουλίου 2011. «Η Κυβέρ­νηση είχε πει ότι θα ανοίξει την Κατη­γο­ρία 5 και δεν το έκανε. Λάθος κάνει, κατά την άποψή μου», σημειώ­νει ο κ. Στα­σι­νός.

Όσον αφορά στον προ­σει­σμικό έλεγχο, το ΤΕΕ ολο­κλη­ρώ­νει ένα σχέδιο υπουρ­γι­κής από­φα­σης με όλη τη δια­δι­κα­σία που θα ακο­λου­θη­θεί έτσι ώστε εντός της εβδο­μά­δας να απο­στα­λεί προς υπο­γραφή στους συναρ­μό­διους υπουρ­γούς. Παράλ­ληλα, θα τρέξει η δια­δι­κα­σία ώστε να συμπλη­ρω­θεί ένα τεχνικό δελτίο για τη χρη­μα­το­δό­τηση από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης με περίπου 40 εκατ. ευρώ, ώστε έως τα τέλη του έτους να ολο­κλη­ρω­θεί ο πρω­το­βάθ­μιος έλεγχος. Θα ακο­λου­θή­σει ο δευ­τε­ρο­βάθ­μιος έλεγχος στα κτίρια που θα κριθεί ότι έχουν ζητή­ματα στα­τι­κής επάρ­κειας, για τον οποίο θα ανα­ζη­τη­θεί ένα έξτρα κονδύλι περίπου 20 εκατ. ευρώ. Έτσι σε περίπου 1,5 έτος θα γνω­ρί­ζει η πολι­τεία σε πόσα και σε ποια δημόσια κτίρια απαι­τού­νται και μπορούν να γίνουν εργα­σίες ενί­σχυ­σης.

Πηγή ΟΤ